Quản lý nhà nước đối với dịch vụ logistics tại Cảng Hải Phòng: Thực trạng và giải pháp

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ VIỆN NGHIÊN CỨU QUẢN LÝ KINH TẾ TRUNG ƯƠNG NGUYỄN QUỐC TUẤN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DỊCH VỤ LOGISTICS Ở CẢNG HẢI PHÒNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Chuyên ngành : Quản lý kinh tế Mã số :62340410 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC 1. Đặng Đức Đạm 2. Nguyễn Mạnh Hải HÀ NỘI – 2015 ii LỜI CẢM ƠN Tác giả Luận án xin trân trọng cảm ơn Lãnh đạo Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM); Lãnh đạo và cán bộ Trung tâm Tư vấn quản lý và Đào tạo. Tác giả đặc biệt chân thành cảm ơn các Thầy hướng dẫn luôn tâm huyết, nhiệt tình, quan tâm để tác giả hoàn thành Luận án.

Tác giả xin bày tỏ lời cảm ơn sâu sắc tới UBND thành phố Hải Phòng; Chính quyền các quận, huyện của thành phố; công ty TNHH một thành viên Cảng Hải Phòng cũng như các doanh nghiệp giao nhận kho vận, kinh doanh vận tải, cảng biển đã chia sẻ nhiều thông tin chân thực. Tác giả xin cảm ơn Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Giao thông Vận tải, Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Thông tin và Truyền thông, Cục Thống kê thành phố Hải Phòng; Cục Hàng hải Việt Nam, Cảng vụ Hàng hải Hải Phòng; các Chuyên gia trong lĩnh vực liên quan đóng góp những ý kiến xác đáng, hỗ trợ nhiệt tình đề tài nghiên cứu này. Tác giả cũng xin trân trọng cảm ơn đơn vị công tác – Trường cao đẳng Cộng đồng Hải Phòng – Khoa Quản trị và Du lịch đã tạo mọi điều kiện thuận lợi; Đồng nghiệp, bạn hữu và người thân trong gia đình luôn ủng hộ, chia sẻ khó khăn, động viên tác giả trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu để hoàn thành Luận án này. Xin trân trọng cảm ơn bằng tất cả lòng biết ơn! iii LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập của tôi, các thông tin, số liệu được sử dụng trong luận án là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng.

