Luận án tiến sĩ: Giám sát dự án đầu tư PPP - Cao Thị Thùy Như

ĐẠI HỌC QUOC GIA TP. HO CHÍ MINH TRUONG ĐẠI HỌC KINH TE - LUAT CAO THỊ THÙY NHƯ PHAP LUẬT VE GIÁM SAT DỰ ÁN DAU TƯ THEO PHƯƠNG THUC DOI TÁC CÔNG TƯ LUẬN ÁN TIEN SĨ LUẬT HỌC Thành phó Hồ Chí Minh, năm 2023 ĐẠI HỌC QUÓC GIA TP. HÒ CHÍ MINH TRUONG DAI HỌC KINH TE - LUAT CAO THI THUY NHƯ PHAP LUAT VE GIAM SAT DU AN DAU TU THEO PHƯƠNG THUC DOI TAC CÔNG TƯ Chuyên ngành: Luật Kinh tế Mã số chuyên ngành: 62380107 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC 1. TS Nguyễn Thành Đức 2.TS Nguyễn Thị Hồng Nhung Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2023 LỜI CẢM ƠN Qua quá trình học tập và nghiên cứu tại Trường Đại học Kinh tế - Luật, nghiên cứu sinh đã hoàn thành luận án tiến sĩ “Pháp luật về giám sát dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư”.

Nghiên cứu sinh xin chân thành cảm ơn tập thể nhà khoa học TS Nguyễn Thành Đức và PGS.TS Nguyễn Thi Hồng Nhung đã tận tình hướng dẫn nghiên cứu sinh trong suốt quá trình nghiên cứu luận án. Đồng thời, nghiên cứu sinh cũng gửi lời cảm ơn đến Khoa Luật Kinh tế, Phòng Sau Đại học và tất cả các thầy cô tại Trường Đại học Kinh tế - Luật đã tạo điều kiện thuận lợi, tận tình giúp đỡ, góp ý về chuyên môn trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu luận án. Nội dung luận án có thể còn tồn tại nhiều vấn đề phải tiếp tục nghiên cứu thêm. Nghiên cứu sinh rất mong nhận được ý kiến đóng góp của các thầy cô để tiếp tục nghiên cứu những khía cạnh còn bỏ ngỏ trong thời gian tới.

Nghiên cứu sinh Cao Thị Thùy Như LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Các tài liệu được trích dẫn trong luận án là trung thực, có nguồn gốc và xuất xứ rõ ràng. Các kết quả nghiên cứu của luận án chưa được công bố trong bat kỳ công trình nghiên cứu nào khác. Ho Chí Minh, ngày 18 tháng 5 năm 2023 Nghiên cứu sinh Cao Thị Thùy Như MỤC LỤC LỜI NÓI DAU.

