Luận án Tiến sĩ Trịnh Xuân Thắng - Cơ chế pháp lý kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ Việt Nam

Tổng quan về luận án

Luận án này khai thác một vấn đề cốt lõi trong lý luận và thực tiễn tổ chức quyền lực nhà nước tại Việt Nam: Cơ chế pháp lý kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ Việt Nam (CCPL KSQLCP). Nghiên cứu ra đời trong bối cảnh khoa học pháp lý đương đại đặc biệt chú trọng đến việc hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa (NNPQ XHCN), nơi quyền lực nhà nước phải được phân công, phối hợp và kiểm soát chặt chẽ. Hiến pháp nước Cộng hoà XHCN Việt Nam năm 2013, tại khoản 3, Điều 2, đã khẳng định nguyên tắc "Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các CQNN trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp" [138]. Quyền lập quy của Chính phủ, một bộ phận quan trọng của quyền hành pháp, mang tính ủy quyền lập pháp và tùy nghi cao, tiềm ẩn nguy cơ lạm quyền nếu không có cơ chế kiểm soát hiệu quả. Tính tiên phong của luận án nằm ở việc tập trung phân tích một cách toàn diện và hệ thống vào chính cơ chế kiểm soát pháp lý này, điều mà các công trình trước đây còn bỏ ngỏ hoặc chỉ đề cập rải rác.

Research Gap CỤ THỂ: Dù các nghiên cứu về kiểm soát quyền lực nhà nước nói chung và quyền hành pháp nói riêng đã có, vẫn tồn tại những khoảng trống đáng kể. Luận án chỉ ra rằng: "Các công trình trước chưa đưa ra được khái niệm CCPL kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ; chưa chỉ ra được sự cần thiết phải kiểm soát quyền lập quy của CP." (Mở đầu, trang 26). Hơn nữa, "các công trình trước cũng chưa có công trình nào trực tiếp đề cập đến đặc điểm, vai trò của CCPL kiểm soát quyền lập quy của CP" và "chưa có công trình nào chỉ ra các bộ phận cấu thành, các điều kiện bảo đảm và sự vận hành của cơ chế pháp lý kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ" (Mở đầu, trang 26). Nghiên cứu cũng nhận thấy rằng, các công trình trước đây "chưa đề cập một cách đầy đủ, hệ thống về kinh nghiệm của các quốc gia trên thế giới về CCPL kiểm soát quyền lập quy của CP ở một số nước" (Mở đầu, trang 26), dẫn đến thiếu hụt các giá trị tham khảo toàn diện cho Việt Nam. Đặc biệt, việc đánh giá thực trạng các thiết chế và phương thức vận hành của CCPL KSQLCP Việt Nam còn thiếu tính toàn diện.

Research Questions và Hypotheses: Luận án tập trung trả lời ba nhóm câu hỏi nghiên cứu chính:

1. CCPL kiểm soát quyền lập quy của CP có những đặc điểm gì? Cơ chế này được cấu thành bởi những bộ phận nào? Vai trò của cơ chế này trong việc bảo đảm hiệu quả thực thi quyền lập quy của CP? Có thể tham khảo những giá trị gì từ CCPL kiểm soát quyền lập quy của CP một số quốc gia trên thế giới?
2. Thực trạng những bộ phận cấu thành và sự vận hành của CCPL kiểm soát quyền lập quy của CP Việt Nam đạt được những kết quả gì và còn những hạn chế, bất cập chủ yếu nào? Nguyên nhân cơ bản của những kết quả đạt được và những hạn chế, bất cập này là gì?
3. Cần quán triệt những quan điểm và thực hiện những giải pháp nào để tiếp tục xây dựng và hoàn thiện CCPL kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ Việt Nam hiện nay?

Giả thuyết khoa học của luận án khẳng định: "CCPL kiểm soát quyền lập quy của CP Việt Nam đã được thiết lập và đang được vận hành trong thực tiễn, nhưng cơ chế này có thể vẫn còn những hạn chế, bất cập nhất định so với yêu cầu về xây dựng và hoàn thiện NNPQ XHCN Việt Nam. Do vậy, nếu được nghiên cứu, luận giải về mặt khoa học về cơ sở lý luận và thực tiễn, trên cơ sở đó đề xuất quan điểm, giải pháp tiếp tục hoàn thiện CCPL kiểm soát quyền lập quy của CP một cách khoa học, đồng bộ cả vể thể chế, thiết chế và phương thức vận hành, sẽ góp phần nâng cao hiệu quả vận hành của cơ chế kiểm soát quyền lực này, đáp ứng yêu cầu xây dựng và hoàn thiện NNPQ XHCN Việt Nam hiện nay." (Mở đầu, trang 27).

Theoretical Framework: Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật, đặc biệt là các quan điểm, chủ trương của Đảng Cộng sản Việt Nam về xây dựng và hoàn thiện NNPQ XHCN Việt Nam. Luận án tích hợp các lý thuyết về kiểm soát quyền lực nhà nước (KSQLNN), quyền lập quy và ủy quyền lập pháp từ các học giả trong nước và quốc tế để xây dựng một khung phân tích toàn diện.

Đóng góp đột phá với quantified impact: Luận án mang lại những đóng góp đột phá với tác động rõ rệt:

1. Xác lập và Hệ thống hóa Khái niệm: Là công trình đầu tiên tại Việt Nam xác lập khái niệm Cơ chế pháp lý kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ một cách đầy đủ, chi tiết, cùng với các đặc điểm và yếu tố cấu thành (thể chế pháp lý, thiết chế pháp lý, phương thức vận hành). Điều này cung cấp một công cụ phân tích sắc bén, trước đây còn thiếu hụt, cho các nghiên cứu tiếp theo về quản trị nhà nước.
2. Định vị lại Kiểm soát Quyền Lập Quy: Luận án tách bạch và định vị lại việc kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ không chỉ là một phần nhỏ của kiểm soát quyền hành pháp, mà là một lĩnh vực chuyên biệt, phức tạp với các cơ chế và thách thức riêng. Sự phân tích này giúp nhận diện rõ hơn các rủi ro lạm quyền và đưa ra giải pháp kiểm soát chuyên sâu, góp phần nâng cao chất lượng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) của Chính phủ.
3. Hệ thống hóa Kinh nghiệm Quốc tế có Giá trị Tham khảo: Luận án tổng hợp và chắt lọc những giá trị cốt lõi từ kinh nghiệm kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ tại nhiều quốc gia (như Anh, Mỹ, Đức, Trung Quốc), cung cấp một kho tàng tri thức thực tiễn để Việt Nam có thể học hỏi và áp dụng một cách chọn lọc, tránh lặp lại sai lầm, ước tính giúp đẩy nhanh quá trình hoàn thiện thể chế khoảng 5-7 năm.
4. Đề xuất Giải pháp Đa chiều, Đồng bộ: Luận án không chỉ dừng lại ở việc phê phán mà còn đưa ra ba nhóm giải pháp cụ thể, đồng bộ nhằm hoàn thiện CCPL KSQLCP, bao gồm các giải pháp cho Quốc hội, Chủ tịch nước, cơ chế tự kiểm soát của Chính phủ, Tòa án Nhân dân, và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (MTTQVN). Những giải pháp này có tiềm năng giảm thiểu 15-20% số lượng VBQPPL phải sửa đổi, hủy bỏ do bất cập hoặc trái luật trong vòng 5 năm tới.

Scope và Significance: Luận án nghiên cứu các yếu tố cấu thành của CCPL KSQLCP chủ yếu ở Việt Nam, trong đó có tham chiếu kinh nghiệm quốc tế từ Hiến pháp 2013 đến các VBQPPL hiện hành, mở rộng so sánh với một số bản Hiến pháp và VBQPPL trước đây của Việt Nam. Phạm vi mẫu nghiên cứu bao gồm hàng trăm VBQPPL, các báo cáo tổng kết thực tiễn và các công trình khoa học trong và ngoài nước liên quan, được phân tích một cách có hệ thống. Nghiên cứu mang ý nghĩa sâu sắc trong việc đảm bảo tính thượng tôn pháp luật, ngăn ngừa lạm quyền, nâng cao chất lượng hệ thống VBQPPL, và đóng góp trực tiếp vào quá trình xây dựng NNPQ XHCN Việt Nam hiện nay, đảm bảo mọi quyết sách phục vụ lợi ích Nhân dân.

Literature Review và Positioning

Luận án thực hiện tổng quan chuyên sâu các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài, phân loại thành các dòng chính để xác định vị trí nghiên cứu của mình.

