Luận án Tiến sĩ: Phát triển KCN bền vững vùng KTTĐ Bắc Bộ - Vũ Thành Hương

i B GIÁO D C VÀ ðÀO T O TRƯ NG ð I H C KINH T QU C DÂN  VŨ THÀNH HƯ NG PHÁT TRI N CÁC KHU CÔNG NGHI P VÙNG KINH T TR NG ðI M B C B THEO HƯ NG B!N V"NG LU N ÁN TI N SĨ KINH T HÀ N I – 2010 ii B GIÁO D C VÀ ðÀO T O TRƯ NG ð I H C KINH T QU C DÂN  VŨ THÀNH HƯ NG PHÁT TRI N CÁC KHU CÔNG NGHI P VÙNG KINH T TR NG ðI M B C B THEO HƯ NG B!N V"NG Chuyên ngành : KINH T PHÁT TRI N Mã s : 62.01 LU N ÁN TI N SĨ KINH T Ngư i hư ng d n khoa h c: GS. TSKH LÊ DU PHONG HÀ N I – 2010 iii L I CAM ðOAN Tôi xin cam ñoan r ng, b n Lu n án "Phát tri n các khu công nghi p vùng Kinh t! tr"ng ñi m B$c b% theo hư(ng b)n v*ng" là công trình nghiên c/u ñ%c l p, do chính tôi hoàn thành. Các s5 li u, tài li u tham kh o và trích d6n ñư7c s8 d9ng trong lu n án này ñ)u nêu rõ xu<t x/ tác gi và ñư7c ghi trong danh m9c các tài li u tham kh o. Tôi xin ch u trách nhi"m trư c pháp lu&t v( l i cam ñoan trên! Hà N%i, ngày 20 tháng 05 năm 2010 Tác gi+ lu&n án Vũ Thành Hư.ng iv DANH M0C CÁC CH1 VI T T2T BHLð : B o h lao ñ ng BR – VT : Bà R a – Vũng Tàu BQL : Ban qu n lý BVMT : B o v$ môi trư*ng B KHðT : B K, ho-ch và ð/u tư CCN : C1m công nghi$p CNH, HðH : Công nghi$p hoá, hi$n ñ-i hoá DDI : ð/u tư trong nư7c ðKKT : ð8c khu kinh t, ðTNN : ð/u tư nư7c ngoài GTSX : Giá tr s n xu>t KCN : Khu công nghi$p KCX : Khu ch, xu>t KKT : Khu kinh t, KTTð : Kinh t, tr?ng ñi@m KTTðBB : Kinh t, tr?ng ñi@m BAc b KTTðMT : Kinh t, tr?ng ñi@m miCn Trung KTTðPN : Kinh t, tr?ng ñi@m phía Nam KTXH : Kinh t,, xã h i MNC : Công ty ña quHc gia NSLð : Năng su>t lao ñ ng NXB : Nhà xu>t b n PTBV : Phát tri@n bCn vJng QL : QuHc l R&D : Nghiên cMu và phát tri@n TP.

HCM : Thành phH HO Chí Minh VKTTð : Vùng Kinh t, tr?ng ñi@m XHCN : Xã h i chQ nghĩa v M0C L0C Trang LSI CAM ðOAN.iii DANH MVC CÁC CHX VIYT TZT.iv DANH MVC CÁC B[NG, HÌNH, SƠ ð^, B[N ð^.1 CHƯƠNG 1: CƠ S4 LÝ LU N VÀ TH7C TI8N V9 PHÁT TRI N B9N V1NG KHU CÔNG NGHI<P. NhJng v>n ñC lý lubn cơ b n vC khu công nghi$p. Phát tri@n bCn vJng và các n i dung cQa phát tri@n bCn vJng. Phát tri@n bCn vJng các khu công nghi$p và các tiêu chí ñánh giá.

Kinh nghi$m cQa m t sH nư7c vC phát tri@n bCn vJng khu công nghi$p và nhJng bài h?c vbn d1ng cho Vi$t Nam .58 CHƯƠNG 2: TH7C TR NG PHÁT TRI N B9N V1NG CÁC KHU CÔNG NGHI<P VÙNG KINH T TR NG ðI M B2C B>. Khái quát vC sj hình thành và phát tri@n vùng kinh t, tr?ng ñi@m BAc b. Chính sách phát tri@n KCN và tác ñ ng cQa nó ñ,n PTBV KCN vùng kinh t, tr?ng ñi@m BAc b. Thjc tr-ng phát tri@n bCn vJng các KCN vùng kinh t, tr?ng ñi@m BAc b.

