Cơ sở tâm lý học của việc củng cố và nâng cao kỷ luật Bộ đội Đặc công

Tính cấp thiết của đề tài Với tư cách là người cha thân yêu của các lực lượng vũ trang vũ trang nhân dân, Chủ tịch Hồ Chí Minh thường xuyên quan tâm đến giáo dục toàn diện cho các lực lượng vũ trang của Đảng, trong đó Bác chú ý đặc biệt đến giáo dục tính kỷ luật cho cán bộ, chiến sĩ quân đội. Bác nói: “Quân đội mạnh là nhờ giáo dục khéo, nhờ chính sách đúng và nhờ kỷ luật nghiêm. Vì vậy kỷ luật phải nghiêm minh[8]. “Kỷ luật nghiêm minh:” là một nét phẩm chất truyền thống của quân đội ta, của Bộ đội Cụ Hồ.

Nhờ có kỷ luật – nghiêm minh mà chúng ta đã huy động được sức mạnh tổng hợp của ba thứ quân cũng như sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân, lập nên những chiến công lẫy lừng trong sự nghiệp cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng, của Bác. Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII đã chỉ rõ trong tình hình mới phải “Xây dựng quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, từng bước hiện đại, tinh nhuệ…” [77]. Gần đây, chỉ thị 37 của Thường vụ Đảng uỷ quân sự Trung ương về “Đẩy mạnh xây dựng chính quy là một trong những nội dung cơ bản của xây dựng quân đội nhân dân trong giai đoạn cách mạng hiện nay” [21]. Để thực hiện nhiệm vụ đó đòi hỏi sự nỗ lực rất lớn của cán bộ, chiến sĩ trong toàn quân, từ các cơ quan của Bộ Quốc phòng đến các quân chủng, binh chủng, học viện, nhà trường.

Sức mạnh chiến đấu của quân đội, được hợp thành bởi nhiều yếu tố: chính trị, tinh thần, chuyên môn nghiệp vụ, tổ chức kỷ luật, vũ khí trang bị kỹ thuật v. trong đó kỷ luật quân sự bao giờ cũng là một nhân tố có vai trò rất quan trọng tạo nên sức mạnh sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu của quân đội. Do đó củng cố kỷ luật quân sự của các đơn vị quân đội nói chung của bộ đội Đặc công nói riêng có một ý nghĩa đặc biệt to lớn trong điều kiện thế giới có nhiều biến động phức tạp như hiện nay, đặc biệt từ khi Liên Xô và Đông Âu sụp đổ, chủ nghĩa đế quốc và các thế lực phản động đã tập trung chĩa mũi nhọn của chiến lược “Diễn biến hoà bình” vào Việt Nam hòng làm suy yếu và tan rã Đảng ta, quân đội ta, ngăn cản con đường tiến lên của dân tộc ta theo hướng xã hội chủ nghĩa. Bộ đội Đặc công là một binh chủng đặc biệt tinh nhuệ của lực lượng vũ trang nhân dân ta.

Ra đời và trưởng thành trong cái nôi của chiến tranh nhân dân Việt Nam. Kết tinh những truyền thống đánh giặc của cha ông, được phát triển đến đỉnh cao trong chiến tranh chống Mỹ, với lối đánh đặc biệt tinh nhuệ, hiệu quả, bội đội Đặc công đã lập nên những chiến công có tính chất “huyền thoại” góp phần quan trọng cùng các quân chủng, binh chủng khác đánh bại chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ. Trong chiến công của bội đội Đặc công thì tính kỷ luật của các tập thể quân sự và tính kỷ luật của từng chiến sĩ là một trong những yếu tố cơ bản góp phần tạo nên sức mạnh chiến đấu và là một nhân tố quan trọng bảo đảm cho bội đội Đặc công luôn luôn chiến đấu và chiến thắng, xứng đáng là lực lượng đặc biệt tinh nhuệ của lực lượng vũ trang nhân dân ta. Ngay từ ngày thành lập 19/3/1967 trong lời huấn thị của mình Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh: “Đặc công là công tác đặc biệt cần phải cố gắng đặc biệt… kỹ thuật phải đặc biệt huấn luyện thành thục.

