Luận án tiến sĩ kinh tế - Phát triển công nghiệp và thương mại trên địa bàn thành phố Đà Nẵng - Trần Thị Hòa

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI TRẦN THỊ HÒA PHÁT TRIỂN CÔNG THƯƠNG TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG Chuyên ngành: Kinh tế học Mã số: 62.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI DẪN KHOA HỌC KHOA HỌC: 1. PHÙNG TẤN VIẾT i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu nêu trong luận án là trung thực. Những kết luận khoa học của Luận án chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả luận án Trần Thị Hòa ii MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan.ii Danh mục các chữ viết tắt.v Danh mục các bảng.vii Danh mục các hình vẽ, sơ đồ.viii MỤC LỤC.

ii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT. vii MỞ ĐẦU. 6 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP VÀ THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH/THÀNH PHỐ. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài.

Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam. 17 MỘT SỐ CƠ SỞ KHOA HỌC CHỦ YẾU VỀ PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP VÀ THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH/THÀNH PHỐ. Vị trí, vai trò và sự cần thiết phát triển công nghiệp và thương mại. Phân định một số khái niệm có liên quan đến phát triển, phát triển công nghiệp và thương mại của một tỉnh/thành phố.

Vị trí của công nghiệp và thương mại đối với sự phát triển kinh tế ­ xã hội của một tỉnh/thành phố. Vai trò của công nghiệp và thương mại đối với sự phát triển kinh tế ­ xã hội của tỉnh/thành phố. Sự cần thiết khách quan của phát triển công nghiệp và thương mại trên địa bàn tỉnh/thành phố. Một số lý thuyết về phát triển công nghiệp và thương mại trên địa bàn tỉnh/thành phố.

Lý thuyết “Cực phát triển” và sự vận dụng vào phát triển công nghiệp của một tỉnh/thành phố. Lý thuyết về lợi thế phát triển, lợi thế cạnh tranh và sự vận dụng vào phát triển công nghiệp và thương mại của một tỉnh/thành phố. Nội dung, các tiêu chí đánh giá và các nhân tố ảnh hưởng sự phát triển công nghiệp và thương mại trên địa bàn tỉnh/thành phố. Nội dung chủ yếu phát triển công nghiệp và thương mại trên địa bàn tỉnh/thành phố.

Các tiêu chí đánh giá sự phát triển công nghiệp và thương mại trên địa bàn tỉnh/thành phố. Các nhân tố ảnh hưởng sự phát triển công nghiệp và thương mại trên địa bàn tỉnh/thành phố. Kinh nghiệm của một số tỉnh/thành phố về phát triển công nghiệp và thương mại và bài học kinh nghiệm. Kinh nghiệm của một số tỉnh/thành phố về phát triển công nghiệp và thương mại.

Bài học kinh nghiệm cho thành phố Đà Nẵng. 68 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP VÀ THƯƠNG MẠI .68 TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG. Khái quát chung về thực trạng phát triển kinh tế ­ xã hội thành phố Đà Nẵng thời gian qua. Thực trạng phát triển kinh tế.

Một số vấn đề về xã hội. Phân tích thực trạng phát triển công nghiệp và thương mại của thành phố Đà Nẵng từ năm 2001 đến nay. Phân tích thực trạng phát triển công nghiệp của thành phố Đà Nẵng.76 ­ Phân theo thành phần kinh tế: Có sự chuyển dịch cơ cấu thành phần KTNN sang thành phần kinh tế ngoài nhà nước, đặc biệt trong giai đoạn 2008­2012. Tuy nhiên sự chuyển dịch này còn chậm so với cả nước.

Cơ cấu của kinh tế có VĐT nước ngoài biến động không đáng kể và chỉ gần bằng 1/2 so với số liệu tương ứng cả nước (cơ cấu kinh tế KTNN: 22,78%; kinh tế ngoài nhà nước: 35,38% và kinh tế có VĐT nước ngoài: 41,81% năm 2011 [72]). 83 + Phân theo ngành CN: CN chế biến chiếm tỷ trọng áp đảo trong cơ cấu ngành giai đoạn 2001­2005 (trên 94,95%) và giảm nhẹ đôi chút giai đoạn 2006­2012 (trên 88,25%). Có sự chuyển dịch từ ngành CN chế biến sang ngành CN SX và phân phối điện (từ 3,88% năm 2001 lên 9,32% năm 2012). Các ngành còn lại có sự chuyển dịch nhưng không đáng kể (phụ lục 11).

