Ảnh hưởng của năng lực lãnh đạo của nhà quản lý dự án tới thành công dự án đầu tư xây dựng công trình ở Việt Nam

Tổng quan về luận án

Luận án này tiên phong khám phá sâu sắc ảnh hưởng của năng lực lãnh đạo của nhà quản lý dự án đến thành công dự án đầu tư xây dựng công trình tại Việt Nam. Trong bối cảnh Việt Nam đang trải qua quá trình đô thị hóa và phát triển hạ tầng mạnh mẽ, lĩnh vực xây dựng đóng vai trò then chốt nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức về hiệu quả và tiến độ. Nghiên cứu này đặt mình vào giao điểm của lý thuyết quản lý dự án, lý thuyết lãnh đạo, và đặc thù ngành xây dựng trong một nền kinh tế chuyển đổi. Tính tiên phong của nghiên cứu thể hiện ở việc tích hợp các mô hình lãnh đạo tiên tiến với các tiêu chí thành công dự án đa chiều, đồng thời đưa cam kết của nhà thầu vào làm biến số trung gian quan trọng, một khía cạnh thường bị bỏ qua trong các nghiên cứu trước đây tại khu vực.

Research gap cụ thể được xác định từ phân tích văn học là sự thiếu hụt các mô hình lý thuyết và bằng chứng thực nghiệm mạnh mẽ, được kiểm định trong bối cảnh cụ thể của Việt Nam, về cách các năng lực lãnh đạo cụ thể của nhà quản lý dự án (NQLDA) tác động đến các khía cạnh khác nhau của thành công dự án xây dựng. Mặc dù các nghiên cứu toàn cầu như của Müller & Turner (2010) đã chỉ ra tầm quan trọng của lãnh đạo trong thành công dự án, nhưng các nghiên cứu này chủ yếu tập trung vào các nền kinh tế phát triển và các ngành công nghiệp khác. Trong khi đó, tại Việt Nam, các công trình của Trần Anh Tuấn (2018) và Nguyễn Thị Mai Lan (2019) đã chạm đến một số khía cạnh về năng lực quản lý, nhưng chưa đi sâu vào phân tích vai trò của năng lực lãnh đạo theo các mô hình lý thuyết hiện đại và đặc biệt là cách nó ảnh hưởng đến cam kết của nhà thầu như một yếu tố trung gian. Luận án này khẳng định "Khoảng trống nghiên cứu này tạo ra cơ hội để xây dựng một khung phân tích toàn diện hơn, đặc biệt tập trung vào các yếu tố văn hóa và thể chế đặc thù của Việt Nam" (Trích từ Chương 1).

Để giải quyết khoảng trống này, các câu hỏi nghiên cứu chính (RQ) và giả thuyết (H) được đề xuất: RQ1: Các năng lực lãnh đạo cụ thể nào của NQLDA có ảnh hưởng đến các tiêu chí thành công dự án đầu tư xây dựng công trình tại Việt Nam? RQ2: Cam kết của nhà thầu có vai trò trung gian trong mối quan hệ giữa năng lực lãnh đạo của NQLDA và thành công dự án không? RQ3: Những yếu tố đặc thù nào của bối cảnh Việt Nam điều tiết mối quan hệ này?

Các giả thuyết chính bao gồm: H1: Năng lực lãnh đạo chuyển đổi (Transformational Leadership) của NQLDA có tác động tích cực đến thành công dự án. H2: Năng lực lãnh đạo giao dịch (Transactional Leadership) của NQLDA có tác động tích cực đến thành công dự án. H3: Trí tuệ cảm xúc (Emotional Intelligence) của NQLDA có tác động tích cực đến thành công dự án. H4: Cam kết của nhà thầu đóng vai trò trung gian một phần hoặc toàn phần trong mối quan hệ giữa các năng lực lãnh đạo của NQLDA và thành công dự án.

Khung lý thuyết của luận án được xây dựng dựa trên sự tổng hòa của Lý thuyết lãnh đạo chuyển đổi của Bass & Avolio (1994), Lý thuyết lãnh đạo giao dịch của Burns (1978), và Lý thuyết trí tuệ cảm xúc của Goleman (1995), kết hợp với Lý thuyết trao đổi xã hội (Social Exchange Theory) để giải thích cam kết của nhà thầu. Nghiên cứu cũng sử dụng Lý thuyết các bên liên quan (Stakeholder Theory) để xác định các tiêu chí thành công dự án đa chiều.

Luận án mang lại đóng góp đột phá thông qua việc phát triển một mô hình tích hợp mới, mô hình Năng lực lãnh đạo - Cam kết nhà thầu - Thành công dự án (LCPS), được kiểm định thực nghiệm trên dữ liệu lớn từ Việt Nam. Ước tính, mô hình này có thể giúp các dự án xây dựng tăng hiệu quả quản lý lên 10-15% và giảm 5-7% chi phí phát sinh do quản lý kém hiệu quả, dựa trên các phát hiện thống kê quan trọng. Phạm vi nghiên cứu bao gồm việc thu thập dữ liệu từ 520 NQLDA và các bên liên quan chính (chủ đầu tư, nhà thầu) tham gia vào 185 dự án đầu tư xây dựng công trình tại các thành phố lớn của Việt Nam trong giai đoạn 2018-2021. Ý nghĩa của luận án nằm ở việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm vững chắc, định hướng chính sách phát triển nguồn nhân lực và cải thiện quản lý dự án trong ngành xây dựng Việt Nam, đồng thời mở rộng ứng dụng các lý thuyết lãnh đạo toàn cầu vào bối cảnh đặc thù.

Literature Review và Positioning

Luận án thực hiện tổng hợp các luồng nghiên cứu chính về lãnh đạo dự án và thành công dự án, xác định rõ các dòng tư tưởng và sự phát triển theo thời gian. Các nghiên cứu về năng lực lãnh đạo của nhà quản lý dự án đã phát triển từ các lý thuyết đặc điểm (Trait Theories) của Stogdill (1948) và Mann (1959) đến các lý thuyết hành vi (Behavioral Theories) như của Ohio State và Michigan University (Likert, 1961), sau đó là các lý thuyết tình huống (Contingency Theories) của Fiedler (1967) và Hersey & Blanchard (1969). Đáng chú ý hơn, các nghiên cứu gần đây tập trung vào lãnh đạo chuyển đổi và lãnh đạo giao dịch (Bass & Avolio, 1994; Waldman et al., 2001), lãnh đạo đích thực (Authentic Leadership) (Gardner et al., 2011), và trí tuệ cảm xúc trong lãnh đạo (Goleman, 1995; Dulewicz et al., 2003).

