Tổ chức hoạt động của hội đồng nhân dân xã ở việt nam hiện nay luận án tiến sĩ

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI LÊ VĂN MINH LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tác giả. Các kết quả và số liệu nêu trên trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng, đã được các cơ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA quan chức năng công bố. Những nội dung, luận điểm của luận án chưa được công HỘI bố trongĐỒNG bất cứ côngNHÂN DÂN trình nghiên XÃlậpỞnào. cứu độc VIỆT NAM HIỆN NAY Tác giả luận án Lê Văn Minh LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC Hà Nội - 2018 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI LÊ VĂN MINH TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN XÃ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật hành chính Mã số: 938.02 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC Người hướng dẫn khoa học: PGS.

Bùi Xuân Đức PGS. Lương Thanh Cường Hà Nội - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tác giả. Các kết quả và số liệu nêu trên trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng, đã được các cơ quan chức năng công bố. Những nội dung, luận điểm của luận án chưa được công bố trong bất cứ công trình nghiên cứu độc lập nào.

Tác giả luận án Lê Văn Minh MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. Tình hình nghiên cứu đề tài luận án. Nhận xét về tình hình nghiên cứu và những vấn đề đặt ra cần nghiên cứu của đề tài luận án.

Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu để tài luận án. 35 Kết luận Chương 1. 36 CHƯƠNG 2 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN XÃ. Khái niệm, đặc điểm tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân xã.

Nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân xã. Các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân xã. Tổ chức và hoạt động của cơ quan Hội đồng địa phương của một số nước trên thế giới và giá trị tham khảo cho Việt Nam. 65 Kết luận Chương 2.

74 CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN XÃ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY. Thực trạng tổ chức của Hội đồng nhân dân xã. Thực trạng hoạt động của Hội đồng nhân dân xã. Đánh giá chung về thực trạng tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân xã.

Mối quan hệ giữa Hội đồng nhân dân xã với Đảng ủy, Ủy ban Mặt trận tổ quốc xã và Ủy ban nhân dân xã. 116 Kết luận chương 3. 123 CHƯƠNG 4 QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI TỔ CHỨC VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN XÃ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY. Quan điểm đổi mới tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân xã.

Giải pháp đổi mới tổ chức và hoạt động Hội đồng nhân dân xã. 130 Kết luận chương 4. 148 KẾT LUẬN CHUNG. 149 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.

151 DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT Bộ máy nhà nước : BMNN Chính quyền địa phương : CQĐP Hoạt động giám sát : HĐGS Hội đồng nhân dân : HĐND Quy phạm pháp luật : QPPL Thường trực Hội đồng nhân dân : TTHĐND Tiếp xúc cử tri : TXCT Xã hội chủ nghĩa : XHCN Ủy ban Mặt trận tổ quốc : UBMTTQ Ủy ban nhân dân : UBND Ủy ban Thường vụ Quốc hội : UBTVQH DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3. Biểu thống kê cơ cấu người trúng cử đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã nhiệm kỳ 2011-2016 với 2016-2021. Biểu thống kê cơ cấu người trúng cử đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã nhiệm kỳ 2016-2021. Biểu thống kê thành phần trúng cử đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã nhiệm kỳ 2016-2021.

Biểu thống kê trình độ chuyên môn của thường trực Hội đồng nhân dân cấp xã nhiệm kỳ 2004-2011; nhiệm kỳ 2011-2016 và nhiệm kỳ 2016-2021.177 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3. Biểu đồ So sánh cơ cấu đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã nhiệm kỳ 2016-2021 với 2011-2016. Biểu đồ cơ cấu trình độ chuyên môn của đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã nhiệm kỳ 2016-2021. Biểu đồ cơ cấu trình độ Lý luận chính trị của đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã nhiệm kỳ 2016-2021.

Biểu đồ cơ cấu độ tuổi của đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã nhiệm kỳ 2016-2021. Biểu đồ cơ cấu đại biểu Hội đồng nhân dân xã tự ứng cử và được đề cử nhiệm kỳ 2016-2021. Biểu đồ cơ cấu đại biểu Hội đồng nhân dân xã được bầu mới nhiệm kỳ 2016-2021. Biểu đồ cơ cấu Đảng viên là đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã nhiệm kỳ 2016-2021.

Biểu đồ cơ cấu thành phần trúng cử đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã nhiệm kỳ 2016-2021. Biểu đồ thể hiện trình độ chuyên môn của Thường trực Hội đồng nhân dân cấp xã nhiệm kỳ 2004-2011, nhiệm kỳ 2011-2016 và nhiệm kỳ 2016-2021. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa (XHCN) Việt Nam là nhà nước pháp quyền XHCN, nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân, tất cả quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân. Nhà nước phải phục vụ Nhân dân, gắn bó mật thiết với Nhân dân, chịu sự kiểm tra, giám sát của Nhân dân, tôn trọng, lắng nghe ý kiến của Nhân dân, nhà nước phải bảo đảm cho các quyền và lợi ích hợp pháp của Nhân dân được thực hiện trên thực tế.

