Luận án Tiến sĩ: Phát triển bền vững du lịch tỉnh Bắc Ninh - Lê Thanh Tùng

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH LÊ THANH TÙNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG DU LỊCH TỈNH BẮC NINH LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ THÁI NGUYÊN - NĂM 2021 ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH LÊ THANH TÙNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG DU LỊCH TỈNH BẮC NINH Ngành: Quản lý Kinh tế Mã số: 9.10 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Hƣớng dẫn khoa học: 1 PGS. Đặng Thị Phƣơng Hoa 2 TS. Đàm Thanh Thủy THÁI NGUYÊN - NĂM 2021 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu đƣợc trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chƣa từng để bảo vệ ở bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã đƣợc cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận án này đều đƣợc chỉ rõ nguồn gốc.

Ngày 10 tháng 11 năm 2021 Tác giả luận án ii LỜI CẢM ƠN Tác giả bày tỏ lời cám ơn đối với ngƣời hƣớng dẫn khoa học và những ngƣời đã giúp đỡ hay động viên trong quá trình tiến hành nghiên cứu và viết luận án. iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT.

vii DANH MỤC CÁC BẢNG. ix DANH MỤC BIỂU ĐỒ, HÌNH. xi MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài.

Mục tiêu nghiên cứu. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài luận án. Những đóng góp mới của luận án.

Kết cấu của luận án. 5 Chƣơng 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU VỀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG DU LỊCH. Tổng quan các công trình nghiên cứu về phát triển bền vững du lịch. Kết quả nghiên cứu về khai thác, sử dụng bền vững tài nguyên du lịch.

Những nghiên cứu về phát triển địa phƣơng du lịch bền vững. Những nghiên cứu về phát triển bền vững khách du lịch. Tổng quan các công trình nghiên cứu về các nhân tố ảnh hƣởng tới phát triển bền vững du lịch. Những nghiên cứu về phát triển kinh doanh bền vững du lịch.

Những nghiên cứu về quản lý phát triển bền vững du lịch. Xác định khoảng trống trong nghiên cứu. Khoảng trống về mặt nội dung trong nghiên cứu phát triển du lịch. Khoảng trống về phƣơng pháp trong nghiên cứu phát triển du lịch.

26 KẾT LUẬN CHƢƠNG 1. 27 Chƣơng 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG DU LỊCH. Cơ sở lý luận về phát triển bền vững du lịch. Các khái niệm liên quan đến đề tài.

Đặc điểm và vai trò của phát triển bền vững du lịch ở một địa phƣơng nhìn từ góc độ quản lý kinh tế. Nội dung phát triển bền vững du lịch tại địa phƣơng. Các yếu tố ảnh hƣởng đến phát triển bền vững du lịch. Cơ sở thực tiễn về phát triển bền vững du lịch.

Kinh nghiệm phát triển bền vững du lịch của một số nƣớc trên thế giới. Kinh nghiệm phát triển bền vững du lịch của một số địa phƣơng ở Việt Nam. Bài học vận dụng cho phát triển bền vững du lịch tỉnh Bắc Ninh. Bài học từ kinh nghiệm phát triển bền vững du lịch trên thế giới.

Bài học từ kinh nghiệm phát triển du lịch ở một số địa phƣơng của Việt Nam. 65 KẾT LUẬN CHƢƠNG 2. 67 Chƣơng 3: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Câu hỏi nghiên cứu.

Phƣơng pháp chọn điểm nghiên cứu, chọn mẫu điều tra. Chọn điểm nghiên cứu. Chọn mẫu điều tra. Phƣơng pháp thu thập thông tin.

Thu thập thông tin thứ cấp .2 Thu thập thông tin sơ cấp. Mô hình nghiên cứu các nhân tố ảnh hƣởng tới phát triển bền vững du lịch tại tỉnh Bắc Ninh. Phƣơng pháp tiếp cận nghiên cứu và khung phân tích. Phƣơng pháp tiếp cận nghiên cứu.