Về thành công dự án, các quan điểm đã mở rộng từ việc chỉ tập trung vào "tam giác vàng" (thời gian, chi phí, chất lượng) như của Atkinson (1999) và Lim & Mohamed (1999), sang các tiêu chí đa chiều hơn bao gồm sự hài lòng của khách hàng (Pinto & Slevin, 1988), lợi ích của các bên liên quan (Ofori, 2013), và sự chuẩn bị cho tương lai (Shenhar et al., 2001). Một số tác giả như Baccarini (1999) đã phân biệt rõ ràng giữa thành công dự án và thành công sản phẩm.

Luận án cũng làm nổi bật các mâu thuẫn và tranh luận trong tài liệu. Chẳng hạn, có những tranh luận về mức độ hiệu quả tương đối của lãnh đạo chuyển đổi so với lãnh đạo giao dịch trong các bối cảnh khác nhau (Yukl, 2010). Một quan điểm cho rằng lãnh đạo chuyển đổi luôn vượt trội trong việc thúc đẩy sự đổi mới và hiệu suất cao (Bass, 1985), trong khi một quan điểm khác từ Howell & Avolio (1993) gợi ý rằng lãnh đạo giao dịch có thể hiệu quả hơn trong các môi trường ổn định hoặc có tính cấu trúc cao. Đối với thành công dự án, vẫn còn tranh cãi về việc liệu thành công có nên được đánh giá ngay sau khi hoàn thành dự án hay cần một khoảng thời gian dài hơn để đánh giá các lợi ích lâu dài (Shenhar et al., 2001 vs. Cooke-Davies, 2002).

Vị trí của luận án trong tài liệu được xác định bằng cách giải quyết khoảng trống cụ thể về sự thiếu hụt các nghiên cứu thực nghiệm kiểm định mô hình lãnh đạo tích hợp và vai trò của cam kết nhà thầu trong ngành xây dựng Việt Nam. Nó mở rộng phạm vi của các lý thuyết lãnh đạo bằng cách cung cấp một bằng chứng thực nghiệm vững chắc từ một nền kinh tế đang phát triển, nơi các yếu tố văn hóa và thể chế có thể làm thay đổi đáng kể hiệu quả của các phong cách lãnh đạo. Nó tiến bộ lĩnh vực này bằng cách "đề xuất và kiểm định một khung lý thuyết mới, trong đó cam kết của nhà thầu không chỉ là kết quả mà còn là yếu tố trung gian quan trọng trong việc chuyển hóa năng lực lãnh đạo thành thành công dự án" (Trích từ Chương 2).

So sánh với ít nhất hai nghiên cứu quốc tế, luận án này cho thấy sự độc đáo. Trong khi nghiên cứu của Turner & Müller (2005) tập trung vào vai trò của các phong cách lãnh đạo trong các loại hình dự án khác nhau ở Châu Âu, nghiên cứu hiện tại mở rộng bằng cách tích hợp cụ thể cam kết nhà thầu và các yếu tố bối cảnh Việt Nam. Tương tự, nghiên cứu của B.J. Al-Omari (2014) về ảnh hưởng của lãnh đạo dự án đến thành công dự án xây dựng ở Jordan có thể cung cấp một số điểm tương đồng về bối cảnh văn hóa, nhưng luận án này đi sâu hơn vào phân tích các năng lực lãnh đạo cụ thể, trí tuệ cảm xúc và mối quan hệ đa chiều với các tiêu chí thành công phức tạp hơn, cùng với sự đổi mới trong việc đo lường cam kết của nhà thầu một cách chi tiết. Điều này đảm bảo rằng các phát hiện không chỉ có giá trị địa phương mà còn đóng góp vào cuộc đối thoại học thuật toàn cầu về quản lý dự án trong các nền kinh tế đang phát triển.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án này đóng góp đáng kể vào lý thuyết bằng cách mở rộng và thách thức các lý thuyết hiện có. Cụ thể, nó mở rộng Lý thuyết lãnh đạo chuyển đổi và lãnh đạo giao dịch của Bass & Avolio (1994) bằng cách chứng minh rằng hiệu quả của các phong cách lãnh đạo này không phải là phổ quát mà phụ thuộc vào bối cảnh văn hóa và thể chế. Các phát hiện cho thấy rằng, trong bối cảnh xây dựng Việt Nam, mặc dù lãnh đạo chuyển đổi có tác động mạnh mẽ đến sự đổi mới và sự hài lòng của đội ngũ, nhưng lãnh đạo giao dịch vẫn giữ vai trò thiết yếu trong việc đảm bảo tuân thủ quy trình và đạt được các mục tiêu cụ thể về thời gian và chi phí, đặc biệt trong các dự án có độ phức tạp kỹ thuật cao. Nghiên cứu cũng mở rộng Lý thuyết trí tuệ cảm xúc của Goleman (1995) bằng cách cung cấp bằng chứng thực nghiệm về tầm quan trọng của các thành phần trí tuệ cảm xúc (tự nhận thức, tự điều chỉnh, động lực, thấu cảm, kỹ năng xã hội) của NQLDA trong việc xây dựng và duy trì cam kết của nhà thầu, một yếu tố cực kỳ quan trọng trong môi trường dự án xây dựng thường xuyên đối mặt với căng thẳng và xung đột.

Khung khái niệm của luận án được xây dựng với các thành phần chính là: Năng lực lãnh đạo của NQLDA (bao gồm lãnh đạo chuyển đổi, lãnh đạo giao dịch, và trí tuệ cảm xúc), Cam kết nhà thầu (bao gồm cam kết cảm xúc, cam kết tiếp tục, và cam kết chuẩn mực), và Thành công dự án (bao gồm hiệu quả dự án, thành công sản phẩm, lợi ích các bên liên quan, và chuẩn bị cho tương lai). Mối quan hệ giữa các thành phần này được định hình theo một cấu trúc đa cấp, nơi năng lực cá nhân của NQLDA ảnh hưởng đến các mối quan hệ liên tổ chức (với nhà thầu), từ đó tác động đến kết quả dự án.

Mô hình lý thuyết của luận án, được gọi là Mô hình Tích hợp Năng lực Lãnh đạo – Cam kết Nhà thầu – Thành công Dự án (LCPS), đề xuất các mệnh đề và giả thuyết được đánh số cụ thể như đã trình bày ở phần Tổng quan. Chẳng hạn, Mệnh đề 1: Năng lực lãnh đạo chuyển đổi của NQLDA tác động tích cực và trực tiếp đến thành công dự án. Mệnh đề 2: Năng lực lãnh đạo chuyển đổi của NQLDA tác động tích cực đến cam kết cảm xúc của nhà thầu. Mệnh đề 3: Cam kết cảm xúc của nhà thầu đóng vai trò trung gian trong mối quan hệ giữa năng lực lãnh đạo chuyển đổi và thành công dự án.

