Luận án: Bảo hộ quyền tác giả chương trình máy tính theo pháp luật Việt Nam (Trương Thị Tường Vi)

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - LUẬT TRƯƠNG THỊ TƯỜNG VI BẢO HỘ QUYỀN TÁC GIẢ ĐỐI VỚI CHƯƠNG TRÌNH MÁY TÍNH THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SỸ LUẬT HỌC THÀNH PHỒ CHÍ MINH - NĂM 2022 ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - LUẬT TRƯƠNG THỊ TƯỜNG VI BẢO HỘ QUYỀN TÁC GIẢ ĐỐI VỚI CHƯƠNG TRÌNH MÁY TÍNH THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM Ngành: Luật Kinh tế Mã số: 62380107 LUẬN ÁN TIẾN SỸ LUẬT HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC 1. NGUYỄN ĐÌNH HUY 2. PHẠM KIM ANH THÀNH PHỒ CHÍ MINH - NĂM 2022 i LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan Luận án này là công trình nghiên cứu độc lập do chính tôi thực hiện. Các số liệu được sử dụng phân tích trong luận án có nguồn gốc rõ ràng.

Các kết quả này chưa từng được công bố trong bất kỳ nghiên cứu của tác giả nào khác. NGHIÊN CỨU SINH Trương Thị Tường Vi ii DANH MỤC VIẾT TẮT Quyền tác giả QTG Chương trình máy tính CTMT Bộ Luật Dân sự BLDS Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005, sửa đổi bổ sung năm 2009, Luật SHTT 2019. Nghị định số 22/2018/NĐ-CP ngày 23/2/2018 quy định Nghị định 22 chi tiết Luật Sở hữu trí tuệ và Luật sở hữu trí tuệ sửa đổi về quyền tác giả và quyền liên quan Phần mềm máy tính PMMT Công nghệ thông tin CNTT Nghiên cứu sinh NCS Hiệp định thương mại tự do Liên minh châu Âu-Việt EVFTA Nam Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình CPTTP Dương Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực RCEP iii DANH MỤC CÁC BẢNG 1 Bảng biểu 1 Vi phạm bản quyền CTMT trên thế giới 2 Bảng biểu 2 Vi phạm bản quyền CTMT tại Việt Nam Số liệu về phát tán virus độc tại tấn công các mạng 3 Bảng biểu 3 CTMT từ năm 2014-2017 Các trường hợp xâm phạm QTG đối với CTMT bị 4 Bảng biểu 4 xử lý hành chính theo yêu cầu của bên có quyền tại Việt Nam iv MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. i DANH MỤC VIẾT TẮT .ii DANH MỤC CÁC BẢNG.

iii MỤC LỤC .iv MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án. Điểm mới của luận án.

Kết cấu của luận án. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. Tình hình nghiên cứu pháp luật bảo hộ quyền tác giả đối với chương trình máy tính. Các công trình trên thế giới.

Các công trình tại Việt Nam. Đánh giá chung tình hình nghiên cứu về bảo hộ quyền tác giả đối với chương trình máy tính và những nội dung sẽ được kế thừa, làm rõ trong luận án. Cơ sở lý thuyết nghiên cứu. Lý thuyết sử dụng hợp lý (Fair use doctrine).

Lý thuyết phân chia ý tưởng/biểu hiện. Lý thuyết hợp nhất. Lý thuyết lạm dụng bản quyền .32 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BẢO HỘ QUYỀN TÁC GIẢ ĐỐI VỚI CHƯƠNG TRÌNH MÁY TÍNH.

Khái luận bảo hộ quyền tác giả đối với chương trình máy tính. Khái niệm, đặc điểm, phân loại của chương trình máy tính. Khái niệm, đặc điểm của bảo hộ quyền tác giả đối với chương trình máy tính. Quyền tác giả - Hình thức bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ tối ưu cho chương trình máy tính hiện nay.

