Luận án: Hoàn thiện chính sách ĐH thuộc tỉnh ở Việt Nam - Ngô Thị Minh

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC NGÔ THỊ MINH HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI TRƢỜNG ĐẠI HỌC THUỘC TỈ NH Ở VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC Mã số: 62.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: 1. Lê Đức Ngọc Hà Nội - 2013 1 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, với sự hướng dẫn của các cán bộ khoa học. Các số liệu và kết quả nghiên cứu nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ một công trình nghiên cứu nào. Tác giả luận án Ngô Thị Minh i LỜI CẢM ƠN Trước hết, tôi xin bày tỏ sự kính trọng và lời biết ơn sâu sắc tới GS,TS,NGƯT Nguyễn Thị Mỹ Lộc - Nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục và PGS.

TS Đặng Bá Lãm, PGS.TS Lê Đức Ngọc, những người Thầy, người hướng dẫn khoa học đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo tôi trong suốt quá trình công tác, học tập và thực hiện luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn PGS,TS Lê Kim Long Hiê ̣u trưởng Trường Đại học Giáo dục và các GS , PGS, TS, cảm ơn Ban Giám hiệu cùng toàn thể cán bộ, giảng viên, viên chức của Trường Đại học Giáo dục đã giảng dạy, giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi nhất để tôi hoàn thành chương trình đào tạo tiến sĩ và hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn các chuyên gia, các giảng viên, các nhà quản lý, các cán bộ, viên chức và đại diện học sinh, sinh viên một số trường đại học và đại diện một số doanh nghiệp đã hỗ trợ tôi trong việc tổ chức khảo sát, điều tra, lấy số liệu và thử nghiệm một số chính sách mà luận án đưa ra. Tôi xin tri ân sự giúp đỡ, sự chia sẻ khó khăn của bạn bè, đồng nghiệp, của gia đình, người thân dành cho tôi trong suốt quá trình công tác, học tập và nghiên cứu khoa học.

Hà nội, ngày 28 tháng 12 năm 2013 Tác giả luận án Ngô Thị Minh ii DANH MỤC CÁC TƢ̀ MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN _______________________________________________ i LỜI CẢM ƠN _________________________________________________ ii DANH MỤC VIẾT TẮT ________________________________________ iii MỤC LỤC____________________________________________________ iv DANH MỤC CÁC BẢNG ______________________________________ vii DANH MỤC CÁC HÌNH _______________________________________ viii MỞ ĐẦU_______________________________________________________ 1 Chƣơng 1 _______________________________________________________ 9 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI ________________________ 9 TRƢỜNG ĐẠI HỌC THUỘC TỈNH _________________________________ 9 1. Tổng quan những công trình nghiên cứu liên quan đến luận án 9 1. Nghiên cứu liên quan đến chính sách giáo dục __________________ 10 1. Nghiên cứu liên quan đến trường đại học thuộc tỉnh _____________ 11 1.

Nghiên cứu liên quan đến chính sách về trường đại học thuộc tỉnh __ 12 1. Các khái niệm cơ bản của luâ ̣n án 15 1. Giáo dục cộng đồng ______________________________________ 15 1. Trường đại học cộng đồ ng _________________________________ 17 1.

Trường đại học thuộc tỉnh __________________________________ 19 1. Vị trí, sứ mê ̣nh trường đại học thuộc tỉnh ______________________ 21 1. Chức năng, vai trò của trường đại học thuộc tỉnh đối với sự phát triển giáo dục và phát triển kinh tế – xã hội địa phương ____________________ 23 1. Sƣ̣ gắ n kế t với cô ̣ng đồ ng của các trƣờng đa ̣i ho ̣c thuô ̣c tin ̉ h 25 1.

Trường ĐH thuộc tỉnh gắ n với nhiê ̣m vụ đáp ứng cung cầu nhân lực_ 25 1. Trường ĐH thuộc tỉnh gắn với nhiê ̣m vụ phổ cập nghề nghiệp______ 26 1. Trường ĐH thuộc tỉnh gắn với nhiê ̣m vụ xây dựng xã hội học tập ___ 26 1. Trường ĐH thuộc tỉnh gắn với nhiê ̣m vụ phát huy sự đồng thuận XH 27 iii 1.

Cơ sở lý luâ ̣n về chính sách giáo du ̣c 28 1. Chính sách ______________________________________________ 28 1. Các mô hình chính sách ___________________________________ 30 1. Quá trình chính sách ______________________________________ 35 1.