Luận án không chỉ mở rộng mà còn gợi ý một sự chuyển dịch mô hình (paradigm shift) nhỏ trong cách hiểu về quản lý dự án, từ việc tập trung chủ yếu vào các yếu tố kỹ thuật và quy trình sang việc công nhận vai trò trung tâm của con người và các mối quan hệ thông qua lãnh đạo và cam kết. Bằng chứng từ các phát hiện cho thấy rằng "các yếu tố mềm như trí tuệ cảm xúc của NQLDA có thể giải thích thêm 18% phương sai trong mức độ cam kết của nhà thầu so với các yếu tố hợp đồng cứng nhắc" (Kết quả phân tích hồi quy). Điều này nhấn mạnh sự cần thiết phải chuyển dịch trọng tâm từ quản lý dựa trên kiểm soát sang quản lý dựa trên sự ảnh hưởng và xây dựng lòng tin.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích độc đáo của luận án được tạo ra thông qua sự tích hợp của ba lý thuyết chính: Lý thuyết lãnh đạo chuyển đổi/giao dịch, Lý thuyết trí tuệ cảm xúc, và Lý thuyết trao đổi xã hội. Sự tích hợp này cho phép nghiên cứu không chỉ xác định "cái gì" (các năng lực lãnh đạo nào quan trọng) mà còn "tại sao" (thông qua cơ chế của cam kết nhà thầu và các tương tác xã hội).

Phương pháp phân tích độc đáo nằm ở cách tiếp cận đa cấp (multi-level approach), kết hợp giữa việc đánh giá năng lực lãnh đạo ở cấp độ cá nhân (NQLDA) với đánh giá thành công dự án ở cấp độ dự án và tác động của cam kết ở cấp độ quan hệ giữa các tổ chức. Điều này cung cấp một cái nhìn toàn diện hơn so với các nghiên cứu chỉ tập trung vào một cấp độ. Tính chính đáng của cách tiếp cận này được dựa trên nhận định rằng thành công dự án là một hiện tượng phức tạp, bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố tương tác ở các cấp độ khác nhau.

Các đóng góp khái niệm cụ thể bao gồm định nghĩa lại "cam kết nhà thầu" trong bối cảnh dự án xây dựng Việt Nam, phân biệt ba khía cạnh: cam kết cảm xúc (mong muốn làm việc), cam kết tiếp tục (chi phí nếu rời đi), và cam kết chuẩn mực (nghĩa vụ phải làm). Luận án cũng đưa ra một khái niệm mở rộng về "thành công dự án xây dựng" bao gồm các yếu tố về phát triển bền vững và sự chấp nhận xã hội, vượt ra ngoài các chỉ số tài chính và kỹ thuật truyền thống.

Các điều kiện biên (boundary conditions) được nêu rõ, đó là nghiên cứu tập trung vào các dự án đầu tư xây dựng công trình quy mô vừa và lớn tại các khu vực đô thị của Việt Nam. Các phát hiện có thể không hoàn toàn áp dụng cho các dự án quy mô nhỏ, các dự án ở vùng nông thôn, hoặc các ngành công nghiệp khác ngoài xây dựng. Giới hạn về thời gian thu thập dữ liệu (2018-2021) cũng là một điều kiện biên quan trọng, cho thấy các kết quả phản ánh môi trường kinh tế và chính trị trong giai đoạn này.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án này tuân theo một triết lý nghiên cứu chủ nghĩa thực tế phê phán (Critical Realism). Triết lý này thừa nhận sự tồn tại của một thực tại khách quan ngoài sự nhận thức của con người, nhưng cũng nhấn mạnh rằng sự hiểu biết của chúng ta về thực tại đó luôn bị ảnh hưởng bởi các diễn giải xã hội, văn hóa và cấu trúc. Nó kết hợp sự nghiêm ngặt của phương pháp định lượng để xác định các mối quan hệ nhân quả với sự sâu sắc của phương pháp định tính để khám phá các cơ chế tiềm ẩn và bối cảnh.

Thiết kế nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp (Mixed Methods), cụ thể là thiết kế tuần tự khám phá (Sequential Exploratory Design - QUAL->QUAN). Điều này có nghĩa là giai đoạn nghiên cứu định tính được thực hiện trước để khám phá và xây dựng các khái niệm và giả thuyết ban đầu, sau đó kết quả này được sử dụng để phát triển công cụ và kiểm định các giả thuyết bằng phương pháp định lượng. Cơ sở lý luận cho sự kết hợp này là để đảm bảo rằng mô hình lý thuyết và các biến số đo lường phản ánh chân thực các sắc thái của bối cảnh Việt Nam, sau đó mới được kiểm định một cách khách quan và có tính tổng quát.

Thiết kế nghiên cứu cũng có thể được xem xét ở khía cạnh thiết kế đa cấp (Multi-level design), mặc dù trọng tâm chính là cấp độ cá nhân và dự án. Cấp độ cá nhân tập trung vào năng lực lãnh đạo của NQLDA, trong khi cấp độ dự án đánh giá thành công dự án và cam kết của nhà thầu. Việc thu thập dữ liệu từ nhiều NQLDA và các bên liên quan của cùng một dự án cho phép xem xét sự khác biệt trong nhận thức và tác động. Kích thước mẫu chính xác cho giai đoạn định lượng là 520 NQLDA và 315 đại diện nhà thầu/chủ đầu tư từ 185 dự án. Tiêu chí lựa chọn bao gồm: NQLDA có ít nhất 3 năm kinh nghiệm trong quản lý dự án xây dựng tại Việt Nam, đã hoặc đang quản lý ít nhất một dự án xây dựng có giá trị trên 50 tỷ VNĐ. Các đại diện nhà thầu/chủ đầu tư phải có ít nhất 2 năm kinh nghiệm làm việc với NQLDA được khảo sát.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Chiến lược lấy mẫu được sử dụng là lấy mẫu thuận tiện có mục đích (Purposive Convenience Sampling) trong giai đoạn định tính, để chọn lọc các chuyên gia có kinh nghiệm sâu rộng. Giai đoạn định lượng sử dụng lấy mẫu phi xác suất theo hạn ngạch (Quota Non-probability Sampling), nhằm đảm bảo tỷ lệ nhất định các loại dự án (dân dụng, công nghiệp, hạ tầng) và quy mô dự án. Tiêu chí bao gồm: NQLDA làm việc tại các công ty xây dựng có quy mô trung bình hoặc lớn, có trụ sở tại Hà Nội, TP.HCM và Đà Nẵng. Loại trừ NQLDA dưới 30 tuổi hoặc không có bằng đại học chuyên ngành.

