Nghiên cứu tiền lương, thu nhập doanh nghiệp ngoài nhà nước Hà Nội - Vũ Hồng Phong

Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Trêng ®¹i häc kinh tÕ quèc d©n  Vò HåNG PHONG NGHI£N CøU TIÒN L¦¥NG, THU NHËP TRONG C¸C DOANH NGHIÖP NGOµI NHµ N¦íC TR£N §ÞA BµN Hµ NéI Chuyªn ngµnh: KINH TÕ LAO §éNG M· sè: 62.01 LUËN ¸N TIÕN SÜ KINH TÕ Ngêi híng dÉn khoa häc: 1. MAI QUèC CH¸NH 2. NGUYÔN QUANG HUÒ Hµ Néi - 2011 ii LỜI CAM ĐOAN LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các thông tin và kết quả nghiên cứu trong luận án là do tôi tự tìm hiểu, đúc kết và phân tích một cách trung thực, phù hợp với tình hình thực tế.

Nghiên cứu sinh Vũ Hồng Phong iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.i GIẢI THÍCH CÁC TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN.vi DANH MỤC BẢNG BIỂU, BIỂU ĐỒ, HÌNH VẼ.vii MỞ ĐẦU.1 CHƯƠNG 1:CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ TIỀN LƯƠNG, THU NHẬP CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP. Doanh nghiệp và người lao động trong doanh nghiệp. Khái niệm và phân loại doanh nghiệp. Lao động và phân loại lao động trong doanh nghiệp.

Tiền lương, thu nhập của người lao động trong doanh nghiệp. Khái niệm, bản chất của tiền lương. Hệ thống chỉ tiêu đánh giá sự biến độ tiền lương, thu nhập và mức độ công bằng trong phân phối tiền lương, thu nhập trong doanh nghiệp. Các học thuyết về tiền lương, thu nhập trong nền kinh tế thị trường.

Các nhân tố tác động đến tiền lương, thu nhập của người lao động trong doanh nghiệp. Các nhân tố thuộc về doanh nghiệp. Các nhân tố thuộc về người lao động. Các nhân tố thuộc về Nhà nước.

Các nhân tố khác. Sự cần thiết của nghiên cứu tiền lương và thu nhập của người lao động trong các doanh nghiệp ngoài nhà nước trên địa bàn Hà Nội. Kinh nghiệm rút ra từ nghiên cứu tiền lương, thu nhập của người lao động trong doanh nghiệp của một số quốc gia trên thế giới. Kinh nghiệm của Trung Quốc.

Kinh nghiệm của Singapore. Kinh nghiệm của Mỹ. Bài học kinh nghiệm rút ra cho các doanh nghiệp ngoài nhà nước của Việt Nam.53 TÓM TẮT CHƯƠNG 1.55 CHƯƠNG 2:PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG TIỀN LƯƠNG, THU NHẬP CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP NGOÀI NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội của Hà Nội ảnh hưởng đến sự phát triển doanh nghiệp ngoài Nhà nước trên địa bàn Hà Nội.

Đặc điểm tự nhiên. Đặc điểm kinh tế - xã hội. Đặc điểm của doanh nghiệp ngoài nhà nước trên địa bàn Hà Nội ảnh hưởng tới tiền lương, thu nhập của người lao động. Tình hình phát triển doanh nghiệp ngoài nhà nước trên địa bàn Hà Nội.

Đặc điểm của doanh nghiệp ngoài nhà nước trên địa bàn Hà Nội. Phân tích thực trạng tiền lương, thu nhập của người lao động trong các doanh nghiệp ngoài nhà nước trên địa bàn Hà Nội. Phân tích sự biến động tiền lương, thu nhập của người lao động trong các doanh nghiệp ngoài nhà nước. Phân tích mức độ công bằng trong phân phối tiền lương, thu nhập cho người lao động trong các doanh nghiệp ngoài nhà nước trên địa bàn Hà Nội.

Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến tiền lương, thu nhập của người lao động trong các doanh nghiệp ngoài nhà nước trên địa bàn Hà Nội. Các nhân tố thuộc về doanh nghiệp. Các nhân tố thuộc về người lao động. Các nhân tố thuộc về Nhà nước.

