Xây dựng đội ngũ giảng viên Đại học Thái Nguyên hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH ĐINH THỊ HIỂN XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN HIỆN NAY THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: HỒ CHÍ MINH HỌC HÀ NỘI – 2026 HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH ĐINH THỊ HIỂN XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN HIỆN NAY THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: HỒ CHÍ MINH HỌC Mã số: 931.04 CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS, TS Lý Việt Quang 1. Trần Minh Trưởng 2. Đinh Ngọc Quý HÀ NỘI - 2026 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan, bản luận án này là công trình nghiên cứu nghiêm túc của tôi, dưới sự hướng dẫn của hai cán bộ khoa học. Các thông tin, trích dẫn, số liệu được nêu trong luận án có nguồn gốc rõ ràng, trung thực và độ tin cậy cao.

TÁC GIẢ Đinh Thị Hiển MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. Tình hình nghiên cứu liên quan đến luận án. Khái quát kết quả các nghiên cứu và những vấn đề đặt ra.

MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH. Một số khái niệm liên quan. Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ nhà giáo, đội ngũ giảng viên. Giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ nhà giáo và đội ngũ giảng viên.

THỰC TRẠNG XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA. Khái quát về Đại học Thái Nguyên và xây dựng đội ngũ giảng viên Đại học Thái Nguyên. Thực trạng xây dựng đội ngũ giảng viên Đại học Thái Nguyên theo tư tưởng Hồ Chí Minh. Những vấn đề đặt ra trong xây dựng đội ngũ giảng viên Đại học Thái Nguyên theo tư tưởng Hồ Chí Minh.

DỰ BÁO NHỮNG YẾU TỐ TÁC ĐỘNG, ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH ĐẾN NĂM 2030, TẦM NHÌN 2045. Dự báo những yếu tố tác động đến hoạt động xây dựng đội ngũ giảng viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh tại đại học Thái Nguyên đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Định hướng xây dựng đội ngũ giảng viên Đại học Thái Nguyên theo tư tưởng Hồ Chí Minh đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Một số giải pháp xây dựng đội ngũ giảng viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh tại Đại học Thái Nguyên đến năm 2030, tầm nhìn 2045.

149 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 152 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 169 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Chữ viết đầu đủ CNH, HĐH : Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CGKHCN : Chuyển giao khoa học và công nghệ ĐHTN : Đại học Thái Nguyên ĐNGV : Đội ngũ giảng viên ĐNNG : Đội ngũ nhà giáo GDĐH : Giáo dục đại học GD&ĐT : Giáo dục và đào tạo NCKH : Nghiên cứu khoa học TDMNBB : Trung du và miền núi Bắc Bộ 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Chủ tịch Hồ Chí Minh - Anh hùng giải phóng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới, lãnh tụ vĩ đại của Đảng và cách mạng Việt Nam đồng thời là một nhà giáo, một người thầy mẫu mực của nhiều thế hệ.

Trong di sản tư tưởng của Người, tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục có nội dung và giá trị lý luận, thực tiễn sâu sắc, trở thành kim chỉ nam, định hướng cho sự nghiệp xây dựng, phát triển nền GD&ĐT Việt Nam hiện đại. Tư tưởng của Người không chỉ đề cập đến vị trí, vai trò, tầm quan trọng của giáo dục; về nội dung, phương châm, phương pháp giáo dục; về vấn đề đào tạo, bồi dưỡng, xây dựng ĐNNG, ĐNGV, mà còn khẳng định nhiệm vụ cao quý của những người thầy chèo lái con thuyền tri thức. Trong tư duy của Người, giáo dục luôn gắn liền với mục tiêu phát triển con người toàn diện, xây dựng xã hội tiến bộ và phát triển đất nước bền vững: “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người” [111, tr. Muốn phát triển giáo dục, phải có người thầy.

Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng vị thế người thầy, coi xây dựng ĐNNG, ĐNGV là nhiệm vụ trung tâm của sự nghiệp trồng người, gắn liền với sự phát triển của quốc gia, dân tộc. Người khẳng định: “Không có thầy giáo thì không có giáo dục, không có giáo dục thì không có cán bộ, không có cán bộ thì không nói gì đến kinh tế, văn hóa” [110, tr. Người giảng viên không chỉ đơn thuần là những người truyền đạt tri thức, mà còn có trọng trách đào tạo thế hệ cách mạng cho đời sau, bồi dưỡng thế hệ chủ nhân tương lai của đất nước. Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng ĐNNG, ĐNGV không chỉ mang tính nhân văn, mà còn mang giá trị chiến lược, định hướng cho công tác cán bộ trong ngành giáo dục nói chung và GDĐH nói riêng.

Người đặt ra yêu cầu cho công tác lựa chọn, đào tạo, bồi dưỡng ĐNGV giỏi về năng lực chuyên môn, có phong cách làm việc khoa học, đổi mới và sáng tạo; luôn nêu cao tinh thần nhiệt huyết tự học, tự rèn luyện, trở thành những tấm gương mẫu mực về đạo đức, góp phần xứng đáng vào sự phát triển của đất nước và sự trường tồn của dân tộc. Theo Người, Việc xây dựng đội ngũ những người thầy tài năng, có phẩm chất đạo đức cao đẹp cần được đặt lên hàng đầu. 2 Nhận thức sâu sắc giá trị và tầm quan trọng của tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng ĐNNG, ĐNGV, Đảng, Nhà nước ta đã chỉ đạo vận dụng, phát triển sáng tạo hệ thống quan điểm của Người vào thực tiễn. Đảng ta khẳng định: GD&ĐT là quốc sách hàng đầu; là động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp CNH, HĐH đất nước.

