Luận văn: Quản lý khai thác giá trị văn hóa phát triển du lịch cộng đồng tại Làng Vườn Bách Thuận

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Lê Anh Tuấn. Những nội dung trình bày trong Luận văn là kết quả nghiên cứu của tôi, đảm bảo tính trung thực và chưa từng được ai công bố dưới bất kỳ hình thức nào. Những chỗ sử dụng kết quả nghiên cứu của người khác, tôi đều trích dẫn rõ ràng.

Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm trước nhà trường về sự cam đoan này. Hà Nội, ngày 15 tháng 9 năm 2018 Tác giả luận văn Phạm Thị Bảo Ngọc 1 MỤC LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT.3 DANH MỤC BẢNG, SƠ ĐỒ. 5 Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ KHAI THÁC CÁC GIÁ TRỊ VĂN HÓA PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG VÀ TỔNG QUAN HOẠT ĐỘNG DU LỊCH CỘNG ĐỒNG TẠI LÀNG VƯỜN BÁCH THUẬN, HUYỆN VŨ THƯ, TỈNH THÁI BÌNH. Cơ sở lý luận về quản lý khai thác các giá trị văn hóa phát triển du lịch cộng đồng.

Một số khái niệm cơ bản. Mối tương quan giữa quản lý văn hóa và phát triển du lịch cộng đồng. Tổng quan hoạt động du lịch cộng đồng tại làng vườn Bách Thuận, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình. Tổng quan địa bàn nghiên cứu.

Thực trạng phát triển du lịch cộng đồng tại làng vườn.38 Tiểu kết chương 1.46 Chương 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ KHAI THÁC CÁC GIÁ TRỊ VĂN HÓA PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG TẠI LÀNG VƯỜN BÁCH THUẬN, HUYỆN VŨ THƯ, TỈNH THÁI BÌNH. Hệ thống các giá trị văn hóa khai thác phát triển du lịch cộng đồng tại làng vườn Bách Thuận. Giá trị văn hóa về tôn giáo, tín ngưỡng. Giá trị văn hóa về nhà ở truyền thống, văn hóa ứng xử.

Giá trị văn hóa ẩm thực. Giá trị văn hóa trong nghề truyền thống. Giá trị văn hóa trong nghệ thuật diễn xướng dân gian. Thực trạng khai thác giá trị văn hóa phát triển du lịch cộng đồng tại làng vườn Bách Thuận.

Khai thác giá trị văn hóa về tôn giáo, tín ngưỡng. Khai thác giá trị văn hóa về nhà ở truyền thống. Khai thác giá trị văn hóa về ẩm thực, văn hóa ứng xử, nghề truyền thống. Khai thác giá trị văn hóa trong nghệ thuật diễn xướng dân gian.Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về văn hóa và du lịch tại địa phương.

Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý. Chức năng, nhiệm vụ quản lý. Thực trạng công tác quản lý khai thác các giá trị văn hóa phát triển du lịch cộng đồng tại làng vườn Bách Thuận. Chủ thể quản lý.

Phương thức quản lý. Nội dung quản lý. Đánh giá chung công tác quản lý khai thác các giá trị văn hóa phát triển du lịch cộng đồng tại làng vườn Bách Thuận. Thành tựu đã đạt được.

Hạn chế và nguyên nhân.88 Tiểu kết chương 2.92 Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ KHAI THÁC CÁC GIÁ TRỊ VĂN HÓA PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG TẠI LÀNG VƯỜN BÁCH THUẬN. Phương hướng. Quan điểm, định hướng bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa. Tầm nhìn phát triển du lịch của tỉnh.

Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý khai thác các giá trị văn hóa phát triển du lịch cộng đồng tại làng vườn Bách Thuận, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình. Tăng cường hiệu quả tổ chức bộ máy. Tháo gỡ về cơ chế, chính sách. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực du lịch địa phương.

Nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch. Đảm bảo quản lý khai thác các giá trị văn hóa gắn với phát triển du lịch bền vững.111 Tiểu kết chương 3.114 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 121 3 4 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ Bộ VHTT&DL Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch CLB Câu lạc bộ DLCĐ Du lịch cộng đồng DSVH Di sản văn hóa Nxb Nhà xuất bản PGS Phó Giáo sư Phòng VH&TT Phòng Văn hóa và Thông tin Sở VHTT&DL Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TCDL Tổng cục Du lịch TNHH Trách nhiệm hữu hạn Tr. Trang TS Tiến sĩ UBND Ủy ban nhân dân 5 DANH MỤC BẢNG, SƠ ĐỒ Bảng 1.

Danh sách nhà cổ tại làng vườn Bách Thuận. Số liệu khách du lịch từ năm 2014 đến 2017 tại làng vườn. Chi tiêu trung bình của du khách tham quan làng vườn. Cơ cấu tổ chức bộ máy UBND xã Bách Thuận.

Mô hình cơ cấu Ban Quản lý DLCĐ làng vườn Bách Thuận. Lý do chọn đề tài Cùng với tài nguyên tự nhiên, tài nguyên văn hóa là một trong những điều kiện đặc trưng cho việc phát triển du lịch của một địa phương, vùng miền, quốc gia. Giá trị của những DSVH như di tích lịch sử, công trình kiến trúc, các hình thức nghệ thuật, tập quán, lễ hội, ẩm thực truyền thống… cùng với các thành tựu kinh tế, chính trị, xã hội, cơ sở văn hóa nghệ thuật, bảo tàng… là đối tượng cho cho du lịch khai thác và sử dụng. Những tài nguyên này không chỉ tạo ra môi trường và điều kiện cho du lịch phát sinh và phát triển mà còn quyết định quy mô, thể loại, chất lượng và hiệu quả của hoạt động du lịch.