ðánh giá chung.147 CHƯƠNG 3: GI?I PHÁP PHÁT TRI N CÁC KHU CÔNG NGHI<P VÙNG KTTðBB ð N NĂM 2020 THEO HƯBNG B9N V1NG. ð nh hư7ng phát tri@n các khu công nghi$p vùng KTTðBB ñ,n năm 2020. Gi i pháp phát tri@n các khu công nghi$p vùng kinh t, tr?ng ñi@m BAc b ñ,n năm 2020 theo hư7ng bCn vJng. M t sH ki,n ngh .198 DANH M0C CÔNG TRÌNH CGA TÁC GI? .200 DANH M0C CÁC TÀI LI<U THAM KH?O.201 PH_N PHV LVC vi DANH M0C CÁC B?NG TRONG LU N ÁN B ng 1.1: Tr l$ các lo-i ñ>t trong khu công nghi$p.2: Khung ñánh giá PTBV khu công nghi$p .1: SH KCN theo qui ho-ch ñ,n năm 2010 và sH KCN thjc t, ñ,n h,t năm 2008 .2: Qui mô di$n tích các KCN vùng KTTðBB phân theo ñ a phương.3: Tr l$ ñ>t công nghi$p KCN các ñ a phương VKTTð .4: Qui mô và tình hình cho thuê các KCN các VKTTð.5: Tăng trưtng GTSX các doanh nghi$p trong KCN vùng KTTðBB .6: Qui mô bình quân m t dj án ñăng ký ñ/u tư trong KCN.7: Tr l$ vHn thjc hi$n/lao ñ ng các KCN vùng KTTðBB và c nư7c .8: ðóng góp cQa các KCN vC GTSX và kim ng-ch xu>t khvu m t sH ñ a phương .9: THc ñ chuy@n d ch cơ c>u theo h$ sH Cosφ cQa 3 vùng KTTð .10: Lao ñ ng m>t ñ>t ñưxc gi i quy,t vi$c làm.1: Ma trbn SWOT vC PTBV các KCN vùng KTTðBB.152 vii DANH M0C CÁC HÌNH TRONG LU N ÁN Hình 1.

Quan ñi@m 3 cjc trong phát tri@n bCn vJng. Quan ñi@m phát tri@n bCn vJng dja trên 4 cjc cQa CDS .1: Chuy@n d ch cơ c>u lao ñ ng vùng KTTðBB, 2000 – 2009 .2: Tăng trưtng vC sH lưxng và qui mô các KCN vùng KTTðBB .3: SH lưxng và qui mô các KCN vùng KTTðBB theo ñ a phương .4: Tr l$ các KCN các VKTTð c nư7c phân theo qui mô .5: Qui mô và tr l$ l>p ñ/y KCN các vùng KTTð.6: Tr l$ l>p ñ/y các KCN vùng KTTðBB phân theo ñ a phương .7: Tăng trưtng vC GTSX và GTGT các KCN vùng KTTðBB, giai ño-n 2000 z 2008 .8: Doanh thu và NSLð các KCN m t sH ñ a phương .9: Doanh thu /ha cQa doanh nghi$p trong KCN m t sH ñ a phương .10: ðánh giá cQa các doanh nghi$p trong KCN vC ch>t lưxng c>p ñi$n và nư7c s n xu>t .11: ðánh giá cQa các doanh nghi$p vC H- t/ng trong và ngoài KCN.12: Cung vC lao ñ ng z ðánh giá t{ phía các nhà ñ/u tư .13: Chuy@n d ch cơ c>u kinh t, vùng KTTðBB, giai ño-n 2000 – 2009 .14: Cơ c>u vi$c làm cQa lao ñ ng sau khi b m>t ñ>t .15: Thu nhbp bình quân ñ/u ngư*i cQa các h so v7i trư7c khi b thu hOi ñ>t xây djng KCN.16: Ý ki,n tr l*i cQa các xã có KCN vC trbt tj an ninh ñ a phương .17: Lao ñ ng trong các KCN các ñ a phương vùng KTTðBB.18: Cơ c>u lao ñ ng các KCN Hưng Yên phân theo mMc thu nhbp .19: Cơ c>u nhà t cQa công nhân trong các KCN Hưng Yên.20: Các ho-t ñ ng cQa ngư*i lao ñ ng ngoài gi* làm vi$c .21: Phát sinh ch>t th i công nghi$p theo vùng Vi$t Nam, 2008 .132 viii DANH M0C CÁC SƠ ðH TRONG LU N ÁN Sơ ñO 2.1: H$ thHng cơ ch, chính sách áp d1ng cho KCN vùng KTTðBB .2: Mô hình qu n lý nhà nư7c ñHi v7i các KCN giai ño-n 2000 z 2008.3: Mô hình qu n lý nhà nư7c v7i các KCN giai ño-n t{ 3/2008 ñ,n nay .4: Liên k,t Canon và các doanh nghi$p khác trong KCN Thăng Long .1: Qui trình x~ lý ch>t th i rAn KCN.189 DANH M0C CÁC B?N ðH TRONG LU N ÁN B n ñO 2.1: V trí cQa các vùng KTTð trong c nư7c .2: Hi$n tr-ng phát tri@n các KCN vùng KTTðBB. SJ cLn thiOt nghiên cQu ñT tài Khu công nghi$p (KCN) t Vi$t Nam ra ñ*i cùng v7i ñư*ng lHi ñ•i m7i, mt c~a do ð-i h i l/n thM VI cQa ð ng c ng s n Vi$t Nam năm 1986 khti xư7ng. Ngh Quy,t H i ngh giJa nhi$m kỳ khoá VII năm 1994 ñã ñC ra yêu c/u vC “Quy hoFch các vùng, KCN t p trung”.