Theo đó, phát triển GD&ĐT nói chung và GDĐH nói riêng là tiền đề, điều kiện để phát huy các nguồn lực xã hội, tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây là “chìa khoá” để gia tăng sức mạnh quốc gia, đáp ứng yêu cầu xây dựng đất nước và bảo vệ Tổ quốc trong bối cảnh “bùng nổ” của cuộc Cách mạng khoa học công nghệ 4. Là “Đại học vùng” của khu vực TDMNBB, ĐHTN đứng thứ 3 cả nước về quy mô GD&ĐT đại học. Trong nhiều năm qua, ĐHTN thực hiện "nhiệm vụ kép" chiến lược: vừa nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học, vừa phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ an ninh vùng TDMNBB.

Được sự quan tâm đầu tư của Bộ GD&ĐT, Ủy ban Nhân dân tỉnh Thái Nguyên, ĐHTN đã đạt được những thành tựu đáng kể trong việc thực hiện sứ mệnh, nhiệm vụ chính trị được giao, ngày càng khẳng định vị trí, vai trò của “Đại học vùng”, đáp ứng yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực, NCKH, CGKHCN, phục vụ đắc lực cho phát triển kinh tế - xã hội của vùng và cả nước. Định hướng phấn đấu của ĐHTN là trở thành “đại học trọng điểm, là trung tâm GDĐH đổi mới, sáng tạo, có bản sắc, có chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu xã hội, là địa chỉ tin cậy cho người học trong khu vực và quốc tế. Trong hơn ba thập kỷ xây dựng và phát triển, ĐNGV của ĐHTN đã có những bước trưởng thành đáng kể về số lượng, cơ cấu và chất lượng. Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy nhiều thách thức và bất cập vẫn đang tồn tại kéo dài trong quá trình XD ĐNGV ĐHTN như: sự mất cân đối về cơ cấu ngành nghề, độ tuổi và trình độ chuyên môn; tình trạng “chảy máu chất xám”; năng lực ngoại ngữ, công nghệ số và nghiên cứu liên ngành của một bộ phận giảng viên còn hạn chế; môi trường học thuật chưa thật sự năng động.

Đặc biệt, đội ngũ giảng viên “đông nhưng không mạnh và mất cân đối; tư duy bao cấp và sức ì còn tồn tại trong nhận thức…” [48, tr. Việc đổi mới nội dung, chương trình đào tạo, bồi dưỡng, xây dựng đội ngũ 3 giảng viên chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn. Do đó: “Đào tạo nguồn nhân lực chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế xã hội” [53, t1, tr. ĐHTN vừa mang trong mình những đặc điểm riêng, vừa có đầy đủ những hạn chế chung của thời đại, như Nghị quyết 71 - NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị đã chỉ rõ “Cơ hội tiếp cận giáo dục còn thấp so với các nước phát triển; có sự chênh lệch lớn giữa các vùng miền, nhóm đối tượng.

ĐNNG, điều kiện cơ sở vật chất, trường lớp ở nhiều nơi không đáp ứng yêu cầu. Hệ thống GDĐH, giáo dục nghề nghiệp phát triển manh mún, lạc hậu, chưa đáp ứng được yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và NCKH, nhất là ở một số ngành, lĩnh vực trọng điểm. Hiện tượng tiêu cực, bệnh hình thức trong giáo dục còn phổ biến. Nội dung, chương trình giáo dục còn nhiều bất cập, giáo dục đạo đức, thể chất, thẩm mỹ chưa được quan tâm đúng mức và chưa thực sự hiệu quả” [9].

Đứng trước yêu cầu đổi mới và phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới, ĐHTN với vị thế và trách nhiệm xã hội của một đại học vùng, đồng thời thực hiện chiến lược GDĐH vùng cao cần tăng cường xây dựng và phát triển toàn diện ĐNGV. Vấn đề xây dựng ĐNGV ĐHTN đặt ra nhiều yêu cầu mới và cấp bách trong giai đoạn hiện nay. Vì vậy, nghiên cứu sinh lựa chọn chủ đề: “Xây dựng đội ngũ giảng viên Đại học Thái Nguyên hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh” làm đề tài luận án Tiến sĩ ngành Hồ Chí Minh học của mình. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2.

Mục đích nghiên cứu Luận án nghiên cứu có hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng ĐNNG, đặc biệt là ĐNGV; làm rõ giá trị và ý nghĩa của tư tưởng đó đối với xây dựng ĐNGV các trường đại học. Trên cơ sở đó, luận án phân tích thực trạng và đề xuất định hướng, giải pháp xây dựng ĐNGV ĐHTN theo tư tưởng Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới. Nhiệm vụ nghiên cứu Để thực hiện mục đích nghiên cứu trên, luận án tập trung giải quyết các nhiệm vụ chủ yếu: 4 Tổng quan và phân tích các công trình nghiên cứu có liên quan đến xây dựng ĐNGV và tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng ĐNGV; qua đó xác định những kết quả đã đạt được, những khoảng trống khoa học và những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu.