Phát triển thị trường sức lao động ở thành phố Hà Nội - Bùi Thanh Tùng

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu ra trong luận án là trung thực có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Bùi Thanh Tùng luan an MỤC LỤC Trang MỤC LỤC DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT MỞ ĐẦU 5 Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN TỚI ĐỀ TÀI 10 1. Một số công trình nghiên cứu nước ngoài liên quan đến đề tài luận án 10 1.

Một số công trình nghiên cứu trong nước liên quan đến đề tài luận án 18 1. Khái quát kết quả của các công trình nghiên cứu đã công bố và những vấn đề luận án tiếp tục giải quyết 25 Chương 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG SỨC LAO ĐỘNG Ở THÀNH PHỐ HÀ NỘI VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN 30 2. Những vấn đề chung về thị trường và thị trường sức lao động 30 2. Quan niệm, nội dung và các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển thị trường sức lao động ở thành phố Hà Nội 55 2.

Kinh nghiệm phát triển thị trường sức lao động ở một số địa phương trong nước và bài học rút ra cho thành phố Hà Nội 70 Chương 3 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG SỨC LAO ĐỘNG Ở THÀNH PHỐ HÀ NỘI 85 3. Thành tựu, hạn chế trong phát triển thị trường sức lao động ở thành phố Hà Nội 85 3. Nguyên nhân thành tựu, hạn chế và một số vấn đề đặt ra từ thực trạng phát triển thị trường sức lao động ở thành phố Hà Nội 112 Chương 4 QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG SỨC LAO ĐỘNG Ở THÀNH PHỐ HÀ NỘI THỜI GIAN TỚI 126 4. Quan điểm phát triển thị trường sức lao động ở thành phố Hà Nội thời gian tới 126 4.

Giải pháp phát triển thị trường sức lao động ở thành phố Hà Nội thời gian tới 132 KẾT LUẬN 165 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 167 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 168 PHỤ LỤC 176 luan an DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TT Chữ viết đầy đủ Chữ viết tắt 1 Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CNH, HĐH 2 Kinh tế - xã hội KT - XH 3 Kinh tế thị trường KTTT 4 Nhà xuất bản Nxb 5 Thị trường sức lao động TTSLĐ 6 Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế OECD 7 Tổ chức lao động quốc tế ILO 8 Xã hội chủ nghĩa XHCN luan an DANH MỤC BẢNG BIỂU STT Tên bảng Tran g Bảng 3.1 Lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên của thành phố Hà Nội so với cả nước giai đoạn 2011 - 2018 85 Bảng 3.2 Tỷ lệ tham gia lực lượng lao động của thành phố Hà Nội giai đoạn từ 2011 đến 2018 86 Bảng 3.3 Số doanh nghiệp đang hoạt động phân theo loại hình doanh nghiệp của Hà Nội giai đoạn 2011-2016 89 Bảng 3.4 Cơ cấu lao động phân chia theo trình độ chuyên môn kỹ thuật và qua đào tạo của Hà Nội 92 Bảng 3.5 Thu nhập bình quân đầu người/tháng của Hà Nội giai đoạn 2011-2018 96 Bảng 3.6 Số lao động phân theo khu vực kinh tế 98 Bảng 3.7 Cơ cấu lao động có việc làm chia theo loại hình kinh tế và khu vực trên địa bàn thành phố Hà Nội năm 2016 101 Bảng 3.8 Cơ cấu lao động theo vị thế việc làm trên địa bàn thành phố Hà Nội 102 Bảng 3.9 Tỷ lệ lao động phân theo khu vực kinh tế 111 luan an DANH MỤC BIỂU ĐỒ STT Tên biểu đồ Tran g Biểu đồ 3.1 Tỷ lệ doanh nghiệp phân chia theo thành phần kinh tế của Hà Nội giai đoạn 2011-2016 88 Biểu đồ 3.2 Tỷ lệ lao động thành phố Hà Nội đã qua đào tạo năm 2018 theo khu vực 93 Biểu đồ 3.3 Cơ cấu tuổi của lực lượng lao động thành phố Hà Nội năm 2016 theo giới tính 94 Biểu đồ 3.4 Số lượng lao động xuất khẩu của Hà Nội giai đoạn 2011- 2018 97 Biểu đồ 3.5 Cơ cấu lao động có việc làm theo khu vực kinh tế trên địa bàn thành phố Hà Nội 100 Biểu đồ 3.6 Phân bổ lực lượng lao động thành phố Hà Nội Quý 1/ 2017 theo khu vực và giới tính 103 Biểu đồ 3.7 Cơ cấu lao động phân chia theo trình độ chuyên môn kỹ thuật và qua đào tạo của Hà Nội 107 luan an 5 MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài luận án Thị trường sức lao động là một bộ phận cấu thành của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Sự hình thành và phát triển TTSLĐ trong nền KTTT là một tất yếu khách quan, là nguồn lực to lớn nhất tạo ra của cải vật chất và các giá trị tinh thần của xã hội. Đặc biệt là trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, phát triển TTSLĐ có vai trò rất quan trọng, mang tính cấp thiết, lâu dài đối với sự phát triển bền vững nền kinh tế.