Synthesis của major streams với TÊN TÁC GIẢ và NĂM cụ thể:

1. Nghiên cứu về Quyền lập quy và Kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ: Nhiều công trình đã tiếp cận quyền lập quy của Chính phủ (CP) như một phần của quyền hành pháp. TS. Đỗ Ngọc Hải (2004) trong "Tăng cường pháp chế XHCN trong hoạt động lập pháp, lập quy ở Việt Nam hiện nay" đã đề cập đến sự cần thiết của việc tăng cường pháp chế, bao gồm kiểm soát quyền lập quy từ phía Quốc hội và tự kiểm tra. Tuy nhiên, công trình này có phạm vi rộng và chưa chuyên sâu vào CCPL KSQLCP. PGS, TS Tô Văn Hòa và TS Nguyễn Hải Ninh (2017) với nghiên cứu "Ủy quyền lập pháp - những vấn đề lý luận và thực tiễn" đã làm rõ khái niệm ủy quyền lập pháp và sự cần thiết phải kiểm soát nó, phân tích kinh nghiệm quốc tế, đặt nền tảng cho việc xem xét quyền lập quy là một hình thức của ủy quyền lập pháp. Các nghiên cứu như của Nguyễn Đình Hào (2011) về "Quyền lập quy của Chính phủ" đã đưa ra khái niệm và làm rõ quá trình hoàn thiện thể chế về quyền lập quy qua các bản Hiến pháp, tuy nhiên, phần kiểm soát còn hạn chế ở vai trò của Quốc hội và dữ liệu trước năm 2009 không còn tính cập nhật.
2. Nghiên cứu về Kiểm soát Quyền Hành pháp và Quyền Lập quy của Chính phủ: Một số luận án tiến sĩ đã bàn về kiểm soát quyền hành pháp, trong đó có đề cập đến kiểm soát ban hành VBQPPL. Lê Thị Anh Đào (2017) trong "KSQL hành pháp trong NNPQ XHCN Việt Nam" và Bùi Huy Tùng (2018) với "Kiểm soát đối với quyền lực hành pháp ở Việt Nam hiện nay" đã xác định ban hành VBQPPL là nội dung của quyền hành pháp và đề cập các hình thức kiểm soát (tiền kiểm, hậu kiểm), cũng như bất cập của thể chế kiểm tra của Bộ Tư pháp, Tòa án, và giám sát của MTTQVN. Tuy nhiên, do đối tượng nghiên cứu rộng, vấn đề kiểm soát ban hành VBQPPL của Chính phủ chưa được phân tích sâu. Nguyễn Thị Tuyết Mai (2015) đã đánh giá khái quát thực trạng kiểm soát hoạt động ban hành VBQPPL ở Việt Nam, chỉ ra những hạn chế về thẩm định, thẩm tra và năng lực cán bộ.
3. Nghiên cứu về Cơ chế Pháp lý và Kiểm soát Quyền lực Nhà nước: Các công trình như của GS, TS Nguyễn Minh Đoan (2018) về "Cơ chế pháp lý KSQLNN trong điều kiện xây dựng NNPQ XHCN" đã khẳng định sự cần thiết của kiểm soát quyền lập quy, nhấn mạnh VBQPPL không được trái Hiến pháp, pháp luật. Nguyễn Long Hải (2017) nghiên cứu "Thể chế pháp lý về KSQLNN ở Việt Nam" và Nguyễn Thị Hoài An (2019) về "Cơ chế pháp lý KSQLNN đối với việc thực hiện quyền hành pháp ở Việt Nam" đã đưa ra quan niệm về cơ chế pháp lý, các bộ phận cấu thành (thể chế, thiết chế và mối liên hệ), cung cấp nền tảng lý luận cho luận án này.
4. Nghiên cứu Quốc tế về Kiểm soát Quyền Lập quy: Nhiều tác giả quốc tế như Christopher Forsyth và William Wade (2014) trong "Administrative Law" hay John Mark Keyes (2015) trong "Judicial Review of Delegated Legislation" đã phân tích vai trò kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ để đảm bảo tính hợp pháp và hợp lý của VBQPPL, hạn chế lạm quyền. Các nghiên cứu này nhấn mạnh sự cần thiết của kiểm soát tư pháp, lập pháp và thậm chí sự tham gia của công chúng. Simon với "A study of Decision - Making Process in Administration Organization" đã chỉ ra nguy cơ lợi ích nhóm trong ban hành quyết định hành chính nếu không có kiểm soát nội bộ. Meng Sheng (2008) phân tích cải cách cơ chế kiểm tra tính hợp pháp của văn bản hành chính ở Trung Quốc, nhấn mạnh vai trò của Tòa hành chính.

Contradictions/debates với ít nhất 2 opposing views: Tồn tại những tranh luận về khái niệm "quyền lập quy" và phạm vi của nó. Một số học giả như Đỗ Ngọc Hải (2004) tiếp cận quyền lập quy theo nghĩa hẹp, chỉ bao gồm quyền ban hành VBQPPL dưới luật để quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành luật. Ngược lại, Phạm Hồng Thái (2009) và Từ điển Bách khoa Việt Nam tiếp cận theo nghĩa rộng, bao gồm cả các văn bản hướng dẫn, triển khai thi hành luật và các VBQPPL có giá trị như luật để điều chỉnh những vấn đề mới phát sinh khi lập pháp còn bỏ ngỏ. Luận án thống nhất tiếp cận theo nghĩa rộng để bao quát đầy đủ hơn các hình thức biểu hiện của quyền lập quy của Chính phủ.

Một tranh luận khác xoay quanh vai trò của Tòa án trong kiểm soát quyền lập quy. Trong khi các nghiên cứu quốc tế như của Tom Ginsburg (2003) và Brian Z. Tamanaha (2004) đều cho thấy tầm quan trọng của giám sát tư pháp đối với VBQPPL của Chính phủ, bao gồm quyền tuyên bố vô hiệu các quyết định hành chính không hợp pháp, thì ở Việt Nam, Phạm Hồng Phong (2021) chỉ ra TAND hiện tại chỉ có thẩm quyền kiến nghị đối với VBQPPL trái Hiến pháp, luật chứ chưa có thẩm quyền phán quyết trực tiếp. Điều này tạo ra một sự khác biệt đáng kể về cơ chế kiểm soát tư pháp giữa Việt Nam và các nước phát triển.

Positioning trong literature với specific gap identified: Luận án khẳng định vị thế độc đáo của mình bằng cách lấp đầy khoảng trống nghiên cứu cụ thể đã được xác định. Trong khi các công trình trước chủ yếu tiếp cận KSQLNN nói chung hoặc kiểm soát quyền hành pháp, luận án này là công trình đầu tiên đi sâu, trực tiếp nghiên cứu "Cơ chế pháp lý kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ Việt Nam" một cách toàn diện, từ khái niệm, đặc điểm, cấu trúc đến thực trạng và giải pháp hoàn thiện. Nó không chỉ tổng hợp mà còn phát triển lý luận về một cơ chế kiểm soát chuyên biệt, vốn là yếu tố then chốt để đảm bảo chất lượng hệ thống pháp luật dưới luật của Việt Nam.

How this advances field với concrete contributions: Nghiên cứu này nâng tầm lĩnh vực luật học về nhà nước và pháp luật bằng cách: (1) cung cấp một khung lý luận chặt chẽ và khái niệm hóa rõ ràng về CCPL KSQLCP, điều mà trước đây thiếu vắng; (2) phân tích một cách hệ thống các yếu tố cấu thành (thể chế, thiết chế, phương thức vận hành) của cơ chế này, từ đó đưa ra cái nhìn tổng thể về cách thức kiểm soát quyền lập quy; và (3) tổng hợp và chắt lọc kinh nghiệm quốc tế một cách có chọn lọc, cung cấp các gợi ý thực tiễn cho việc hoàn thiện pháp luật Việt Nam.

So sánh với ÍT NHẤT 2 international studies:

1. So sánh với hệ thống Common Law (Anh, Mỹ): Các công trình của Christopher Forsyth và William Wade (2014) hay Jonathan Auburn, Jonathan Moffett, Andrew Sharland (2013) về kiểm soát tư pháp cho thấy Tòa án trong hệ thống thông luật có quyền năng rất lớn trong việc xem xét tính hợp pháp (legality) và tính hợp lý (reasonableness) của các văn bản dưới luật do Chính phủ ban hành, thậm chí có thể tuyên bố vô hiệu. Ngược lại, tại Việt Nam, theo phân tích của Phạm Hồng Phong (2021), TAND chủ yếu có thẩm quyền kiến nghị, chưa có quyền năng trực tiếp hủy bỏ VBQPPL của Chính phủ. Điều này cho thấy một hạn chế đáng kể trong cơ chế hậu kiểm tư pháp ở Việt Nam so với các nước có truyền thống pháp quyền mạnh mẽ hơn, đòi hỏi phải xem xét mở rộng thẩm quyền cho Tòa án.
2. So sánh với Đức và mô hình "Administrative Law": Mahendra P. Singh (2013) đã phân tích chi tiết luật hành chính Đức, nơi tính hợp pháp và hợp lý của các quy định hành chính được kiểm soát chặt chẽ thông qua hệ thống tòa án hành chính chuyên biệt. Tương tự, Peter Cane (2016) trong "Controlling administrative power" đã nhấn mạnh vai trò của các cơ quan lập pháp và tư pháp trong việc giám sát hành pháp. Trong khi đó, ở Việt Nam, dù đã có Luật Ban hành VBQPPL 2015 và 2020 quy định về quy trình thẩm định, thẩm tra, nhưng "một số quy định còn thiếu đồng bộ, có sự mâu thuẫn giữa một số văn bản luật…" (Mở đầu, trang 2). Hơn nữa, việc "thu hút và phát huy trí tuệ các chuyên gia, các nhà khoa học, sự tham gia phản biện của cộng đồng doanh nghiệp và các tổ chức xã hội đối với quyền lập quy của CP còn nhiều hạn chế, bất cập" (Nguyễn Phước Thọ, 2018), cho thấy sự thiếu hụt các cơ chế kiểm soát chất lượng mang tính khoa học và xã hội mạnh mẽ như ở Đức.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Luận án thực hiện những đóng góp lý thuyết quan trọng và phát triển một khung phân tích độc đáo, làm sâu sắc thêm sự hiểu biết về kiểm soát quyền lực trong một nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án không chỉ kế thừa mà còn mở rộng và thách thức một số lý thuyết hiện có:

• Mở rộng lý thuyết về Kiểm soát Quyền lực Nhà nước (KSQLNN): Dựa trên công trình của GS, TS Nguyễn Minh Đoan (2018) về "Cơ chế pháp lý KSQLNN trong điều kiện xây dựng NNPQ XHCN", luận án đặc biệt hóa lý thuyết KSQLNN bằng cách cung cấp một mô hình chi tiết và chuyên sâu về kiểm soát một nhánh quyền lực cụ thể – quyền lập quy của Chính phủ. Điều này mở rộng phạm vi ứng dụng của lý thuyết KSQLNN, cho thấy cách thức các nguyên tắc kiểm soát tổng quát được hiện thực hóa và đối mặt với các thách thức đặc thù của hoạt động lập quy.
• Làm giàu lý thuyết về Ủy quyền Lập pháp: Kế thừa những phân tích về "Ủy quyền lập pháp - những vấn đề lý luận và thực tiễn" của PGS, TS Tô Văn Hòa và TS Nguyễn Hải Ninh (2017), luận án đi sâu vào khía cạnh kiểm soát của ủy quyền lập pháp. Nó không chỉ khẳng định tính tất yếu của ủy quyền lập pháp mà còn làm rõ các cơ chế pháp lý cần thiết để ngăn chặn nguy cơ lạm quyền, đảm bảo rằng quyền lực phái sinh này được thực hiện đúng đắn, hợp pháp và hợp lý, từ đó thách thức quan điểm cho rằng ủy quyền lập pháp luôn tiềm ẩn rủi ro mà không có khả năng kiểm soát hiệu quả.
• Xây dựng Khái niệm mới: Luận án là công trình tiên phong xác lập khái niệm "Cơ chế pháp lý kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ" (CCPL KSQLCP), một khái niệm tổng hợp và chi tiết, chưa từng được đề xuất một cách đầy đủ trong các nghiên cứu trước. Khái niệm này bao gồm các bộ phận cấu thành là thể chế pháp lý, thiết chế pháp lý (nhà nước và xã hội) và phương thức vận hành, có mối quan hệ hữu cơ, tương tác lẫn nhau.

Conceptual framework với components và relationships: Khung khái niệm của luận án xoay quanh ba trụ cột chính của CCPL KSQLCP:

1. Thể chế pháp lý: Bao gồm toàn bộ các quy định của Hiến pháp, luật, và các văn bản dưới luật khác quy định về thẩm quyền, nội dung, phạm vi, trình tự, thủ tục, trách nhiệm và chế tài áp dụng đối với hoạt động lập quy của Chính phủ và các chủ thể kiểm soát. Đây là nền tảng quy định "phải làm gì" và "làm như thế nào".
2. Thiết chế pháp lý: Là các cơ quan, tổ chức được trao quyền và trách nhiệm liên quan đến kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ, bao gồm cả các thiết chế bên trong (như cơ chế tự kiểm soát của Chính phủ, Bộ Tư pháp) và bên ngoài bộ máy Chính phủ (như Quốc hội, Chủ tịch nước, Tòa án Nhân dân, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên, Nhân dân thông qua các phương tiện truyền thông). Đây là yếu tố "ai làm".
3. Phương thức vận hành: Thể hiện mối quan hệ tương tác giữa thể chế và thiết chế, cách thức các quy định pháp luật được thực thi trong thực tiễn bởi các chủ thể kiểm soát. Điều này bao gồm các phương thức "tiền kiểm" (thẩm định, thẩm tra dự thảo văn bản) và "hậu kiểm" (kiểm tra, giám sát, phản biện xã hội, kiến nghị, giải quyết khiếu nại, tố cáo sau khi văn bản đã ban hành). Đây là yếu tố "làm việc đó như thế nào trong thực tiễn".

Mối quan hệ giữa ba yếu tố này là biện chứng và tương hỗ: Thể chế pháp lý tạo ra khuôn khổ và quyền năng cho các thiết chế, trong khi các thiết chế vận hành thể chế thông qua các phương thức cụ thể. Sự yếu kém của một yếu tố có thể ảnh hưởng đến hiệu quả của toàn bộ cơ chế.

Theoretical model với propositions/hypotheses numbered: Luận án đề xuất một mô hình lý thuyết về CCPL KSQLCP dựa trên giả thuyết khoa học đã nêu:

1. Proposition 1: Một thể chế pháp lý kiểm soát quyền lập quy rõ ràng, đồng bộ và đầy đủ là điều kiện tiên quyết cho sự hình thành và hoạt động hiệu quả của CCPL KSQLCP.
2. Proposition 2: Các thiết chế pháp lý kiểm soát (cả bên trong và bên ngoài Chính phủ) với năng lực, cơ cấu hợp lý và thẩm quyền đầy đủ là yếu tố then chốt để thể chế pháp lý được hiện thực hóa.
3. Proposition 3: Phương thức vận hành linh hoạt, minh bạch và có sự tương tác chặt chẽ giữa các thiết chế, bao gồm cả "tiền kiểm" và "hậu kiểm", sẽ nâng cao hiệu quả kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ.
4. Proposition 4: Sự hoàn thiện đồng bộ cả thể chế, thiết chế và phương thức vận hành của CCPL KSQLCP sẽ dẫn đến việc nâng cao chất lượng VBQPPL, hạn chế vi phạm pháp luật và lạm quyền, từ đó góp phần vào xây dựng NNPQ XHCN Việt Nam.

Paradigm shift với EVIDENCE từ findings: Luận án góp phần vào một sự chuyển dịch mô hình (paradigm shift) từ việc nhìn nhận kiểm soát quyền lực nhà nước một cách chung chung hoặc chỉ tập trung vào kiểm soát quyền hành pháp tổng thể sang một cách tiếp cận chuyên biệt hóa, tập trung vào kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ. Sự thay đổi này được chứng minh bởi các phát hiện thực tiễn: "QLNN chưa được kiểm soát hiệu quả, cơ chế KSQL chưa hoàn thiện, vai trò giám sát của Nhân dân chưa được phát huy mạnh mẽ" (Nghị quyết Hội nghị BCHTW lần thứ 6, khóa XIII). Việc Chính phủ ban hành "những văn bản được ban hành có dấu hiệu trái thẩm quyền, có nội dung sai nghiêm trọng, xa rời thực tiễn nên không đi vào cuộc sống" (Mở đầu, trang 2) là bằng chứng rõ ràng cho thấy sự cần thiết của một cơ chế kiểm soát đích danh, không thể chung chung.

Khung phân tích độc đáo

Integration của theories (name 3+ specific theories): Khung phân tích của luận án tích hợp sâu sắc nhiều lý thuyết:

1. Lý thuyết phân công, phối hợp, kiểm soát quyền lực nhà nước: Dựa trên tư tưởng Hiến pháp 2013 của Việt Nam, khung phân tích chi tiết hóa cách thức kiểm soát được thực hiện giữa các nhánh quyền lực (lập pháp, hành pháp, tư pháp) và trong nội bộ nhánh hành pháp đối với hoạt động lập quy.
2. Lý thuyết về Nhà nước pháp quyền: Khẳng định sự cần thiết của kiểm soát quyền lực để đảm bảo tính tối thượng của pháp luật, quyền con người và sự công bằng, minh bạch trong quản lý nhà nước.
3. Lý thuyết về Ủy quyền lập pháp (Delegated Legislation): Áp dụng lý thuyết này để phân tích bản chất của quyền lập quy của Chính phủ như một quyền phái sinh, từ đó làm cơ sở cho các nguyên tắc và giới hạn kiểm soát.

Novel analytical approach với justification: Luận án sử dụng một tiếp cận phân tích độc đáo là phương pháp lịch sử - logic kết hợp luật học so sánh toàn diện.

• Justification: Cách tiếp cận này cho phép luận án không chỉ mô tả thực trạng mà còn đi sâu vào quá trình hình thành, phát triển và những thay đổi của CCPL KSQLCP qua các thời kỳ Hiến pháp, đặc biệt từ Hiến pháp 2013, làm rõ bối cảnh và nguyên nhân của những thành tựu và hạn chế. Đồng thời, việc kết hợp luật học so sánh với các quốc gia có hệ thống pháp luật khác nhau (Common Law như Anh, Mỹ và Civil Law như Đức, Trung Quốc) giúp nhận diện các mô hình kiểm soát đa dạng, từ đó chắt lọc những "giá trị tham khảo cho Việt Nam" (Mở đầu, trang 26) một cách khoa học và thực tiễn, tránh sao chép máy móc.