xe 1 Chương 1: TONG QUAN NGHIÊN CỨU VA CƠ SO LY THUYET ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CUU PHAP LUAT VE GIAM SAT DỰ ÁN ĐẦU TƯ THEO PHƯƠNG THUC DOI TAC CONG TƯ.1 Tổng quan nghiên cứu những van đề pháp lý về giám sát dự án đầu tư theo phương thức đối tác công ttưr.1 Các tài liệu nghiên cứu về giám sát dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tir.1 Các tài liệu nghiên cứu trong nước 1.2 Các tài liệu nghiên cứu ở nước ngoài.2 Đánh giá các tài liệu nghiên cứu về giám sát dự án đầu tư theo phương thie Abi tC CONG SEN ẽAH,H,.1 Những van dé mà các tài liệu nghiên cứu trước còn bỏ ngỏ.2 Những van dé cần tiếp tục nghiên cứu trong luận án.2 Cơ sở lý thuyết định hướng nghiên cứu pháp luật về giám sát dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư 30 1.1 Lý thuyết về đại diện.2 Lý thuyết về thông tin bat đối xứng.3 Lý thuyết phân quyyŸh.4 Lý thuyết về các bên liên qMAHl.5 Lý thuyết về nền kinh tế hỗn hop .6 Lý thuyết về chỉ phí giao dịch.-------cccc:-522ccvvvccrrrsrrrrrreerrrrrrrrer 35 KET LUẬN CHƯƠNG .----2222¿2222222++vzt2EEEEEEErrrrrtrrrrrrrrrrrrerrri 37 Chương 2: LÝ LUẬN VE GIÁM SÁT DỰ ÁN ĐẦU TU THEO PHƯƠNG THUC ĐÓI TÁC CÔNG 'TƯ.1 Khái niệm dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư và giám sát dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư.1 Khái niệm dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tw 2.2 Khái niệm giám sát dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tw.2 Đặc điểm của giám sát dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư 45 2.3 Quy trình triển khai dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư và yêu cầu đặt ra khi giám sát các giai đoạn của dự án .1 Giai đoạn chuẩn bị dự úm.2 Giai đoạn lựa chọn nhà đầu tw 2.3 Giai đoạn thực hiện hợp dong dự án .4 Chủ thể giám sát, đối tượng chịu sự giám sát và nội dung giám sát dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư 2.5 Nguyên tắc giám sát dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư.6 Tiêu chí, phương pháp và công cụ giám sát dự án đầu tư theo phương thức U08 1t)cà 8.1 Tid Chi gid nh ẽ6 6 h6BŒR.2 Phương pháp igi Sắtf. hen TH gi 63 2.3 Công CU gÏÁúIHL SÁÍ. TH TH HH HH HH rên 64 KET LUẬN CHUONG 2. 67 Chương 3: PHAP LUAT VE GIÁM SÁT GIAI DOAN CHUAN BI DỰ ÁN DAU TU THEO PHƯƠNG THUC DOI TÁC CONG TƯ.1 Quy trình chuẩn bị dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư.1 Quyết định chủ trương đầu te.

AU GN n6 n6 6n h6 4AdAH.2 Giám sát hoạt động chuẩn bị dự án đầu tư theo phương thức đối tác công "'.1 Giám sát của cơ quan được giao chuẩn bị dự GN .2 Giám sát của hội đồng thẩm định dự án.1 Cơ chế giám sát của Hội đồng thâm định 3.2 Địa vị pháp lý của Hội đồng thâm định 81 3.3 Thành phần Hội đồng thẩm dinh.3 Giám sát cia chủ thé quyết định chủ trương đầu tư và phê duyệt dự án 92 KET LUẬN CHƯƠNG 3. ccrer 96 Chuong 4: PHAP LUAT VE GIAM SAT GIAI DOAN LUA CHON NHA DAU TƯ DỰ ÁN DAU TU THEO PHƯƠNG THUC DOI TAC CÔNG TƯ 98 4.1 Quy trình đấu thầu và đàm phán cạnh tranh .2 Quy trình chỉ định nhà đầu tw .2 Giám sát hoạt động lựa chọn nhà đầu tư dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư.1 Giám sát dự án sử dụng hình thức đấu thầu và đàm phán cạnh tranh 101 4.1 Giám sát của bên mời thầu.2 Giám sát của đơn vi thẩm định 09 4.3 Giám sát của cơ quan có thâm quyền 15 4.2 Giám sát dự án sử dung hình thức chỉ định nhà dau tư.1 Giám sát bằng việc hạn chế trường hợp chi định nhà dau tư.2 Giám sát bằng việc minh bạch hóa quá trình chỉ định nhà đầu tư. 22 KET LUẬN CHƯƠNG 4 28 Chương 5: PHÁP LUẬT VE GIÁM SÁT GIAI DOAN THUC HIỆN HỢP DONG DỰ ÁN DAU TƯ THEO PHƯƠNG THUC DOI TÁC CONG TƯ130 5.1 Quy trình thực hiện hợp đồng dự án đầu tư theo phương thức đối tác công ẨỮT,. SH HH HH TH TH TH HH TH TH TH TH TH TT TH TH gà 30 3.1 Xây dựng công trinh .2 Vận hành, kinh doanh công trinh wo.

