Luận án Tiến sĩ: Nghiên cứu phát triển sản xuất rau an toàn tại tỉnh Thừa Thiên Huế

ĐẠI HỌC HUẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ NGUYỄN VĂN LẠC NGHIÊN CỨU PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT RAU AN TOÀN TẠI TỈNH THỪA THIÊN HUẾ LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NÔNG NGHIỆP HUẾ, 2022 ĐẠI HỌC HUẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ NGUYỄN VĂN LẠC NGHIÊN CỨU PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT RAU AN TOÀN TẠI TỈNH THỪA THIÊN HUẾ Ngành: Kinh tế nông nghiệp Mã số: 9620115 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NÔNG NGHIỆP Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS BÙI ĐỨC TÍNH HUẾ, 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan, Luận án tiến sĩ “Nghiên cứu phát triển sản xuất rau an toàn tại tỉnh Thừa Thiên Huế” là công trình do chính tôi nghiên cứu và thực hiện. Các thông tin, số liệu đƣợc sử dụng trong luận án là hoàn toàn trung thực và chƣa từng đƣợc sử dụng để bảo vệ một học vị nào. Tất cả sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã đƣợc cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận án đã đƣợc ghi rõ nguồn gốc. Tác giả luận án Nguyễn Văn Lạc i LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận án, tôi đã nhận được sự giúp đỡ quý báu của các cơ quan, các cấp lãnh đạo và các cá nhân.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới tất cả các tập thể, cá nhân đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án. Trước tiên, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đến Ban giám hiệu Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế đã hỗ trợ, tạo điều kiện tốt nhất cho tôi trong quá trình thực hiện luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn đến Ban Giám đốc Đại học Huế, Ban Đào tạo Đại học - Đại học Huế, Phòng Đào tạo, Khoa Kinh tế và Phát triển, Bộ môn Quản lý Kinh tế, các phòng ban chức năng và tập thể các nhà khoa học của Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế đã giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận án. Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.

Bùi Đức Tính - Trưởng khoa Kinh tế và Phát triển đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn đến lãnh đạo và cán bộ Sở NN&PTNT, Cục Thống kê, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Thừa Thiên Huế; Phòng NN&PTNT các huyện thuộc tỉnh Thừa Thiên Huế; các HTXNN, tổ chức, cá nhân và hộ sản xuất, kinh doanh trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế đã nhiệt tình đóng góp ý kiến, cung cấp tài liệu và thông tin cần thiết về hoạt động sản xuất rau để tôi hoàn thành luận án. Cuối cùng, tôi xin chân thành bày tỏ lòng cảm ơn đến bạn bè, đồng nghiệp, gia đình đã động viên, khích lệ và giúp đỡ tôi trong suốt thời gian qua. Một lần nữa, tôi xin chân thành cảm ơn! Tác giả luận án Nguyễn Văn Lạc ii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Diễn giải ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (Association of South East Asian Nations) AseanGAP Quy trình sản xuất nông nghiệp tốt trong khu vực ASEAN (Asean Good Agricultural Practice) ATTP An toàn thực phẩm ATVSTP An toàn vệ sinh thực phẩm BVTV Bảo vệ thực vật CN - XDCB Công nghiệp – Xây dựng cơ bản CSHT Cơ sờ hạ tầng DN Doanh nghiệp Đvt Đơn vị tính FAO Tổ chức Lƣơng thực và Nông nghiệp Liên hiệp quốc (Food and Agriculture Organization of the United Nations) KTXH Kinh tế xã hội GAP Thực hành nông nghiệp tốt (Good Agricultural Practices) GlobalGAP Thực hành nông nghiệp tốt toàn cầu (Global Good Agricultural Practice) HTX Hợp tác xã HTXNN Hợp tác xã nông nghiệp NN&PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn RAT Rau an toàn TĐPTBQ Tốc độ phát triển bình quân UBND Ủy ban nhân dân VietGAP Thực hành nông nghiệp tốt tại Việt Nam (Vietnamese Good Agricultural Practice) iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.

ii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. iii MỤC LỤC. iv DANH MỤC CÁC BẢNG. vii DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ, HỘP.

Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới của luận án.

TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU. Các nghiên cứu liên quan đến phát triển nông nghiệp và nông nghiệp an toàn. Các nghiên cứu liên quan đến phát triển sản xuất rau an toàn. Các nghiên cứu liên quan đến nhân tố ảnh hƣởng đến quyết định sản xuất nông sản an toàn.

Khoảng trống nghiên cứu. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT RAU AN TOÀN. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT RAU AN TOÀN.

Khái niệm phát triển sản xuất rau an toàn. Sự cần thiết phát triển sản xuất rau an toàn. Đặc điểm phát triển sản xuất rau an toàn. Nội dung phát triển sản xuất rau an toàn.

Các yếu tố ảnh hƣởng đến phát triển sản xuất rau an toàn. CƠ SỞ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT RAU AN TOÀN. Sản xuất rau an toàn ở một số nƣớc trên thế giới. Sản xuất rau an toàn ở Việt Nam.

Bài học rút ra cho tỉnh Thừa Thiên Huế. 48 TÓM TẮT CHƢƠNG 1. ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU.

Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế xã hội. Khái quát điều kiện tự nhiên, KTXH ảnh hƣởng đến phát triển sản xuất RAT. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Phƣơng pháp tiếp cận. Khung phân tích. Phƣơng pháp chọn điểm nghiên cứu và thu thập dữ liệu. Phƣơng pháp xử lý và phân tích dữ liệu……………………………………….

Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu. 71 TÓM TẮT CHƢƠNG 2. THỰC TRẠNG VÀ YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT RAU AN TOÀN Ở TỈNH THỪA THIÊN HUẾ. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT RAU AN TOÀN.

Phát triển về quy mô sản xuất rau an toàn. Phát triển các hình thức tổ chức sản xuất rau an toàn. Phát triển liên kết sản xuất và tiêu thụ rau an toàn. Nâng cao năng suất và chất lƣợng rau an toàn.

Kết quả và hiệu quả sản xuất rau an toàn………………………………………95 3. YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT RAT. Quy hoạch và hệ thống chính sách. Hệ thống cơ sở hạ tầng.

Yếu tố thị trƣờng. Điều kiện năng lực của hộ sản xuất rau an toàn. Các yếu tố ảnh hƣởng đến quyết định sản xuất rau an toàn của hộ.117 TÓM TẮT CHƢƠNG 3. GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT RAU AN TOÀN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THỪA THIÊN HUẾ.

ĐỊNH HƢƠNG, MỤC TIÊU VÀ CĂN CỨ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP. Định hƣớng và mục tiêu phát triển sản xuất rau an toàn. Căn cứ đề xuất giải pháp phát triển sản xuất rau an toàn. GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT RAU AN TOÀN.

Giải pháp về thị trƣờng. Nâng cao sự hiểu biết và trình độ cho hộ sản xuất. Đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ kỹ thuật và khuyến nông. Phát triển các loại hình sản xuất, kinh doanh rau an toàn.

Xây dựng cơ sở hạ tầng. Tổ chức và quy hoạch vùng sản xuất rau an toàn. 135 TÓM TẮT CHƢƠNG 4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.

139 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.140 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 151 vi DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. Diện tích sản xuất rau ở Việt Nam giai đoạn 2017 – 2019. Năng suất và sản lƣợng rau ở Việt Nam giai đoạn 2017 - 2019.

Hiện trạng sử dụng đất tỉnh Thừa Thiên Huế năm 2020. Tốc độ tăng trƣởng kinh tế tỉnh Thừa Thiên Huế giai đoạn 2018 – 2020 54 Bảng 2. Giá trị tổng sản phẩm của tỉnh Thừa Thiên Huế giai đoạn 2018 – 2020. Đặc điểm chính của điểm nghiên cứu.