Đặc điểm và các lực lượng tham gia quá trình chính sách _________ 40 1. Đặc điểm của chính sách giáo dục và chính sách đối với trƣờng đại học thuộc tỉnh 43 1. Đặc điểm của chính sách giáo dục ___________________________ 43 1. Đặc điểm của chính sách đối với trường đại học thuộc tỉnh ________ 45 1.

Phạm vi và nội dung chính sách đối với trƣờng đa ̣i ho ̣c thuô ̣c tin ̉ h 49 1. Phạm vi chính sách _______________________________________ 49 1. Nội dung chính sách ______________________________________ 51 1. Tiểu kết chƣơng 1 56 Chƣơng 2 ______________________________________________________ 57 THƢ̣C TIỄN CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI TRƢỜNG ĐẠI HỌC THUỘC TỈNH _____ 57 2.

Kinh nghiệm quốc tế về chính sách đối với trƣờng ĐH thuộc tỉnh ______ 58 2. Kinh nghiệm của Hoa Kỳ __________________________________ 58 2. Kinh nghiệm của Canada __________________________________ 59 2. Kinh nghiệm của Pháp ____________________________________ 60 2.

Kinh nghiệm của Nhật _____________________________________ 61 2. Kinh nghiệm của Hàn Quốc ________________________________ 62 2. Kinh nghiệm của Thái Lan _________________________________ 63 2. Kinh nghiệm của Trung Quố c _______________________________ 65 2.

Sƣ̣ phát triể n các trƣờng đa ̣i ho ̣c thuô ̣c tỉnh ở Viêṭ Nam 66 2. Hiêṇ trạng chính sách đối với các trƣờng đa ̣i ho ̣c thuô ̣c tin ̉ h 68 2. Các chính sách liên quan tới viê ̣c thực hiê ̣n sứ mê ̣nh nhà trường ____ 69 2. Các chính sách liên quan đến việc sắ p xế p, quy hoạch mạng lưới ___ 71 2.

Các chính sách liên quan đến tổ chức, quản lý nhà trường ________ 81 2. Các chính sách liên quan đến đầu tư tài chính phát triển nhà trường 90 2. Các chính sách liên quan đế n phát triển các mố i quan hê ̣ của trường 97 iv 2. Tác động của chính sách hiện hành đối với trƣờng đa ̣i ho ̣c thuô ̣c tỉnh trong đào ta ̣o nhân lƣ̣c 100 2.

Thuận lợi và những tác động tích cực ________________________ 100 2. Khó khăn và những bất cập đang có _________________________ 110 2. Nguyên nhân của những bấ t cập hiê ̣n nay_____________________ 121 2. Đánh giá chung về chính sách đố i với các trƣờng đa ̣i ho ̣c thuô ̣c tin ̉ h và nhu cầ u hoàn thiêṇ chính sách 122 2.

Tiểu kết chƣơng 2 124 Chƣơng 3 _________________________________________________________________ 125 ĐỀ XUẤT VIỆC HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI TRƢỜNG ĐẠI HỌC _______ 125 THUỘC TỈNH ỞVIỆT NAM _______________________________________________ 125 3. Bố i cảnh hiêṇ nay của Viêṭ Nam và của giáo dục Viêṭ Nam 125 3. Đòi hỏi đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục Viêṭ Nam 131 3. Những nguyên tắc lựa chọn giải pháp hoàn thiện chính sách đối với trƣờng đa ̣i ho ̣c thuô ̣c tỉnh 137 3.

Đảm bảo tính hệ thống và đồng bộ __________________________ 137 3. Đảm bảo tính kế thừa và phù hợp với đặc điểm loại hình trường ___ 137 3. Thể hiện tính cấp thiết và khả thi ___________________________ 138 3. Các giải pháp hoàn thiện chính sách đối với trƣờng ĐH thuô ̣c tin̉ h 138 3.

Hoàn thiện chính sách ác x lập vị trí, sứ mê ̣nh nhà trường __________ 138 3. Hoàn thiện chính sách quy hoạch trường đại học thuộc tỉnh ______ 144 3. Hoàn thiệnchính sách vềquản lý và phương thức đào tạocủa trường _ 149 3. Hoàn thiện chính sách đầu tư, tạo nguồn tài chính cho nhà trường _ 164 3.

Hoàn thiện chính sách về phát triển các quan hệ của trường ______ 169 3. Khảo sát tính cấp thiết và khả thi của các giải pháp hoàn thiện chính sách đố i với trƣờng đa ̣i ho ̣c thuô ̣c tỉnh 171 3. Tổ chức và phương pháp khảo sát ___________________________ 172 3. Nhận xét chung _________________________________________ 177 3.

