Luận án tiến sĩ kinh tế: Tác động của đầu tư công tới tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam - Nguyễn Đoan Trang

Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Tr−êng ®¹i häc kinh tÕ quèc d©n --------

-------- NguyÔn §OAN TRANG T¸c ®éng cña ®Çu t− c«ng tíi t¨ng tr−ëng kinh tÕ t¹i viÖt nam Hµ Néi - 2018 Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Tr−êng ®¹i häc kinh tÕ quèc d©n --------

-------- NguyÔn §OAN TRANG T¸c ®éng cña ®Çu t− c«ng tíi t¨ng tr−ëng kinh tÕ t¹i viÖt nam Chuyªn ngµnh: kinh tÕ ®Çu t− M· sè: 62310105 Ng−êi h−íng dÉn khoa häc: 1.ts nguyÔn v¨n phóc 2.TS nguyÔn ®×nh phan Hµ Néi - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật. Hà Nội, ngày tháng năm 2018 Người hướng dẫn khoa học Tác giả luận án PGS.TS Nguyễn Văn Phúc Nguyễn Đoan Trang LỜI CẢM ƠN Trong quá trình nghiên cứu em đã nhận được sự giúp đỡ rất nhiều từ gia đình, các thầy cô giáo và bạn bè, đã luôn luôn động viên, giúp đỡ em trên con đường nghiên cứu khoa học đầy nghiêm túc và vất vả. Là người đi sau và được học hỏi, em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất tới PGS.TS Nguyễn Văn Phúc và GS.TS Nguyễn Đình Phan, những người đã luôn tận tình hướng dẫn và khuyến khích trong suốt bốn năm qua, để em hoàn thành luận án.

Em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến các thầy, cô giáo ở khoa Đầu Tư – Trường Đại học KTQD đã luôn động viên, chia sẻ tài liệu, hỗ trợ công việc, tạo điều kiện cho em thực hiện nghiên cứu. Cảm ơn gia đình đã tạo mọi điều kiện cho em được học tập và nghiên cứu để hoàn thành luận án! Cảm ơn các cơ quan ban ngành, các đồng nghiệp và bạn bè đã chia sẻ thông tin và giúp đỡ tôi trong việc thu thập thông tin trong suốt quá trình nghiên cứu! Hà Nội, ngày tháng năm 2018 Tác giả luận án Nguyễn Đoan Trang MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TIẾNG ANH DANH MỤC CÁC BẢNG DANH MỤC CÁC HÌNH VÀ HỘP MỞ ĐẦU. Sự cần thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Phạm vi và đối tuợng nghiên cứu. Những đóng góp mới của Luận án. Những hạn chế của luận án.

Kết cấu của luận án. 6 CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ ĐẦU TƯ CÔNG VÀ TÁC ĐỘNG CỦA ĐẦU TƯ CÔNG TỚI TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ. Cơ sở lý luận về đầu tư công. Bản chất của đầu tư công.

Phân loại đầu tư công. Đặc điểm của đầu tư công. Xu hướng biến động của đầu tư công. Tăng trưởng kinh tế.

Khung lý thuyết về tác động của đầu tư công đến tăng trưởng kinh tế. Các nhân tố ảnh hưởng tới mối quan hệ giữa đầu tư công và tăng trưởng kinh tế. Cơ chế, chính sách của Chính phủ về đầu tư công. Hiệu quả của dự án đầu tư công.

Phân bổ vốn đầu tư công. Nhu cầu vốn đầu tư công. Xã hội hóa nguồn vốn đầu tư. 26 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Tổng quan các nghiên cứu trong và ngoài nước về tác động của đầu tư công tới tăng trưởng kinh tế. Tổng quan các nghiên cứu phân tích tác động từ phía cầu. Tổng quan các nghiên cứu phân tích tác động từ phía cung. Một số mô hình khác.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp đánh giá tác động của đầu tư công tới tăng trưởng kinh tế. Mô hình ước lượng mức đầu tư công tối ưu cho Việt Nam. Phương pháp xác định các nhân tố ảnh hưởng tới mối quan hệ giữa đầu tư công và tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam.

