Luận án tiến sĩ các tỉnh ủy trên địa bàn quân khu 1 lãnh đạo công tác quốc phòng

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH NGUYỄN VĂN THÀNH C¸C TØNH ñY TR£N §ÞA BµN QU¢N KHU 1 L·NH §¹O C¤NG T¸C QUèC PHßNG ë §ÞA PH¦¥NG GIAI §O¹N HIÖN NAY Chuyên ngành : Xây dựng Đảng và Chính quyền nhà nước Mã số : 62 31 02 03 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ Người hướng dẫn khoa học : 1. ĐẶNG ĐÌNH PHÚ 2. ĐẶNG NAM ĐIỀN HÀ NỘI - 2015 L I CAM ĐOAN Tôi xin cam ñoan ñây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và ñược trích dẫn ñầy ñủ theo quy ñịnh.

Tác giả luận án Nguyễn Văn Thành MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 6 Chương 1: CÁC TỈNH ỦY TRÊN ĐỊA BÀN QUÂN KHU 1 LÃNH ĐẠO CÔNG TÁC QUỐC PHÒNG ĐỊA PHƯƠNG - NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 25 1. Công tác quốc phòng ñịa phương của các tỉnh trên ñịa bàn Quân khu 1 giai ñoạn hiện nay 25 1. Các tỉnh ủy trên ñịa bàn Quân khu 1 lãnh ñạo công tác quốc phòng ở ñịa phương- Khái niệm, nội dung, phương thức 47 Chương 2: CÁC TỈNH ỦY TRÊN ĐỊA BÀN QUÂN KHU 1 LÃNH ĐẠO CÔNG TÁC QUỐC PHÒNG Ở ĐỊA PHƯƠNG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY - THỰC TRẠNG, NGUYÊN NHÂN VÀ KINH NGHIỆM 69 2. Thực trạng lãnh ñạo của các tỉnh ủy trên ñịa bàn Quân khu 1 ñối với công tác quốc phòng ở ñịa phương hiện nay 69 2.

Nguyên nhân và kinh nghiệm 101 Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP CHỦ YẾU TĂNG CƯỜNG LÃNH ĐẠO CÔNG TÁC QUỐC PHÒNG Ở ĐỊA PHƯƠNG CỦA CÁC TỈNH ỦY TRÊN ĐỊA BÀN QUÂN KHU 1 ĐẾN NĂM 2025 117 3. Những nhân tố tác ñộng và mục tiêu, phương hướng tăng cường lãnh ñạo công tác quốc phòng ở ñịa phương của các tỉnh ủy trên ñịa bàn Quân khu 1 ñến năm 2025 117 3. Những giải pháp chủ yếu tăng cường lãnh ñạo công tác quốc phòng ở ñịa phương của các tỉnh ủy trên ñịa bàn Quân khu 1 ñến năm 2025 126 KẾT LUẬN 154 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 156 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 157 PHỤ LỤC 169 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT AN : An ninh BCH : Ban chấp hành BCHQS : Bộ chỉ huy quân sự CNXH : Chủ nghĩa xã hội DBĐV : Dự bị ñộng viên DBHB : Diễn biến hòa bình DQTV : Dân quân tự vệ KT : Kinh tế KVPT : Khu vực phòng thủ LLVT : Lực lượng vũ trang LLVTND : Lực lượng vũ trang nhân dân QP : Quốc phòng QPTD : Quốc phòng toàn dân QS : Quân sự VH : Văn hóa XH : Xã hội XHCN : Xã hội chủ nghĩa 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của ñề tài ốc phòng (QP) là lĩnh vực hệ trọng, trực tiếp liên quan ñến vận mệnh của quốc gia.