Lập trường chính trị phải đặc biệt vững chắc… Kỷ luật phải đặc biệt nghiêm minh…[40]. Thấm nhuần lời dạy của Bác, bội đội Đặc công đã đoàn kết gắn bó, thương yêu nhau như máu thịt, xây dựng được một kỷ luật quân sự tự giác và đặc biệt nghiêm minh. Song trong những năm qua vấn đề kỷ luật của bội đội Đặc công tuy có những chuyển biến tích cực nhưng vẫn còn nhiều diễn biến phức tạp, chỉ đơn cử trong năm 1992 toàn binh chủng có tới 96 người vi phạm kỷ luật. Trong đó riêng cán bộ chiếm tới 50%.

Đặc biệt có cả các vi phạm nghiêm trọng như: bắn đồng đội, đào bỏ ngũ, đánh nhau với nhân dân địa phương v.v… Năm 1993 số người vi phạm không giảm mà tăng lên 106 người, trong đó nạn đào bỏ ngũ chiếm tới 74,69%. Những con số đó phần nào nói lên tính cấp bách của việc nghiên cứu một cách toàn diện, có hệ thống vấn đề củng cố kỷ luật của binh chủng đặc biệt này. Là một cán bộ đã công tác chiến đấu trong binh chủng Đặc công gần 10 năm trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước và sau ngày giải phóng miền Nam 1975. Chúng tôi muốn nghiên cứu nhằm làm sáng tỏ một số vấn đề về mặt lý luận và thực tiễn dưới góc độ tâm lý học trong việc củng cố và nâng cao kỷ luật quân sự của các đơn vị Đặc công, nhằm vạch ra những luận cứ khoa học, những đặc điểm, nội dung tâm lý kỷ luật quân sự cao của tập thể bội đội Đặc công, cũng như những biện pháp tác động nhằm củng cố nó.

Xuất phát từ cơ sở lý luận và thực tiễn trên đây, đồng thời cũng xuất phát từ vai trò của kỷ luật quân sự cao trong hoạt động của bội đội Đặc công, một binh chủng đòi hỏi phải có kỷ luật quân sự đặc biệt nghiêm ngặt, chúng tôi chọn đề tài nghiên cứu là: “Cơ sở tâm lý học của việc củng cố và nâng cao kỷ luật của bội đội Đặc công trong tình hình hiện nay”. Nghiên cứu này được hoàn thành sẽ là một đóng góp nhỏ vào công cuộc xây dựng lực lượng vũ trang, xây dựng quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại nói chung cũng như xây dựng các lực lượng của bội đội Đặc công nói riêng đáp ứng cho đòi hỏi cấp thiết của sự nghiệp cách mạng của cả nước trong tình hình mới. Tình hình nghiên cứu liên quan của đề tài Trong những năm qua, kỷ luật quân đội ta đã có một bước chuyển biến cơ bản về chất. Song so với yêu cầu vẫn còn nhiều vấn đề cần được tiếp tục nghiên cứu giải quyết như: những vấn đề về mối quan hệ giữa dân chủ và kỷ luật, mối quan hệ giữa chỉ huy và phục tùng, giữa cấp trên và cấp dưới, giữa nhận thức tư tưởng và tổ chức hành động, giữa giáo dục kỷ luật với tổ chức quản lý duy trì kỷ luật, giữa hình thành tính kỷ luật của mỗi cá nhân với xây dựng kỷ luật quân sự cao của tập th v.

Để giải quyết những vấn đề trên, trong những năm qua đã có nhiều công trình nghiên cứu của cá nhân và tập thể, có nhiều bài phát biểu, bài tạp chí, bài báo của các cá nhân và tập thể, có nhiều bài phát biểu, bài tạp chí, bài báo cáo của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Bộ Quốc phòng, Tổng cục chính trị, của các nhà khoa học, của các cán bộ nghiên cứu các cơ quan, đơn vị, nhà trường, trong số này có cả các luận án phó tiến sĩ khoa học của các tác giả trong và ngoài nước (về vấn đề này chúng tôi sẽ trình bày rõ thêm ở phần sau trong chương I). Những nghiên cứu trên đã có đóng góp quan trọng về lý luận và thực tiễn trong việc củng cố kỷ luật quân sự, xây dựng tính kỷ luật cho quân nhân, tạo ra bước chuyển biến rất cơ bản trong giáo dục cũng như thực hành kỷ luật. Song những khía cạnh tâm lý của việc hình thành và củng cố kỷ luật quân sự cao của các tập thể quân nhân vẫn chưa được đề cập một cách hoàn chỉnh và có hệ thống. Đặc biệt cho đến nay, chưa có một công trình khoa học nào nghiên cứu riêng về việc củng cố kỷ luật quân sự cho một binh chủng đặc biệt của quân đội ta: Binh chủng Đặc công.

Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu cơ sở tâm lý của việc củng cố và nâng cao tính kỷ luật của các tập thể quân sự bội đội Đặc công, trên cơ sở đó chỉ ra các giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả của quá trình củng cố tính kỷ luật của các tập thể quân sự bội đội Đặc công. Nhiệm vụ nghiên cứu - Chỉ rõ đặc trưng tâm lý hoạt động quân sự của bội đội Đặc công. - Luân giải những thành phần tâm lý tham gia tạo thành kỷ luật quân sự cao của các tập thể quân sự bội đội Đặc công cũng như vạch ra những chỉ số của kỷ luật quân sự cao của một tập thể quân sự nói chung, của tâp thề quân sự bội đội Đặc công nói riêng. - Luận cứ những con đường, biện pháp tâm lý – xã hội nhằm củng cố và nâng cao kỷ luật quân sự của bội đội Đặc công.

Khách thể nghiên cứu Các tập thể quân sự của bội đội Đặc công. Đối tượng nghiên cứu Tính kỷ luật của các tập thể quân sự bội đội Đặc công với tư cách là một phẩm chất tâm lý tổng hợp của cả tập thể. Giả thuyết khoa học Tính kỷ luật của một tập thể có thể được xem như một phẩm chất tâm lý tổng hợp của mỗi tập thể quân sự. Có thể giả định rằng phẩm chất này có được trước hết, mỗi thành viên của nó phải có tính kỷ luật, trong đó các cán bộ chỉ huy lãnh đạo phải đặc biệt gương mẫu về chấp hành kỷ luật, trong tập thể phải có bầu không khí tâm lý lành mạnh, thái độ đòi hỏi cao lẫn nhau trong chấp hành kỷ luật và bao trùm ở đây một yếu tố không thể thiếu được là dưới sự lãnh đạo, quản lý, chỉ huy của người thu trưởng đơn vị, các hoạt động quân sự hàng ngày phải được tổ chức nghiêm ngặt phù hợp với đặc điểm hoạt động của bội đội Đặc công, đúng với đòi hỏi của luật pháp, điều lệnh, điều lệ quân sự.

Nếu vạch ra được nội dung tâm lý các thành phần tham gia tạo thành phẩm chất tâm lý tổng hợp này, và trong quá trình giáo dục củng cố, nâng cao kỷ luật quân sự của các tập thể bội đội Đặc công có chú ý đầy đủ đến nội dung cũng như chiều hướng phát triển của các thành phần tâm lý này, đồng thời có tính đến nét đặc thù trong hoạt động của bội đội Đặc công thì quá trình củng cố và nâng cao kỷ luật của các tập thể quân sự bội đội Đặc công sẽ đạt được hiệu quả cao.