Luận án tiến sĩ: Đổi mới CTTT tại học viện, trường sĩ quan quân đội

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Đỗ Quang Lưu 3 MỤC LỤC Trang TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT MỞ ĐẦU 5 Chương 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 9 1. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài có liên quan đến đề tài luận án 9 1.

Các công trình nghiên cứu ở trong nước có liên quan đến đề tài luận án 15 1. Khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã công bố liên quan đến đề tài và những vấn đề đặt ra luận án tập trung giải quyết 25 Chương 2 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN PHƯƠNG THỨC CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG VÀ ĐỔI MỚI PHƯƠNG THỨC CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG Ở CÁC HỌC VIỆN, TRƯỜNG SĨ QUAN QUÂN ĐỘI 29 2. Những vấn đề cơ bản về công tác tư tưởng và phương thức công tác tư tưởng ở các học viện, trường sĩ quan quân đội 29 2. Quan niệm, những vấn đề có tính nguyên tắc và tiêu chí đánh giá đổi mới phương thức công tác tư tưởng ở các học viện, trường sĩ quan quân đội 49 Chương 3 THỰC TRẠNG, NGUYÊN NHÂN VÀ MỘT SỐ KINH NGHIỆM ĐỔI MỚI PHƯƠNG THỨC CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG Ở CÁC HỌC VIỆN, TRƯỜNG SĨ QUAN QUÂN ĐỘI 67 3.

Thực trạng đổi mới phương thức công tác tư tưởng ở các học viện, trường sĩ quan quân đội 67 3. Nguyên nhân và kinh nghiệm đổi mới phương thức công tác tư tưởng ở các học viện, trường sĩ quan quân đội 93 Chương 4 YÊU CẦU VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI PHƯƠNG THỨC CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG Ở CÁC HỌC VIỆN, TRƯỜNG SĨ QUAN QUÂN ĐỘI HIỆN NAY 110 4. Những yếu tố tác động và yêu cầu đổi mới phương thức công tác tư tưởng ở các học viện, trường sĩ quan quân đội hiện nay 110 4. Những giải pháp đổi mới phương thức công tác tư tưởng ở các học viện, trường sĩ quan đội hiện nay 123 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 159 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 161 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 162 PHỤ LỤC 176 4 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TT Chữ viết đầy đủ Chữ viết tắt 1 Chính trị quốc gia CTQG 2 Công tác đảng, công tác chính trị CTĐ, CTCT 3 Chủ nghĩa xã hội CNXH 4 Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CNH, HĐH 5 Công tác tư tưởng CTTT 6 Giáo dục chính trị GDCT 7 Giáo dục, Đào tạo GD, ĐT 8 Học viện, trường sĩ quan HV, TSQ 9 Lực lượng vũ trang LLVT 10 Quân đội nhân dân QĐND 11 Quân ủy Trung ương QUTW 12 Quốc phòng, an ninh QPAN 13 Thi đua, khen thưởng TĐ, KT 14 Tuyên truyền, cổ động TTCĐ 15 Trong sạch vững mạnh TSVM 16 Vững mạnh toàn diện VMTD 17 Xã hội chủ nghĩa XHCN 5 MỞ ĐẦU 1.

Lý do lựa chọn đề tài luận án Công tác tư tưởng có vai trò quan trọng hàng đầu trong sự nhiệp cách mạng của Đảng, khi chưa có chính quyền, cũng như khi trở thành Đảng cầm quyền, cùng với sự phát triển của sự nghiệp cách mạng, vai trò của CTTT ngày càng tăng lên. Quân đội là một tổ chức đặc thù, hoạt động gắn liền với hoạt động đấu tranh vũ trang và phi vũ trang, với sự hy sinh xương máu, khó khăn, gian khổ, hao tổn về thể lực, căng thẳng về tâm lý, tinh thần, chịu áp lực rất lớn về tư tưởng, tình cảm và sự giàng buộc bởi điều kiện rất khắt khe của lĩnh vực quân sự. Chính vì vậy, CTTT trong quân đội có vai trò đặc biệt quan trọng trong xây dựng, củng cố nền tảng tư tưởng, hệ tư tưởng của Đảng trong quân đội, xây dựng sức mạnh chính trị - tinh thần của cán bộ, chiến sĩ, xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, xây dựng, chiến đấu của quân đội trong mọi tình huống. Các HV, TSQ quân đội là những trung tâm GD, ĐT, nghiên cứu khoa học của quân đội và quốc gia trên lĩnh vực khoa học quân sự, khoa học xã hội nhân và văn quân sự, nơi đào tạo đội ngũ cán bộ chỉ huy, chính trị, hậu cần, kỹ thuật, chuyên môn, nghiệp vụ, nguồn nhân lực chất lượng cao của quân đội và của quốc gia, nên vai trò của CTTT càng quan trọng.

Chất lượng CTTT ở các HV, TSQ quân đội tác động toàn diện, sâu sắc đến công tác GD, ĐT, nghiên cứu khoa học, xây dựng Nhà trường vững mạnh. Vì vậy, nâng cao chất lượng CTTT ở các HV, TSQ quân đội là yêu cầu khách quan, thường xuyên. Để nâng cao chất lượng CTTT ở các HV, TSQ quân đội phải giải quyết đồng bộ nhiều vấn đề. Trong đó, đổi mới phương thức CTTT có ý nghĩa trực tiếp quyết định.

