Luận án TS. Lê Tuấn Đạt - Yếu tố ảnh hưởng phát triển xe buýt công cộng tại đô thị Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN ----------------------------------- NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ VẬN TẢI HÀNH KHÁCH CÔNG CỘNG BẰNG XE BUÝT TẠI CÁC ĐÔ THỊ Ở VIỆT NAM NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP THÀNH PHỐ HÀ NỘI LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ HÀ NỘI - 2022 Luận án tiến sĩ Quản lý Kinh tế BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN ----------------------------------- NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ VẬN TẢI HÀNH KHÁCH CÔNG CỘNG BẰNG XE BUÝT TẠI CÁC ĐÔ THỊ Ở VIỆT NAM NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP THÀNH PHỐ HÀ NỘI Chuyên ngành: Quản lý kinh tế (Khoa học quản lý) Mã số: 9340410 LUẬN ÁN TIẾN SĨ HÀ NỘI - 2022 Luận án tiến sĩ Quản lý Kinh tế i LỜI CAM ĐOAN Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật. Nghiên cứu sinh (Ký và ghi rõ họ tên) Lê Tuấn Đạt Luận án tiến sĩ Quản lý Kinh tế ii MỤC LỤC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT ----------------------------------------------------------------- V DANH MỤC BẢNG --------------------------------------------------------------------------- VI DANH MỤC HÌNH VẼ ---------------------------------------------------------------------VII PHẦN MỞ ĐẦU ---------------------------------------------------------------------------------1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ----------------------------- 6 1.1DỊCH VỤ CÔNG VÀ DỊCH VỤ VẬN TẢI HÀNH KHÁCH TRONG ĐÔ THỊ.1 Dịch vụ công ------------------------------------------------------------------------------- 6 1.2 Đô thị và dịch vụ vận tải hành khách đô thị ------------------------------------------ 8 1.2PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ VẬN TẢI HÀNH KHÁCH CÔNG CỘNG BẰNG XE BUÝT VÀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ VẬN TẢI HÀNH KHÁCH CÔNG CỘNG BẰNG XE BUÝT TRONG ĐÔ THỊ ---------------------------------------------------------------- 13 1.1 Vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt và phát triển dịch vụ vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt trong đô thị ------------------------------------------------- 13 1.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển dịch vụ vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt trong đô thị ---------------------------------------------------------------------- 17 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ VẬN TẢI HÀNH KHÁCH CÔNG CỘNG BẰNG XE BUÝT TẠI ĐÔ THỊ ------------------------------------------------------------------------------------ 25 2. TỔNG QUAN VỀ ĐÔ THỊ VÀ DỊCH VỤ VTHKCC BẰNG XE BUÝT TẠI ĐÔ THỊ ----- 25 2.

Dịch vụ vận tải hành khách công cộng tại đô thị ----------------------------------- 32 2. Dịch vụ VTHKCC bằng xe buýt tại đô thị -------------------------------------------- 39 2. PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ VTHKCC BẰNG XE BUÝT TẠI CÁC ĐÔ THỊ ---------------- 43 2. Nội dung sự phát triển dịch vụ vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt tại đô thị -------------------------------------------------------------------------------------------------- 44 2.

Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển dịch vụ vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt tại đô thị -------------------------------------------------------------------------- 52 Luận án tiến sĩ Quản lý Kinh tế iii 2. KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ VẬN TẢI HÀNH KHÁCH CÔNG CỘNG BẰNG XE BUÝT--------------------------------------------------------------------------- 56 2. Thủ đô Tokyo - Nhật Bản --------------------------------------------------------------- 58 2.4 Thủ đô Seoul - Hàn Quốc --------------------------------------------------------------- 60 2. Bài học rút ra cho Việt Nam ----------------------------------------------------------- 61 2.

XÂY DỰNG MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU ------------------------------------------------------ 62 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ---------------------------------------- 69 3. KHÁI QUÁT QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU -------------------------------------------------- 69 3. PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH VÀ XỬ LÝ SỐ LIỆU ---------------------------------------- 70 3. NGHIÊN CỨU ĐỊNH TÍNH CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ VẬN TẢI HÀNH KHÁCH CÔNG CỘNG BẰNG XE BUÝT TẠI THÀNH PHỐ HÀ NỘI ------- 71 3.

Mục tiêu và đối tượng tiến hành nghiên cứu định tính ----------------------------- 71 3. Hình thức thu thập dữ liệu ------------------------------------------------------------- 72 3.3 Nội dung nghiên cứu định tính --------------------------------------------------------- 73 3. THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU ĐỊNH LƯỢNG -------------------------------------------------- 74 3.1 Lựa chọn mẫu nghiên cứu--------------------------------------------------------------- 74 3.2 Xây dựng thang đo các biến định lượng ---------------------------------------------- 75 CHƯƠNG 4: THỰC TRẠNG VÀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ VẬN TẢI HÀNH KHÁCH CÔNG CỘNG BẰNG XE BUÝT TẠI THÀNH PHỐ HÀ NỘI ----------------------------------------------------------------- 80 4. TỔNG QUAN VỀ VTHKCC BẰNG XE BUÝT TẠI CÁC ĐÔ THỊ TRÊN TOÀN QUỐC VÀ CỦA THÀNH PHỐ HÀ NỘI --------------------------------------------------------------------- 80 4.