So với cả nước (CN chế biến chiếm tỷ trọng 89,82%; CN SX và phân phối điện: 5,18%; CN khai khoáng: 4,41% và Cung cấp nước, quản lý và xử lý rác, nước thải: 0,59% năm 2011 [72]), sự chuyển dịch này là tương đối hợp lý. Xem xét sự đóng góp của các phân ngành trong nội bộ ngành CN chế biến cho thấy, đã có sự chuyển dịch tích cực từ các ngành sử dụng nhiều LĐ (CN SX thuốc lá, CN cao su, CN hóa chất, CN dệt, SX da.) sang các ngành có hàm lượng công nghệ cao (SX điện tử, máy vi tính; SX thiết bị điện; SX bán dẫn và các linh kiện điện tử kỹ thuật cao, SX điện thoại di động. Đặc biệt, cơ cấu CN công nghệ cao đã chuyển dịch mạnh trong cơ cấu CN chế biến (từ 0,29% năm 2001 lên gần 10% năm 2012) [67]. Phân tích thực trạng phát triển thương mại của thành phố Đà Nẵng.

Phân tích các điều kiện đảm bảo cho công nghiệp và thương mại phát triển bền vững. Đánh giá chung về thực trạng phát triển kinh tế ­ xã hội, công nghiệp và thương mại thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2001­2012. Đánh giá thực trạng phát triển kinh tế ­ xã hội của Đà Nẵng. Đánh giá thực trạng phát triển công nghiệp và thương mại của Đà Nẵng.

126 ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP VÀ THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG. Bối cảnh và những cơ hội, thách thức đối với phát triển công nghiệp và thương mại thành phố Đà Nẵng. Bối cảnh và triển vọng. Phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức của công nghiệp và thương mại Đà Nẵng thời kỳ tới.

Quan điểm, mục tiêu, định hướng phát triển công nghiệp và thương mại trên địa bàn thành phố Đà Nẵng. Quan điểm phát triển công nghiệp và thương mại. Mục tiêu phát triển công nghiệp và thương mại. Định hướng phát triển công nghiệp và thương mại.

Các giải pháp chủ yếu nhằm phát triển công nghiệp và thương mại thành phố Đà Nẵng. Nhóm giải pháp cơ bản. Nhóm giải pháp đột phá. 150 Một là, chính quyền TP thực hiện chính sách hỗ trợ SX và XK nhằm đỡ đầu cho việc hình thành và phát triển CN công nghệ cao của Đà Nẵng.

Bởi lẽ đây là ngành có hàm lượng vốn và công nghệ cao, đồng thời đòi hỏi thị trường lớn để đạt được hiệu quả kinh tế theo quy mô. Hơn nữa, CN công nghệ cao đòi hỏi đầu tư lớn và thời gian hoàn vốn dài nên không thể đầu tư mang tính ngắn hạn, dạng tranh thủ những ưu đãi nhất thời và cần đến sự hỗ trợ của Chính phủ/chính quyền TP thông qua chính sách bảo hộ, trợ cấp SX. Ví dụ như hỗ trợ hoạt động chuyển giao công nghệ, nghiên cứu và phát triển, đi tắt đón đầu trong đổi mới. Bên cạnh đó, CSTM vi được thực hiện theo lộ trình: Giai đoạn đầu Chính phủ can thiệp bằng chính sách bảo hộ nhằm gia tăng năng lực cạnh tranh, phát triển thị trường sản phẩm chính và thúc đẩy các ngành CNHT trong nước phát triển, đồng thời đảm bảo tự chủ về yếu tố đầu vào SXCN; đến khi các ngành này trưởng thành và đủ sức cạnh tranh khi mở cửa thị trường thì áp dụng chính sách tự do hóa TM, thúc đẩy XK.151 Hai là, đầu tư có trọng điểm cho các ngành CN công nghệ cao, đặc biệt là CN phần mềm, điện tử, viễn thông bằng cách thành lập các quỹ hỗ trợ phát triển công nghệ trên cơ sở tăng ngân sách cho nghiên cứu KH­CN; cung cấp tín dụng và bảo lãnh tín dụng cho việc ứng dụng công nghệ mới.

