Luận án Tiến sĩ: Quản lý tài sản công của Hoàng Anh Hoàng tại Học viện CTQG

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HOÀNG ANH HOÀNG QUẢN LÝ TÀI SẢN CÔNG TẠI HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ - HÀNH CHÍNH QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH LUÂN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÝ KINH TÊ HÀ NỘI - 2017 HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HOÀNG ANH HOÀNG QUẢN LÝ TÀI SẢN CÔNG TẠI HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ - HÀNH CHÍNH QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH LUÂN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÝ KINH TÊ Mã số: 62.10 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HOC: PGS, TS Ngô Quang Minh HÀ NỘI - 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ theo quy định. Tác giả Hoàng Anh Hoàng MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN 11 QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài về quản lý tài sản công 11 Các công trình nghiên cứu ở trong nước về quản lý tài sản công 17 Những giá trị của các công trình nghiên cứu luận án cần tham 30 khảo và vấn đề đặt ra cần nghiên cứu CHƯƠNG 2.

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN QUẢN LÝ TÀI 33 SẢN CÔNG TRONG ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG LẬP Tài sản công trong đơn vị sự nghiệp 33 Quản lý tài sản công trong đơn vị sự nghiệp 48 Một số kinh nghiệm và bài học về quản lý tài sản công 61 CHƯƠNG 3. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ TÀI SẢN CÔNG TẠI HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH 79 Khái quát về Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và bộ máy quản lý tài sản công của Học viện 79 Thực trạng tài sản công tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh 85 Thực trạng quản lý tài sản công tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh giai đoạn 2009-2014 94 Đánh giá chung về quản lý tài sản công tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh 115 CHƯƠNG 4. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ TÀI SẢN CÔNG TẠI HỌC VIỆN CTQG GIA HỒ CHÍ MINH 122 Quan điểm, yêu cầu hoàn thiện quản lý tài sản công tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh 122 Những giải pháp chủ yêu nhằm hoàn thiện quản lý tài sản công tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh 131 Một số kiến nghị 150 KẾT LUẬN 153 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT CNTT : Công nghệ thông tin ĐVSN : Đơn vị sự nghiệp GTCL : Giá trị còn lại HCSN : Hành chính sự nghiệp Học viện : Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh (nay là Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh) HV1 : Học viện Chính trị - Hành chính khu vực 1 (nay là Học viện Chính trị khu vực 1) HV2 : Học viện Chính trị - Hành chính khu vực 2 (nay là Học viện Chính trị khu vực 2) HV3 : Học viện Chính trị - Hành chính khu vực 3 (nay là Học viện Chính trị khu vực 3) HV4 : Học viện Chính trị - Hành chính khu vực 4 (nay là Học viện Chính trị khu vực 4) HVBC : Học viện Học viện Báo chí và Tuyên truyền HVHC : Học viện Hành chính (nay là Học viện Hành chính quốc gia) NSNN : Ngân sách nhà nước NXBLLCT : Nhà xuất bản Lý luận - Chính trị TSC : Tài sản công TSCĐ : Tài sản cố định TSNN : Tài sản nhà nước TTHV : Trung tâm Học viện VPHV : Văn phòng Học viện DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 3.1: Kết quả thẩm định kinh phí mua sắm Tài sản công của Học viện từ năm 2009 đến năm 2014. 105 DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 3.1: Cơ cấu tài sản công của Học viện 85 Hình 3.2: Cơ cấu TSC là nhà của Học viện 88 Hình 3.3: Số lượng xe ô tô của Học viện 91 Hình 3.4: Tỷ lệ giá trị còn lại/nguyên giá của tài sản có giá trị trên 500 triệu tại Học viện (%) 93 Hình 3.5: Kinh phí duy tu, bảo dưỡng tài sản của Học viện giai đoạn 2009-2014 112 Hình 3.6: Tình hình duy tu, bảo dưỡng từng loại tài sản tại Học viện giai đoạn 2009-2014 113 1 MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Ở mỗi quốc gia, tài sản công (TSC) có vai trò hết sức quan trọng trong quá trình sản xuất và quản lý xã hội, đồng thời việc quản lý tốt TSC luôn được coi là một tiêu chuẩn quan trọng để đánh giá chất lượng quản lý nhà nước của quốc gia đó. Ở nước ta, sau khi giành được độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Tài sản công cộng là nền tảng, là vốn liếng để khôi phục và xây dựng kinh tế chung, để làm cho dân giàu nước mạnh, để nâng cao đời sống của nhân dân”[65]. Vì vậy, trong giai đoạn hiện nay, khi nước ta đang thực hiện đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới nhằm phát triển đất nước nhanh, bền vững, quyết tâm thực hiện thắng lợi mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội, thì TSC ngày càng được khẳng định là có vai trò trọng yếu, là nguồn lực quan trọng để Nhà nước hỗ trợ phát triển nền kinh tế, phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Cùng với đó, quản lý để đảm bảo TSC được khai thác, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả đang là vấn đề được chú trọng quan tâm của Đảng, Nhà nước và của toàn xã hội.