Những kết quả nghiên cứu của luận án này chưa được công bố trong bất cứ công trình khoa học nào của tác giả khác. Tác giả luận án iv MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN.ii LỜI CAM ĐOAN. iii MỤC LỤC.iv DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT.vi DANH MỤC CÁC BẢNG. viii DANH MỤC CÁC HÌNH- SƠ ĐỒ.ix PHẦN MỞ ĐẦU.1 CHƯƠNG 1- CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DỊCH VỤ LOGISTICS CẢNG BIỂN.1 Cơ sở lý luận về QLNN đối với dịch vụ logistics cảng biển.1 Khái quát về dịch vụ logistics cảng biển.2 Quản lý nhà nước đối với dịch vụ logistics cảng biển.2 Một số kinh nghiệm quốc tế về QLNN đối với dịch vụ logistics tại cảng biển .1 Tình hình phát triển dịch vụ logistics cảng biển trong khu vực.2 Kinh nghiệm QLNN đối với dịch vụ logistics cảng biển tại Singapore.3 Kinh nghiệm QLNN đối với dịch vụ logistics cảng biển của Trung Quốc.4 Kinh nghiệm QLNN đối với dịch vụ logistics cảng biển của Nhật Bản.5 Một số bài học kinh nghiệm về QLNN đối với dịch vụ logistics cảng biển.51 CHƯƠNG 2 - THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DỊCH VỤ LOGISTICS Ở CẢNG HẢI PHÒNG.1 Đánh giá thực trạng và tiềm năng về dịch vụ logistics ở cảng Hải Phòng.1 Quá trình hình thành và phát triển của cảng Hải Phòng.2 Hệ thống hoạt động dịch vụ logistics ở cảng Hải phòng.3 Tiềm năng phát triển dịch vụ logistics ở cảng Hải Phòng.2 Đánh giá thực trạng về quản lý nhà nước đối với dịch vụ logistics ở cảng Hải Phòng.1 Các cơ quan QLNN đối với dịch vụ logistics cảng biển.2 Thực trạng về QLNN đối với dịch vụ logistics ở cảng Hải Phòng.5 Đánh giá về QLNN đối với dịch vụ logistics ở cảng Hải Phòng.112 CHƯƠNG 3 - PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DỊCH VỤ LOGISTICS Ở CẢNG HẢI PHÒNG.1 Phương hướng đổi mới QLNN đối với dịch vụ logistics ở cảng Hải Phòng 125 3.1 Quan điểm đổi mới QLNN đối với dịch vụ logistics ở cảng Hải Phòng.2 Mục tiêu và định hướng về QLNN cho phát triển dịch vụ logistics ở cảng Hải Phòng.2 Các giải pháp và kiến nghị về đổi mới QLNN đối với dịch vụ logistics ở cảng Hải Phòng.1 Các giải pháp đổi mới QLNN đối với dịch vụ logistics ở cảng Hải Phòng.2 Một số kiến nghị về đổi mới QLNN đối với dịch vụ logistics ở cảng Hải Phòng.149 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ.x DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.xi PHỤ LỤC.xix vi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Cụm từ tiếng Việt Công ước STCW Công ước quốc tế về tiêu chuẩn huấn luyện, cấp chứng chỉ và trực ca cho thuyền viên 1978 sửa đổi 2010 CHP cảng Hải Phòng CVHHHP Cảng vụ hàng hải Hải Phòng DN Doanh nghiệp DV Dịch vụ HĐND Hội đồng nhân dân KCN Khu công nghiệp NXB Nhà xuất bản QLNN Quản lý nhà nước TP Hải Phòng Thành phố Hải Phòng XHCN Xã hội chủ nghĩa XNK Xuất nhập khẩu XNXD Xí nghiệp xếp dỡ Từ viết tắt Cụm từ tiếng Anh Cụm từ tiếng Việt 1PL First Party Logistics Logistics bên thứ nhất (logistics tự cung cấp) 2PL Second-party logisticsprovider Logistics bên thứ hai (logistics qua đối tác) 3PL A third-party logistics provider Logistics bên thứ ba (logistics theo hợp đồng) 4PL A fourth-party logisticsprovider Logistics bên thứ tư (logistics chuỗi phân phối) APEC Asia-Pacific Economic Cooperation Tổ chức hợp tác kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương ASEAN Association of Southeast Asian Hiệp hội các nước Đông Nam Á Nations CIF Cost, Insurance and Freight Giá thành, Bảo hiểm và Cước CSCMP The Council of Supply Chain Hội đồng Quản trị chuỗi cung ứng Management Professionals Chuyên gia DWT Deadweight tonnage Là đơn vị đo năng lực vận tải an toàn của tàu tính bằng tấn.

FDI Foreign Direct Investment Đầu tư trực tiếp nước ngoài FIATA International Federation of Freight Hiệp hội Giao nhận kho vận Quốc tế vii Forwarders Associations FOB Free On Board Miễn trách nhiệm Trên Boong tàu nơi đi còn gọi là " Giao lên tàu” GDP Gross domestic product Tổng sản phẩm quốc nội GVC Global Value Chain Chuỗi giá trị toàn cầu ICD Inland Container Depot Điểm tập kết hàng công-ten-nơ IIP Index-Industry Products Chỉ số sản xuất công nghiệp IMO International Maritime Organization Tổ chức hàng hải quốc tế LPI Logistics performance index Chỉ số năng lực quốc gia về logistics MTO Multimodal Transport Operator Vận tải đa phương thức ODA Official Development Assistance Hỗ trợ phát triển chính thức PPP Public Private Partnerships Mô hình hợp tác công tư SLA Singapore Logistics Association Hiệp hội Logistics Singapore TEU Twenty-foot equivalent units Đơn vị tương đương 20 foot TIR Transport International Routier Công ước vận tải đường bộ quốc tế UNCTAD/ UNCTAD/ICCRulesfor Multimodal Chứng từ vận tải đa phương thức ICC Transport Documents UNESCO United Nations Educational Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn Scientific and Cultural Organization hoá của Liên Hợp Quốc VCCI Vietnam Chamber of Commerce and Phòng Thương mại và Công nghiệp Industry Việt Nam VIFFAS Vietnam Freight Forwarders Hiệp hội Giao nhận Kho vận Việt Association Nam VLA Vietnam Logistics Business Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Association Logistics Việt Nam VNPT Vietnam Posts and Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Telecommunications Group Việt Nam. VPA Vietnam seaports association Hiệp hội cảng biển Việt Nam VSIP Vietnam Singapore industrial park Khu Công Nghiệp Việt Nam – Singapore WB World bank Ngân hàng thế giới WTO World Trade Organization Tổ chức Thương mại Thế giới viii DANH MỤC CÁC BẢNG Danh mục Trang Bảng 1.Chỉ số hiệu quả logistics của các quốc gia ASEAN 39 Bảng 1.Tỷ lệ chi phí logistics trên GDP ở một số nước năm 2012 40 Bảng 1. Bảng tỉ lệ các hoạt động logistics ở Singapore 43 Bảng 1.Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định thuê dịch vụ logistics 44 Bảng 1.Thứ hạng các cảng container hàng đầu thế giới năm 2012 48 Bảng 2. Khối lượng hàng hóa vận chuyển của cảng Hải Phòng 59 Bảng 2.