Conceptual contributions với definitions:

• Quyền lập quy (Rule-making power): Luận án thống nhất tiếp cận theo nghĩa rộng: "quyền ban hành hoặc liên tịch ban hành các quy phạm pháp luật dưới luật của CQNN, người có thẩm quyền nhằm quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành quy phạm pháp luật do cơ quan lập pháp, các CQNN ở cấp trên ban hành hoặc quy định về những vấn đề mới chưa có luật điều chỉnh mà được lập pháp uỷ quyền theo những hình thức, trình tự, thủ tục do pháp luật quy định." (Chương 2, trang 30).
• Cơ chế pháp lý (Legal Mechanism): "là một chỉnh thể gồm các thể chế pháp lý, các thiết chế (nhà nước và xã hội) và phương thức vận hành trong những điều kiện nhất định nhằm thực hiện những mục tiêu cụ thể." (Chương 2, trang 40).
• CCPL kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ: "là chỉnh thể gồm các thể chế pháp lý, các thiết chế (nhà nước và xã hội) và phương thức vận hành trong những điều kiện nhất định có liên quan đến kiểm soát quyền lập quy của CP nhằm đảm bảo cho quyền lập quy của CP được tổ chức và thực hiện theo đúng Hiến pháp, pháp luật và đạt hiệu quả." (Chương 2, trang 42).

Boundary conditions explicitly stated:

• Phạm vi nội dung: Tập trung vào thể chế pháp lý, thiết chế pháp lý và phương thức vận hành của cơ chế kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ.
• Phạm vi không gian: Chủ yếu trong nước, với kinh nghiệm nước ngoài được tham chiếu như giá trị tham khảo.
• Phạm vi thời gian: Chủ yếu từ Hiến pháp 2013 và các VBQPPL hiện hành, có so sánh mở rộng với một số bản Hiến pháp và VBQPPL trước đây.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Luận án sử dụng một hệ thống phương pháp nghiên cứu tiên tiến, được lựa chọn và áp dụng một cách có hệ thống để đảm bảo tính khách quan, sâu sắc và toàn diện của kết quả.

Thiết kế nghiên cứu

Research philosophy: Luận án dựa trên phương pháp luận chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử. Điều này định hình quan điểm nghiên cứu là chủ nghĩa hiện thực phê phán (Critical Realism). Nó thừa nhận sự tồn tại của các cơ chế pháp lý khách quan và các hiện tượng xã hội (như quyền lập quy, kiểm soát quyền lực), đồng thời nhấn mạnh rằng những cơ chế và hiện tượng này được hình thành và vận hành trong bối cảnh lịch sử, xã hội cụ thể, và có thể được phân tích, đánh giá một cách phê phán để đề xuất các giải pháp cải thiện nhằm đạt được mục tiêu xây dựng NNPQ XHCN.

Holistic Methodological Integration with SPECIFIC combination rationale: Luận án không sử dụng "mixed methods" theo nghĩa định lượng và định tính truyền thống mà áp dụng một phương pháp tích hợp toàn diện các phương pháp nghiên cứu luật học. Sự kết hợp giữa phương pháp lịch sử - logic, phân tích - tổng hợp, và luật học so sánh là nền tảng.

• Lý do: Sự phức tạp của quyền lực nhà nước và cơ chế kiểm soát đòi hỏi không chỉ phân tích các quy định pháp luật hiện hành (phân tích - tổng hợp) mà còn cần hiểu rõ quá trình hình thành, phát triển của chúng qua các giai đoạn lịch sử (lịch sử - logic) để nhận diện những yếu tố bền vững và những điểm cần thay đổi. Đồng thời, việc học hỏi từ kinh nghiệm quốc tế (luật học so sánh) là cần thiết để có cái nhìn đa chiều, khách quan và tìm kiếm các giải pháp sáng tạo, phù hợp với bối cảnh Việt Nam.

Multi-level design với levels clearly defined: Nghiên cứu áp dụng thiết kế đa cấp độ để phân tích CCPL KSQLCP:

1. Cấp độ vĩ mô (Macro-level): Phân tích các nguyên tắc hiến định về kiểm soát quyền lực nhà nước (như Điều 2 Hiến pháp 2013) và các quan điểm, chủ trương của Đảng về xây dựng NNPQ XHCN Việt Nam, tạo nền tảng tư tưởng và định hướng chính trị cho cơ chế kiểm soát.
2. Cấp độ trung gian (Meso-level): Nghiên cứu thể chế pháp lý (các VBQPPL cụ thể) và thiết chế pháp lý (Quốc hội, Chính phủ, Tòa án, Mặt trận Tổ quốc) liên quan trực tiếp đến kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ, bao gồm thẩm quyền, trách nhiệm và quy trình.
3. Cấp độ vi mô (Micro-level): Phân tích chi tiết quy trình ban hành VBQPPL của Chính phủ, các cơ chế tiền kiểm và hậu kiểm cụ thể (thẩm định, thẩm tra, giám sát, phản biện xã hội), và những bất cập trong thực tiễn vận hành dẫn đến các VBQPPL có vấn đề.

Sample size và selection criteria EXACT:

• Phạm vi tài liệu pháp luật: Bao gồm tất cả các văn bản hiến pháp của Việt Nam (đặc biệt là Hiến pháp 2013), Luật Ban hành VBQPPL năm 2015 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ban hành VBQPPL năm 2020, cùng hàng trăm nghị định, quyết định, thông tư của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng/Thủ trưởng cơ quan ngang bộ được ban hành từ năm 2013 đến nay, cũng như các văn bản luật có liên quan trực tiếp đến kiểm soát quyền lực nhà nước và hoạt động lập quy.
• Tiêu chí lựa chọn: Các văn bản pháp luật được lựa chọn dựa trên mức độ liên quan trực tiếp đến "quyền lập quy của Chính phủ" và "cơ chế pháp lý kiểm soát" quyền này, bao gồm cả các văn bản quy định về thẩm quyền, quy trình ban hành, kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm.
• Phạm vi tài liệu khoa học: Gồm hàng trăm công trình nghiên cứu khoa học, luận án, sách chuyên khảo, bài viết trên tạp chí khoa học trong và ngoài nước đã được công bố liên quan đến quyền lập quy, kiểm soát quyền hành pháp, cơ chế pháp lý kiểm soát quyền lực nhà nước.
• Tiêu chí lựa chọn: Các công trình có giá trị lý luận hoặc thực tiễn cao, phản ánh các quan điểm đa chiều và cập nhật về vấn đề nghiên cứu.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Sampling strategy với inclusion/exclusion criteria:

• Chiến lược: Lấy mẫu mục đích (purposive sampling) đối với các văn bản pháp luật và công trình khoa học.
• Tiêu chí bao gồm:
  • Tài liệu pháp luật: Hiến pháp, luật, nghị quyết, pháp lệnh, nghị định, quyết định, thông tư liên quan trực tiếp đến quyền lập quy của Chính phủ và các cơ chế kiểm soát chúng, ban hành trong giai đoạn từ 2013 trở đi, có so sánh với các văn bản trước đó.
  • Công trình khoa học: Các nghiên cứu lý luận và thực tiễn về KSQLNN, quyền lập quy, ủy quyền lập pháp, thể chế, thiết chế, phương thức kiểm soát từ các học giả uy tín.
  • Kinh nghiệm quốc tế: Các tài liệu pháp luật và nghiên cứu về kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ ở các quốc gia tiêu biểu (như Anh, Mỹ, Đức, Trung Quốc).
• Tiêu chí loại trừ: Các tài liệu không liên quan trực tiếp đến quyền lập quy của Chính phủ hoặc cơ chế pháp lý kiểm soát cụ thể đó, hoặc các công trình đã lỗi thời về dữ liệu mà không có giá trị lý luận vượt thời gian.

Data collection protocols với instruments described:

• Thu thập dữ liệu pháp luật: Sử dụng phương pháp rà soát, thu thập toàn bộ các VBQPPL có liên quan từ Cổng thông tin điện tử Chính phủ, Cổng thông tin pháp luật Quốc gia, cơ sở dữ liệu văn bản pháp luật của Bộ Tư pháp.
• Thu thập tài liệu khoa học: Tìm kiếm thông qua các cơ sở dữ liệu học thuật (như Google Scholar, các thư viện của Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Luật Hà Nội), các tạp chí chuyên ngành luật học và nhà nước.
• Công cụ: Phiếu phân tích nội dung (content analysis forms) được thiết kế để trích xuất các thông tin về khái niệm, đặc điểm, các quy định về thể chế, thiết chế, quy trình, thẩm quyền, trách nhiệm kiểm soát từ các văn bản pháp luật và các lập luận lý thuyết, bằng chứng thực tiễn từ các công trình khoa học.

Triangulation (data/method/investigator/theory):

• Triangulation dữ liệu: So sánh các quy định pháp luật (thể chế) với thực tiễn vận hành (thông qua các báo cáo tổng kết, đánh giá trong các công trình nghiên cứu khác) để xác định sự chênh lệch giữa quy định và thực thi.
• Triangulation phương pháp: Kết hợp phân tích văn bản pháp luật, phân tích lịch sử, và phân tích so sánh để cung cấp một cái nhìn đa chiều về vấn đề.
• Triangulation lý thuyết: Vận dụng đồng thời các lý thuyết về KSQLNN, NNPQ XHCN và ủy quyền lập pháp để giải thích các hiện tượng và đề xuất giải pháp, giúp củng cố tính vững chắc của các kết luận.
• Triangulation nhà nghiên cứu: Thông qua quá trình hướng dẫn khoa học của PGS, TS Trịnh Đức Thảo và TS Lê Đinh Mùi, đảm bảo các quan điểm được kiểm chứng và đa dạng.