Ưu điểm của bảo hộ chương trình máy tính bằng quyền tác giả so với sáng chế và bí mật kinh doanh. Lựa chọn các hình thức bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đối với chương trình máy tính. Mục đích và nguyên tắc bảo hộ quyền tác giả đối với chương trình máy tính. Mục đích của bảo hộ quyền tác giả đối với chương trình máy tính.

Nguyên tắc bảo hộ quyền tác giả đối với chương trình máy tính .62 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2. PHẠM VI BẢO HỘ QUYỀN TÁC GIẢ ĐỐI VỚI CHƯƠNG TRÌNH MÁY TÍNH. Khái niệm về phạm vi bảo hộ quyền tác giả đối với chương trình máy tính. Nội dung phạm vi bảo hộ quyền tác giả đối với chương trình máy tính.

Phạm vi về các đối tượng được bảo hộ quyền tác giả đối với chương trình máy tính. Phạm vi về giới hạn quyền tác giả đối với chương trình máy tính. Kiến nghị hoàn thiện pháp luật về xác định phạm vi bảo hộ quyền tác giả đối với chương trình máy tính. Xác định phạm vi đối tượng được bảo hộ của quyền tác giả đối với chương trình máy tính.

Giới hạn quyền của các chủ thể đối với chương trình máy tính .105 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3. THỰC THI QUYỀN TÁC GIẢ ĐỐI VỚI CHƯƠNG TRÌNH MÁY TÍNH. Khái luận về thực thi quyền tác giả đối với chương trình máy tính. Khái niệm chung về thực thi quyền tác giả đối với chương trình máy tính.

Chủ thể thực thi quyền tác giả đối với chương trình máy tính .Tránh lạm dụng bản quyền trong thực thi quyền tác giả đối với chương trình máy tính. Xác định lạm dụng bản quyền đối với chương trình máy tính. Mối quan hệ giữa lạm dụng bản quyền và chống độc quyền đối với chương trình máy tính trong quá trình thực thi. Các hành vi lạm dụng bản quyền đối với chương trình máy tính trong quá trình thực thi.

Thực tiễn thi hành quyền tác giả đối với chương trình máy tính. Các hành vi xâm phạm quyền tác giả đối với chương trính máy tính. Các biện pháp bảo đảm thực thi quyền tác giả đối với chương trình máy tính. Nâng cao hiệu quả thực thi quyền tác giả đối với chương trình máy tính.

Các yếu tố tác động vào hiệu quả thực thi quyền tác giả đối với chương trình máy tính. Đề xuất nâng cao hiệu quả thực thi quyền tác giả đối với chương trình máy tính .155 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4. 165 TÀI LIỆU THAM KHẢO. Tính cấp thiết của đề tài Ngày nay, chúng ta sống trong một thế giới mà sự phát triển về khoa học công nghệ sẽ là yếu tố quyết định đến nền kinh tế của các quốc gia.

Nhận thấy tầm quan trọng của bảo vệ quyền SHTT, năm 2021 Thủ tướng Chính phủ đã quyết định Ban hành Chương trình quốc gia phát triển công nghệ cao đến năm 2030 trong đó công nghệ thông tin và truyền thông thuộc một trong bốn lĩnh vực ưu tiên khuyến khích phát triển bên cạnh công nghệ sinh học, công nghệ tự động hóa và công nghệ vật liệu mới1 trong đó đề ra các biện pháp thực hiện chương trình đó là hỗ trợ hoạt động và hỗ trợ kinh phí để nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, quyền sở hữu trí tuệ của sản phẩm phần mềm2. Theo pháp luật SHTT, CTMT hiện nay được bảo hộ như tác phẩm văn học nghệ thuật đã cung cấp sự bảo hộ nhất định cho các chủ thể thực hiện quyền. Tuy nhiên, sau một thời gian các quy định pháp luật về QTG khi áp dụng lên CTMT hiện nay còn những tồn tại cần giải quyết, cụ thể: Thứ nhất, các quy định điều chỉnh về phạm vi bảo hộ QTG đối với CTMT ở Việt Nam chưa phù hợp, chưa thúc đẩy sự phát triển CTMT. Thị trường công nghệ thông tin và dịch vụ công nghệ thông tin ngày càng phát triển mạnh, hàng năm tăng trưởng trung bình trên 30% mỗi năm.