Tổng quan về VTHKCC bằng xe buýt tại các đô thị trên toàn quốc ------------- 80 4. Khái quát về dịch vụ vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt tại Thành phố Hà Nội và quản lý nhà nước đối với dịch vụ vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt ----------------------------------------------------------------------------------------------------- 87 4. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ VẬN TẢI HÀNH KHÁCH CÔNG CỘNG BẰNG XE BUÝT TẠI THÀNH PHỐ HÀ NỘI --------------------------------------------------------------- 97 4. Phát triển về quy mô dịch vụ ----------------------------------------------------------- 97 Luận án tiến sĩ Quản lý Kinh tế iv 4.

Phát triển mạng lưới ------------------------------------------------------------------- 100 4. Phát triển về chất lượng dịch vụ ----------------------------------------------------- 105 4. Phát triển về dịch vụ gia tăng--------------------------------------------------------- 113 4. PHÂN TÍCH CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ VẬN TẢI HÀNH KHÁCH BẰNG XE BUÝT TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI -------------------------------------------114 4.1 Kết quả nghiên cứu định tính ---------------------------------------------------------- 114 4.

Kết quả nghiên cứu định lượng ------------------------------------------------------- 120 CHƯƠNG 5: PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ VẬN TẢI HÀNH KHÁCH CÔNG CỘNG BẰNG XE BUÝT TẠI CÁC ĐÔ THỊ Ở VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2020-2025 VÀ TẦM NHÌN 2030 – QUA NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP THÀNH PHỐ HÀ NỘI ----------------------------------------------------------------------------------------------------129 5. NHỮNG XU HƯỚNG CHỦ YẾU TÁC ĐỘNG PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ VẬN TẢI HÀNH KHÁCH CÔNG CỘNG BẰNG XE BUÝT VÀ MỤC TIÊU PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ VẬN TẢI HÀNH KHÁCH CÔNG CỘNG BẰNG XE BUÝT CỦA CÁC ĐÔ THỊ Ở VIỆT NAM ------------------129 5. Những xu hướng chủ yếu tác động phát triển dịch vụ vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt tại các đô thị ------------------------------------------------------------- 129 5. Mục tiêu, quan điểm trong phát triển dịch vụ vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt ở các đô thị tại Việt Nam ------------------------------------------------------------ 132 5.

MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ VẬN TẢI HÀNH KHÁCH CÔNG CỘNG BẰNG XE BUÝT TẠI HÀ NỘI VÀ CÁC ĐÔ THỊ TẠI VIỆT NAM - QUA NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP THÀNH PHỐ HÀ NỘI ---------------------------------------------------------133 5. Các giải pháp về phía Chính quyền -------------------------------------------------- 133 5. Các giải pháp từ phía đơn vị kinh doanh vận chuyến hành khách công cộng bằng xe buýt ------------------------------------------------------------------------------------------- 149 5. KIẾN NGHỊ ---------------------------------------------------------------------------------155 KẾT LUẬN CHUNG ------------------------------------------------------------------------159 TÀI LIỆU THAM KHẢO ------------------------------------------------------------------161 PHỤ LỤC --------------------------------------------------------------------------------------168 Luận án tiến sĩ Quản lý Kinh tế v DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT BRT Dịch vụ xe buýt nhanh CBA Phương pháp phân tích chi phí - lợi ích ĐHVT Điều hành vận tải DVHK Dịch vụ hành khách GTVT Giao thông vận tải JICA Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản KCHT Kết cấu hạ tầng OECD Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế PTCN Phương tiện cá nhân PTVT Phương tiện vận tải PTVTHK Phương tiện vận tải hành khách UBND Ủy ban nhân dân VTHKCC Vận tải hành khách công cộng WEF Diễn đàn kinh tế thế giới Luận án tiến sĩ Quản lý Kinh tế vi DANH MỤC BẢNG BẢNG 3.

1: DIỄN GIẢI CÁC BIẾN ĐỘC LẬP TRONG MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU. 1: SỐ LƯỢNG XE BUÝT TẠI HÀ NỘI GIAI ĐOẠN 2011- 2019. 2: HIỆN TRẠNG CÁC TUYẾN XE BUÝT TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI. 3: HIỆN TRẠNG CÁC ĐIỂM TRUNG CHUYỂN XE BUÝT NỘI ĐÔ.

4: HIỆN TRẠNG CÁC ĐIỂM TRUNG CHUYỂN XE BUÝT KẾT NỐI BẾN XE LIÊN TỈNH. 5 CƠ CẤU MẪU NGHIÊN CỨU THEO GIỚI TÍNH VÀ ĐỘ TUỔI. 6 CƠ CẤU THEO NGHỀ NGHIỆP VÀ TRÌNH ĐỘ. 7 PHÂN TÍCH ĐỘ TIN CẬY.