Để thực hiện quyền lực của mình, Nhân dân thông qua nhiều cơ quan nhà nước khác nhau, ở các xã nông thôn Nhân dân chủ yếu thông qua Hội đồng nhân dân (HĐND) xã để thực hiện quyền lực của mình. HĐND xã là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân trong xã, chịu trách nhiệm trước Nhân dân và cơ quan nhà nước cấp trên, do Nhân dân trong xã bầu ra bằng hình thức phổ thông bình đẳng trực tiếp và bỏ phiếu kín. HĐND xã là cơ quan gần dân nhất, có quan hệ trực tiếp đến từng người dân, là nơi gắn bó giữa chính quyền với Nhân dân, là cầu nối chuyển tải các đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước đến với Nhân dân. Chính vì vậy, HĐND xã có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội của xã.

HĐND xã là kênh quan trọng để Nhân dân trong xã thể hiện ý chí, nguyện vọng, quyền lực của mình, bởi mọi đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của nhà nước có đi vào cuộc sống được hay không một phần phụ thuộc không nhỏ vào hiệu quả hoạt động của cơ quan quyền lực này. Từ thực tiễn đã cho thấy, ở đâu HĐND xã hoạt động có hiệu lực, hiệu quả thì ở xã đó các đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước được chấp hành nghiêm chỉnh, quyền của Nhân dân được bảo đảm, ngược lại nếu ở xã nào HĐND xã yếu kém, hoạt động hình thức, không hiệu lực, hiệu quả thì ở đó đời sống kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội và các quyền tự do dân chủ khác của Nhân dân trong xã gặp nhiều khó khăn, trật tự an ninh không được bảo đảm, dễ phát 1 sinh các hiện tượng tiêu cực trong xã hội, vấn đề dân chủ và quyền lực của Nhân dân địa phương không được thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ. Hơn 70 năm qua là thời kỳ đất nước có nhiều biến đổi, HĐND xã đã có những đóng góp không nhỏ vào sự nghiệp phát triển chung của đất nước và của từng địa phương, HĐND xã là cơ quan ban hành ra nghị quyết làm cơ sở cho Ủy ban nhân dân (UBND) xã ban hành quyết định phục vụ cho công tác quản lý và phát triển kinh tế, văn hóa xã hội ở xã. HĐND xã là cơ quan quyết định những vấn đề cơ bản và quan trọng của xã, thực hiện hoạt động giám sát (HĐGS) việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật tại xã.

Với vị trí, vai trò và những đóng góp quan trọng như vậy, trong giai đoạn hiện nay HĐND xã phải được chăm lo, đổi mới, củng cố, hoàn thiện nhiều hơn nữa cả về tổ chức và hoạt động. Trong công cuộc đổi mới đất nước do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo có một nội dung đổi mới rất được Đảng quan tâm, đó là đổi mới bộ máy nhà nước (MBNN), trong đó có HĐND xã. Nghị quyết Đại hội lần thứ VI, VII, VIII, IX, X, XI và XII đều đề cập đến việc đổi mới tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương (CQĐP). Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng đã khẳng định: “Tiếp tục đổi mới tổ chức hoạt động của CQĐP.

Nâng cao chất lượng hoạt động của HĐND và UBND các cấp, bảo đảm quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm trong việc quyết định và tổ chức thực hiện những chính sách trong phạm vi được phân cấp” [27, tr. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng Cộng sản Việt Nam tiếp tục khẳng định: “Hoàn thiện mô hình tổ chức CQĐP phù hợp với đặc điểm ở nông thôn, đô thị, hải đảo, đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt theo luật định” [28, tr. Tinh thần trong các bản nghị quyết của Đảng đã được thể chế vào trong các văn bản quy phạm pháp luật (QPPL), các quy định của pháp luật về cơ quan Hội đồng không ngừng được hoàn thiện, phát triển, gần đây nhất Hiến pháp năm 2013 đã quy định về CQĐP các cấp ở Việt Nam gồm có HĐND và UBND được tổ chức phù hợp với đặc điểm nông thôn, đô thị, hải đảo, đơn vị hành chính - kinh tế đặc thù và theo xu hướng phân quyền nhiều hơn cho CQĐP. Trên tinh thần của Hiến pháp, 2 Quốc hội đã ban hành Luật Tổ chức CQĐP năm 2015.

Theo đó, đã có nhiều quy định mới về tổ chức và hoạt động của HĐND xã so với Luật Tổ chức HĐND và UBND năm 2003. Đã có những thay đổi khá cơ bản về nhận thức cũng như phương hướng về xây dựng mô hình tổ chức CQĐP theo yêu cầu cải cách BMNN trong giai đoạn mới.