Quy trình thu thập dữ liệu được thực hiện một cách nghiêm ngặt. Giai đoạn định tính bao gồm 25 cuộc phỏng vấn sâu bán cấu trúc (semi-structured in-depth interviews) với các chuyên gia đầu ngành. Các công cụ thu thập dữ liệu định lượng là bảng hỏi khảo sát gồm 48 mục được phát triển dựa trên các thang đo đã được kiểm định quốc tế (ví dụ: Multifactor Leadership Questionnaire - MLQ của Bass & Avolio, 1995; Project Success Scales của Shenhar et al., 2001) và được điều chỉnh phù hợp với bối cảnh Việt Nam thông qua giai đoạn định tính. Thang đo cam kết nhà thầu được phát triển dựa trên thang đo cam kết tổ chức của Meyer & Allen (1991), với điều chỉnh văn phong và nội dung.

Để đảm bảo tính hợp lệ và độ tin cậy, nghiên cứu áp dụng triangulation theo nhiều hình thức:

1. Triangulation dữ liệu: Thu thập dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau (NQLDA, chủ đầu tư, nhà thầu) để đánh giá các biến số tương tự.
2. Triangulation phương pháp: Kết hợp định tính và định lượng.
3. Triangulation điều tra viên: Tham khảo ý kiến của hai người hướng dẫn khoa học và các chuyên gia độc lập trong quá trình thiết kế và phân tích.
4. Triangulation lý thuyết: Sử dụng nhiều lý thuyết khác nhau để giải thích cùng một hiện tượng.

Validity được đảm bảo thông qua:

• Construct Validity: Sử dụng phân tích nhân tố khẳng định (CFA) để kiểm tra cấu trúc của các thang đo và đảm bảo các biến tiềm ẩn được đo lường chính xác. Giá trị hội tụ (Convergent Validity) được đánh giá thông qua Average Variance Extracted (AVE > 0.5) và Composite Reliability (CR > 0.7). Giá trị phân biệt (Discriminant Validity) được kiểm tra bằng cách so sánh căn bậc hai của AVE với các hệ số tương quan giữa các cấu trúc.
• Internal Validity: Được tăng cường thông qua thiết kế nghiên cứu theo chiều ngang (cross-sectional) và kiểm soát các biến nhiễu tiềm năng (ví dụ: quy mô dự án, kinh nghiệm NQLDA) trong mô hình thống kê.
• External Validity: Được tăng cường bằng cách chọn mẫu đa dạng từ các khu vực địa lý và loại hình dự án khác nhau trong Việt Nam.

Reliability được kiểm định bằng cách sử dụng hệ số Cronbach's Alpha (α) cho tất cả các thang đo, với tất cả các giá trị α đều vượt quá 0.70, dao động từ 0.78 đến 0.92, cho thấy độ tin cậy cao của các công cụ đo lường.

Data và phân tích

Đặc điểm mẫu cho thấy đa số NQLDA trong nghiên cứu có độ tuổi trung bình là 38.5 tuổi (SD=6.2), với 72% là nam giới. Kinh nghiệm trung bình trong quản lý dự án là 12.3 năm (SD=4.1). Các dự án được khảo sát có giá trị trung bình 550 tỷ VNĐ, với 45% là dự án dân dụng, 30% là công nghiệp và 25% là hạ tầng.

Dữ liệu định lượng được phân tích bằng các kỹ thuật thống kê tiên tiến, chủ yếu là Mô hình cấu trúc tuyến tính (Structural Equation Modeling - SEM) sử dụng phần mềm AMOS 24.0 và IBM SPSS 25.0. SEM cho phép kiểm định đồng thời các mối quan hệ trực tiếp và gián tiếp trong mô hình lý thuyết phức tạp, bao gồm cả các hiệu ứng trung gian của cam kết nhà thầu. Phân tích đa cấp (Multilevel analysis) cũng được xem xét sơ bộ để đánh giá tác động của yếu tố cấp độ dự án, mặc dù trọng tâm chính là SEM.

Các kiểm định độ vững chắc (Robustness checks) được thực hiện bằng cách chạy các mô hình với các đặc tả thay thế (alternative specifications), ví dụ, thêm hoặc bớt một số biến kiểm soát, hoặc sử dụng các phương pháp ước lượng khác nhau (ví dụ: Maximum Likelihood so với Bootstrap). Các kết quả cho thấy sự ổn định của các mối quan hệ chính. Kích thước hiệu ứng (Effect sizes) và khoảng tin cậy (Confidence intervals) được báo cáo cho tất cả các mối quan hệ quan trọng, cung cấp thông tin chi tiết về độ lớn và độ chính xác của các tác động. Ví dụ, hệ số đường dẫn (path coefficient) từ "Lãnh đạo truyền cảm hứng" đến "Cam kết cảm xúc nhà thầu" là 0.45 (p < 0.001), với khoảng tin cậy 95% là [0.38, 0.52].

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Luận án đã khám phá 4-5 phát hiện then chốt mang tính đột phá:

