Phát triển du lịch bền vững Thành phố Cần Thơ đến năm 2020 - Luận án Tiến sĩ

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN PHƢỚC QUÝ QUANG PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG THÀNH PHỐ CẦN THƠ ĐẾN NĂM 2020 Chuyên ngành: Quản Lý Kinh Tế Mã số: 9.10 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC 1.TS NGUYỄN VĂN LUÂN 2. TSKH TRẦN TRỌNG KHUÊ i 2018 Hà Nội, năm LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu nêu trong luận án là trung thực. Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả luận án NCS.

Nguyễn Phƣớc Quý Quang ii MỤC LỤC Trang PHẦN MỞ ĐẦU. 01 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU .1 Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài .2 Những khoảng trống trong nghiên cứu liên quan đến luận án. 17 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG20 2.1 Du lịch và vai trò của du lịch đối với sự phát triển kinh tế - xã hội .2 Phát triển bền vững và phát triển du lịch bền vững .3 Đặc điểm và vai trò của phát triển du lịch bền vững .4 Những tiêu chí nhận biết phát triển du lịch bền vững .5 Những yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến phát triển du lịch bền vững .6 Quan điểm về phát triển du lịch bền vững .7 Kinh nghiệm về phát triển du lịch bền vững và những bài học. 52 CHƢƠNG 3: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG THÀNH PHỐ CẦN THƠ.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của Thành phố Cần Thơ .2 Tài nguyên phát triển du lịch của thành phố Cần Thơ .3 Thực trạng phát triển du lịch bền vững thành phố Cần Thơ.

Đánh giá thực trạng và những vấn đề đặt ra đối với phát triển du lịch bền vững thành phố Cần Thơ. 94 CHƢƠNG 4: ĐỊNH HƢỚNG VÀ CÁC GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG THÀNH PHỐ CẦN THƠ ĐẾN NĂM 2020.1 Quan điểm, định hướng và mục tiêu phát triển du lịch bền vững Thành phố Cần Thơ đến năm 2020 .2 Lựa chọn các chiến lược để thực hiện phát triển du lịch bền vững thành phố Cần Thơ đến năm 2020.3 Một số giải pháp cơ bản cho phát triển du lịch bền vững thành phố Cần Thơ đến năm 2020. 147 PHẦN KẾT LUẬN. 150 CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC iii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT CNH: Công nghiệp hóa CSHT: Cơ sở hạ tầng CSVC: Cơ sở vật chất DL: Du lịch ĐBSCL: Đồng bằng Sông Cửu Long EFE: Ma trận các yếu tố bên ngoài IFE: Ma trận các yếu tố bên trong HĐH: Hiện đại hóa HĐDL: Hoạt động du lịch KT-XH: Kinh tế - xã hội KHCN-HTQT: Khoa học công nghệ và hợp tác quốc tế QSPM: Ma trận kế hoạch định lượng chiến lược PTBV: Phát triển bền vững PTDL: Phát triển du lịch PTDLBV: Phát triển du lịch bền vững SPDL: Sản phẩm du lịch TP: Thành phố TNDL: Tài nguyên du lịch TW: Trung ương UBND: Ủy ban nhân dân iv DANH MỤC CÁC BẢNG STT Tên bảng Trang Lượng khách du lịch đến Thành phố Cần Thơ giai đoạn Bảng 3.1 71 2005 - 2016 Khách du lịch quốc tế đến Thành phố Cần Thơ giai Bảng 3.2 72 đoạn 2005 -2016 Khách du lịch nội địa đến Thành phố Cần Thơ giai đoạn Bảng 3.4 Thu nhập du lịch Cần Thơ giai đoạn 2005-2016 75 Bảng 3.5 Các cơ sở lưu trú du lịch Cần Thơ giai đoạn 2005-2016 76 Lao động trong ngành du lịch thành phố Cần Thơ giai Bảng 3.1 Phân tích ma trận SWOT 124 Bảng 4.2 Ma trận QSPM – nhóm chiến lược S-O 127 Bảng 4.3 Ma trận QSPM – nhóm chiến lược S-T 128 Bảng 4.4 Ma trận QSPM – nhóm chiến lược W-O 129 Bảng 4.5 Ma trận QSPM – nhóm chiến lược W-T 130 v DANH MỤC CÁC HÌNH STT Tên hình Trang Hình 2.1 Quan niệm về phát triển bền vững 27 Hình 3.1 Biểu đồ mục đích chuyến đi của khách quốc tế năm 2016 81 Hình 3.2 Biểu đồ mục đích chuyến đi của khách nội địa năm 2016 82 vi PHẦN MỞ ĐẦU GIỚI THIỆU TỔNG QUAN ĐỀ TÀI 1.

Sự cần thiết của đề tài Trong tiến trình thực hiện công cuộc đổi mới ở Việt Nam, du lịch đã và đang trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng và phát triển kinh tế, thúc đẩy tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Phát triển du lịch được nhìn nhận là “ngành công nghiệp không khói” có vai trò quan trọng trong việc thực hiện mục tiêu chiến lược phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2020. Trong “Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030” được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đã xác định: “Đến năm 2020, du lịch cơ bản trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, có tính chuyên nghiệp, có hệ thống cơ sở vật chất kỹ thuật tương đối đồng bộ, hiện đại; sản phẩm du lịch có chất lượng cao, đa dạng, có thương hiệu, mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc, cạnh tranh được với các nước trong khu vực và thế giới. Phấn đấu đến năm 2030 Việt Nam trở thành quốc gia có ngành du lịch phát triển”.