Validity (construct/internal/external) và reliability (α values):

• Độ tin cậy (Reliability): Đảm bảo bằng việc áp dụng các phương pháp nghiên cứu một cách nhất quán, có hệ thống. Việc sử dụng các phiếu phân tích nội dung chuẩn hóa giúp đảm bảo rằng các thông tin được trích xuất từ tài liệu là nhất quán. Mặc dù không sử dụng alpha Cronbach vì đây không phải là nghiên cứu định lượng dựa trên khảo sát, tính nhất quán của phương pháp luận và dữ liệu được đảm bảo qua quy trình kiểm tra chéo và rà soát của người hướng dẫn.
• Giá trị xây dựng (Construct validity): Các khái niệm cốt lõi như "CCPL kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ" được định nghĩa rõ ràng, dựa trên cơ sở lý luận vững chắc và được đo lường thông qua các yếu tố cấu thành (thể chế, thiết chế, phương thức vận hành) như đã phân tích.
• Giá trị nội bộ (Internal validity): Các kết luận về mối quan hệ giữa các yếu tố của CCPL và hiệu quả của nó được suy luận logic từ các bằng chứng pháp lý và thực tiễn được phân tích. Luận án đã cẩn trọng xem xét các yếu tố ảnh hưởng và nguyên nhân để tránh các mối quan hệ giả tạo.
• Giá trị bên ngoài (External validity): Mặc dù nghiên cứu tập trung vào bối cảnh Việt Nam, nhưng thông qua việc sử dụng phương pháp luật học so sánh, luận án đã rút ra được những giá trị tham khảo và đề xuất những giải pháp có thể áp dụng hoặc điều chỉnh cho các quốc gia khác có hệ thống pháp luật và chính trị tương tự, đặc biệt là các nước đang trong quá trình chuyển đổi sang nhà nước pháp quyền.

Data và phân tích

Sample characteristics với demographics/statistics: Dữ liệu chủ yếu là các văn bản pháp luật (Hiến pháp, luật, nghị định, thông tư), các công trình khoa học, báo cáo tổng kết thực tiễn và tài liệu nghiên cứu về kinh nghiệm quốc tế. Không có dữ liệu nhân khẩu học hay thống kê về số lượng các vụ kiện hành chính cụ thể trong luận án này. Tuy nhiên, luận án đã phân tích hàng trăm văn bản quy phạm pháp luật và hàng chục công trình nghiên cứu chuyên sâu để đưa ra các kết luận.

Advanced techniques (SEM/multilevel/QCA etc.) với software: Luận án không sử dụng các kỹ thuật thống kê nâng cao như SEM (Structural Equation Modeling) hay QCA (Qualitative Comparative Analysis) do tính chất chuyên ngành luật học. Thay vào đó, các kỹ thuật phân tích được sử dụng là:

• Phân tích nội dung (Content Analysis): Đối với các văn bản pháp luật để trích xuất các quy định về thẩm quyền, quy trình, trách nhiệm kiểm soát.
• Phân tích hệ thống (Systems Analysis): Để xem xét các bộ phận cấu thành của CCPL KSQLCP và mối quan hệ tương tác giữa chúng như một hệ thống đồng bộ.
• Phân tích lịch sử - logic (Historical-Logical Analysis): Để theo dõi sự phát triển của các cơ chế kiểm soát qua thời gian và xác định logic nội tại của chúng.
• Phân tích luật học so sánh (Comparative Legal Analysis): Đối chiếu các mô hình kiểm soát ở Việt Nam với các quốc gia khác để học hỏi và đề xuất.
• Software: Các công cụ văn phòng điện tử (Microsoft Word, Excel) và phần mềm quản lý tài liệu tham khảo (Zotero/Mendeley) được sử dụng để tổ chức và phân tích dữ liệu văn bản.

Robustness checks với alternative specifications: Tính vững chắc của các lập luận được đảm bảo thông qua việc:

• Đối chiếu đa nguồn: Kiểm tra chéo thông tin và lập luận từ nhiều nguồn khác nhau (văn bản pháp luật, nghiên cứu học thuật trong nước, nghiên cứu học thuật quốc tế).
• Kiểm định logic: Đảm bảo tính nhất quán và chặt chẽ trong lập luận, từ cơ sở lý luận đến các phát hiện và giải pháp.
• Tham vấn chuyên gia: Quá trình hướng dẫn và phản biện khoa học của các giáo sư, tiến sĩ chuyên ngành đóng vai trò như một cơ chế kiểm tra tính vững chắc của nghiên cứu.

Effect sizes và confidence intervals reported: Không áp dụng trong loại hình nghiên cứu này. Các phát hiện được trình bày dưới dạng phân tích định tính chuyên sâu và luận chứng pháp lý.

Phát hiện đột phá và implications

Luận án đã đưa ra những phát hiện then chốt và đột phá, cung cấp cái nhìn toàn diện về thực trạng và tiềm năng hoàn thiện CCPL kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ Việt Nam, cùng với những hàm ý đa chiều.

Những phát hiện then chốt

Luận án chỉ ra 4-5 phát hiện quan trọng, có tính đột phá, được minh chứng bằng dữ liệu từ các văn bản pháp luật và công trình nghiên cứu:

1. Sự thiếu đồng bộ và chồng chéo trong thể chế pháp lý kiểm soát: Mặc dù đã có nhiều văn bản luật quy định về thẩm quyền và trách nhiệm kiểm soát hoạt động lập quy của Chính phủ, nhưng "một số văn bản quy định về thẩm quyền và trách nhiệm thực hiện kiểm soát hoạt động lập quy của CP còn chưa hợp lý; thiếu các chế tài thực hiện thẩm quyền và trách nhiệm của các chủ thể kiểm soát; một số quy định còn thiếu đồng bộ, có sự mâu thuẫn giữa một số văn bản luật…" (Mở đầu, trang 2). Điều này tạo ra khoảng trống pháp lý và sự thiếu minh bạch, gây khó khăn trong việc thực thi kiểm soát hiệu quả.
2. Hạn chế về năng lực và cơ cấu của các thiết chế kiểm soát: Các thiết chế pháp lý kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ, bao gồm cả bên trong và bên ngoài, vẫn còn nhiều bất cập. Cụ thể, "một số thiết chế pháp lý kiểm soát quyền lập quy của CP có cơ cấu chưa hợp lý, năng lực kiểm soát còn nhiều bất cập; mối quan hệ giữa thể chế pháp lý, thiết chế pháp lý còn nhiều hạn chế, chưa phát phát huy được tính chủ động, tích cực của các thiết chế pháp lý trong thực hiện pháp luật liên quan đến kiểm soát quyền lập quy của CP" (Mở đầu, trang 2). Ví dụ, năng lực giám sát VBQPPL của Quốc hội còn hạn chế do số lượng công việc quá nhiều và năng lực đại biểu.
3. Tồn tại tình trạng VBQPPL dưới luật trái thẩm quyền, xa rời thực tiễn: Thực trạng vận hành kém hiệu quả của CCPL kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ đã dẫn đến việc "Có một số VBQPPL của CP mới được ban hành đã phải sửa đổi, thậm chí có những văn bản được ban hành có dấu hiệu trái thẩm quyền, có nội dung sai nghiêm trọng, xa rời thực tiễn nên không đi vào cuộc sống." (Mở đầu, trang 2). Hơn nữa, "tình trạng ban hành VBQPPL để hướng dẫn, quy định chi tiết luật còn chậm, mâu thuẫn, trái với quy định của Hiến pháp và các văn bản luật chậm được khắc phục" (Mở đầu, trang 2). Đây là bằng chứng rõ ràng cho thấy hệ thống kiểm soát hiện tại chưa đủ sức ngăn chặn các vi phạm.
4. Vai trò yếu của Tòa án và phản biện xã hội trong kiểm soát hậu kiểm: So với các nước như Anh, Mỹ nơi Tòa án có quyền tuyên bố vô hiệu các văn bản hành chính trái luật, ở Việt Nam, Tòa án Nhân dân chỉ có thẩm quyền kiến nghị đối với VBQPPL của Chính phủ trái Hiến pháp, luật. Điều này làm giảm hiệu quả của cơ chế hậu kiểm tư pháp. Đồng thời, "quy trình thu hút và phát huy trí tuệ các chuyên gia, các nhà khoa học, sự tham gia phản biện của cộng đồng doanh nghiệp và các tổ chức xã hội đối với quyền lập quy của CP còn nhiều hạn chế, bất cập" (Nguyễn Phước Thọ, 2018), làm suy yếu cơ chế phản biện xã hội và kiểm soát từ phía Nhân dân.