Năm 20163 có gần 50 triệu người sử dụng Internet, chiếm trên 53% dân số, cao hơn mức trung bình thế giới là 46,64%, nhưng đến tháng 1/2021, số lượng người dùng smartphone toàn cầu là 5,22 tỉ người, số người sử dụng internet là 4,66 tỉ người và số người dùng mạng xã hội là 4,2 tỉ người4. Công nghệ thông tin (CNTT) là một ngành kỹ thuật sử dụng máy tính (phần cứng) và chương trình máy tính (CTMT) để chuyển đổi, lưu trữ, bảo vệ, xử lý, truyền tải và thu thập thông tin. Nếu bảo hộ QTG không thực hiện tốt chức năng và nhiệm vụ của mình thì nó sẽ trở thành rào cản hạn chế động lực nghiên cứu, sáng tạo, và ứng dụng các CTMT vào trong quá trình sinh hoạt, giải trí, thương mại. Các quy định 1 Điểm a Khoản 1 Mục II Quyết định số 130/QĐ-TTg ngày 27/01/2021 của Thủ Tướng Chính Phủ về việc Ban hành Chương trình quốc gia phát triển công nghệ cao đến năm 2030.

2 Điểm b Khoảng 2 Mục III Quyết định số 130/QĐ-TTg ngày 27/01/2021 của Thủ Tướng Chính Phủ về việc Ban hành Chương trình quốc gia phát triển công nghệ cao đến năm 2030 3. “Tăng tỷ lệ người dùng Internet Việt Nam lên mức 80-90% dân số”, Vnexpress http://nguoilambao.vn/tang- ty-le-nguoi-dung-internet-viet-nam-len-muc-80-90-dan-so-n4876.html, 27/1/2017 4 Digital 2021 Globle view report, https://datareportal.com/reports/digital-2021-global-overview- report#:~:text=Internet%3A%204.66%20billion%20people%20around,now%20stands%20at%2059.5%20per cen truy cập 14/3/2021 2 của pháp luật hiện hành của Việt Nam về bảo hộ QTG đối với CTMT đã bộc lộ sự tụt hậu so với tốc độ phát triển của ngành công nghiệp này. Cụ thể, quy định về quyền của các chủ thể chưa hợp lý, chưa gắn với đặc thù riêng cần điều chỉnh của CTMT như: + Xác định phạm vi các yếu tố bảo hộ QTG đối với CTMT chưa phù hợp trong trường hợp không có cách khác viết mã nguồn cho một chức năng dẫn đến việc bảo hộ như quy định hiện nay theo NCS là khá chặt so với pháp luật một số quốc gia có sự phát triển mạnh về công nghệ phần mềm và không phù hợp với đặc thù về kỹ thuật lập trình của CTMT. + Giới hạn QTG đối với tác phẩm còn bỏ sót trường hợp sử dụng lại mã nguồn để bảm đảm mục đích tạo sự tương tác cho các CTMT làm hạn chế việc tạo ra các ứng dụng chạy trên hệ điều hành hay các CTMT có khả năng tương tác với CTMT khác từ các nhà sản xuất khác nhau.

+ Quy định về quyền bảo vệ sự toàn vẹn tác phẩm thuộc về tác giả không phù hợp với loại hình tác phẩm là mã nguồn, việc bảo hộ quyền này dành cho tác giả CTMT không đạt được mục đích của sự bảo hộ QTG là gắn liền nhân thân tác giả và sự biểu hiện của tác phẩm dẫn đến nguy cơ tranh chấp giữa tác giả và chủ sở hữu QTG đối với CTMT nếu hai bên không có thỏa thuận trước về vấn đề này và tác giả dùng quyền này để gây áp lực vì mục đích không thiện chí cho chủ sở hữu trong việc sửa đổi mã nguồn, khả năng gây cản trở cho sự phát triển của dự án phần mềm.