Từ lịch s dựng nước và giữ nước, cha ông ta ñã tổng kết: dựng nước phải ñi ñôi với giữ nước; lo giữ nước từ lúc nước chưa nguy; “biên phòng cần có phương lược tốt, ñất nước nên có kế lâu dài” và ngày nay, xây dựng chủ nghĩa xã hội phải ñi ñôi với bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa. Trong quá trình lãnh ñạo cách mạng, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn quan tâm chăm lo xây dựng, củng cố sự nghiệp QP và coi lãnh ñạo sự nghiệp QP là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên, là nhân tố chủ yếu bảo ñảm sự ổn ñịnh về chính trị - xã hội (CT-XH), giữ vững ñộc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của ñất nước. Đại hội XI khẳng ñịnh: “Tăng cường quốc phòng, giữ vững an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của Đảng, Nhà nước và toàn dân.82], và nhấn mạnh: “Tăng cường sự lãnh ñạo tuyệt ñối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng, sự quản lý tập trung thống nhất của Nhà nước ñối với Quân ñội nhân dân và Công an nhân dân và sự nghiệp quốc phòng - an ninh” [49, tr. Toàn cầu hoá tạo ra cơ hội phát triển nhưng cũng chứa ñựng nhiều yếu tố bất bình ñẳng, gây khó khăn, thách thức lớn cho các nước ñang phát triển.

Cạnh tranh kinh tế (KT), giành giật các nguồn tài nguyên, năng lượng, thị trường; chiến tranh cục bộ, xung ñột vũ trang, tôn giáo, sắc tộc, ly khai, hoạt ñộng can thiệp, lật ñổ, bạo loạn chính trị, khủng bố; tranh chấp lãnh thổ, biên giới, biển ñảo và tài nguyên thiên nhiên tiếp tục diễn ra gay gắt. Tình hình thế giới và khu vực có những diễn biến phức tạp mới, khó lường; ñáng chú ý, những biến ñộng gần ñây ở một số nước Bắc Phi, Trung Đông; sự “trỗi dậy” mạnh mẽ của Trung Quốc cùng với gia tăng các hoạt ñộng gây căng thẳng, tranh chấp lãnh thổ trên biển với các nước trong khu vực trong ñó có Việt Nam. Các cường quốc, các trung tâm quyền lực ñang cạnh tranh ảnh hưởng với nhau và với khu vực một cách quyết liệt. Trong nước, các thế lực thù ñịch 2 tiếp tục ñẩy mạnh các hoạt ñộng chống phá sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta; an ninh (AN) chính trị và tình hình tội phạm hình sự còn diễn biến phức tạp, nhất là ở các ñịa bàn trọng ñiểm.

Quân khu 1 là ñịa bàn chiến lược quan trọng, nằm ở vị trí tiền tiêu phía Đông Bắc, là phên dậu của Tổ quốc, nơi ñã từng diễn ra nhiều trận quyết chiến chiến lược và khởi nghĩa chống giặc ngoại xâm trong lịch sử dân tộc như Chi Lăng, Xương Giang, Như Nguyệt, Yên Thế, Đông Khê, Thất Khê., từng là “thủ ñô kháng chiến”, “cái nôi của cách mạng”. Trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ngày nay, Quân khu 1 có ý nghĩa rất quan trọng về chính trị, kinh tế - xã hội (KT-XH), QP, AN. Sự vững mạnh, ổn ñịnh về QP, AN của các tỉnh trên ñịa bàn là góp phần tạo nên sự vững mạnh, ổn ñịnh và phát triển ñất nước. Những năm qua, dưới sự lãnh ñạo của Đảng, mà trực tiếp là các tỉnh ủy, công tác QP ñịa phương của các tỉnh trên ñịa bàn Quân khu 1 ñược tiến hành khá ñồng bộ và hiệu quả.

Nhận thức của ñại bộ phận cán bộ và nhân dân các tỉnh về QP, AN trong tình hình mới ñược nâng cao, nhất là ñối với cán bộ lãnh ñạo, quản lý các cấp. Sự “vào cuộc” của chính quyền, hệ thống chính trị và nhân dân các dân tộc trên ñịa bàn; các thành phần KT, các chức sắc tôn giáo. có nhiều tiến bộ. Cơ chế vận hành công tác QP ñịa phương ñã ñược phối hợp chặt chẽ, nhịp nhàng hơn.