8 PHÂN TÍCH GIÁ TRỊ HỘI TỤ VÀ GIÁ TRỊ PHÂN BIỆT (MA TRẬN PATTERN MATRIX). 9 KIỂM ĐỊNH KMO VÀ BARTLETT. 10 MA TRẬN TƯƠNG QUAN NHÂN TỐ (FACTOR CORRELATION MATRIX). 11 KIỂM TRA HIỆN TƯỢNG ĐA CỘNG TUYẾN (MULTICOLONEARITY).

12 CÁC HỆ SỐ HỒI QUY (REGRESSION WEIGHT) CỦA MÔ HÌNH CHUẨN HÓA. 13 KHẲNG ĐỊNH CÁC GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU .127 Luận án tiến sĩ Quản lý Kinh tế vii DANH MỤC HÌNH VẼ HÌNH 1. 1: CÁC YẾU TỐ CẤU THÀNH HỆ THỐNG VTHKCC BẰNG XE BUÝT. 2: PHƯƠNG PHÁP EFECT.

3: C ÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HÀNH VI CỦA NGƯỜI TIÊU DÙNG. 4: MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU CỦA SATOSHI VÀ VAN (2017). 1: HỆ THỐNG VTHKCC CHUẨN CHO MỘT ĐÔ THỊ. 2: CÁC YẾU TỐ TẠO THÀNH CHẤT LƯỢNG VTHKCC.

3: MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT. 4: NHÓM YẾU TỐ THUỘC VỀ NHÀ NƯỚC. 5: NHÓM YẾU TỐ THUỘC VỀ DOANH NGHIỆP. 6: NHÓM YẾU TỐ THUỘC VỀ KHÁCH HÀNG.

1: QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN. 1: CƠ CẤU SỐ TUYẾN XE BUÝT PHÂN THEO LOẠI ĐÔ THỊ. 2: CHIỀU DÀI BÌNH QUÂN TUYẾN PHÂN THEO LOẠI ĐÔ THỊ. 3: KHỐI LƯỢNG VẬN TẢI HÀNH KHÁCH BẰNG XE BUÝT PHÂN THEO LOẠI ĐÔ THỊ.

4: CƠ CẤU PHƯƠNG TIỆN PHÂN THEO LOẠI ĐÔ THỊ. 5: LÝ DO LỰA CHỌN XE BUÝT CỦA NGƯỜI DÂN HÀ NỘI. 6: ĐÁNH GIÁ CỦA HÀNH KHÁCH VỀ CHẤT LƯỢNG DỊCH VỤ XE BUÝT. 7 MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU.

8 GIÁ TRỊ NGOẠI LAI (OUTLIER) VÀ GIÁ TRỊ GÂY ẢNH HƯỞNG (INFLUENTIAL RECORD RESPONDENT). 1: QUY TRÌNH HỢP LÝ HÓA MẠNG LƯỚI TUYẾN VTHKCC BẰNG XE BUÝT Ở HÀ NỘI. 2: XÁC ĐỊNH MẠNG LƯỚI TUYẾN THEO HƯỚNG ĐA TÂM. 3: MỐI QUAN HỆ GIỮA TUYẾN TRỤC VÀ TUYẾN GOM.

4: ĐIỀU CHỈNH LỘ TRÌNH VÀ BỐ TRÍ LẠI TUYẾN. 5: XÁC ĐỊNH VỊ TRÍ ĐIỂM TRUNG CHUYỂN ĐỂ TĂNG NĂNG LỰC CỦA MẠNG LƯỚI TUYẾN. 140 Luận án tiến sĩ Quản lý Kinh tế 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài “ Trong những năm qua, đô thị Việt Nam đã có bước phát triển mạnh mẽ cả về quy mô, số lượng cũng như chất lượng.

Hệ thống đô thị Việt Nam đã tạo ra một diện mạo đô thị mới theo hướng không gian đô thị văn minh và hiện đại, tạo điều kiện cho người dân có cuộc sống chất lượng cao. Hệ thống đô thị Việt Nam phát triển ngày càng mạnh mẽ, phân bố tương đối đồng đều trên cả nước. Đô thị đã góp phần quan trọng đưa nước ta thoát khỏi ngưỡng nghèo để trở thành nước có thu nhập trung bình thấp. Diện mạo đô thị đang dần khởi sắc.

Hệ thống hạ tầng đô thị được cải thiện nhiều, nhất là đường sá, cầu vượt sông, cấp nước, cấp điện và chiếu sáng công cộng. Nhiều khu đô thị mới được xây dựng. “ Tuy nhiên, ở Việt Nam sau đổi mới, xuất hiện nhiều vấn đề trong quá trình phát triển đô thị như: tăng trưởng nóng, thiếu quy hoạch, vấn đề môi trường, quản lý xã hội ở các đô thị.