Quản lý nhà nước giáo dục pháp luật cho sinh viên từ thực tiễn Hà Nam

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI PHẠM THỊ TÌNH QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO SINH VIÊN TỪ THỰC TIỄN TỈNH HÀ NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH HÀ NỘI, năm 2019 luan an VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI PHẠM THỊ TÌNH QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO SINH VIÊN TỪ THỰC TIỄN TỈNH HÀ NAM Ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính Mã số: 8 38 01 02 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS. NGUYỄN HOÀNG ANH HÀ NỘI, năm 2019 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận văn Thạc sĩ luật học ―Quản lý nhà nước về giáo dục pháp luật cho sinh viên từ thực tiễn tỉnh Hà Nam‖ là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Các nhận định và kết luận trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng được công bố. Nếu sai tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm trước pháp luật.

Tác giả Phạm Thị Tình luan an MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO SINH VIÊN. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của quản lý nhà nước về giáo dục pháp luật cho sinh viên. Chủ thể, đối tượng, nội dung, hình thức, phương pháp quản lý nhà nước về giáo dục pháp luật cho sinh viên.

Những yếu tố ảnh hưởng tới quản lý nhà nước về giáo dục pháp luật cho sinh viên và tiêu chí đánh giá hiệu quả của quản lý nhà nước về giáo dục pháp luật cho sinh viên. 26 Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO SINH VIÊN TẠI TỈNH HÀ NAM. Khái quát về các yếu tố đặc thù của tỉnh Hà Nam có tác động tới quản lý nhà nước về giáo dục pháp luật cho sinh viên. Thực tiễn quản lý nhà nước về giáo dục pháp luật cho sinh viên tại tỉnh Hà Nam.

Đánh giá chung quản lý nhà nước về giáo dục pháp luật cho sinh viên trên địa bàn tỉnh Hà Nam. 52 Chương 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ĐỐI VỚI QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO SINH VIÊN TỪ THỰC TIỄN TỈNH HÀ NAM. Quan điểm nâng cao hiệu quả đối với quản lý nhà nước về giáo dục pháp luật cho sinh viên từ thực tiễn tỉnh Hà Nam. Giải pháp nâng cao hiệu quả đối với quản lý nhà nước về giáo dục pháp luật cho sinh viên từ thực tiễn tỉnh Hà Nam.

78 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 79 luan an DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT GDPL : Giáo dục pháp luật HĐND : Hội đồng nhân dân HĐPH : Hội đồng phối hợp HĐPHPBGDPL : Hội đồng phối hợp phổ biến giáo dục pháp luật NQ : Nghị quyết PBGDPL : Phổ biến giáo dục pháp luật QLNN : Quản lý nhà nước TW : Trung ương UBND : Ủy ban nhân dân XHCN : Xã hội chủ nghĩa luan an MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong thời kỳ hội nhập ở nước ta hiện nay, đa số sinh viên có ý chí phấn đấu vươn lên trong học tập, có hoài bão khát khao lớn. Bên cạnh đó, dưới tác động của nền kinh tế thị trường, kinh tế mở cửa và rất nhiều nguyên nhân khác, hành vi lệch chuẩn của sinh viên cũng có xu hướng ngày càng tăng khiến gia đình và xã hội lo lắng, phổ biến như : vi phạm giao thông, đua xe trái phép, cờ bạc, rượu chè, quay cóp bài…có lối sống hưởng thụ, chạy theo đồng tiền, xa hoa, lãng phí, lười lao động và học tập.

Những phẩm chất ấy là kết quả của giáo dục không đồng bộ giữa nhà trường, gia đình và xã hội; đồng thời cũng do trong thời gian khá dài, công tác GDPL cho sinh viên còn hạn chế dẫn tới tình trạng vi phạm pháp luật trong giới trẻ nói chung và sinh viên nói riêng có chiều hướng gia tăng. Một tỷ lệ không nhỏ sinh viên còn hiểu về pháp luật một cách sơ sài, hời hợt. Nhiều sinh viên coi các môn học pháp luật trong trường đại học, cao đẳng chỉ là môn phụ, thậm chí có những sinh viên chưa phân biệt được hành vi hợp pháp với hành vi không hợp pháp giữa các loại vi phạm pháp luật hành chính, dân sự, hình sự…dẫn đến hành vi vi phạm pháp luật một cách đáng tiếc. Ngoài ra những hạn chế này còn do nhiều nguyên nhân tác động, thể hiện ở việc nhận thức về vai trò, vị trí, tầm quan trọng của công tác GDPL ở một số trường chưa đúng mức, chương trình nội dung GDPL còn dàn trải chưa thống nhất giữa các trường, hình thức và phương thức giáo dục còn chậm đổi mới, hoạt động giáo dục ngoại khóa còn đơn điệu, thiếu hấp dẫn, đội ngũ nhà giáo và cán bộ làm công tác GDPL còn thiếu về số lượng, năng lực của một số cán bộ chưa đáp ứng được nhu cầu trong công việc, cơ chế phối hợp giữa các chủ thể GDPL còn chưa đồng bộ.