cece eset tees sees eeeneneteneneeees 34 5.3 Chuyén giao công trình và thanh lý hợp đồng .2 Giám sát hoạt động thực hiện hợp đồng dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư.1 Giám sát hoạt động xây dựng công trình dự đn.2 Giám sát hoạt động vận hành, kinh doanh công trình 147 5.1 Giám sát chất lượng dịch vụ .2 Giám sát việc thu phi sử dung dịch v .3 Giám sát hoạt động chuyển giao công trình dự án -. 63 KET LUAN CHUNG611. 65 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BO KET QUA NGHIÊN CUU [00. DANH MỤC TÀI LIEU THAM KHẢO.----72ccccccc+scccveveee DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Chữ cái viết tắt Cụm từ đầy đủ BCNCTKT Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi BCNCKT Báo cáo nghiên cứu khả thi BMT Bên mời thầu CQCTQ Co quan có tham quyền CQKKHD Cơ quan ký kết hợp đồng CTĐT Chủ trương đầu tư DNDA Doanh nghiệp dự án ĐPCT Đàm phán cạnh tranh Hướng dẫn về Tài liệu hướng dẫn những van dé pháp lý về PPP của Ủy PPP của | ban Liên Hiệp quốc về Luật Thương mại quốc tế UNCITRAL KDI Viện Phát triển Hàn Quốc (Korea Development Institute) Luật PPP 2020 | Luật Đầu tu theo phương thức đối tác công tư năm 2020 Luật PPP Hàn Luật Đầu tư theo hình thức đối tác công tư về cơ sở hạ tầng Quốc của Hàn Quốc MOEF Bộ Kinh tế va Tài chính Hàn Quốc (Ministry of Economy and Finance) NDT Nha dau tu NSDDV Người su dụng dich vu PIMAC Trung tâm quan ly dau tư ha tang công tư (Public and Private — Infrastructure Investment Management Center) PPP Dau tư theo phương thức đối tác công tư PRC Ủy ban thẩm định dự án đối tác công tư (Public-Private Partnerships Review Committee) LỜI NÓI ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của đề tài Đầu tu theo phương thức đối tac công tư (Public — Private Partnership, viết tắt PPP) là phương thức đầu tư được thực hiện trên cơ sở hợp tác có thời hạn giữa Nhà nước và nhà dau tư (viết tắt NDT) thông qua việc ký kết và thực hiện hợp đồng dự án PPP. Đây là phương thức đầu tư được kỳ vọng sẽ thay thế đầu tư công truyền thống nhằm phát triển hệ thống co sở hạ tang trong điều kiện ngân sách nhà nước hạn hẹp, mang lại dịch vụ tốt hơn cho người dùng, được đánh giá là phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của những nước đang phát triển như Việt Nam. Ở nước ta, trong thời gian đầu triển khai mô hình PPP, số lượng dự án PPP được triển khai trên thực tế khá khả quan. Dù vậy, bước sang giai đoạn thực hiện hợp đồng dự án, những bất cập của mô hình PPP dần được bộc lộ.

Hàng loạt những van dé phát sinh trong quá trình triển khai dự án (quyết định đầu tư dự án thiếu tiềm năng hoặc dự án chỉ làm lợi cho NDT, chất lượng công trình không đảm bảo, chỉ định NĐT không đủ năng lực thực hiện dự án, trạm thu phí đặt ở vị trí thuận lợi dé tận thu, gian lận doanh thu dự án dé dé nghị kéo dài thời gian thu phi, không bảo trì công trình trước chuyền giao) đã tạo nên sự phản ứng của người dân đối với dự án PPP, đặc biệt là dự án BOT giao thông. Sau rất nhiều vấn đề tiêu cực cộng với sự phản ứng của người dân, PPP đã đánh mất những ưu điểm vốn có và trở nên kém hấp dẫn với NDT. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên. Trong đó, phải kể đến nguyên nhân quan trọng là do thiếu sự giám sát chặt chẽ từ phía Nhà nước dẫn đến việc tồn tại lợi ích nhóm trong quá trình triển khai dự án PPP.

Hệ quả trước mắt, việc định đoạt số phận của những dự án BOT giao thông thất bại được xem là vấn đề nan giải khi Nhà nước phải chịu áp lực từ sự phản ứng của người dân, những ràng buộc với NBT trong hợp đồng dự án và khó khăn trong việc sử dụng vốn ngân sách nhà nước. Trong tương lai, điều này còn tạo ra hệ lụy lớn hơn khi chúng ta không thể tiếp tục kêu gọi đầu tư vào dự án PPP khi mà cả NDT, bên cho vay và công chúng đều tỏ ra e ngại với phương thức đầu tư này.