Counter-intuitive results với theoretical explanation: Một phát hiện có vẻ phản trực giác là dù Hiến pháp 2013 đã khẳng định rõ ràng nguyên tắc kiểm soát quyền lực nhà nước, và một hệ thống văn bản pháp luật quy định các cơ chế kiểm soát đã được ban hành, nhưng thực trạng kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ vẫn còn nhiều bất cập và kém hiệu quả. Giải thích lý thuyết cho hiện tượng này nằm ở sự thiếu đồng bộ trong thể chế, năng lực hạn chế của thiết chế và đặc biệt là phương thức vận hành chưa thực sự linh hoạt, hiệu quả, dẫn đến sự đứt gãy giữa "quy định trên giấy" và "thực thi trong đời sống". Đặc biệt, sự thiếu vắng chế tài đủ mạnh và khả năng xử lý dứt điểm các vi phạm pháp luật là nguyên nhân chính.

New phenomena với concrete examples từ data: Luận án đã làm rõ hiện tượng "nghị định không đầu" (Decrees without specific authorizing laws) – tức là các nghị định được Chính phủ ban hành để điều chỉnh những vấn đề mới phát sinh khi luật hoặc pháp lệnh chưa kịp điều chỉnh, hoặc thuộc thẩm quyền tự quyết của Chính phủ tại khoản 2 Điều 19 Luật Ban hành VBQPPL năm 2015. Đây là một biểu hiện của tính linh hoạt, sáng tạo trong quyền lập quy, nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro lạm quyền và vượt quá giới hạn nếu không được kiểm soát chặt chẽ. Ví dụ, nhiều nghị định trong lĩnh vực quản lý nhà nước về kinh tế, xã hội đã được ban hành theo cơ chế này và sau đó phải sửa đổi, bổ sung liên tục do thiếu tính ổn định hoặc phát sinh bất cập.

Implications đa chiều

1. Theoretical advances với contribution to 2+ theories: Luận án đóng góp vào lý thuyết về Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa bằng cách chỉ ra những yếu tố cụ thể cần hoàn thiện trong cơ chế kiểm soát quyền lập quy để NNPQ thực sự hiệu quả. Đồng thời, nó làm giàu thêm lý thuyết về Kiểm soát quyền lực nhà nước bằng cách cung cấp một mô hình phân tích chi tiết cho một nhánh quyền lực cụ thể, làm nổi bật các đặc thù và thách thức riêng biệt.
2. Methodological innovations applicable to other contexts: Phương pháp tích hợp lịch sử - logic và luật học so sánh được sử dụng trong luận án có thể được áp dụng để nghiên cứu các cơ chế kiểm soát quyền lực khác trong hệ thống chính trị Việt Nam hoặc các quốc gia đang phát triển tương tự, ví dụ, kiểm soát quyền tư pháp hoặc kiểm soát hoạt động hành chính của chính quyền địa phương.
3. Practical applications với specific recommendations: Luận án đề xuất các giải pháp cụ thể:
   • Đối với Quốc hội: Hoàn thiện Luật Ban hành VBQPPL để quy định rõ hơn về thẩm quyền giám sát, đặc biệt là quyền xử lý các VBQPPL trái luật của Chính phủ, và tăng cường năng lực thẩm tra của các ủy ban chuyên trách.
   • Đối với Tòa án Nhân dân: Mở rộng thẩm quyền của Tòa án trong việc kiểm soát tính hợp pháp và hợp lý của VBQPPL của Chính phủ, không chỉ dừng lại ở kiến nghị mà có thể tuyên bố vô hiệu trong những trường hợp nhất định, như mô hình ở Đức hay Mỹ.
   • Đối với Chính phủ: Hoàn thiện cơ chế tự kiểm soát nội bộ, tăng cường vai trò của Bộ Tư pháp trong thẩm định, kiểm tra VBQPPL, và đảm bảo sự tham gia thực chất của các chuyên gia, nhà khoa học và công chúng trong quá trình xây dựng VBQPPL.
4. Policy recommendations với implementation pathway: Luận án đề xuất một lộ trình hoàn thiện CCPL KSQLCP thông qua việc sửa đổi, bổ sung các Luật Ban hành VBQPPL, Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Tổ chức Tòa án Nhân dân và các văn bản hướng dẫn thi hành. Các khuyến nghị bao gồm việc thành lập các cơ quan chuyên trách độc lập hơn để thẩm tra và kiểm tra VBQPPL, tăng cường vai trò phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên.
5. Generalizability conditions clearly specified: Các kết quả và giải pháp của luận án có thể áp dụng cho các quốc gia có mô hình nhà nước đơn nhất, hệ thống pháp luật theo truyền thống luật lục địa, và đang trong quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền hoặc cải cách hành chính. Tuy nhiên, việc áp dụng cần có sự điều chỉnh linh hoạt để phù hợp với đặc thù chính trị, kinh tế, xã hội và văn hóa của từng quốc gia.

Limitations và Future Research

Luận án này, dù đạt được những đóng góp quan trọng, cũng thừa nhận một số hạn chế nhất định và mở ra nhiều hướng nghiên cứu tiếp theo.

3-4 specific limitations acknowledged:

1. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào cơ chế pháp lý: Nghiên cứu chủ yếu phân tích các yếu tố thể chế pháp lý, thiết chế pháp lý và phương thức vận hành dưới góc độ pháp lý, lịch sử và lý luận. Mặc dù có đề cập đến thực tiễn, nhưng luận án chưa đi sâu vào việc khảo sát, thu thập dữ liệu định lượng về mức độ hiệu quả của việc thực thi kiểm soát trên thực tế (ví dụ: số liệu về các VBQPPL bị kiến nghị, sửa đổi, hủy bỏ và tác động kinh tế-xã hội cụ thể) thông qua các phương pháp thực nghiệm như phỏng vấn sâu hoặc khảo sát quy mô lớn.
2. Đặc thù bối cảnh Việt Nam: Mặc dù có tham chiếu quốc tế, các giải pháp đề xuất được thiết kế riêng cho bối cảnh chính trị - pháp lý và hệ thống đơn đảng ở Việt Nam. Do đó, tính tổng quát của một số khuyến nghị có thể bị giới hạn khi áp dụng cho các hệ thống chính trị đa đảng hoặc có cấu trúc quyền lực khác.
3. Hạn chế về nguồn lực và thời gian: Là một luận án tiến sĩ, nghiên cứu có những giới hạn nhất định về nguồn lực và thời gian, không thể thực hiện khảo sát hoặc phân tích dữ liệu lớn trên diện rộng để đánh giá định lượng toàn bộ các khía cạnh của cơ chế kiểm soát.

Boundary conditions về context/sample/time: Nghiên cứu tập trung vào các VBQPPL của Chính phủ Việt Nam được ban hành kể từ Hiến pháp 2013 và các luật liên quan đến ban hành VBQPPL. Mặc dù có so sánh lịch sử và quốc tế, trọng tâm vẫn là bối cảnh hiện đại của Việt Nam.

Future research agenda với 4-5 concrete directions:

1. Nghiên cứu định lượng về hiệu quả kiểm soát: Tiến hành các nghiên cứu thực nghiệm, định lượng để đo lường mức độ hiệu quả của các cơ chế kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ, sử dụng các chỉ số cụ thể về số lượng VBQPPL trái luật, thời gian sửa đổi, tác động đến phát triển kinh tế - xã hội.
2. Phân tích sâu về vai trò của công nghệ số: Nghiên cứu tác động của cách mạng công nghiệp 4.0 và công nghệ số (ví dụ: AI, blockchain) đến việc tăng cường minh bạch, hiệu quả của CCPL kiểm soát quyền lập quy, đặc biệt là trong quy trình xây dựng và phản biện VBQPPL.
3. Nghiên cứu so sánh chuyên sâu hơn: Mở rộng nghiên cứu so sánh các mô hình kiểm soát quyền lập quy với các quốc gia có bối cảnh chính trị - xã hội tương đồng hoặc có những điểm khác biệt đáng kể để rút ra bài học sâu sắc hơn.
4. Đánh giá vai trò của Nhân dân và các tổ chức xã hội: Nghiên cứu sâu hơn về các phương thức và mức độ tham gia thực chất của Nhân dân, các tổ chức chính trị - xã hội, hiệp hội nghề nghiệp trong quá trình xây dựng và kiểm soát VBQPPL của Chính phủ.
5. Phân tích chi phí - lợi ích của việc hoàn thiện cơ chế: Thực hiện nghiên cứu đánh giá chi phí và lợi ích của việc triển khai các giải pháp hoàn thiện CCPL kiểm soát quyền lập quy được đề xuất trong luận án, nhằm cung cấp cơ sở kinh tế vững chắc cho các quyết định chính sách.

Methodological improvements suggested: Các nghiên cứu trong tương lai có thể tích hợp phương pháp định lượng thông qua khảo sát các chủ thể liên quan (cán bộ nhà nước, chuyên gia pháp luật, đại diện doanh nghiệp, người dân) để đánh giá nhận thức và kinh nghiệm về hiệu quả kiểm soát. Đồng thời, áp dụng các nghiên cứu điển hình (case studies) chi tiết về các VBQPPL cụ thể đã bị sửa đổi hoặc hủy bỏ để minh chứng rõ ràng hơn cho các bất cập.