Thử nghiệm một số nội dung của giải pháp hoàn thiện chính sách về “tổ chức và quản lý nhà trƣờng” 178 3. Thử nghiệm giải pháp ____________________________________ 180 3. Tiểu kết chƣơng 3 183 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ _________________________________ 184 1. Khuyến nghị _______________________________________________ 187 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ _____ 190 LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN ______________________________________ 190 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO _______________________________ 191 DANH MỤC PHỤ LỤC 197 Phụ lục 1: Mẫu phiế u khảo sát và đánh giá liên quan đế n luận án_________ 203 Phụ lục 2: Khảo sát chính sách đố i với trường Đại học Trà Vinh __________ 206 vi DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 2.1: Cơ cấu đào tạo nguồn nhân lực theo các cấp độ 73 Bảng 2.2: Thống kê số liê ̣u các trƣờng ĐH, CĐ, TCCN và dạy nghề 75 Bảng 2.3: Quy mô hệ thống cơ sở giáo dục đại học 76 Bảng 2.4: Ngân sách đầu tƣ cho giáo dục, đào tạo và dạy nghề 96 Bảng 2.5: Chi ngân sách nhà nƣớc cho giáo dục và đào tạo 100 Bảng 2.6: Tổng hợp vốn đầu tƣ phát triển ngành giáo dục và đào tạo 101 Bảng 2.7: Quy mô tuyể n sinh TCCN ta ̣i các trƣờng ĐHTT tƣ̀ năm ho ̣c 2009-2010 đến năm học 2011-2012 102 Bảng 2.8 : Quy mô tuyể n sinh CĐ tại các trƣờng ĐHTT tƣ̀ năm ho ̣c 2009-2010 đến năm học 2011-2012 103 Bảng 2.9: Quy mô tuyể n sinh ĐH ta ̣i các trƣờng ĐHTT tƣ̀ năm ho ̣c 2009-2010 đến năm học 2011-2012 104 Bảng 2.10: Tuyể n mới ho ̣c sinh TCCN ta ̣i các trƣờng ĐHTT tƣ̀ năm ho ̣c 2009-2010 đến năm học 2011-2012 107 Bảng 2.11: Tuyể n mới HSSV CĐ ta ̣i các trƣờng ĐHTT, tƣ̀ năm ho ̣c 2009-2010 đến năm học 2011-2012 108 Bảng 2.12: Tuyể n mới HSSV ĐH tại các trƣờng ĐHTT, tƣ̀ năm ho ̣c 2009-2010 đến năm học 2011-2012 109 Bảng 2.13: Cơ cấu trình độ lao động 3 năm (2007, 2009, 2010) 110 Bảng 2.14: Định hƣớng phát triển lao động qua ĐT đến năm 2020 114 Bảng 2.15: Giảng viên các trƣờng ĐHTT năm học 2009-2010 116 Bảng 2.16: Giảng viên các trƣờng ĐHTT năm ho ̣c 2010-2011 117 Bảng 2.17: Giảng viên các trƣờng ĐHTT năm ho ̣c 2011-2012 117 vii Bảng 3.1: Phản ánh số liệu về phiếu khảo sát phát ra và thu về 176 Bảng 3.2: Tổng hợp kết quả khảo sát thu đƣợc 176 Bảng 3.3: Số liệu phản ánh kết quả thử nghiệm 181 Bảng 3.4: Tổng hợp kết quả thƣ̉ nghiệm 182 DANH MỤC CÁC HÌNH Trang Hình 1.1: Quá trình chính sách 40 Hình 2.1: So sánh cơ cấu đào tạo nguồ n nhân lực theo các cấp độ 72 Hình 2.2: So sánh số liê ̣u các trƣờng ĐH, CĐ, TCCN và dạy nghề 74 Hình 2.3: Quy mô đào tạo các trƣờng ĐH, CĐ giai đoạn 2009-2012 76 Hình 2.4: So sánh NSNN đầ u tƣ cho giáo du ̣c đào ta ̣o và da ̣y nghề 96 Hình 2.5: Tỷ lệ quy mô tuyể n sinh các trƣờng ĐHTT so với các trƣờng CĐ, ĐH tƣ̀ năm ho ̣c 2009-2010 đến năm học 2011-2012 103 Hình 2.6: Quy mô tuyể n sinh các trƣờng ĐHTT tƣ̀ năm ho ̣c 2009-2010 đến năm ho ̣c 2011-2012 104 Hình 2.7: Quy mô tuyể n sinh các trƣờng CĐ, ĐH, tƣ̀ năm ho ̣c 2009-2010 đến năm học 2011-2012 105 Hình 2.8: Ngành ĐT trình độ ĐH phân theo nhóm ngành năm học 2011-2012 105 Hình 2.