Trong những năm qua, Đảng ủy nhà trường, cấp ủy, tổ chức đảng, đội ngũ cán bộ chủ trì các cấp ở các HV, TSQ quân đội đã nhận thức sâu sắc vai trò quan trọng của CTTT, thường xuyên quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo, nâng cao chất lượng CTTT; cùng với đổi mới nội dung, đầu tư về cơ sở vật chất Đảng ủy, cán bộ chủ trì, cơ quan chính trị ở các HV, TSQ quân đội, đã đặc biệt quan tâm đổi mới phương thức CTTT gắn với toàn bộ hoạt động của nhà trường, nhờ đó chất 6 lượng CTTT đã không ngừng được nâng lên, góp phần nâng cao chất lượng GD, ĐT, nghiên cứu khoa học, xây dựng các HV, TSQ quân đội vững mạnh toàn diện, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Tuy nhiên, việc đổi mới phương thức CTTT ở các HV, TSQ quân đội vẫn còn những hạn chế, đồng thời đang gặp những khó khăn, thách thức không nhỏ từ môi trường xã hội và chính môi trường quân sự. Với sự phát triển mạnh mẽ của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, với nền tảng internet, kỹ thuật số…đã làm cho mọi người dân, cán bộ, chiến sĩ trong lực lượng vũ trang có thể tiếp cận một cách nhanh chóng, với khối lượng lớn thông tin trên toàn cầu, kể cả chính thức và không chính thức, chính diện và phản diện… rất khó kiểm soát. Đồng thời, các tiêu cực và tệ nạn xã hội, tham ô, tham nhũng, lãng phí, biểu hiện suy thoái về tư tưởng, chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong cán bộ, đảng viên từ xã hội và trong quân đội; âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch trên lĩnh vực tư tưởng, lý luận… đã và đang tác động trực tiếp đến cán bộ, giảng viên, học viên, công nhân viên, chiến sĩ ở các HV, TSQ quân đội.

Trong khi đó, yêu cầu nhiệm vụ GD, ĐT, nghiên cứu khoa học, xây dựng chính quy, rèn luyện kỷ luật, xây dựng nhà trường vững mạnh toàn diện ngày càng cao. Tình hình trên đòi hỏi, cùng với đổi mới về nội dung, cần phải đổi mới phương thức CTTT, nhằm nâng cao chất lượng CTTT ở các HV, TSQ quân đội. Từ thực tiễn đòi hỏi cần có những nghiên cứu, khảo sát, đánh giá đúng thực trạng để có các giải pháp thực sự đổi mới phương thức CTTT ở các HV, TSQ quân đội trong thời gian tới. Vì vậy, nghiên cứu sinh lựa chọn đề tài: “Đổi mới phương thức công tác tư tưởng ở các học viện, trường sĩ quan quân đội hiện nay” làm luận án tiến sĩ, là vấn đề cơ bản, có ý nghĩa cấp thiết cả về lý luận và thực tiễn.

Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu Mục đích nghiên cứu Luận giải làm rõ những vấn đề cơ bản về lý luận và thực tiễn CTTT; đổi mới phương thức CTTT ở các HV, TSQ quân đội; đề xuất những giải pháp đổi mới phương thức CTTT ở các HV, TSQ quân đội hiện nay. 7 Nhiệm vụ nghiên cứu Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án, khái quát kết quả nghiên cứu và xác định những vấn đề luận án tập trung giải quyết. Nghiên cứu, luận giải những vấn đề lý luận và thực tiễn về phương thức CTTT và đổi mới phương thức CTTT ở các HV, TSQ quân đội. Đánh giá đúng thực trạng, chỉ rõ nguyên nhân và rút ra một số kinh nghiệm đổi mới phương thức CTTT ở các HV, TSQ quân đội.

Xác định yêu cầu, đề xuất những giải pháp đổi mới phương thức CTTT ở các HV, TSQ quân đội hiện nay. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của đề tài là đổi mới phương thức CTTT ở các HV, TSQ quân đội. Phạm vi nghiên cứu Đề tài tập trung nghiên cứu bàn về các hình thức cơ bản của CTTT và đổi mới hình thức CTTT (Công tác GDCT, TTCĐ, VHQC, xây dựng môi trường văn hóa, đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng, lý luận…) ở các HV, TSQ quân đội hiện nay. Phạm vi khảo sát gồm: Học viện Quốc phòng; Học viện Lục quân; Học viện Chính trị; Học viện Hậu cần; Học viện Kỹ thuật quân sự; Học viện Quân y; Học viện Phòng không - Không quân; Học viện Biên phòng; Trường Sĩ quan Lục quân 1; Trường Sĩ quan Lục quân 2; Trường Sĩ quan Chính trị; Trường Sĩ quan Pháo binh; Trường Sĩ quan Tăng - Thiết giáp; Trường Sĩ quan Đặc công.

Đối tượng điều tra bằng phiếu trưng cầu ý kiến gồm đại diện cán bộ, giảng viên ở các HV, TSQ quân đội. Các số liệu, tư liệu phục vụ cho luận án được giới hạn từ năm 2015 đến nay; các giải pháp có giá trị ứng dụng đến năm 2025. Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu Cơ sở lý luận Cơ sở lý luận của đề tài là hệ thống lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng về xây dựng, chỉnh đốn Đảng; về CTTT và đổi mới CTTT, lý luận trong quân đội; về xây dựng Quân đội về chính trị; về công tác Đảng, công tác chính trị; về GD, ĐT. 8 Cơ sở thực tiễn Toàn bộ hiện thực CTTT và đổi mới phương thức CTTT ở các HV, TSQ quân đội; các báo cáo tổng kết CTTT, lý luận; công tác Đảng, công tác chính trị của cấp ủy các cấp; các chỉ thị, nghị quyết, quy chế, quy định của QUTW, Bộ Quốc phòng và TCCT về CTTT trong quân đội; kết quả điều tra, khảo sát, tổng kết thực tiễn của tác giả; đồng thời luận án kế thừa, tiếp thu có chọn lọc kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học, các đề tài luận án có liên quan đã được nghiệm thu, công bố.