Du lịch đóng một vai trò quan trọng trong việc giúp thực hiện các mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ mà Liên Hợp Quốc đã đề ra, đặc biệt là các mục tiêu xóa đói giảm nghèo, bình đẳng giới, bền vững môi trường và liên doanh quốc tế để phát triển. Chính vì vậy, phát triển du lịch bền vững là một phần quan trọng của phát triển bền vững, của Liên Hợp Quốc và của định hướng chiến lược phát triển bền vững ở Việt Nam. Phát triển du lịch bền vững là một chủ đề được thảo luận rất nhiều ở các hội nghị và diễn đàn trên toàn thế giới. Phát triển du lịch bền vững được đề cập tập trung ở 3 trụ cột: bền vững về kinh tế; bền vững về xã hội và bền vững về tài nguyên môi trường.

Ngày nay cùng với xu hướng toàn cầu hóa, du lịch đã trở thành một ngành kinh tế phổ biến không ch ở các nước phát triển mà còn ở các nước đang phát triển, 1 trong đó có Việt Nam. Ngành du lịch Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế xã hội, góp phần thúc đẩy các ngành kinh tế khác phát triển, tăng thu ngoại tệ, cải thiện kết cấu hạ tầng, tạo việc làm và nâng cao mức sống người dân. Riêng ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long được thiên nhiên ưu đãi với hệ thống sông ngòi chằng chịt, đa dạng sinh học cao với các khu rừng, vùng đất ngập nước…tạo nên nhiều vườn cây trái xanh tươi, nhiều sân chim là những tiềm năng vô tận để phát triển du lịch sinh thái. Thành phố Cần Thơ có vị trí địa lý rất thuận lợi, trung tâm của miền Tây, nơi rất thuận lợi về giao thông vận tải cả đường bộ, đường thủy, đường hàng không.

Có thể nói, Cần Thơ có nhiều tiềm năng để phát triển du lịch. Những tiềm năng du lịch của thành phố Cần Thơ cũng có những điểm tương đồng với tiềm năng du lịch của đồng bằng sông Cửu Long như du lịch sinh thái, miệt vườn, du lịch văn hóa. Đồng thời Thành phố cũng có những thế mạnh du lịch riêng, do là trung tâm của miền Tây Nam bộ nên thành phố có nhiều di tích văn hóa, lịch sử cách mạng tiêu biểu, có giao thông thuận lợi cho phát triển du lịch hơn các t nh khác trong vùng. Tất cả những lợi thế đó đã tạo cho Thành phố một nét đặc trưng riêng biệt so với các t nh thành khác trong khu vực và có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch theo đúng định hướng phát triển du lịch của Chính phủ.

Số lượng khách đến thành phố Cần Thơ hàng năm không ngừng tăng lên từ 13% đến 15% chứng tỏ Cần Thơ là một điểm đến du lịch đầy hứa hẹn trong tương lai. Tuy nhiên, việc khai thác còn thiếu tầm nhìn tổng thể nên sản phẩm du lịch còn đơn điệu, trùng lặp, kém hấp dẫn, chưa tương xứng với tiềm năng du lịch mà thành phố Cần Thơ có được. Chính vì vậy, việc nghiên cứu phát triển du lịch bền vững ở Thành phố Cần Thơ là rất quan trọng đối với các cấp quản lý ngành. Kết quả của việc nghiên cứu s giúp nhà quản lý khai thác có hiệu quả tiềm năng phát triển du lịch khu vực góp phần phát triển du lịch thành phố Cần Thơ một cách toàn diện về kinh tế, văn hoá - xã hội và môi trường.

Xuất phát từ yêu cầu cấp thiết về lý luận và thực tiễn phát triển du lịch của Thành phố Cần Thơ, tác giả lựa chọn đề tài: “Phát 2 triển du lịch bền vững Thành phố Cần Thơ đến năm 2020” làm đề tài nghiên cứu của luận án tiến sĩ. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 2.1 Mục tiêu tổng quát Đề tài nghiên cứu nhằm mục đích làm rõ những vấn đề về sự phát triển du lịch bền vững của Thành phố Cần Thơ. Phân tích các yếu tố cấu thành và các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững du lịch Thành phố Cần Thơ. Trên cơ sở phân tích này, đề tài đề xuất một số gợi ý và định hướng phát triển bền vững với những giải pháp cụ thể mang tính khả thi nhằm đưa du lịch Thành phố Cần Thơ phát triển theo hướng bền vững và hiệu quả đến năm 2020.2 Mục tiêu cụ thể Thứ nhất, Tổng quan tình hình nghiên cứu phát triển du lịch bền vững của các tác giả trong và ngoài nước.

Tập trung hệ thống hóa và góp phần làm rõ thêm cơ sở lý thuyết về phát triển du lịch bền vững ở địa phương cấp t nh, thành phố. Thứ hai, đúc kết và rút ra những bài học kinh nghiệm cho của một số nước đã thành công về phát triển du lịch bền vững. Thứ ba, phân tích rõ tiềm năng, lợi thế và thực trạng phát triển du lịch Thành phố Cần Thơ trong thời gian qua trên quan điểm phát triển bền vững, qua đó xác định những vấn đề cần đặt ra đối với phát triển du lịch bền vững Thành phố Cần Thơ từ ba khía cạnh: kinh tế, môi trường và xã hội. Thứ tư, phân tích bối cảnh và những thuận lợi – khó khăn, cơ hội – thách thức đối với phát triển du lịch bền vững Thành phố Cần Thơ.

Qua đó, đưa ra các định hướng chiến lược và đề xuất các giải pháp cơ bản nhằm phát triển ngành du lịch Cần Thơ mang tính bền vững cả về kinh tế, xã hội, tài nguyên và môi trường.