1. Ưu thế của Lãnh đạo Chuyển đổi và Trí tuệ Cảm xúc: Phát hiện cho thấy rằng các khía cạnh của lãnh đạo chuyển đổi (như truyền cảm hứng, khuyến khích trí tuệ) và trí tuệ cảm xúc của NQLDA có tác động tích cực và mạnh mẽ nhất đến các tiêu chí thành công dự án đa chiều (bao gồm hiệu quả, sự hài lòng các bên, và sự chuẩn bị cho tương lai). Cụ thể, "lãnh đạo truyền cảm hứng có hệ số đường dẫn 0.38 (p < 0.001) đến thành công sản phẩm, vượt trội so với các yếu tố lãnh đạo giao dịch" (Kết quả SEM). Trí tuệ cảm xúc của NQLDA giải thích 28% phương sai trong cam kết cảm xúc của nhà thầu.
2. Vai trò trung gian mạnh mẽ của Cam kết Nhà thầu: Cam kết của nhà thầu (đặc biệt là cam kết cảm xúc) đóng vai trò trung gian đáng kể trong mối quan hệ giữa năng lực lãnh đạo và thành công dự án. Điều này có nghĩa là NQLDA không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả mà còn gián tiếp thông qua việc nuôi dưỡng cam kết từ phía nhà thầu. "Hiệu ứng trung gian gián tiếp của cam kết cảm xúc nhà thầu chiếm 42% tổng hiệu ứng của lãnh đạo chuyển đổi lên sự hài lòng của các bên liên quan" (Kết quả phân tích trung gian).
3. Tầm quan trọng của Lãnh đạo Giao dịch trong bối cảnh Việt Nam: Mặc dù lãnh đạo chuyển đổi là quan trọng, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng lãnh đạo giao dịch (như quản lý bằng ngoại lệ tích cực, khen thưởng có điều kiện) vẫn rất hiệu quả trong việc đảm bảo tuân thủ các mốc thời gian và ngân sách, phản ánh văn hóa tuân thủ và quy trình ở các dự án xây dựng Việt Nam. Kết quả này hơi ngược lại với một số nghiên cứu phương Tây chỉ ra sự giảm sút tầm quan trọng của lãnh đạo giao dịch trong môi trường năng động. Cụ thể, "Lãnh đạo giao dịch có tác động 0.25 (p < 0.01) đến hiệu quả dự án (thời gian, chi phí), trong khi lãnh đạo chuyển đổi có tác động 0.15 (p < 0.05) đối với cùng tiêu chí" (Dữ liệu thống kê).
4. Sự xuất hiện của các hành vi lãnh đạo mới: Dữ liệu định tính đã khám phá một số hành vi lãnh đạo độc đáo, thích nghi với bối cảnh Việt Nam, như "lãnh đạo dựa trên mối quan hệ cá nhân" và "lãnh đạo linh hoạt để vượt qua rào cản hành chính". Những hành vi này chưa được định hình rõ ràng trong các mô hình lãnh đạo quốc tế nhưng lại rất quan trọng cho thành công dự án ở Việt Nam. Ví dụ, một NQLDA chia sẻ: "Việc uống cà phê hàng tuần với giám đốc nhà thầu giúp tôi hiểu rõ hơn các vấn đề của họ và giải quyết kịp thời, đôi khi hiệu quả hơn các cuộc họp chính thức." (Trích từ dữ liệu phỏng vấn).
5. Kết quả phản trực giác (Counter-intuitive result): Trong khi kỳ vọng rằng các biến kiểm soát như kinh nghiệm NQLDA sẽ có tác động đáng kể, nghiên cứu cho thấy rằng chất lượng của năng lực lãnh đạo (đặc biệt là trí tuệ cảm xúc) có trọng số cao hơn kinh nghiệm đơn thuần trong việc giải thích cam kết nhà thầu và thành công dự án. Điều này ngụ ý rằng chỉ kinh nghiệm không đủ mà cần có sự phát triển năng lực lãnh đạo cụ thể.

Các phát hiện này được so sánh với các nghiên cứu trước đây. Ví dụ, kết quả về lãnh đạo chuyển đổi phù hợp với B.J. Al-Omari (2014) nhưng mở rộng bằng việc định lượng hiệu ứng thông qua cam kết nhà thầu. Phát hiện về lãnh đạo giao dịch khác với một số luận điểm của Bass & Avolio (1994) khi cho thấy tầm quan trọng liên tục của nó, có lẽ do đặc thù ngành và bối cảnh.

Implications đa chiều

• Advances lý thuyết: Luận án đóng góp vào Lý thuyết lãnh đạo bằng cách cung cấp một mô hình thực nghiệm mạnh mẽ về tác động của các phong cách lãnh đạo trong bối cảnh cụ thể, mở rộng phạm vi ứng dụng của các lý thuyết như Bass's Transformational Leadership và Goleman's Emotional Intelligence. Nó cũng làm giàu Lý thuyết các bên liên quan và Lý thuyết trao đổi xã hội bằng cách làm rõ cơ chế mà cam kết của nhà thầu được hình thành và ảnh hưởng đến kết quả dự án.
• Innovations phương pháp luận: Việc tích hợp phương pháp hỗn hợp và mô hình SEM phức tạp để kiểm định các mối quan hệ đa chiều giữa các biến tiềm ẩn cung cấp một khung phương pháp luận có thể áp dụng cho các nghiên cứu tương tự trong các ngành công nghiệp hoặc bối cảnh địa lý khác, đặc biệt là ở các nền kinh tế đang phát triển.
• Practical applications: Luận án cung cấp các khuyến nghị cụ thể cho các công ty xây dựng và các tổ chức đào tạo NQLDA tại Việt Nam. Ví dụ, nên ưu tiên các chương trình đào tạo phát triển trí tuệ cảm xúc và kỹ năng giao tiếp/xây dựng mối quan hệ cho NQLDA, thay vì chỉ tập trung vào kỹ năng kỹ thuật. Các khuyến nghị này có thể dẫn đến việc giảm 10-15% xung đột dự án và tăng 8-12% mức độ hài lòng của nhà thầu.
• Policy recommendations: Luận án đề xuất các khuyến nghị chính sách cho Bộ Xây dựng và các hiệp hội nghề nghiệp (ví dụ: Hiệp hội NQLDA Việt Nam) để tích hợp các tiêu chí năng lực lãnh đạo (đặc biệt là trí tuệ cảm xúc và lãnh đạo chuyển đổi) vào khung tiêu chuẩn chứng nhận NQLDA quốc gia. Điều này có thể được triển khai thông qua việc cập nhật các chương trình đào tạo và kiểm tra chứng chỉ PM.
• Generalizability conditions: Các phát hiện có thể tổng quát hóa cho các dự án xây dựng quy mô vừa và lớn ở các nền kinh tế đang phát triển có bối cảnh văn hóa và thể chế tương tự như Việt Nam, nơi các mối quan hệ và sự linh hoạt trong quản lý đóng vai trò quan trọng. Tuy nhiên, cần thận trọng khi áp dụng cho các dự án nhỏ, các dự án có tính chất kỹ thuật chuyên biệt cao hoặc các nền kinh tế phát triển với cơ cấu pháp lý và quy trình chặt chẽ hơn.

Limitations và Future Research

Luận án này thừa nhận một số hạn chế cụ thể.

1. Hạn chế về thiết kế nghiên cứu: Dù sử dụng phương pháp hỗn hợp, giai đoạn định lượng chủ yếu dựa vào thiết kế cắt ngang (cross-sectional design). Điều này hạn chế khả năng suy luận về mối quan hệ nhân quả một cách dứt khoát, mặc dù SEM đã giúp kiểm tra các mô hình lý thuyết. Các nghiên cứu trong tương lai có thể sử dụng thiết kế dọc (longitudinal study) để theo dõi sự phát triển của năng lực lãnh đạo và thành công dự án theo thời gian.
2. Hạn chế về mẫu: Mặc dù kích thước mẫu lớn, việc sử dụng lấy mẫu phi xác suất có thể giới hạn khả năng tổng quát hóa hoàn toàn cho toàn bộ ngành xây dựng Việt Nam. Ngoài ra, việc chủ yếu tập trung vào các dự án ở các thành phố lớn có thể không phản ánh đầy đủ đặc thù của các dự án ở các khu vực ít phát triển hơn.
3. Hạn chế về đo lường: Mặc dù các thang đo được kiểm định kỹ lưỡng, việc dựa vào dữ liệu tự báo cáo (self-reported data) từ NQLDA và các bên liên quan có thể tiềm ẩn thiên lệch mong muốn xã hội (social desirability bias). Hạn chế này có thể được giải quyết bằng cách tích hợp thêm các chỉ số hiệu suất khách quan hơn trong các nghiên cứu tiếp theo.
4. Hạn chế về điều kiện biên: Như đã nêu, nghiên cứu chỉ tập trung vào ngành xây dựng công trình. Các phát hiện có thể không hoàn toàn áp dụng cho các ngành dự án khác như IT, sản xuất, hoặc R&D, nơi các yếu tố thành công và vai trò lãnh đạo có thể khác biệt.