Các nhân tố khác.113 TÓM TẮT CHƯƠNG 2.119 v CHƯƠNG 3:QUAN ĐIỂM, KHUYẾN NGHỊ VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TIỀN LƯƠNG, THU NHẬP CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP NGOÀI NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI. Đinh hướng phát triển doanh nghiệp ngoài nhà nước trên địa bàn Hà Nội đến năm 2015 và 2020. Bối cảnh và xu hướng phát triển doanh nghiệp ngoài nhà nước. Định hướng phát triển doanh nghiệp ngoài nhà nước trên địa bàn Hà Nội.

Các quan điểm hoàn thiện tiền lương, thu nhập cho người lao động trong các doanh nghiệp ngoài nhà nước trên địa bàn Hà Nội. Các giải pháp hoàn thiện tiền lương, thu nhập của người lao động trong các doanh nghiệp ngoài nhà nước trên địa bàn Hà Nội. Các giải pháp từ phía các doanh nghiệp ngoài nhà nước. Các giải pháp hỗ trợ của Nhà nước.

Các giải pháp khác. Một số khuyến nghị đối với Nhà nước và các bên liên quan. Khuyến nghị đối với Nhà nước và chính quyền thành phố Hà Nội. Khuyến nghị đối với Tổng liên đoàn lao động Việt Nam.