Nhiều nội dung lãnh ñạo công tác QP ñịa phương ñược thực hiện có kết quả khá như: xây dựng ñịa phương thành khu vực phòng thủ (KVPT) vững chắc; xây dựng lực lượng vũ trang (LLVT) ñịa phương; công tác tuyển quân, gọi nhập ngũ, quản lý và hoạt ñộng lực lượng dự bị ñộng viên (DBĐV). Vì vậy, nền QP, sức mạnh và thế trận QP của các ñịa phương ñược xây dựng và củng cố ngày càng vững chắc, góp phần giữ vững chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, AN chính trị và trật tự an toàn XH, làm thất bại âm mưu “diễn biến hòa bình” (“DBHB”), bạo loạn lật ñổ của chủ nghĩa ñế quốc và các thế lực thù ñịch. Bên cạnh những kết quả ñã ñạt ñược, quá trình lãnh ñạo công tác QP ñịa phương của các tỉnh ủy trên ñịa bàn Quân khu 1 còn bộc lộ những hạn 3 chế Việc tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức về QP, AN chưa ñược phổ cập rộng rãi trong toàn dân. Nội dung, nhiệm vụ công tác QP chưa ñược thể hiện ñồng bộ, toàn diện.

Nhận thức về cơ chế và vận hành cơ chế lãnh ñạo, quản lý công tác QP ñịa phương chưa sâu sắc. Sự phối hợp của các cấp, các ngành chưa chặt chẽ; việc kết hợp phát triển KT-XH với củng cố QP-AN; QP-AN với phát triển KT-XH có nơi chưa ñược chú trọng. Chất lượng, hoạt ñộng của lực lượng dân quân tự vệ (DQTV), DBĐV còn có mặt hạn chế. Các yếu tố ñảm bảo cho Đảng lãnh ñạo tuyệt ñối, trực tiếp, về mọi mặt công tác QP còn một số khó khăn, bất cập.

Trước yêu cầu của thực tiễn ñang ñặt ra, ñòi hỏi phải tiếp tục nghiên cứu, tìm giải pháp nhằm tăng cường sự lãnh ñạo của các tỉnh ủy ñối với công tác QP ñịa phương trên ñịa bàn Quân khu 1. Đây là vấn ñề thực sự cấp thiết, có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc. Mục ñích, nhiệm vụ nghiên cứu 2. Mục ñích nghiên cứu Trên cơ sở làm rõ những vấn ñề lý luận và thực tiễn về sự lãnh ñạo của các tỉnh ủy trên ñịa bàn Quân khu 1 ñối với công tác QP ở ñịa phương, luận án ñề xuất những giải pháp nhằm tăng cường sự lãnh ñạo của các tỉnh ủy trên ñịa bàn Quân khu 1 ñối với công tác QP ở ñịa phương ñến năm 2025.

Nhiệm vụ nghiên cứu - Tổng quan các công trình khoa học có liên quan ñến ñề tài luận án. - Phân tích làm rõ những vấn ñề chủ yếu về Đảng lãnh ñạo công tác QP ñịa phương và sự lãnh ñạo của các tỉnh ủy trên ñịa bàn Quân khu 1 ñối với công tác QP ở ñịa phương. - Khảo sát, ñánh giá thực trạng, nguyên nhân và những kinh nghiệm lãnh ñạo của các tỉnh ủy trên ñịa bàn Quân khu 1 ñối với công tác QP ở ñịa phương. Dự báo tình hình, ñề xuất mục tiêu, phương hướng và những giải pháp chủ yếu tăng cường sự lãnh ñạo của các tỉnh ủy trên ñịa bàn Quân khu 1 ñối với công tác ở QP ñịa phương ñến năm 2025.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3. Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của ñề tài là: Sự lãnh ñạo của các tỉnh ủy trên ñịa bàn Quân khu 1 ñối với công tác QP ở ñịa phương giai ñoạn hiện nay. Phạm vi nghiên cứu Đề tài nghiên cứu những vấn ñề lý luận, thực tiễn lãnh ñạo của các tỉnh ủy trên ñịa bàn Quân khu 1 ñối với công tác QP ở ñịa phương từ năm 2005 ñến nay; ñề xuất mục tiêu, phương hướng và những giải pháp tăng cường sự lãnh ñạo của các tỉnh ủy trên ñịa bàn Quân khu 1 ñối với lĩnh vực công tác này ñến năm 2025. Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu.

Cơ sở lý luận, thực tiễn Luận án ñược thực hiện trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan ñiểm của Đảng ta ñối với công tác QP ñịa phương.