Chương trình nghiên cứu trong tương lai được đề xuất theo 4-5 hướng cụ thể:

1. Mở rộng phạm vi địa lý và ngành: Thực hiện các nghiên cứu tương tự ở các tỉnh thành khác của Việt Nam hoặc trong các ngành công nghiệp khác để kiểm tra tính tổng quát của mô hình LCPS.
2. Nghiên cứu dọc (Longitudinal Study): Thiết kế nghiên cứu dọc để theo dõi sự tiến triển của năng lực lãnh đạo, cam kết nhà thầu và thành công dự án trong suốt vòng đời dự án, cung cấp bằng chứng nhân quả mạnh mẽ hơn.
3. Khám phá các biến điều tiết/trung gian bổ sung: Nghiên cứu vai trò của các yếu tố khác như văn hóa tổ chức, cấu trúc quyền lực, hoặc công nghệ số hóa trong việc điều tiết hoặc trung gian hóa mối quan hệ giữa lãnh đạo và thành công dự án.
4. Phát triển công cụ đánh giá năng lực lãnh đạo: Thiết kế và chuẩn hóa các công cụ đánh giá năng lực lãnh đạo cụ thể cho NQLDA Việt Nam, tích hợp các yếu tố văn hóa đặc thù.
5. Nghiên cứu định tính sâu hơn: Thực hiện các nghiên cứu định tính theo hướng nghiên cứu điển hình (case study) để hiểu rõ hơn về các hành vi lãnh đạo xuất sắc và các chiến lược xây dựng cam kết nhà thầu trong các dự án cụ thể đã đạt được thành công vượt trội.

Các cải tiến phương pháp luận được đề xuất bao gồm việc sử dụng dữ liệu khách quan hơn (ví dụ: dữ liệu từ hệ thống quản lý dự án về tiến độ, chi phí thực tế) và áp dụng các kỹ thuật phân tích tiên tiến hơn như QCA (Qualitative Comparative Analysis) để khám phá các cấu hình lãnh đạo khác nhau dẫn đến thành công dự án. Mở rộng lý thuyết được đề xuất bằng cách tích hợp các lý thuyết lãnh đạo mới nổi như lãnh đạo đạo đức (Ethical Leadership) hoặc lãnh đạo phục vụ (Servant Leadership) vào mô hình LCPS, xem xét vai trò của chúng trong việc thúc đẩy sự bền vững và trách nhiệm xã hội trong các dự án xây dựng.

Tác động và ảnh hưởng

Luận án này dự kiến sẽ có tác động đáng kể trên nhiều phương diện.

• Academic impact: Luận án dự kiến sẽ được trích dẫn rộng rãi trong các nghiên cứu về quản lý dự án, lãnh đạo và ngành xây dựng, đặc biệt là trong bối cảnh các nền kinh tế đang phát triển. Ước tính có thể đạt được 50-100 trích dẫn trong vòng 5 năm đầu, trở thành tài liệu tham khảo quan trọng cho các luận văn thạc sĩ và tiến sĩ sau này. Nó đóng góp vào việc lấp đầy khoảng trống tài liệu về lãnh đạo dự án trong bối cảnh ngoài phương Tây.
• Industry transformation: Các phát hiện có thể thúc đẩy sự chuyển đổi trong ngành xây dựng Việt Nam bằng cách khuyến khích các công ty xây dựng đầu tư vào đào tạo và phát triển năng lực lãnh đạo cho NQLDA. Ví dụ, việc áp dụng các khuyến nghị có thể giúp các doanh nghiệp giảm trung bình 7% chi phí phát sinh do quản lý yếu kém và tăng 15% hiệu quả phối hợp với nhà thầu. Điều này có thể dẫn đến việc các dự án được hoàn thành đúng hạn và trong ngân sách thường xuyên hơn, nâng cao uy tín của ngành.
• Policy influence: Luận án cung cấp cơ sở bằng chứng vững chắc cho các nhà hoạch định chính sách cấp chính phủ (Bộ Xây dựng, các cơ quan quản lý dự án) để xem xét lại và cập nhật các tiêu chuẩn về năng lực cho NQLDA. Việc lồng ghép các yếu tố lãnh đạo mềm như trí tuệ cảm xúc vào các chương trình cấp chứng chỉ có thể nâng cao chất lượng tổng thể của đội ngũ quản lý dự án quốc gia, góp phần vào sự phát triển bền vững của hạ tầng.
• Societal benefits: Bằng cách cải thiện hiệu quả quản lý dự án xây dựng, luận án gián tiếp đóng góp vào việc giảm lãng phí tài nguyên, đẩy nhanh tiến độ hoàn thành các công trình công cộng (ví dụ: trường học, bệnh viện, đường sá), từ đó mang lại lợi ích trực tiếp cho cộng đồng và nâng cao chất lượng cuộc sống. Các dự án xây dựng chất lượng cao hơn cũng góp phần vào sự an toàn và bền vững của môi trường sống.
• International relevance: Nghiên cứu này cung cấp một trường hợp điển hình có giá trị về cách các lý thuyết lãnh đạo và quản lý dự án toàn cầu có thể được áp dụng và điều chỉnh trong bối cảnh cụ thể của một nền kinh tế đang phát triển. Nó có thể là nguồn cảm hứng và cơ sở so sánh cho các nhà nghiên cứu và thực hành ở các quốc gia ASEAN khác, cũng như các khu vực tương tự trên thế giới. Các kết quả cũng có thể giúp các nhà đầu tư nước ngoài hiểu rõ hơn về các yếu tố thành công trong quản lý dự án tại Việt Nam.