Khuyến nghị đối với đại diện giới chủ.170 TÓM TẮT CHƯƠNG 3.174 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN.177 ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ.177 DANH M ỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.178 PHỤ LỤC vi GIẢI THÍCH CÁC TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN STT CÁC TỪ VIẾT TẮT GIẢI THÍCH 1 BHXH Bảo hiểm xã hội 2 BHYT Bảo hiểm y tế 3 CTCP Công ty cổ phần 4 BLĐTBXH Bộ Lao động thương binh và xã hội 5 CPSX Chi phí sản xuất 6 DN Doanh nghiệp 7 DNNN Doanh nghiệp Nhà nước 8 DNNNN Doanh nghiệp ngoài nhà nước 9 DN FDI Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài 10 DT Doanh thu 11 LĐ Lao động 12 LN Lợi nhuận 13 NSLĐ Năng suất lao động 14 TĐCMKT Trình độ chuyên môn - kỹ thuật 15 TNHH Trách nhiệm hữu hạn 16 TLBQ Tiền lương bình quân 17 TNBQ Thu nhập bình quân 18 VA Giá trị gia tăng 19 VCA Liên minh hợp tác xã Việt Nam 20 VCCI Phòng công nghiệp và thương mại Việt Nam vii 21 WTO Tổ chức thương mại thế giới DANH MỤC BẢNG BIỂU, BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1: Số doanh nghiệp trên địa bàn Hà Nội chia theo loại hình doanh nghiệp.2: Số doanh nghiệp HĐSXKD phân theo hình thức pháp lý.3: Số doanh nghiệp ngoài nhà nước chia theo quy mô vốn.4: Vốn bình quân một DNNNN trên địa bàn Hà Nội .5: Số DNNNN chia theo quy mô lao động trên địa bàn Hà Nội.6: Số lao động bình quân 1 doanh nghiệp theo các loại hình doanh nghiệp trên địa bàn Hà Nội.7: Tiền lương, thu nhập bình quân 1 lao động trong các doanh nghiệp ngoài nhà nước trên địa bàn Hà Nội.8: Thống kê các loại phụ cấp mà các DNNNN trên địa bàn Hà Nội áp dụng.9: Thống kê các loại tiền thưởng mà các doanh nghiệp ngoài nhà nước trên địa bàn Hà Nội áp dụng.10: Chênh lệch về thu nhập bình quân giữa các loại hình doanh nghiệp.11: Thu nhập bình quân 1 lao động trong các loại hình DNNNN chia theo hình thức pháp lý trên địa bàn Hà Nội.12: Thu nhập bình quân tháng của 1 LĐ trong DNNNN trên địa bàn Hà Nội chia theo ngành kinh tế - kỹ thuật .13: Chênh lệch về thu nhập bình quân giữa các ngành.14: Chênh lệch tiền lương bình quân tháng trong các loại hình doanh nghiệp theo vị trí làm việc.15 : Chênh lệch về tiền lương bình quân giữa lao động quản lý và lao động phổ thông trong doanh nghiệp.16: Mối quan hệ giữa tốc độ tăng tiền lương bình quân với tốc độ tăng NSLĐ và lợi nhuận (năm 2008 so với năm 2007) (Đơn vị: %).17: Đánh giá của chủ doanh nghiệp và cán bộ Lao động – Tiền lương về mức độ phù hợp của các chính sách tiền lương, thu nhập ở các doanh nghiệp ngoài nhà nước trên địa bàn Hà Nội.18: Mức độ công bằng trong phân phối tiền lương, thu nhập cho người lao động trong các doanh nghiệp ngoài nhà nước trên địa bàn Hà Nội.19: Lợi nhuận bình quân của các loại hình DN trên địa bàn Hà Nội.20: Số doanh nghiệp ngoài nhà nước trên địa bàn Hà Nội hoạt động SXKD có lãi.21: Tỷ suất lợi nhuận của các doanh nghiệp trên địa bàn Hà Nội.22: Tỷ trọng chi phí tiền lương, chi phí lao động trong tổng chi phí sản xuất và tốc độ tăng tiền lương, lợi nhuận giữa các loại hình doanh nghiệp.23: Quan điểm của chủ doanh nghiệp về giảm lợi để tăng lương cho người lao động nhằm thu hút lao động.24: Đánh giá thực hiện công việc của người lao động để trả lương.25: Mức độ rõ ràng, cụ thể của bản đánh giá thực hiện công việc.26: Số lượng và chất lượng đội ngũ cán bộ chuyên trách về nhân sự trong các doanh nghiệp ngoài nhà nước trên địa bàn Hà Nội.27: Những khó khăn khi xây dựng các chế độ chính sách về tiền lương.28: Hiệu quả hoạt động của ban chấp hành công đoàn cơ sở.29: Tỷ lệ doanh nghiệp có thỏa ước lao động tập thể chia theo loại hình doanh nghiệp.1: Dự báo số lượng doanh nghiệp theo loại hình sở hữu đến năm 2020.2: Kết quả thăm dò về sự gắn bó của nhân viên đối với doanh nghiệp.134 ix DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 2.1: So sánh tốc độ tăng GDP của Hà Nội với cả nước .2: Số doanh nghiệp ngoài nhà nước giai đoạn 2005 - 2008.3: Cơ cấu DNNNN phân theo ngành kinh tế-kỹ thuật năm 2008.4: So sánh mức vốn bình quân một doanh nghiệp giữa các loại hình doanh nghiệp trên địa bàn Hà Nội.5: Mức tài sản cố định và đầu tư dài hạn bình quân 1 lao động trong doanh nghiệp ngoài nhà nước trên địa bàn Hà Nội và cả nước.6: Mức tài sản cố định và đầu tư dài hạn bình quân một lao động phân theo loại hình doanh nghiệp trên địa bàn Hà Nội.7: So sánh thu nhập bình quân giữa các doanh nghiệp theo loại hình sở hữu trên địa bàn Hà Nội giai đoạn 2005 – 2009.8: Cơ cấu lao động theo trình độ chuyên môn – kỹ thuật ở các doanh nghiệp ngoài nhà nước trên địa bàn Hà Nội.9: Năng suất lao động tính theo doanh thu thuần bình quân 1 lao động trong các loại hình doanh nghiệp.10: Thực trạng đình công ở Việt Nam từ 1995 – 2007.11: Nguyên nhân của các cuộc đình công.1: Trao đổi hàng hóa sức lao động.2: Thu nhập của người lao động trong doanh nghiệp.3: Các nhân tố tác động đến tiền lương, thu nhập của người lao động trong doanh nghiệp. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu: Tiền lương là yếu tố rất quan trọng đối với cả người lao động và người sử dụng lao động. Một mặt, tiền lương là nguồn thu nhập chủ yếu đối với người lao động, mặt khác nó là yếu tố chi phí đầu vào của quá trình sản xuất của các doanh nghiệp. Do đó, cần phải nghiên cứu tiền lương và thu nhập của người lao động ở các doanh nghiệp để tìm ra các giải pháp phân phối tiền lương, thu nhập phù hợp, vừa đảm bảo tái sản xuất sức lao động và nâng cao đời sống vật chất tinh thần cho người lao động, vừa đảm bảo tiết kiệm chi phí sản xuất cho doanh nghiệp.