47 CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG ĐẦU TƯ CÔNG VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ Ở VIỆT NAM. Thực trạng về tăng truởng kinh tế Việt Nam thời gian qua. Tốc độ tăng trưởng kinh tế. Tốc độ tăng trưởng và cơ cấu kinh tế theo ngành.

Thực trạng đầu tư công tại Việt Nam. Các nguồn hình thành vốn đầu tư công tại Việt Nam. Quy mô vốn đầu tư công tại Việt Nam. Cơ cấu vốn đầu tư công tại Việt Nam.

Hiệu quả đầu tư công qua ICOR. Quản lý nhà nước về Đầu tư công tại Việt Nam. Mối quan hệ giữa đầu tư công và tăng trưởng kinh tế Việt Nam. Vai trò của đầu tư công đối với tăng trưởng kinh tế Việt Nam.

Vai trò của đầu tư công trong phát triển nguồn vốn con người và tăng năng suất của nền kinh tế. Vai trò kích cầu cho nền kinh tế. 79 CHƯƠNG 4: TÁC ĐỘNG CỦA ĐẦU TƯ CÔNG TỚI TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ VIỆT NAM. Tác động của đầu tư công tới tăng trưởng kinh tế Việt Nam.

Tác động của đầu tư công tới tăng truởng kinh tế Việt Nam từ phía cầu. Tác động của đầu tư công tới tăng truởng kinh tế Việt Nam từ phía cung. Mức đầu tư công tối ưu cho Việt Nam. Chỉ định mô hình kinh tế lượng.

Mô tả số liệu. Kết quả tính toán. Các nhân tố ảnh hưởng tới mối quan hệ giữa đầu tư công và tăng trưởng kinh tế. 102 CHƯƠNG 5: TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ KIẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH.

Tóm tắt các kết quả nghiên cứu. Một số khuyến nghị. 127 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. 128 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