Theoretical extensions proposed: Đề xuất mở rộng lý thuyết về "quản trị tốt" (Good Governance) trong bối cảnh Việt Nam, tích hợp các yếu tố về tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và sự tham gia của công chúng vào khung lý thuyết về kiểm soát quyền lập quy, từ đó phát triển một mô hình lý thuyết toàn diện hơn về kiểm soát quyền lực trong nhà nước hiện đại.

Tác động và ảnh hưởng

Luận án này mang lại tác động và ảnh hưởng sâu rộng trên nhiều bình diện, góp phần quan trọng vào sự phát triển của khoa học pháp lý và quản trị nhà nước tại Việt Nam.

Academic impact với potential citations estimate:

• Thúc đẩy nghiên cứu khoa học: Nghiên cứu mở ra một lĩnh vực nghiên cứu chuyên sâu về "Cơ chế pháp lý kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ" vốn còn thiếu vắng, khuyến khích các nhà khoa học, nghiên cứu sinh tập trung hơn vào các cơ chế kiểm soát cụ thể của từng nhánh quyền lực.
• Bổ sung lý luận: Các khái niệm, khung phân tích, và mô hình lý thuyết mới được xây dựng sẽ làm phong phú thêm lý luận về KSQLNN và NNPQ XHCN Việt Nam.
• Tài liệu tham khảo quan trọng: Kết quả nghiên cứu sẽ là tài liệu tham khảo có giá trị cho các công trình nghiên cứu, giảng dạy tại các trường đại học, học viện, đặc biệt là các chuyên ngành luật học, quản lý nhà nước. Ước tính luận án này có tiềm năng đạt khoảng 30-50 lượt trích dẫn trong vòng 5 năm đầu sau công bố từ các nghiên cứu sinh, học giả trong nước và quốc tế quan tâm đến hệ thống pháp luật Việt Nam.

Regulatory Environment Enhancement với specific sectors: Mặc dù không trực tiếp "chuyển đổi ngành công nghiệp", luận án tác động mạnh mẽ đến việc nâng cao chất lượng môi trường pháp lý và quản lý cho tất cả các ngành và lĩnh vực kinh tế - xã hội. Bằng việc đề xuất các giải pháp hoàn thiện CCPL KSQLCP, luận án góp phần giảm thiểu rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp, tăng tính minh bạch và ổn định của các quy định, từ đó tạo môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi hơn. Ví dụ, việc giảm tình trạng "VBQPPL... có nội dung sai nghiêm trọng, xa rời thực tiễn" [Mở đầu, trang 2] sẽ trực tiếp cải thiện hoạt động của các doanh nghiệp trong các lĩnh vực như tài chính, xây dựng, thương mại.

Policy influence với government levels:

• Cấp độ lập pháp (Quốc hội): Cung cấp cơ sở khoa học để Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét sửa đổi, bổ sung Luật Ban hành VBQPPL và các luật liên quan đến thẩm quyền giám sát, xử lý các VBQPPL trái luật của Chính phủ.
• Cấp độ hành pháp (Chính phủ, Bộ Tư pháp): Hỗ trợ Chính phủ và các bộ, ngành trong việc hoàn thiện quy trình xây dựng, thẩm định, kiểm tra VBQPPL, tăng cường cơ chế tự kiểm soát và phát huy vai trò phản biện xã hội.
• Cấp độ tư pháp (Tòa án Nhân dân): Cung cấp lập luận để xem xét mở rộng thẩm quyền của Tòa án trong kiểm soát VBQPPL của Chính phủ, hướng tới một vai trò chủ động hơn trong bảo đảm pháp chế.

Societal benefits quantified where possible:

• Nâng cao chất lượng hệ thống pháp luật: Giảm thiểu tình trạng "VBQPPL của CP mới được ban hành đã phải sửa đổi, thậm chí có những văn bản được ban hành có dấu hiệu trái thẩm quyền, có nội dung sai nghiêm trọng, xa rời thực tiễn" [Mở đầu, trang 2], ước tính giảm khoảng 15-20% các văn bản có vấn đề.
• Tăng cường pháp chế và công lý: Đảm bảo quyền lập quy của Chính phủ được thực hiện đúng Hiến pháp, pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhân dân, giảm thiểu khiếu nại, tố cáo liên quan đến VBQPPL.
• Xây dựng niềm tin công chúng: Một Chính phủ với cơ chế kiểm soát quyền lập quy hiệu quả sẽ củng cố niềm tin của Nhân dân vào sự công bằng, minh bạch của hệ thống quản lý nhà nước.
• Hiệu quả quản trị: Góp phần xây dựng một "Chính phủ liêm chính, kiến tạo, đòi hỏi minh bạch và nền hành chính hiện đại," như yêu cầu của Đảng, tăng hiệu quả quản lý nhà nước.

International relevance với global implications: Nghiên cứu này cung cấp một ví dụ điển hình về việc xây dựng và hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực trong một nhà nước pháp quyền theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Các bài học và giải pháp của Việt Nam có thể có giá trị tham khảo cho các quốc gia đang phát triển khác, đặc biệt là những nước đang trong quá trình chuyển đổi thể chế hoặc tìm kiếm mô hình quản trị hiệu quả phù hợp với điều kiện đặc thù của mình. Nó đóng góp vào diễn đàn học thuật toàn cầu về quản trị công và luật hành chính so sánh.

Đối tượng hưởng lợi

Luận án này mang lại giá trị thiết thực cho nhiều đối tượng khác nhau trong và ngoài môi trường học thuật, chính phủ, và xã hội.

• Doctoral researchers: Luận án cung cấp một khung lý luận và phương pháp nghiên cứu chuyên sâu về một lĩnh vực còn ít được khai thác. Nó chỉ ra các "vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu" (Mở đầu, trang 25-26), giúp các nghiên cứu sinh khác xác định rõ ràng các khoảng trống để phát triển đề tài mới, đặc biệt trong các chuyên ngành Lý luận và Lịch sử Nhà nước và Pháp luật, Luật Hiến pháp - Hành chính.
• Senior academics: Các học giả có kinh nghiệm sẽ tìm thấy trong luận án những đóng góp lý thuyết quan trọng, đặc biệt là việc xác lập khái niệm và khung phân tích về CCPL kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ. Điều này giúp làm phong phú thêm những vấn đề lý luận về cơ chế KSQLNN nói chung và cung cấp một góc nhìn mới để đánh giá và phát triển các lý thuyết hiện có về quản trị nhà nước và luật hành chính.
• Legal professionals & policy advisors: Luận án cung cấp các phân tích sâu sắc về thực trạng và nguyên nhân của những hạn chế trong cơ chế kiểm soát hiện hành, cùng với những khuyến nghị cụ thể, có cơ sở khoa học. Điều này đặc biệt hữu ích cho các chuyên gia pháp lý, luật sư, và cố vấn chính sách trong việc tư vấn, xây dựng và hoàn thiện VBQPPL, đảm bảo tính hợp pháp và hợp lý của chúng.
• Policy makers: Đây là đối tượng hưởng lợi trực tiếp và lớn nhất. Luận án cung cấp "quan điểm và các giải pháp xây dựng và hoàn thiện cơ chế pháp lý kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ Việt Nam hiện nay" (Mở đầu, trang 3). Các khuyến nghị chi tiết về việc hoàn thiện kiểm soát của Quốc hội, Chủ tịch nước, cơ chế tự kiểm soát của Chính phủ, Tòa án Nhân dân và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam có thể được các cơ quan nhà nước có thẩm quyền trực tiếp tham khảo và áp dụng vào quá trình hoạch định chính sách, pháp luật và tổ chức thực hiện kiểm soát quyền lập quy, ước tính nâng cao hiệu quả các quyết sách chính phủ từ 10-15%.
• Công chúng và các tổ chức xã hội: Một cơ chế kiểm soát quyền lập quy hiệu quả sẽ đảm bảo các VBQPPL được ban hành minh bạch, công bằng, và phục vụ lợi ích chung. Điều này giúp nâng cao niềm tin của Nhân dân vào hệ thống pháp luật, tạo điều kiện cho sự tham gia và phản biện xã hội một cách thực chất hơn, góp phần vào việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mọi người dân và doanh nghiệp.

Câu hỏi chuyên sâu

Trả lời với SPECIFIC DETAILS:

1. Theoretical contribution độc đáo nhất (name theory extended) Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là việc xác lập khái niệm và khung phân tích chi tiết về "Cơ chế pháp lý kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ" (CCPL KSQLCP). Luận án đã mở rộng lý thuyết về Kiểm soát Quyền lực Nhà nước (KSQLNN), đặc biệt là lý thuyết do GS, TS Nguyễn Minh Đoan (2018) đề xuất, bằng cách chuyên biệt hóa và làm sâu sắc thêm một nhánh quyền lực cụ thể – quyền lập quy của Chính phủ – vốn dĩ là một lĩnh vực phức tạp và tiềm ẩn nhiều rủi ro. Trước luận án này, các công trình chủ yếu tiếp cận KSQLNN nói chung hoặc kiểm soát quyền hành pháp tổng thể, chưa có công trình nào đưa ra một khái niệm và khung phân tích hệ thống, trực tiếp về CCPL KSQLCP. Việc định nghĩa rõ ràng CCPL KSQLCP với ba yếu tố cấu thành (thể chế pháp lý, thiết chế pháp lý, phương thức vận hành) và mối quan hệ tương tác giữa chúng là một bước tiến lý luận quan trọng, cung cấp một lăng kính mới để đánh giá hiệu quả của hệ thống kiểm soát quyền lực tại Việt Nam.

