Luận án tiến sĩ lịch sử đảng đảng cộng sản việt nam lãnh đạo sự nghiệp công nghi

Tính cấp thiết của đề tài Tiến hành CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn là yêu cầu khách quan, nhiệm vụ chiến lược trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của nhiều quốc gia, nhất là các quốc gia có nền kinh tế chậm phát triển, sản xuất nông nghiệp là chủ yếu và phần lớn dân cư sống ở nông thôn. Ở nước ta, nông nghiệp, nông thôn có vị trí, vai trò hết sức quan trọng đối với sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc trước đây. Trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc XHCN cũng như trong sự nghiệp đổi mới đất nước ngày nay, phát triển nông nghiệp, nông thôn theo hướng CNH, HĐH đã góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu lao động, từng bước giải quyết những vấn đề bức xúc trong xã hội, nhất là giải quyết việc làm, tăng thu nhập cho dân cư. Sản phẩm của nông nghiệp và kinh tế nông thôn, không những đáp ứng cho yêu cầu sinh hoạt ngày càng cao của đời sống xã hội, mà còn cung cấp nguyên liệu cho các ngành công nghiệp, tăng hàng hoá nông sản xuất khẩu, đóng góp một phần quan trọng vào tổng thu nhập của nền kinh tế quốc dân, thúc đẩy kinh tế, xã hội phát triển.

Nông thôn là nơi cung cấp nguồn lao động chủ yếu cho các ngành kinh tế quốc dân và là thị trường rộng lớn của các sản phẩm nông nghiệp, công nghiệp và các ngành kinh tế khác. Đặc biệt, đối với nước ta quá độ lên CNXH từ một nền kinh tế chậm phát triển, sản xuất nông nghiệp là chủ yếu, giai cấp nông dân vẫn chiếm gần 80% dân số trong toàn xã hội. Do đó phát triển nông nghiệp và kinh tế nông thôn còn là cơ sở cho sự ổn định về kinh tế, chính trị, xã hội, củng cố và tăng cường quốc phòng, an ninh đất nước. Hơn 10 năm thực hiện CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn, những thành tựu đạt được, bắt nguồn từ đường lối, chủ trương, chính sách đúng đắn của 6 Đảng và Nhà nước, phát huy động lực to lớn của toàn dân, trực tiếp là của giai cấp nông dân, thực hiện đoàn kết, liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức, thúc đẩy nông nghiệp và kinh tế nông thôn phát triển gắn liền với xây dựng nông thôn mới, đẩy mạnh đô thị hoá nông thôn, góp phần vào sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước.

Bởi vậy, Đảng ta khẳng định đẩy mạnh CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn là một trong những nhiệm vụ chiến lược quan trọng hàng đầu có ý nghĩa quyết định đến thực hiện thắng lợi sự nghiệp CNH, HĐH đất nước. Bên cạnh những thành tựu đạt được, đến nay trên nhiều vùng nông thôn, cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn chuyển dịch chậm, lao động còn phổ biến là thủ công, công nghiệp nông thôn chưa đáp ứng được yêu cầu của sản xuất nông nghiệp hàng hoá, trình độ khoa học, công nghệ lạc hậu, cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội triển khai thiếu đồng bộ, đời sống của nông dân còn khó khăn, một số nội dung của CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn thực hiện còn lúng túng, ảnh hưởng nhất định đến phát triển kinh tế - xã hội. Nghiên cứu, tổng kết quá trình Đảng lãnh đạo sự nghiệp CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn từ năm 1991 đến năm 2002, làm rõ tính đúng đắn, sáng tạo của chủ trương và những thành tựu đạt được, yếu kém, khuyết điểm, nguyên nhân của những thành tựu và yếu kém, khuyết điểm. Từ đó rút ra một số bài học kinh nghiệm, góp phần vào quá trình hoàn thiện chủ trương của Đảng về CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn, thúc đẩy sản xuất phát triển trong những năm tiếp theo là việc làm cần thiết, có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc.

Với lý do trên, nghiên cứu sinh chọn đề tài “Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn 7 từ 1991 đến 2002” làm luận án tiến sĩ lịch sử, chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Sự nghiệp CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn ở nước ta trong những năm gần đây luôn được các nhà khoa học quan tâm nghiên cứu, tổng kết, góp phần vào quá trình hoàn thiện chủ trương CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn, nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng, thúc đẩy kinh tế - xã hội nông thôn phát triển. Tập thể khoa học như Hội Khoa học kinh tế Việt Nam có công trình: Phát triển nông nghiệp và nông thôn theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá, tập I, II, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1998, đã nghiên cứu về cơ chế, vai trò của chính sách nông nghiệp, nông thôn trong sự nghiệp CNH, HĐH, đề xuất những giải pháp khuyến khích đầu tư và khai thác nguồn lực, tiềm năng to lớn trong nông nghiệp, nông thôn, nông dân để phát trển sản xuất, nhưng chưa khái quát có tính hệ thống các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước ta về CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn từ năm 1991 đến năm 2002. Các nhà khoa học ở nước ta cũng có nhiều công trình nghiên cứu về CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn với phương pháp tiếp cận khác nhau như: xã hội học, kinh tế học, khoa học quản lý kinh tế.