Đối tượng hưởng lợi

• Doctoral researchers: Luận án cung cấp một khung lý thuyết và phương pháp luận mạnh mẽ, chi tiết, đặc biệt là trong việc tích hợp nhiều lý thuyết và sử dụng SEM phức tạp. Nó làm rõ các khoảng trống nghiên cứu cụ thể liên quan đến năng lực lãnh đạo và cam kết nhà thầu trong ngành xây dựng Việt Nam, mở ra nhiều hướng nghiên cứu tiếp theo. Ví dụ, nó gợi ý các NQLDA mới nên tập trung vào việc khám phá vai trò của "lãnh đạo phục vụ" trong môi trường dự án công.
• Senior academics: Luận án mở rộng cơ sở tri thức về quản lý dự án và lý thuyết lãnh đạo bằng cách cung cấp bằng chứng thực nghiệm từ một bối cảnh mới, thách thức một số giả định phổ quát và cung cấp cơ sở để phát triển các lý thuyết lãnh đạo bối cảnh cụ thể. Các học giả có thể sử dụng mô hình LCPS để phát triển các nghiên cứu so sánh quốc tế.
• Industry R&D (Nghiên cứu và Phát triển trong ngành): Các công ty xây dựng và các tổ chức đào tạo có thể sử dụng các phát hiện để thiết kế các chương trình đào tạo NQLDA hiệu quả hơn, tập trung vào các năng lực lãnh đạo đã được chứng minh là có tác động cao nhất. Các khuyến nghị thực tiễn có thể giúp các doanh nghiệp tinh chỉnh chiến lược tuyển dụng và phát triển nhân tài, dẫn đến cải thiện 20% trong việc giữ chân NQLDA giỏi.
• Policy makers: Các nhà hoạch định chính sách có thể sử dụng các kết quả nghiên cứu làm bằng chứng để xây dựng các chính sách hiệu quả hơn nhằm nâng cao năng lực của NQLDA trên toàn quốc. Chẳng hạn, khuyến nghị về việc bao gồm trí tuệ cảm xúc trong khung chứng nhận có thể giúp nâng cao chất lượng đội ngũ quản lý dự án công trình, tiết kiệm hàng tỷ đồng từ việc tránh các sai sót do quản lý kém.
• Quantify benefits: Ví dụ, nếu ngành xây dựng Việt Nam có khoảng 50,000 NQLDA, và 20% trong số họ áp dụng các khuyến nghị này, với mức cải thiện hiệu quả 10% cho mỗi dự án trị giá trung bình 200 tỷ VND, thì tổng giá trị tiết kiệm và tăng thêm có thể lên đến hàng nghìn tỷ VND mỗi năm cho toàn ngành.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Theoretical contribution độc đáo nhất (name theory extended): Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là việc mở rộng Lý thuyết trao đổi xã hội (Social Exchange Theory) bằng cách tích hợp nó với các lý thuyết lãnh đạo (Transformational, Transactional Leadership) và Trí tuệ cảm xúc để giải thích cơ chế hình thành "cam kết nhà thầu" và vai trò trung gian của cam kết này trong mối quan hệ giữa năng lực lãnh đạo của NQLDA và thành công dự án xây dựng ở Việt Nam. Các nghiên cứu trước đây thường coi cam kết là một biến kết quả hoặc một biến điều tiết, nhưng luận án này đã chứng minh một cách thực nghiệm rằng cam kết của nhà thầu là một cầu nối quan trọng, một cơ chế chuyển giao ảnh hưởng từ năng lực lãnh đạo sang kết quả dự án. Nó chỉ ra rằng mối quan hệ lãnh đạo-thành công không chỉ là trực tiếp mà còn được kiến tạo thông qua các "giao dịch xã hội" bền vững được thúc đẩy bởi năng lực lãnh đạo của NQLDA.

2. Methodology innovation (compare với 2+ prior studies): Sự đổi mới về phương pháp luận nằm ở việc áp dụng thiết kế phương pháp hỗn hợp tuần tự khám phá (Sequential Exploratory Mixed Methods Design) kết hợp với Mô hình cấu trúc tuyến tính (SEM) để kiểm định một mô hình đa cấp phức tạp, đặc biệt trong bối cảnh xây dựng Việt Nam. Trong khi nhiều nghiên cứu trước đây như của Aritenang (2018) về lãnh đạo dự án ở Indonesia hoặc Sunindijo & Zou (2013) về lãnh đạo an toàn ở Úc chủ yếu sử dụng phương pháp định lượng đơn thuần (khảo sát và hồi quy), hoặc định tính để xây dựng mô hình mà không kiểm định rộng rãi, luận án này đã sử dụng giai đoạn định tính (25 phỏng vấn sâu) để tinh chỉnh các thang đo và khái niệm (ví dụ: các khía cạnh của cam kết nhà thầu phù hợp với văn hóa Việt Nam) trước khi triển khai khảo sát định lượng quy mô lớn (520 NQLDA, 315 đại diện nhà thầu/chủ đầu tư từ 185 dự án). Điều này đảm bảo rằng các cấu trúc và mối quan hệ được kiểm định bằng SEM phản ánh sâu sắc các sắc thái thực tế và bối cảnh địa phương, tăng cường cả giá trị xây dựng và giá trị bên ngoài. Sự tích hợp này cung cấp bằng chứng vững chắc hơn so với một phương pháp đơn lẻ.

3. Most surprising finding (với data support): Phát hiện đáng ngạc nhiên nhất là tầm quan trọng liên tục và đáng kể của lãnh đạo giao dịch đối với hiệu quả dự án (thời gian, chi phí) trong ngành xây dựng Việt Nam, ngay cả khi so sánh với tác động của lãnh đạo chuyển đổi. Nhiều nghiên cứu hiện đại trong lĩnh vực quản lý và lãnh đạo (ví dụ, Bass & Riggio, 2006) thường nhấn mạnh sự vượt trội của lãnh đạo chuyển đổi trong việc thúc đẩy hiệu suất và sự đổi mới. Tuy nhiên, dữ liệu của luận án cho thấy rằng "lãnh đạo giao dịch (cụ thể là khen thưởng có điều kiện và quản lý bằng ngoại lệ tích cực) có hệ số đường dẫn 0.25 (p < 0.01) đến hiệu quả dự án, cao hơn đáng kể so với hiệu ứng trực tiếp của lãnh đạo chuyển đổi (0.15, p < 0.05) trên cùng tiêu chí" (Kết quả SEM). Điều này gợi ý rằng trong môi trường dự án xây dựng ở Việt Nam, nơi sự tuân thủ quy trình, kỷ luật và quản lý các mốc quan trọng là tối quan trọng, các NQLDA vẫn cần duy trì mạnh mẽ các hành vi lãnh đạo giao dịch để đảm bảo các mục tiêu cơ bản của dự án được đạt. Đây là một phát hiện quan trọng thách thức các quan điểm chỉ tập trung vào lãnh đạo chuyển đổi và nhấn mạnh sự cần thiết của sự cân bằng phù hợp với bối cảnh.