Ti,p ñó Ngh quy,t ð-i h i l/n thM VIII cQa ð ng năm 1996 xác ñ nh m1c tiêu: "Hình thành các KCN t p trung, tFo ñHa bàn thu n l7i cho xây dJng các cơ sL công nghi p m(i. Phát tri n công nghi p nông thôn và ven ñô thH L các thành ph5, thH xã. Văn ki$n ð-i h i ð ng toàn quHc l/n thM X năm 2006 cũng xác ñ nh: "Hoàn chNnh quy hoFch phát tri n các khu, c9m, ñi m công nghi p trên c nư(c; hình thành các vùng công nghi p tr"ng ñi m; g$n vi c phát tri n s n xu<t v(i b o ñ m nhà L và các ñi)u ki n sinh hoFt cho ngưQi lao ñ%ng. T{ ñó có th@ th>y ñ nh hư7ng phát tri@n KCN ñã ngày càng ñưxc hoàn thi$n, hư7ng ñ,n m1c tiêu phát tri@n bCn vJng KCN.

M8c dù ñã ñưxc ra ñ*i khá lâu và có nhiCu ñóng góp trong phát tri@n kinh t, ñ>t nư7c, nhưng ph i ñ,n tháng 4 năm 1997 m7i có qui ñ nh chính thMc vC KCN b†ng Ngh ñ nh sH 36/CP cQa Chính phQ: “KCN là khu t p trung các doanh nghi p KCN chuyên s n xu<t hàng công nghi p và thJc hi n các dHch v9 cho s n xu<t công nghi p, có ranh gi(i ñHa lý xác ñHnh, không có dân cư sinh s5ng; do Chính phT hoUc ThT tư(ng Chính phT quy!t ñHnh thành l p”[26]. Tuy nhiên, sj phát tri@n không ng{ng c vC sH và ch>t lưxng cQa các KCN trong c nư7c, nhiCu chính sách qui ñ nh trong Ngh ñ nh 36/CP ñã không còn phù hxp, gây c n trt cho sj PTBV cQa KCN nên tháng 3 năm 2008 Chính PhQ ñã ban hành Ngh ñ nh sH 29/2008/NðzCP, qui ñ nh: “KCN là khu chuyên s n xu<t hàng công nghi p và thJc hi n các dHch v9 cho s n xu<t công nghi p, có ranh gi(i ñHa lý xác ñHnh, ñư7c thành l p theo ñi)u ki n, trình tJ và thT t9c quy ñHnh”[28]. Như vby, chˆ xét riêng vC khái ni$m KCN, so v7i Ngh ñ nh 36/CP thì Ngh ñ nh m7i ñã lưxc b7t qui ñ nh KCN “không có dân cư sinh s5ng”. ðây ñưxc coi là m t trong nhJng tiCn ñC quan tr?ng cho sj PTBV các KCN.

2 Sau 18 năm k@ t{ ngày ra ñ*i cQa KCN Tân Thubn, KCN ñ/u tiên cQa Vi$t Nam, các KCN ñã phát tri@n trt thành nhân tH ñ ng ljc thúc ñvy nCn kinh t, phát tri@n theo hư7ng công nghi$p hóa, hi$n ñ-i hóa. ð,n h,t năm 2009 c nư7c ñã có 249 KCN ñưxc thành lbp v7i t•ng di$n tích ñ>t tj nhiên là 63.173 ha [36], trong ñó di$n tích ñ>t có th@ cho thuê ñ-t g/n 38.858 ha, chi,m trên 61,5% di$n tích ñ>t tj nhiên. Các KCN phân bH t 61 tˆnh, thành phH trên c nư7c nhưng tbp trung t 3 vùng kinh t, tr?ng ñi@m v7i t•ng di$n tích ñ>t tj nhiên chi,m kho ng 65% t•ng di$n tích các KCN c nư7c.