Vì vậy GDPL trong các nhà trường, đặc biệt trong các trường cao đẳng, đại học là rất quan trọng, nó góp phần đào tạo nhân lực, hình thành một cách vững chắc những thế hệ người lao động mới đáp ứng những yêu cầu của xã hội hiện tại và tương lai. Do đó, Đảng và Chính phủ đã ra những nghị quyết, chỉ thị trong đó đã khẳng định rằng để xây dựng và nâng cao ý thức pháp luật cho nhân dân cần đưa việc GDPL vào các trường học, các cấp học, từ phổ thông đến đại học, trung học 1 luan an chuyên nghiệp cùng toàn thể nhân dân. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ V của Đảng khẳng định “các cấp uỷ Đảng, các cơ quan Nhà nước và các đoàn thể phải thường xuyên giải thích pháp luật trong các tầng lớp nhân dân, đưa việc giáo dục pháp luật vào các trường học, các cấp học, xây dựng ý thức sống có pháp luật và tôn trọng pháp luật”. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng nhấn mạnh: “coi trọng công tác giáo dục tuyên truyền, giải thích pháp luật, đưa việc dạy pháp luật vào hệ thống các trường của Đảng, của Nhà nước (kể cả các trường phổ thông, đại học) của các đoàn thể nhân dân”.

Đặc biệt, Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật được Quốc hội thông qua ngày 20 tháng 6 năm 2012 đã quy định cụ thể về GDPL nói chung và GDPL trong nhà trường nói riêng. Trong đó, tại Khoản 4 Điều 3 quy định: “Giáo dục pháp luật trong các cơ sở giáo dục của hệ thống giáo dục quốc dân được lồng ghép trong chương trình giáo dục của các cấp học và trình độ đào tạo; là một nội dung trong chương trình giáo dục trung học cơ sở, trung học phổ thông, giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học” Trên tinh thần ấy, các cơ quan chức năng đã phối hợp, từng bước triển khai việc đưa GDPL vào các trường học thuộc hệ thống giáo dục quốc dân, đổi mới chương trình, mục tiêu giáo dục ở các hệ đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp và dạy nghề. Trong chương trình chính khóa, GDPL trong nhà trường thực hiện thông qua việc dạy và học các môn học pháp luật hoặc lồng ghép, tích hợp vào các môn học có liên quan. Bên cạnh đó, GDPL cho sinh viên được các nhà trường thực hiện thông qua các hoạt động ngoại khóa, giáo dục ngoài giờ lên lớp.

Để công tác GDPL cho sinh viên đạt hiệu quả cao nhất thì cần có sự QLNN về GDPL cho sinh viên. Bộ Tư pháp là cơ quan QLNN về công tác PBGDPL, vừa là cơ quan thường trực của HĐPH công tác PBGDPL của Chính phủ; tăng cường sự chủ động và cơ chế phối hợp hiệu quả giữa các bộ, ngành, đoàn thể trong công tác PBGDPL. Do đó, thời gian qua công tác QLNN về GDPL cho sinh viên đã đạt nhiều kết quả đáng kể. Tuy nhiên, cho đến nay, so với nhu cầu thực tiễn, công tác này còn nhiều hạn chế, chưa thực sự đi vào chiều rộng và chiều sâu nhất là ở các trường cao đẳng, đại học, trung cấp chuyên nghiệp và dạy nghề ở các tỉnh lẻ.

2 luan an Nguyên nhân một phần là do công tác quản lý, chỉ đạo theo dõi đôn đốc, kiểm tra chưa được sâu sát, kịp thời. Thực tế hiện nay cho thấy, hoạt động QLNN về GDPL cho sinh viên trên cả nước còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc, đặc biệt trên địa bàn tỉnh Hà Nam. Hà Nam là một tỉnh nằm ở vùng đồng bằng sông Hồng, là cửa ngõ phía Nam của Thủ Đô, là nơi giao thông thuận lợi với hầu hết các tỉnh thành trong cả nước và đang là nơi thu hút để xây dựng rất nhiều các trường cao đẳng, đại học. Hiện tại, trên địa bàn tỉnh Hà Nam có gần mười trường cao đẳng, đại học đang hoạt động với khoảng gần mười nghìn sinh viên không chỉ đến từ tỉnh Hà Nam mà còn rất nhiều tỉnh thành khác trong cả nước.

Ở lứa tuổi này, nhiều bạn sinh viên có khát khao, hoài bão lớn nhưng cũng còn rất nhiều bạn có những hành vi lệch chuẩn do ảnh hưởng của nền kinh tế thị trường và tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; vì vậy, nhu cầu GDPL cho sinh viên ngày một gia tăng. Trong khi đó, đội ngũ làm công tác quản lý về giáo dục đào tạo cho sinh viên còn chưa đáp ứng yêu cầu, lúng túng trong quản lý, điều hành. Đồng thời, cơ sở vật chất và kinh phí dành cho hoạt động QLNN về GDPL cho sinh viên chưa được quan tâm đầu tư tương xứng với vị trí và vai trò của công tác này. Đứng trước yêu cầu mang tính cấp thiết nêu trên, tôi lựa chọn đề tài: ―Quản lý nhà nước về giáo dục pháp luật cho sinh viên từ thực tiễn tỉnh Hà Nam‖ để làm đề tài nghiên cứu luận văn thạc sĩ luật học.

Việc nghiên cứu này có ý nghĩa cả về phương diện lý luận và thực tiễn nhằm nâng cao hiệu quả QLNN về GDPL cho sinh viên. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Trong khoa học pháp lý ở nước ta, vấn đề QLNN về GDPL được các chuyên gia pháp luật, các nhà khoa học Việt Nam quan tâm, nghiên cứu dưới nhiều góc độ, mức độ khác nhau, cụ thể: - Dưới góc độ nghiên cứu về GDPL cho các đối tượng khác nhau có các công trình của các tác giả sau: Nguyễn Tất Viễn (2010), Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc xây dựng Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật, Đề tài cấp Bộ, Bộ Tư pháp, Hà Nội [55].