Những điểm yếu của hệ thống cơ sở hạ tầng logistics ở Hải Phòng 62 Bảng 2. Phương tiện thiết bị hai cảng Sài Gòn và Hải Phòng 70 Bảng 2. Giá cước dịch vụ của một số công ty giao nhận ở cảng Hải 77 Phòng Bảng 2. Kết quả tăng trưởng GDP Hải Phòng giai đoạn 2007-2013 80 Bảng 2.

Các quy định pháp luật liên quan đến QLNN đối với dịch vụ 89 logistics ở cảng Hải Phòng Bảng 2. Tình hình đào tạo chuyên môn logistics tại Hải Phòng 104 Bảng 2. Một số văn bản của TP Hải Phòng liên quan đến công tác 105 QLNN đối với dịch vụ logistics ở cảng Hải Phòng ix DANH MỤC CÁC HÌNH- SƠ ĐỒ Danh mục Trang Sơ đồ 1. Chuỗi logistics từ sản xuất đến tiêu dùng 17 Hình 1.

Liên kết giữa các hệ thống thứ cấp trong hệ thống logistics 20 cảng Hình 1. Cơ cấu thị trường logistics Châu Á - Thái Bình Dương 38 Hình 2. Vị trí các cảng của cảng Hải Phòng 56 Hình 2. Thống kê hàng hóa qua cảng Hải Phòng 58 Sơ đồ 2.

Sơ đồ QLNN đối với dịch vụ logistics cảng 84 x 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của nghiên cứu đề tài luận án Theo định nghĩa của Luật Thương mại Viêt Nam năm 2005 tại Mục 4, Điều 233. “Dịch vụ logistics là hoạt động thương mại, theo đó thương nhân tổ chức thực hiện một hoặc nhiều công việc bao gồm nhận hàng, vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm thủ tục hải quan, các thủ tục giấy tờ khác, tư vấn khách hàng, đóng gói bao bì, ghi ký mã hiệu, giao hàng hoặc các dịch vụ khác có liên quan đến hàng hoá theo thoả thuận với khách hàng để hưởng thù lao”. [19] Dịch vụ logistics là một hoạt động dịch vụ tổng hợp mang tính dây chuyền, hiệu quả của quá trình này có tầm quan trọng quyết định đến tính cạnh tranh của ngành công nghiệp và thương mại mỗi quốc gia.

Những nước phát triển như Nhật và Mỹ dịch vụ logistics đóng góp khoảng 10% GDP. Đối với những nước kém phát triển thì tỷ lệ này có thể hơn 30%. Sự phát triển dịch vụ logistics có ý nghĩa đảm bảo cho việc vận hành sản xuất, kinh doanh các dịch vụ khác được đảm bảo về thời gian và chất lượng. Dịch vụ logistics phát triển tốt sẽ mang lại khả năng tiết giảm chi phí, nâng cao chất lượng sản phẩm dịch vụ.

Dịch vụ logistics ở Việt Nam chiếm khoảng từ 15-20% GDP. Theo công bố số liệu của Tổng cục Thống kê (GSO) ngày 23/12 cho thấy tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Việt Nam năm 2013 tính theo giá hiện hành đạt 3.261 tỷ đồng, tương đương 170,4 tỷ USD, Như vậy, chi phí cho dịch vụ logistics chiếm khoảng 26 - 34 tỷ USD. Đây là một khoản tiền rất lớn. Nếu chỉ tính riêng khâu quan trọng nhất trong dịch vụ logistics là vận tải, chiếm từ 40-60% chi phí thì cũng đó là một thị trường dịch vụ khổng lồ.