nổi bật là các công trình sau: Đổi mới và hoàn thiện một số chính sách phát triển nông nghiệp, nông thôn do Phó giáo sư, Tiến sĩ Lê Đình Thắng và Tiến sĩ Phạm Văn Khôi (chủ biên), Nhà xuất bản Nông nghiệp, Hà Nội, 1995; Đổi mới cơ chế quản lý kinh tế nông nghiệp ở Việt Nam của Tiến sĩ Trương Thị Tiến, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1999. trong đó đã đánh giá về thực trạng nông nghiệp, nông thôn ở nước ta trong thời kỳ 1976 - 1990, đề cập về một số chính sách đổi mới kinh tế nông nghiệp, nông thôn, những kết quả đạt 8 được và yếu kém trong quá trình sản xuất, xác định phương hướng phát triển nông nghiệp và kinh tế nông thôn những năm 1991 - 1995. Từ năm 1996 đến năm 2002, trên cơ sở cụ thể hoá đường lối xây dựng, phát triển kinh tế theo hướng CNH, HĐH đất nước do Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX xác định, nhiều công trình khoa học nghiên cứu về lĩnh vực kinh tế nông nghiệp, nông thôn được xuất bản như các cuốn sách: Nông nghiệp và nông thôn trên con đường công nghiệp hoá, hiện đại hoá và hợp tác hoá, dân chủ hoá của Vũ Oanh, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1998; Công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn, một số vấn đề lý luận và thực tiễn của Hồng Vinh, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1998; Con đường công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp và nông thôn của Phó giáo sư, Tiến sĩ Chu Hữu Quí, Nguyễn Kế Tuấn, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2001 v. Những công trình trên đã đề cập tính cấp thiết đổi mới cơ chế, chính sách phát triển nông nghiệp, nông thôn, vai trò tự chủ của các thành phần kinh tế trong nông nghiệp, khai thác tiềm năng, nguồn vốn to lớn của nông dân để thúc đẩy sản xuất phát triển; yêu cầu cấp bách đưa nông nghiệp, nông thôn nước ta theo con đường CNH, HĐH, nhưng chưa có công trình nào đề cập quá trình nhận thức và sự lãnh đạo của Đảng về CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn từ năm 1991 đến năm 2002; Tập thể tác giả: Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Nam, Tiến sĩ Nguyễn Viết Thông, Tiến sĩ Đặng Quốc Tuyến, Nguyễn Ngô Hai.

có công trình: Công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn Việt Nam, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, bao gồm 22 bài viết, đề cập về vai trò của các ngành kinh tế trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn và những vấn đề đặt ra trong quá trình CNH, HĐH, xác định phương hướng, giải pháp chủ yếu, nhằm thực hiện thắng lợi mục tiêu kinh tế - xã hội 5 năm 2001 - 2005, song chưa khái 9 quát có hệ thống về chủ trương lãnh đạo của Đảng, những kết quả đạt được của CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn ở nước ta từ năm 1991 đến năm 2002. Các công trình khảo sát thống kê tư liệu về nông nghiệp, nông thôn trong quá trình CNH, HĐH như: Kết quả tổng điều tra nông thôn và nông nghiệp năm 1994 của Tổng cục Thống kê, Nhà xuất bản Thống kê, Hà Nội, 1995; Thực trạng công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn Việt Nam của Tiến sĩ Lê Mạnh Hùng, Nhà xuất bản Thống kê, Hà Nội, 1998; Niên giám Thống kê của Tổng cục Thống kê, Nhà xuất bản Thống kê, Hà Nội, 2003. Các công trình trên đã đề cập về kinh nghiệm CNH nông nghiệp, nông thôn của một số nước trên thế giới, đánh giá kết quả bước đầu của CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn ở nước ta, trên cơ sở thống kê bằng nhiều số liệu trên tất cả các lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp, công nghiệp nông thôn, đồng thời chỉ ra những yếu kém, bất cập của kinh tế nông nghiệp, nông thôn ở nước ta trong quá trình CNH, HĐH, song các công trình đó mới dừng lại ở tổng hợp, thống kê các số liệu. Các công trình nghiên cứu thực tiễn ở các địa phương như: Biến đổi cơ cấu ruộng đất và kinh tế nông nghiệp ở vùng châu thổ sông Hồng trong thời kỳ đổi mới của Phó giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Khánh, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2001; Ảnh hưởng của đô thị hoá đến nông thôn ngoại thành Hà Nội thực trạng và giải pháp của Giáo sư, Tiến sĩ Lê Du Phong, Tiến sĩ Nguyễn Văn Áng, Hoàng Văn Hoa, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002; Chuyển dịch cơ cấu kinh tế công - nông nghiệp ở Đồng bằng sông Hồng thực trạng và triển vọng của Tiến sĩ Đặng Văn Thắng, Phạm Ngọc Dũng, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2003.

Các công trình đã nghiên cứu những mặt cụ thể trong nội dung của CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn ở nước ta, trong đó chủ yếu đánh giá và tổng hợp kết quả phát triển nông nghiệp, 10 nông thôn ở các địa phương, nhất là về chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu lao động, giải quyết việc làm cho lao động nông thôn trong những vùng này.