Khung phân tích. Phƣơng pháp xử lý và phân tích thông tin. Phƣơng pháp xử lý thông tin. Phƣơng pháp phân tích thông tin.

Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu. Nhóm chỉ tiêu sử dụng để nghiên cứu sự hài lòng của du khách. Nhóm chỉ tiêu đánh giá sự tăng trƣởng và cơ cấu du lịch bền vững. Nhóm chỉ tiêu đánh giá về hiệu quả kinh doanh.

Nhóm chỉ tiêu đánh giá tính bền vững. Nhóm chỉ tiêu đánh giá những yếu tố cản trở sự phát triển bền vững du lịch. 94 Chƣơng 4: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG DU LỊCH TỈNH BẮC NINH. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội tỉnh Bắc Ninh.

Đặc điểm tự nhiên. Đặc điểm kinh tế - xã hội. Một số chỉ tiêu kinh tế xã hội tỉnh Bắc Ninh và so với cả nƣớc. Thực trạng phát triển bền vững du lịch tỉnh Bắc Ninh.

Quá trình hình thành và phát triển du lịch tỉnh Bắc Ninh. Kinh tế du lịch trong cơ cấu kinh tế tỉnh Bắc Ninh. Thực trạng phát triển bền vững tài nguyên du lịch tỉnh Bắc Ninh. Thực trạng phát triển bền vững địa phƣơng du lịch tỉnh Bắc Ninh.

Thực trạng phát triển bền vững khách du lịch tỉnh Bắc Ninh. Thực trạng phát triển bền vững kinh doanh du lịch tỉnh Bắc Ninh. Phân tích nhân tố ảnh hƣởng đến phát triển bền vững du lịch tỉnh Bắc Ninh. Tiêu chí và các biến đánh giá.

Phân tích nhân tố ảnh hƣởng đến phát triển bền vững du lịch tỉnh Bắc Ninh. Phân tích những yếu tố cản trở sự phát triển bền vững du lịch tỉnh Bắc Ninh. Vùng 1 - Bắc sông Đuống. Vùng 2 - Nam sông Đuống.

Đánh giá chung về phát triển bền vững du lịch tỉnh Bắc Ninh. Những kết quả đạt đƣợc. Những khó khăn, hạn chế và nguyên nhân. 141 KẾT LUẬN CHƢƠNG 4.

148 Chƣơng 5: GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG DU LỊCH TỈNH BẮC NINH. Bối cảnh quốc tế và trong nƣớc tác động đến phát triển du lịch tỉnh Bắc Ninh. Bối cảnh quốc tế. Bối cảnh trong nƣớc.

Quan điểm, định hƣớng và mục tiêu phát triển bền vững du lịch tỉnh Bắc Ninh. Quan điểm phát triển bền vững du lịch tỉnh Bắc Ninh. Định hƣớng, mục tiêu phát triển bền vững du lịch tỉnh Bắc Ninh. Giải pháp thúc đẩy phát triển bền vững du lịch tỉnh Bắc Ninh.

Giải pháp chung. Giải pháp trọng tâm. Giải pháp riêng phát triển bền vững du lịch cho từng vùng. Một số kiến nghị.

Đối với chính phủ. Đối với tỉnh Bắc Ninh. Đối với các cơ quan quản lý du lịch. Đối với các cơ sở kinh doanh dịch vụ du lịch.

Đối với cộng đồng ngƣời dân địa phƣơng khu du lịch, điểm du lịch. 173 KẾT LUẬN CHƢƠNG 5. 176 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU. 179 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.