Những năm gần đây ngành du lịch đã đóng góp một phần không nhỏ trong việc giúp thay đổi và cải thiện nhận thức về các giá trị văn hóa - xã hội - môi trường, bảo tồn, khai thác và phát huy văn hóa của du khách, đặc biệt là đối với loại hình du lịch cộng đồng (DLCĐ) tại các quốc gia. DLCĐ hỗ trợ du khách mở mang, tăng cường sự hiểu biết về lịch sử truyền thống, văn hóa, phong tục, tập quán, đạo đức. làm giàu khả năng thẩm mỹ và nâng cao tinh thần khi được tham quan kho tàng văn hóa nghệ thuật tại điểm đến. Thông qua DLCĐ, cộng đồng dân cư cũng có thể gia tăng hiểu biết và nhận thức ngày một sâu sắc về bảo tồn di sản, góp phần khai thác, bảo vệ và phát triển môi trường tự nhiên và xã hội tại địa phương.

Với những lợi thế như vậy, DLCĐ đã và đang trở thành một trong những lựa chọn ưu tiên của các quốc gia trên thế giới. Tuy nhiên, cùng với quá trình phát triển của loại hình du lịch này, các quốc gia trong đó có Việt Nam đã gặp không ít khó khăn trong việc xử lý hài hòa mối tương quan giữa công tác bảo tồn văn hóa, DSVH và khai thác phát huy các giá trị này phục vụ du lịch, đảm bảo chúng vừa mang lại lợi ích cho 7 cộng đồng về lâu dài đồng thời tránh khỏi các tác động không mong muốn lên môi trường, văn hóa, xã hội. Các xung đột và các hệ quả tiêu cực như mai một văn hóa truyền thống, các vấn nạn xã hội, ô nhiễm môi trường, phụ thuộc kinh tế,. do sự giải quyết không hợp lý các vấn đề trên xuất hiện ở rất nhiều mô hình DLCĐ nổi bật, kể cả ở tầm khu vực và quốc gia.

Ngày 16 tháng 01 năm 2017, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 08-NQ/TW về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, chính thức đưa du lịch trở thành trọng tâm trong cơ cấu kinh tế quốc gia. Nghị quyết đã thể hiện sự quyết tâm mạnh mẽ của các cấp lãnh đạo trong việc khẳng định vị thế của Du lịch Việt Nam, tập trung nguồn lực quốc gia cho phát triển du lịch và là trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính trị, các cấp, các ngành và toàn xã hội. Trong bối cảnh trên, ngành Du lịch Việt Nam nói chung và ngành Du lịch các địa phương nói riêng bức thiết đòi hỏi sự nhìn nhận và xử lý một cách dứt khoát, đúng trọng tâm, trọng điểm công tác quản lý, bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống và phát triển du lịch có chiều sâu và tầm nhìn bền vững; đưa ra được những định hướng, giải pháp và đề xuất có thể giúp công tác quản lý bảo tồn văn hóa - khai thác phục vụ du lịch đạt được sự hợp tác thực sự trong mục tiêu hướng đến bảo tồn và phát triển bền vững xã hội - kinh tế - môi trường khi đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong tương lai. Cùng với các tỉnh thành, khu vực trên khắp cả nước, tỉnh Thái Bình những năm qua đã từng bước triển khai nghiên cứu và đưa vào ứng dụng DLCĐ, định hướng phát triển du lịch bền vững theo hướng khai thác DLCĐ.

Trong đó làng vườn Bách Thuận tại xã Bách Thuận, huyện Vũ Thư là một trong những mô hình nổi bật, hiệu quả. Làng vườn là địa phương tập trung nhiều giá trị văn hóa bản địa đặc trưng, hấp dẫn có tiềm năng khai thác du lịch lớn phù hợp với loại hình DLCĐ. Tuy nhiên, trong quá trình phát triển, du lịch làng vườn đã và đang phải đối mặt với một số thách thức cơ bản chưa 8 được giải quyết triệt để như sự mất cân bằng giữa giá trị kinh tế và việc bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống, sự chênh lệch lợi ích, sự thương mại hóa mất kiểm soát phục vụ hoạt động kinh doanh. Các hạn chế này cũng là những hạn chế chung mà DLCĐ tại Thái Bình đang gặp phải.

Xuất phát từ những lý do trên, tác giả đã lựa chọn đề tài Quản lý khai thác các giá trị văn hóa phát triển du lịch cộng đồng tại làng vườn Bách Thuận, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình với mong muốn thông qua những phân tích thực tế về công tác quản lý nhà nước đối với công tác khai thác và phát huy các giá trị văn hóa phát triển DLCĐ tại địa bàn nghiên cứu đề xuất những giải pháp có tính ứng dụng cao, hỗ trợ tháo gỡ các vướng mắc trong việc phát triển du lịch một cách bền vững với cộng đồng địa phương. Lịch sử nghiên cứu Nhìn nhận một cách bài bản và có hệ thống mối quan hệ giữa quản lý nhà nước về văn hóa, đặc biệt là khía cạnh quản lý khai thác các giá trị văn hóa phát triển du lịch nói chung, du lịch cộng đồng nói riêng tại Việt Nam là một đề tài còn chưa có nhiều chuyên khảo.