Các quỹ này phải được trực tiếp tài trợ cho các viện nghiên cứu, các chương trình nghiên cứu để khuyến khích phát triển các công nghệ tiên tiến và phổ biến kết quả nghiên cứu các công nghệ này nhằm thúc đẩy sự phát triển của các ngành CN công nghệ cao.152 Ba là, nâng cấp có chọn lọc các cơ quan nghiên cứu và các trường đại học trên địa bàn; đồng thời phối hợp chặt chẽ các dự án, chương trình nghiên cứu của các viện, trường với các DN để các cơ sở này thực sự là các trung tâm KH­CN, giúp các DN giải quyết các vấn đề trong SX, làm tăng giá trị của sản phẩm công nghệ cao. Nhóm giải pháp khác. Một số kiến nghị nhằm phát triển công nghiệp và thương mại thành phố Đà Nẵng. Kiến nghị với Chính phủ.

Kiến nghị với cơ quan quản lý nhà nước. Kiến nghị với doanh nghiệp. 168 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ. 171 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

174 vii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TỪ VIẾT TẮT TIẾNG ANH TIẾNG VIỆT BLHH&DTDV Bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ BQ Bình quân CCN Cụm công nghiệp CN Công nghiệp CN&TM Công nghiệp và thương mại CN&XD Công nghiệp và xây dựng CNDV Công nghiệp dịch vụ CNH­HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CNHT Công nghiệp hỗ trợ CSCN Chính sách công nghiệp CSHT Cơ sở hạ tầng CSTM Chính sách thương mại ĐKKD Đăng ký kinh doanh DN Doanh nghiệp DNCN Doanh nghiệp công nghiệp DNNNTW Doanh nghiệp nhà nước Trung ương DNTM Doanh nghiệp thương mại ĐP Địa phương DV Dịch vụ FDI Foreign Direct Investment Đầu tư trực tiếp nước ngoài GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội GTGT Giá trị gia tăng GTTT Giá trị tăng thêm ICOR Incrumental capital output ratio Hiệu suất đầu tư KCHTTM Kết cấu hạ tầng thương mại KCN Khu công nghiệp KD Kinh doanh KDTM Kinh doanh thương mại TỪ VIẾT TẮT TIẾNG ANH TIẾNG VIỆT viii KH­CN Khoa học ­ công nghệ KT­XH Kinh tế ­ xã hội LĐ Lao động NK Nhập khẩu NLTS Nông, lâm, thủy sản NSLĐ Năng suất lao động NXB Nhà xuất bản PCI Provincial Competitiveness Chỉ số năng lực cạnh tranh Index cấp tỉnh PTBV Phát triển bền vững QĐ Quyết định QLNN Quản lý nhà nước QLTT Quản lý thị trường SX Sản xuất SXCN Sản xuất công nghiệp SXKD Sản xuất kinh doanh TFP Total Factor Productivity Năng suất các nhân tố tổng hợp TM Thương mại TMBB Tổng mức bán buôn TMĐT Thương mại điện tử TMDV Thương mại dịch vụ TP Thành phố TPĐN Thành phố Đà Nẵng TTTM Trung tâm thương mại TW Trung ương UBND Ủy ban nhân dân USD United States Dollar Đô la Mỹ VĐT Vốn đầu tư WTO World Trade Organization Tổ chức thương mại thế giới XK Xuất khẩu XNK Xuất nhập khẩu XTTM Xúc tiến thương mại ix DANH MỤC CÁC BẢNG Số hiệu Tên bảng Trang Bảng 2.1 Từ phát triển đến phát triển bền vững Error: Referenc e source not found Bảng 3.1 Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh TPĐN theo thành Error: phần, giai đoạn 2006­2012 Referenc e source not found Bảng 3.