141 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT Cụm từ viết tắt Từ gốc CP Chính phủ CTMTQG Chương trình mục tiêu quốc gia DNDD Doanh nghiệp dân doanh DNNN Doanh nghiệp nhà nước ĐT XDCB Đầu tư xây dựng cơ bản GĐ Giám đốc GTSX Giá trị sản xuất HĐND Hội đồng nhân dân KCN Khu công nghiệp KHPT KT-XH Kế hoạch phát triển kinh tế xã hội NSNN Ngân sách nhà nước PGS.TSKH Phó giáo sư, tiến sỹ khoa học QH Quốc hội TPHCM Thành phố Hồ Chí Minh TS Tiến sĩ UBND Ủy ban nhân dân DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TIẾNG ANH Cụm từ Từ gốc Giải nghĩa viết tắt AEs Advanced Economies Các nền kinh tế phát triển ASEAN Association of Southest-Asian Nations Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á EMs Emerging Markets Các thị trường đang nổi EMU European Monetary Union Liên minh Tiền tệ châu Âu EU European Union Liên minh châu Âu FDI Foreign Direct Investment Đầu tư trực tiếp nước ngoài GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm trong nước ICOR Incremental Capital-Output Ratio Tỷ lệ vốn/sản lượng tăng thêm ILO International Labour Organization Tổ chức Lao động Thế giới IMF International Monetary Fund Quỹ Tiền tệ Quốc tế LIDCs Low Income Development Countries Các nước đang phát triển thu nhập thấp MOSF Ministry of Strategy and Finance Bộ Chiến lược và Tài chính Hàn Quốc MTEF Medium-term Expenditure Framework Khung khổ chi tiêu trung hạn NGO Non Government Organization Tổ chức phi chính phủ NPV Net Present Value Giá trị hiện tại ròng ODA Official Development Assistance Hỗ trợ phát triển chính thức OECD Organization for economic cooperation Tổ chức hợp tác và phát triển and developmen OLS Ordinary Least Squares Phương pháp bình quân nhỏ nhất PPP Public-Private Partnership Đối tác hợp tác Công - Tư R&D Research and Development Nghiên cứu và phát triển TFP Total Factor Productivity Năng suất nhân tố tổng hợp UNCTAD United Nations Conference on Trade Hội nghị Liên Hợp Quốc về and Development Thương mại và Phát triển VAR Vector Autoregression Mô hình tự hồi quy véctơ VECM Vector Error Correction Model Mô hình hiệu chỉnh sai số DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3.1: Tăng trưởng toàn nền kinh tế qua các giai đoạn của kỳ kế hoạch 5 năm, % so với cùng kỳ .2: Tốc độ tăng trưởng của các nước trong khu vực Đông Nam Á .3: Cơ cấu tổng vốn đầu tư toàn xã hội từ năm 1995 đến nay.4: Tỷ trọng đầu tư cho một số kết cấu hạ tầng kinh tế chính trong tổng đầu tư công của Việt Nam (%) .5: Hệ số ICOR theo giá so sánh 2010 .6: Hệ số ICOR theo khu vực sở hữu .7: Vai trò của đầu tư công đối với tăng trưởng kinh tế Việt Nam theo các giai đoạn phát triển .1: Kiểm định tính dừng của các chuỗi số liệu .2: Kết quả ước lượng mô hình đánh giá tác động của IG tới GDP .3: Kết quả kiểm định tính hợp lý của mô hình .4: Kết quả ước lượng mô hình đánh giá tác động của IG tới GDP sau khi điều chỉnh tính mùa vụ .5: Các biến số GDP và ITN có kết quả kiểm định cụ thể .6: Kết quả kiểm định đồng tích hợp.7: Kết quả kiểm định độ trễ của mô hình .8: Kết quả phân rã phương sai .9: Kết quả ước lượng cho toàn bộ mẫu .10: Kết quả ước lượng cho toàn bộ mẫu .11: Kết quả ước lượng tác động của đầu tư công tới năng suất lao động .12: Mức đầu tư công tối ưu cho Việt Nam .13: Bảng tóm tắt các biến độc lập và các biến phụ thuộc của mô hình hồi quy .14: Kết quả hồi quy giữa các biến. 104 DANH MỤC CÁC HÌNH VÀ HỘP Hình 1.1: Hàng hóa công cộng thuần túy và không thuần túy .2: Xu hướng biến đổi của đầu tư công tại các nhóm nước và nền kinh tế trong những thập kỷ qua (% GDP) .3: Xu hướng biến động của đầu tư công tại Việt Nam .4: Sơ đồ hướng tác động của đầu tư công tới tăng trưởng kinh tế .1: Tác động của đầu tư công đối với đầu tư tư nhân .1: Tăng trưởng GDP theo ngành, %, giá 2010 .2: Cơ cấu kinh tế Việt Nam trong những năm gần đây .3: Tỷ trọng các nguồn hình thành vốn đầu tư công qua các năm (%) .4: Quy mô vốn đầu tư khu vực kinh tế Nhà nước của Việt Nam (triệu đồng, giá so sánh 2010) .5: Tỉ lệ vốn đầu tư công/GDP của Việt Nam (%) .6: Xu hướng biến đổi tỷ lệ vốn đầu tư công/GDP tại các nhóm nền kinh tế theo thời gian (%) .7: Đầu tư công tại Việt Nam chia theo lĩnh vực đầu tư (giá so sánh 2010) .8: Quy trình lập kế hoạch, lựa chọn và ra quyết định đối với các dự án đầu tư công.9: Khối lượng hàng hóa vận chuyển theo ngành vận tải (nghìn tấn).10: Tốc độ tăng đầu tư công và tốc độ tăng GDP của Việt Nam trong những năm qua (%) .1: Giá trị GDP và IG giai đoạn 2000QI-2016QIV .2: Giá trị GDP trong giai đoạn 2000QI-2016QIV .3: Kết quả kiểm định tính ổn định của mô hình .