Cùng với quá trình đổi mới đất nước, nhiều giải pháp phát triển TTSLĐ như tạo việc làm cho người lao động, giải quyết vấn đề lao động - việc làm đã được các cấp, các ngành quan tâm nhằm tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế, ổn định chính trị - xã hội. Vì vậy trong thời gian qua, vấn đề phát triển TTSLĐ luôn được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước. Hà Nội là trung tâm chính trị, kinh tế và văn hoá của đất nước, nằm trong tam giác kinh tế trọng điểm phía Bắc: Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, là địa phương có hệ thống thị trường phát triển mạnh nhất. Trong những năm qua Hà Nội đã thu hút được nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước tham gia vào phát triển kinh tế, tạo những bước chuyển biến quan trọng đối với thủ đô trên nhiều lĩnh vực trong đó có phát triển TTSLĐ.

Quá trình đổi mới và phát triển kinh tế của Hà Nội đã từng bước hình thành, phát triển TTSLĐ trong hệ thống thị trường cung ứng các yếu tố đầu vào sản xuất. Việc xuất hiện TTSLĐ - với vai trò nguồn cung ứng sức lao động, đã tạo nên tác động tích cực đến nội dung phát triển KT - XH của Thành phố cũng như của cả nền kinh tế đất nước. Sự phát triển TTSLĐ của thành phố Hà Nội góp phần phân bổ nguồn lực lao động giữa các ngành, các vùng một cách hợp lý. Thực tế trong những năm qua mặc dù TTSLĐ ở Hà Nội đã có những chuyển biến tích cực: cung cầu sức lao động tăng dần, chất lượng lao động ngày càng được cải thiện, cơ cấu lao động luan an 6 chuyển biến tích cực, tỷ lệ thất nghiệp thấp.

Tuy nhiên, diễn biến của TTSLĐ trong thời gian qua còn khá phức tạp, mang tính tự phát nằm ngoài tầm kiểm soát của nhà nước và còn nhiều hạn chế như: sức cầu về lao động còn thấp, cung về lao động chưa đảm bảo được chất lượng, mất cân đối giữa cung và cầu lao động, giá cả sức lao động còn thấp, hệ thống cơ chế chính sách còn thiếu và chưa đồng bộ, hệ thống hỗ trợ giao dịch trên TTSLĐ còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu của thị trường. Như vậy, việc phát triển TTSLĐ phải được ưu tiên hàng đầu trong chiến lược phát triển KT - XH. Phát triển TTSLĐ ở Hà Nội cần phải được đặt trên cơ sở phân tích những thế mạnh và những điểm yếu của thị trường từ đó để có những chính sách nhằm phát huy thế mạnh đồng thời có những giải pháp làm hạn chế những mặt yếu kém trong việc phát triển TTSLĐ nhằm đáp ứng yêu cầu của sự phát triển kinh tế của Hà Nội nói riêng và phát triển của các nước nói chung. Để góp phần giải quyết những hạn chế phát triển TTSLĐ trên địa bàn thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu công cuộc xây dựng kinh tế, xây dựng Thủ đô, xây dựng đất nước, tác giả đã chọn: “Phát triển thị trường sức lao động ở thành phố Hà Nội” làm đề tài luận án.

Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu * Mục đích nghiên cứu Luận án làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn về phát triển TTSLĐ ở thành phố Hà Nội; đề xuất quan điểm, giải pháp phát triển TTSLĐ ở thành phố Hà Nội thời gian tới. * Nhiệm vụ nghiên cứu Để đạt được mục đích trên, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài tập trung làm rõ những vấn đề sau: - Tổng quan các công trình nghiên cứu trong nước và ngoài nước có liên quan đến đề tài nghiên cứu. luan an 7 - Làm rõ cơ sở lý luận cho phát triển TTSLĐ ở thành phố Hà Nội: Quan niệm, tiêu chí và nhân tố ảnh hưởng đến phát triển thị trường sức lao động ở thành phố Hà Nội; - Nghiên cứu kinh nghiệm phát triển TTSLĐ ở một số địa phương trong nước và rút ra bài học cho thành phố Hà Nội. - Đánh giá thực trạng phát triển TTSLĐ ở thành phố Hà Nội thời gian qua bao gồm: Thành tựu, hạn chế, nguyên nhân và những vấn đề đặt ra.

- Đề xuất quan điểm và giải pháp phát triển TTSLĐ ở thành phố Hà Nội thời gian tới. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu * Đối tượng nghiên cứu Phát triển thị trường sức lao động. * Phạm vi nghiên cứu - Về nội dung: Luận án nghiên cứu phát triển TTSLĐ ở thành phố Hà Nội bao gồm quy mô TTSLĐ, chất lượng TTSLĐ và cơ cấu TTSLĐ. - Về không gian: thành phố Hà Nội.

- Về thời gian: Các số liệu đánh giá thực trạng được thực hiện chủ yếu từ năm 2011 đến 2018. Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu * Cơ sở lý luận Đề tài được nghiên cứu dựa trên quan điểm lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, đường lối, chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước về phát triển thị trường sức lao động. * Cơ sở thực tiễn Luận án được xây dựng trên cơ sở khảo sát, điều tra, nghiên cứu những vấn đề thực tiễn phát triển TTSLĐ ở thành phố Hà Nội thời gian qua, đồng thời có tham khảo, kế thừa những kết quả nghiên cứu của các công trình nghiên cứu khoa học đã công bố, khai thác kinh nghiệm một số thành phố lớn trong nước. luan an 8 * Phương pháp nghiên cứu Phương pháp chung: Tác giả sử dụng phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử để nghiên cứu phát triển TTSLĐ ở thành phố Hà Nội.

Phương pháp này được sử dụng trong tất cả các chương của Luận án.