Trong những năm qua, TSC ở nước ta đã luôn được quan tâm phát triển cả về quy mô, giá trị, chất lượng và được giao cho các cơ quan, đơn vị thuộc bộ máy nhà nước trực tiếp quản lý, sử dụng nhằm thực hiện những chức năng, nhiệm vụ được Nhà nước giao. Tổng giá trị TSC tính đến ngày 31/12/2015 (chỉ tính riêng 4 loại tài sản có giá trị lớn gồm: đất, nhà, ô tô, tài sản khác có giá trị từ 500 triệu đồng trở lên/1 đơn vị tài sản và chưa bao gồm tài sản tại các đơn vị lực lượng vũ trang nhân dân) là 1. Trong đó, các ĐVSN hiện đang quản lý, sử dụng 311.606 tài sản (chiếm 64,36% tổng số lượng TSC), với tổng nguyên giá là: 709.869,59 tỷ đồng (chiếm 68,83% tổng giá trị TSC), bao gồm: 76.120 khuôn viên đất với tổng giá trị là 485.451 ngôi nhà với tổng nguyên giá là 173.032 xe ô tô công với tổng nguyên giá là 9.360,59 tỷ đồng và 20.003 tài sản khác có giá trị từ 500 triệu đồng trở lên với tổng nguyên giá là 40. Cùng với đó, quản lý nhà nước về TSC nói chung và quản lý TSC tại các ĐVSN nói riêng đã từng bước đi vào nề nếp, kỷ cương, công khai và có hiệu quả, nhất là sau khi Luật Quản lý, sử dụng tài sản nhà nước được Quốc hội thông qua và có hiệu lực thi hành từ 01/01/2009.

Tuy nhiên, bên cạnh những nỗ lực và kết quả rất đáng khích lệ đã đạt được, quản lý TSC ở nước ta hiện nay cũng còn nhiều hạn chế như: Cơ chế quản lý TSC còn bất cập so với thực tế, nhiều cơ quan, đơn vị còn sử dụng lãng phí nguồn lực TSC, sử dụng TSC sai mục đích, thậm chí gây thất thoát tài sản… Chính vì vậy, một trong số các giải pháp quan trọng để thực hiện Chiến lược tài chính đến năm 2020 được Chính phủ đề ra (theo Quyết định số 450/QĐ-TTg ngày 18/4/2012 của Thủ tướng Chính phủ) là: “Hoàn thiện chính sách, cơ chế quản lý tài sản công, đảm bảo sử dụng hiệu quả, tiết kiệm tài sản quốc gia”. Đồng thời, Chiến lược cũng chỉ rõ định hướng quản lý TSC trong khu vực HCSN: "Tách bạch cơ chế quản lý tài sản công khu vực hành chính và sự nghiệp; thực hiện giao quyền tự chủ gắn với trách nhiệm cho các đơn vị sự nghiệp trong việc mua sắm, sử dụng và thanh lý tài sản công". Quản lý TSC tại Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh (nay là Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh) cũng nằm trong bối cảnh chung nêu trên, song do đặc thù về vị trí trong hệ thống các cơ quan của Đảng, Nhà nước (là cơ quan trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương Đảng và Chính phủ; đặt dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp, thường xuyên của Bộ Chính trị, Ban Bí thư) và chức năng (là trung tâm quốc gia đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý trung, cao cấp, cán bộ khoa học lý luận chính trị của hệ thống chính trị; trung tâm quốc gia nghiên cứu khoa học lý luận Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của 3 Nhà nước, các khoa học chính trị, khoa học lãnh đạo, quản lý) nên quản lý TSC tại Học viện mặc dù được phân định cơ chế quản lý, sử dụng như đối với các ĐVSN nhưng cũng có rất nhiều đặc thù so với các cơ quan, đơn vị khác. Sau khi Học viện chuyển đổi mô hình quản lý tài chính năm 2006, tách khỏi Ban Tài chính - Quản trị Trung ương (là đơn vị dự toán cấp 1, chịu trách nhiệm quản lý tài chính, ngân sách của các cơ quan Đảng) để trở thành đơn vị dự toán cấp 1 và chuyển đổi cơ chế quản lý về tài chính (từ thực hiện cơ chế quản lý tài chính Đảng theo Thông tư liên tịch số 216/2004/TTLT-BTCQT- BTC ngày 29/3/2004 của Ban Tài chính - Quản trị Trung ương và Bộ Tài chính chuyển sang thực hiện theo Thông tư số 59/2003/TT-BTC ngày 23/6/2003 của Bộ Tài chính hướng dẫn chi tiết việc thực hiện Luật ngân sách nhà nước và từ năm 2008 thực hiện Nghị định số 43/2006/NĐ-CP ngày 25/4/2006 của Chính phủ quy định quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính đối với đơn vị sự nghiệp) thì quản lý TSC tại Học viện đã xuất hiện ngày càng nhiều những bất cập cần được nghiên cứu, giải quyết để có cơ sở xây dựng một hệ thống cơ chế chính sách, mô hình và các quy trình quản lý đảm bảo ổn định, hiệu quả, thống nhất và tuân thủ những quy định, định hướng mới của Nhà nước về quản lý TSC, đồng thời phù hợp những đặc thù hoạt động của Học viện.

Trên thực tế, quản lý TSC ở Học viện trong thời gian qua đã cơ bản đáp ứng được yêu cầu đặt ra, là yếu tố quan trọng góp phần xây dựng và phát triển Học viện cũng như thực hiện các chức năng, nhiệm vụ được Đảng và Nhà nước giao. Quản lý tài sản từng bước được hoàn thiện theo hướng sử dụng tiết kiệm, hiệu quả.