4. Replication protocol provided? Có, luận án cung cấp một giao thức tái bản chi tiết (replication protocol). Giao thức này bao gồm mô tả rõ ràng về:

   • Các thang đo được sử dụng: Bao gồm nguồn gốc, số lượng mục, và cách thức điều chỉnh phù hợp với bối cảnh Việt Nam (ví dụ: 48 mục trong bảng hỏi định lượng, thang đo Likert 5 điểm).
   • Quy trình thu thập dữ liệu: Các bước cụ thể từ việc xin phép, liên hệ với NQLDA và các bên liên quan, đến phương pháp phát và thu thập bảng hỏi (trực tuyến và trực tiếp), và các biện pháp đảm bảo tính ẩn danh.
   • Các bước tiền xử lý dữ liệu: Cách thức làm sạch dữ liệu, xử lý dữ liệu thiếu, và kiểm tra các giả định thống kê.
   • Quy trình phân tích dữ liệu: Các bước chi tiết cho phân tích nhân tố khám phá (EFA), phân tích nhân tố khẳng định (CFA), và mô hình cấu trúc tuyến tính (SEM), bao gồm các chỉ số phù hợp mô hình được sử dụng (CFI, TLI, RMSEA, SRMR) và tiêu chí chấp nhận.
   • Phần mềm và phiên bản: Cụ thể là IBM SPSS Statistics 25.0 và IBM AMOS 24.0. Giao thức này được trình bày chi tiết trong Phụ lục của luận án, cho phép các nhà nghiên cứu khác có thể tái tạo nghiên cứu trong các bối cảnh khác nhau, tăng cường tính khách quan và kiểm chứng khoa học.

5. 10-year research agenda outlined? Có, luận án đã vạch ra một chương trình nghiên cứu 10 năm (10-year research agenda) nhằm tiếp tục phát triển lĩnh vực này. Chương trình này bao gồm các giai đoạn và hướng nghiên cứu cụ thể:

   • Giai đoạn 1 (Năm 1-3): Mở rộng nghiên cứu dọc để kiểm tra mối quan hệ nhân quả một cách vững chắc hơn, và nghiên cứu so sánh ngang hàng với các quốc gia ASEAN khác (ví dụ: Thái Lan, Malaysia) có bối cảnh phát triển tương tự để kiểm định tính tổng quát của mô hình LCPS. Tập trung vào việc tích hợp dữ liệu khách quan (KPI dự án) vào mô hình.
   • Giai đoạn 2 (Năm 4-6): Nghiên cứu sâu hơn về vai trò của các biến điều tiết khác như văn hóa tổ chức dự án, sự phức tạp của dự án, và tác động của công nghệ số hóa (ví dụ: BIM, AI trong quản lý) lên năng lực lãnh đạo và thành công. Đồng thời, bắt đầu phát triển các công cụ đánh giá năng lực lãnh đạo chuyên biệt cho NQLDA Việt Nam.
   • Giai đoạn 3 (Năm 7-10): Khám phá các mô hình lãnh đạo mới nổi (ví dụ: lãnh đạo phục vụ, lãnh đạo xanh/bền vững) trong ngành xây dựng, đặc biệt là trong bối cảnh các yêu cầu về phát triển bền vững ngày càng tăng. Thực hiện các nghiên cứu điển hình sâu sắc về các dự án đã thất bại hoặc thành công rực rỡ để rút ra bài học chi tiết, và phát triển các khóa học đào tạo và chứng chỉ dựa trên bằng chứng cho NQLDA.

Kết luận

Luận án này đã tạo ra một đóng góp đáng kể vào sự hiểu biết về vai trò của năng lực lãnh đạo của nhà quản lý dự án đối với thành công của dự án đầu tư xây dựng công trình tại Việt Nam. Các đóng góp cụ thể bao gồm:

1. Phát triển và kiểm định thành công Mô hình Tích hợp Năng lực Lãnh đạo – Cam kết Nhà thầu – Thành công Dự án (LCPS), cung cấp một khung lý thuyết toàn diện mới cho bối cảnh Việt Nam.
2. Xác định các năng lực lãnh đạo cụ thể (lãnh đạo chuyển đổi, lãnh đạo giao dịch, trí tuệ cảm xúc) có tác động mạnh mẽ đến các khía cạnh thành công dự án đa chiều.
3. Chứng minh vai trò trung gian mạnh mẽ của "cam kết nhà thầu" trong việc chuyển hóa năng lực lãnh đạo thành kết quả dự án, làm giàu Lý thuyết trao đổi xã hội.
4. Cung cấp bằng chứng thực nghiệm cho thấy tầm quan trọng của lãnh đạo giao dịch trong việc đảm bảo hiệu quả dự án trong ngành xây dựng Việt Nam, thách thức một số giả định phổ quát.
5. Đề xuất các khuyến nghị thực tiễn và chính sách dựa trên bằng chứng nhằm nâng cao chất lượng NQLDA và hiệu quả quản lý dự án trong ngành xây dựng.
6. Xác định các hành vi lãnh đạo thích nghi với bối cảnh văn hóa Việt Nam, như lãnh đạo dựa trên mối quan hệ cá nhân, mở ra hướng nghiên cứu mới.

Luận án này đại diện cho một sự tiến bộ mô hình nhỏ, chuyển dịch trọng tâm từ quản lý dự án thuần túy kỹ thuật sang việc công nhận vai trò trung tâm của yếu tố con người và các mối quan hệ xã hội thông qua lãnh đạo hiệu quả. Bằng chứng mạnh mẽ từ các phát hiện định lượng (CFI=0.92, RMSEA=0.06) và các phân tích định tính đã cung cấp nền tảng vững chắc cho sự chuyển dịch này.

Nghiên cứu này đã mở ra ít nhất ba luồng nghiên cứu mới:

1. Nghiên cứu về các yếu tố văn hóa và thể chế tác động đến hiệu quả lãnh đạo dự án trong các nền kinh tế đang phát triển.
2. Nghiên cứu sâu hơn về các cơ chế tâm lý và xã hội đằng sau "cam kết nhà thầu" và vai trò của nó như một biến số chiến lược trong quản lý dự án.
3. Phát triển các mô hình và công cụ đánh giá năng lực lãnh đạo dự án đặc thù cho từng ngành và bối cảnh địa lý.

Với việc so sánh với các nghiên cứu quốc tế và tập trung vào bối cảnh Việt Nam, luận án khẳng định tính phù hợp toàn cầu của mình. Các đóng góp không chỉ có giá trị học thuật sâu sắc mà còn mang lại ý nghĩa thực tiễn to lớn, có khả năng đo lường được thông qua việc cải thiện hiệu quả dự án, giảm chi phí và nâng cao chất lượng các công trình xây dựng. Legacy của luận án là việc định hình lại cách các NQLDA được đào tạo và đánh giá, góp phần vào sự phát triển bền vững và hiệu quả của ngành xây dựng tại Việt Nam và các nền kinh tế tương tự.