192 vii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ APEC Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dƣơng (Asia-Pacific Economic Cooperation) ASEAN Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á (Association of South East Asian Nations) ATXH An ninh và an toàn xã hội CC Cơ cấu CNTT Công nghệ thông tin CSHT Cơ sở hạ tầng CSLT Cơ sở lƣu trú DLST Du lịch sinh thái DLTC Danh lam thắng cảnh DVAU Dịch vụ ăn uống EU Liên hiệp châu Âu (European Union) GC Giá cả HDV Hƣớng dẫn viên du lịch HĐBA LHQ Hội đồng Bảo an Liên hợp Quốc HS Hệ số ITDR Viện nghiên cứu phát triển du lịch KD Kinh doanh NCKH Nghiên cứu khoa học PTVC Phƣơng tiện vận chuyển QL Quốc lộ QLNN Quản lý nhà nƣớc SL Số lƣợng SXKD Sản xuất kinh doanh TNDL Tài nguyên du lịch UBNN Ủy ban nhân dân viii Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ Chƣơng trình Môi trƣờng Liên hợp Quốc (United Nations Environment Programme) UNEP Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hiệp Quốc UNESCO (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) UNWTO Tổ chức du lịch thế giới (World Tourism Organization) VH, TT &DL Văn hóa, Thể thao và Du lịch Diễn đàn Kinh tế thế giới (World Economic Forum) WEF Tổ chức du lịch thế giới (World Tourism Organization) WTO Hội đồng Du lịch và Lữ hành thế giới (World Tourism and WTTC Travel Council) Yt Yếu tố ix DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.1: Tổng hợp các nhân tố ảnh hƣởng tới phát triển bền vững du lịch .1: Một số chỉ tiêu đo lƣờng phát triển bền vững du lịch .1: Lựa chọn địa điểm nghiên cứu .2: Lựa chọn số mẫu nghiên cứu theo từng đối tƣợng .3: Phƣơng pháp phân tích thông tin .5: Chỉ tiêu đo lƣờng các biến trong mô hình hồi quy.6: Đánh giá phát triển bền vững địa phƣơng du lịch .1: Cơ cấu dân số và lao động tỉnh Bắc Ninh .2: Một số chỉ tiêu chủ yếu của tỉnh Bắc Ninh so với cả nƣớc .3: Cơ cấu kinh tế tỉnh Bắc Ninh .4: Cơ cấu kinh tế du lịch trong ngành dịch vụ của tỉnh Bắc Ninh .5: Một số địa danh du lịch chính của Vùng 1- Bắc sông Đuống .6: Một số địa danh du lịch đến chính Vùng 2- Nam sông Đuống .7: Phát triển nhân lực du lịch tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2014 - 2019. Trình độ chuyên môn nghiệp vụ của nhân lực du lịch tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2014 - 2019 .9: Số điểm có tiềm năng và số điểm đã đƣợc công nhận điểm du lịch.10: Số lƣợng và cơ cấu khách du lịch tỉnh Bắc Ninh năm 2019 .11: Đánh giá sự hài lòng của khách du lịch tại Vùng 1- Bắc sông Đuống .12: Tính điểm và xếp loại từng chỉ tiêu đối với Vùng 1- Bắc sông Đuống .13: Đánh giá sự hài lòng của khách du lịch ở Vùng 2 - Nam sông Đuống.14: Tính điểm và đánh giá từng chỉ tiêu đối với sự hài lòng của khách du lịch ở vùng 2 - Nam sông Đuống.15: Một số chỉ tiêu phát triển du lịch tỉnh Bắc Ninh .16: Kết quả và hiệu quả kinh doanh du lịch của tỉnh Bắc Ninh qua 5 năm .17: Tiêu chí và các biến đánh giá mức độ ảnh hƣởng đến phát triển bền vững du lịch tỉnh Bắc Ninh .18: Những yếu tố cản trở sự phát triển bền vững du lịch Vùng 1 - Bắc sông Đuống .19: Những yếu tố cản trở chủ yếu phát triển bền vững du lịch Vùng 2 - Nam sông Đuống. Quy hoạch điểm cung cấp dịch vụ viễn thông công cộng có ngƣời phục vụ đến năm 2030. 159 xi DANH MỤC BIỂU ĐỒ, HÌNH Biểu đồ 1.1: Số lƣợng khách du lịch quốc tế trên toàn thế giới năm 2010 và dự báo đến năm 2020 và 2030 .