Số lƣợng cơ sở sản xuất RAT và rau thƣờng đƣợc điều tra. Quy mô mẫu khảo sát các đối tƣợng liên quan. Ma trận SWOT. Các biến độc lập trong mô hình Logit.

Diện tích rau và RAT của tỉnh Thừa Thiên Huế giai đoạn 2016 -2020. Sản lƣợng rau và RAT của tỉnh Thừa Thiên Huế giai đoạn 2016 - 2020 76 Bảng 3. Số cơ sở sản xuất RAT theo hình thức tổ chức sản xuất. Nội dung liên kết của hộ sản xuất với HTXNN Quảng Thọ II.

Nội dung liên kết của hộ sản xuất với các tác nhân thu mua. Nguồn tham khảo giá RAT và rau thƣờng của các hộ sản xuất. Biến động năng suất RAT giai đoạn 2016 – 2020. Đánh giá của hộ sản xuất về chất lƣợng RAT so với rau thƣờng.

Tình hình thực hiện quy trình về giống trong sản xuất RAT. Tình hình thực hiện quy trình về phân bón trong sản xuất RAT. Tình hình thực hiện quy trình về thuốc BVTV trong sản xuất RAT. Tình hình thực hiện quy trình về nƣớc tƣới trong sản xuất RAT.

Tình hình thực hiện quy trình về thu hoạch và xử lý sau thu hoạch trong sản xuất RAT 93 Bảng 3. Tình hình thực hiện quy trình về truy suất nguồn gốc trong sản xuất RAT. Danh sách các đơn vị sản xuất rau đƣợc cấp chứng nhận an toàn tại tỉnh Thừa Thiên Huế 95 Bảng 3. Kết quả và hiệu quả sản xuất rau má an toàn.

Kết quả và hiệu quả sản xuất hành lá an toàn. Kết quả và hiệu quả sản xuất rau cải an toàn. So sánh hiệu quả sản xuất rau cải hai huyện Quảng Điền và Phú Vang 104 Bảng 3. Đánh giá của hộ sản xuất về ảnh hƣởng của cơ sở hạ tầng tới phát triển sản xuất RAT.

Giá rau an toàn và rau thƣờng tại tỉnh Thừa Thiên Huế. Năng lực sản xuất của hộ sản xuất rau an toàn đƣợc khảo sát. Mức hiểu biết về rau an toàn của hộ sản xuất. Định hƣớng sản xuất rau của hộ.

Đánh giá của hộ sản xuất về mức độ khó khăn khi sản xuất RAT. Nhu cầu của hộ để phát triển sản xuất rau an toàn. Kết quả ƣớc lƣợng các yếu tố ảnh hƣởng đến quyết định sản xuất rau an toàn của hộ sản xuất. Xác suất quyết định chuyển đổi sản xuất RAT của hộ.

Dự báo nhu cầu tiêu thụ rau xanh của tỉnh Thừa Thiên Huế. Ma trận SWOT hoạt động sản xuất rau an toàn.126 viii DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ, BẢN ĐỒ BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3. Cơ cấu sản xuất rau tỉnh Thừa Thiên Huế theo địa phƣơng năm 2020 75 Biểu đồ 3. Cơ cấu sản xuất RAT tỉnh Thừa Thiên Huế theo địa phƣơng năm 2020.

Cơ cấu sản lƣợng rau tỉnh Thừa Thiên Huế theo địa phƣơng năm 2020. Cơ cấu sản lƣợng RAT tỉnh Thừa Thiên Huế theo địa phƣơng năm 2020 77 Biểu đồ 3. Đánh giá mức độ tham gia liên kết của hộ sản xuất RAT. Nguồn cung cấp giống rau.

Lý do chọn thuốc BVTV của hộ sản xuất. Mức độ hiệu quả sản xuất rau má an toàn. Mức độ hiệu quả sản xuất hành lá an toàn. Mức độ hiệu quả sản xuất rau cải an toàn.