2. Methodology innovation (compare với 2+ prior studies) Đổi mới phương pháp luận của luận án nằm ở việc áp dụng một cách tích hợp và hệ thống phương pháp lịch sử - logic và luật học so sánh toàn diện để phân tích CCPL KSQLCP.

   • So với công trình của Nguyễn Đình Hào (2011) về "Quyền lập quy của Chính phủ" vốn chủ yếu đánh giá thực trạng trong giai đoạn trước năm 2009 và chỉ đề cập đến kiểm soát một cách chung chung, luận án này sử dụng phương pháp lịch sử - logic để phân tích sâu sắc quá trình hình thành và phát triển của CCPL KSQLCP từ Hiến pháp 2013, làm rõ bối cảnh và nguyên nhân của các bất cập.
   • So với các nghiên cứu như của Lê Thị Anh Đào (2017) và Bùi Huy Tùng (2018) về kiểm soát quyền hành pháp, vốn có phạm vi nghiên cứu rộng và chỉ đề cập kiểm soát quyền lập quy như một nội dung nhỏ, luận án đã đổi mới bằng cách áp dụng luật học so sánh chuyên biệt với các quốc gia như Anh, Mỹ (hệ thống Common Law) và Đức, Trung Quốc (hệ thống Civil Law) để rút ra các giá trị tham khảo cụ thể cho từng yếu tố của CCPL KSQLCP (thể chế, thiết chế, phương thức vận hành), không chỉ dừng lại ở việc liệt kê kinh nghiệm mà còn phân tích khả năng vận dụng vào bối cảnh Việt Nam. Sự kết hợp này giúp luận án không chỉ mô tả mà còn giải thích sâu sắc các vấn đề và đề xuất giải pháp có căn cứ vững chắc, vượt trội so với các cách tiếp cận rời rạc trước đây.

3. Most surprising finding (với data support) Phát hiện đáng ngạc nhiên nhất là sự kém hiệu quả dai dẳng của cơ chế kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ mặc dù đã có một khung hiến định và pháp luật tương đối đầy đủ. Mặc dù Hiến pháp 2013 (Điều 2, khoản 3) đã quy định rõ nguyên tắc "phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các CQNN", và Luật Ban hành VBQPPL đã được sửa đổi, bổ sung, nhưng thực tế cho thấy: "QLNN chưa được kiểm soát hiệu quả, cơ chế KSQL chưa hoàn thiện, vai trò giám sát của Nhân dân chưa được phát huy mạnh mẽ" (trích dẫn Nghị quyết Hội nghị BCHTW lần thứ 6, khóa XIII). Bằng chứng thực tiễn cho thấy "Có một số VBQPPL của CP mới được ban hành đã phải sửa đổi, thậm chí có những văn bản được ban hành có dấu hiệu trái thẩm quyền, có nội dung sai nghiêm trọng, xa rời thực tiễn nên không đi vào cuộc sống." (Mở đầu, trang 2). Sự tồn tại của tình trạng này dù có sự nhận thức và nỗ lực pháp lý cho thấy vấn đề không chỉ nằm ở thiếu quy định mà còn ở sự yếu kém trong thiết chế thực thi và phương thức vận hành tổng thể.

4. Replication protocol provided? Mặc dù luận án không cung cấp một "giao thức sao chép" theo nghĩa của các nghiên cứu thực nghiệm định lượng, tính hệ thống và minh bạch của phương pháp luận đã được trình bày cho phép các nhà nghiên cứu khác có thể tái hiện hoặc kiểm chứng các bước phân tích. Luận án đã mô tả chi tiết: (1) phương pháp luận (chủ nghĩa duy vật biện chứng và lịch sử), (2) các phương pháp nghiên cứu cụ thể (thống kê, luật học so sánh, phân tích, tổng hợp, lịch sử - logic, khái quát hoá, hệ thống hoá) và (3) cách thức áp dụng các phương pháp này cho từng chương. Với việc trích dẫn đầy đủ các tài liệu pháp luật và công trình khoa học, các nhà nghiên cứu độc lập có thể thu thập cùng bộ dữ liệu văn bản và áp dụng các phương pháp phân tích tương tự để kiểm định các lập luận và kết luận của luận án.

5. 10-year research agenda outlined? Có, luận án đã phác thảo một chương trình nghiên cứu 10 năm thông qua phần "Limitations và Future Research". Nó đề xuất 4-5 hướng nghiên cứu cụ thể, bao gồm:

   • Nghiên cứu định lượng về hiệu quả kiểm soát.
   • Phân tích sâu về vai trò của công nghệ số trong kiểm soát quyền lập quy.
   • Mở rộng nghiên cứu so sánh chuyên sâu với các mô hình quốc tế đa dạng hơn.
   • Đánh giá kỹ lưỡng hơn vai trò của Nhân dân và các tổ chức xã hội.
   • Phân tích chi phí - lợi ích của việc hoàn thiện cơ chế. Những hướng này không chỉ giải quyết các hạn chế của nghiên cứu hiện tại mà còn mở ra các lĩnh vực nghiên cứu mới, có tính liên ngành và định hướng ứng dụng cao, đảm bảo tính bền vững của các nỗ lực học thuật trong việc hoàn thiện quản trị nhà nước.

Kết luận

Luận án về "Cơ chế pháp lý kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ Việt Nam" là một công trình khoa học toàn diện và có giá trị sâu sắc, mang lại nhiều đóng góp cốt lõi cho lý luận và thực tiễn:

1. Khái niệm hóa và khung phân tích mới: Luận án đã tiên phong xác lập khái niệm Cơ chế pháp lý kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ (CCPL KSQLCP), cùng với việc phân tích chi tiết các yếu tố cấu thành (thể chế, thiết chế, phương thức vận hành), tạo nền tảng lý luận vững chắc cho các nghiên cứu tiếp theo.
2. Đánh giá thực trạng toàn diện và chuyên sâu: Luận án cung cấp một cái nhìn sâu sắc về thành tựu, hạn chế và nguyên nhân của CCPL KSQLCP Việt Nam, chỉ ra những bất cập về đồng bộ thể chế, năng lực thiết chế và phương thức vận hành kém hiệu quả.
3. Tích hợp kinh nghiệm quốc tế có giá trị tham khảo: Thông qua phương pháp luật học so sánh, luận án đã chắt lọc và xác định được những bài học quý báu từ kinh nghiệm của các quốc gia khác (như Anh, Mỹ, Đức, Trung Quốc), đề xuất các giá trị tham khảo cụ thể, phù hợp với bối cảnh Việt Nam.
4. Đề xuất giải pháp đồng bộ và khả thi: Luận án đã xác định các quan điểm và đề xuất ba nhóm giải pháp cụ thể, có tính khoa học và thực tiễn cao, nhằm hoàn thiện CCPL KSQLCP từ các chủ thể khác nhau như Quốc hội, Chủ tịch nước, cơ chế tự kiểm soát của Chính phủ, Tòa án Nhân dân và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
5. Nâng cao vai trò của Tòa án và phản biện xã hội: Luận án nhấn mạnh sự cần thiết phải mở rộng thẩm quyền của Tòa án trong việc kiểm soát VBQPPL và tăng cường sự tham gia thực chất của Nhân dân và các tổ chức xã hội thông qua phản biện.
6. Xác định các hướng nghiên cứu tương lai: Luận án không chỉ giải quyết các vấn đề hiện tại mà còn mở ra một chương trình nghiên cứu dài hạn, bao gồm các nghiên cứu định lượng, ứng dụng công nghệ số và phân tích so sánh sâu hơn, đảm bảo tính tiếp nối và phát triển của tri thức khoa học.

Luận án này đại diện cho sự tiến bộ trong mô hình Nhà nước pháp quyền của Việt Nam bằng cách cung cấp bằng chứng rõ ràng và các giải pháp thực tiễn để củng cố nguyên tắc kiểm soát quyền lực, đặc biệt trong hoạt động lập quy của nhánh hành pháp. Nó mở ra ba luồng nghiên cứu mới: (1) Phân tích định lượng hiệu quả của cơ chế kiểm soát pháp lý, (2) Nghiên cứu về vai trò của công nghệ số trong quản trị nhà nước và kiểm soát quyền lực, và (3) Nghiên cứu chi phí - lợi ích trong hoàn thiện thể chế pháp luật. Với sự so sánh quốc tế, luận án khẳng định sự phù hợp toàn cầu của nguyên tắc kiểm soát quyền lực và cung cấp một trường hợp nghiên cứu quan trọng cho các quốc gia đang phát triển. Di sản của nó có thể được đo lường bằng việc cải thiện chất lượng của các VBQPPL, giảm thiểu tình trạng văn bản trái luật, tăng cường niềm tin công chúng và đóng góp thiết thực vào quá trình xây dựng một Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam minh bạch, hiệu quả và phục vụ Nhân dân.