Luận án tiến sĩ kinh tế: Nâng cao năng lực cạnh tranh của Tổng công ty cảng hàng không Việt Nam đến năm 2030

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI ----------------------------- NGUYỄN MẠNH TUÂN NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA TỔNG CÔNG TY CẢNG HÀNG KHÔNG VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2030 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI - 2019 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI ----------------------------- NGUYỄN MẠNH TUÂN NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA TỔNG CÔNG TY CẢNG HÀNG KHÔNG VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2030 Ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 9.10 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: 1. Vũ Đình Ánh HÀ NỘI - 2019 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu nêu trong luận án là trung thực. Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả luận án Nguyễn Mạnh Tuân MỤC LỤC MỞ ĐẦU.

1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH VÀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÀNH HÀNG KHÔNG, CÁC CẢNG HÀNG KHÔNG. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài. Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam. Kết luận rút ra từ tổng quan nghiên cứu và vấn đề của luận án cần tiếp tục nghiên cứu.

Những điểm thống nhất về cạnh tranh trong lĩnh vực cảng hàng không. Những điểm cần tiếp tục nghiên cứu về cạnh tranh trong lĩnh vực cảng hàng không. 19 Chƣơng 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH VÀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA CÁC CẢNG HÀNG KHÔNG. Lý luận về năng lực cạnh tranh.

Lý thuyết về cạnh tranh. Lý thuyết về lợi thế cạnh tranh. Các cấp độ của năng lực cạnh tranh. Lý thuyết về chất lượng dịch vụ.

Chất lượng dịch vụ từ cảm nhận của khách hàng. Nâng cao năng lực cạnh tranh tiếp cận từ phía khách hàng. Năng lực cạnh tranh của cảng hàng không. Đặc điểm của dịch vụ tại cảng hàng không.

Đặc điểm dịch vụ tại Tổng công ty cảng hàng không Việt Nam. Vai trò của cảng hàng không. Năng lực cạnh tranh dịch vụ của doanh nghiệp cảng hàng không. Năng lực cạnh tranh dịch vụ của doanh nghiệp.

Sự cần thiết và vai trò nâng cao năng lực cạnh tranh dịch vụ của Tổng công ty cảng hàng không Việt Nam. Tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh của Tổng công ty cảng hàng không Việt Nam. Chất lượng của dịch vụ. Giá cước dịch vụ.

Hệ thống kênh phân phối dịch vụ. Sự khác biệt dịch vụ. Thông tin và xúc tiến thương mại. Thương hiệu và uy tín của dịch vụ.

Các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh dịch vụ của Tổng công ty cảng hàng không Việt Nam. Yếu tố bên ngoài. Yếu tố bên trong. Kinh nghiệm nâng cao năng lực cạnh tranh dịch vụ tại cảng hàng không của một số nước trên thế giới.

Kinh nghiêm nâng cao năng lực cạnh tranh của cảng hàng không Changi Singapore. Kinh nghiêm nâng cao năng lực cạnh tranh của cảng hàng không Incheon Hàn Quốc. Kinh nghiêm nâng cao năng lực cạnh tranh của cảng hàng không quốc tế Amman Queen Alia của Jordan. Kinh nghiêm nâng cao năng lực cạnh tranh của cảng hàng không quốc tế Haned Nhật Bản.

Bài học rút ra cho Tổng công ty cảng hàng không Việt Nam. 71 Chƣơng 3: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN VÀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA TỔNG CÔNG TY CẢNG HÀNG KHÔNG VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2012-2017. Tổng quan về thị trường dịch vụ của Tổng công ty cảng hàng không Việt Nam trong thời gian qua. Khái quát về Tổng công ty cảng hàng không Việt Nam.

Khái quát tình hình thị trường vận chuyển hàng không tại ACV. Thực trạng các tiêu chí ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh Tổng công ty cảng hàng không Việt Nam. Thực trạng các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của Tổng công ty cảng hàng không Việt Nam. Khái quát về cạnh tranh dịch vụ của ACV với các nước trong khu vực.

Kiểm định mô hình các yếu tố lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp. Nghiên cứu định tính. Nghiên cứu định lượng. Thảo luận kết quả xây dựng và kiểm định các yếu tố tạo lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp.

Đánh giá tổng quát năng lực cạnh tranh của Tồng công ty cảng hàng không Việt Nam trong thời gian qua. Những kết quả đạt được. Nguyên nhân của hạn chế. 112 Chƣơng 4: PHƢƠNG HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA TỔNG CÔNG TY CẢNG HÀNG KHÔNG VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2030.

Bối cảnh quốc tế và trong nước tác động đến năng lực cạnh tranh Tổng công ty cảng hàng không Việt Nam. Bối cảnh quốc tế. Bối cảnh trong nước. Phân tích mô hình SWOT của Tổng công ty cảng hàng không Việt Nam.

Những vấn đề đặt ra cho Tổng công ty cảng hàng không Việt Nam dưới góc độ cạnh tranh đến năm 2030. Phương hướng phát triển của Tổng công ty cảng hàng không Việt Nam trong thời gian tới. Quan điếm nâng cao năng lực cạnh tranh trong cung ứng dịch vụ của Tổng công ty cảng hàng không Việt Nam. Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh trong dịch vụ của Tổng công ty cảng hàng không Việt Nam.

Nâng cao chất lượng dịch vụ. Mở rộng thị trường và phát triển thương hiệu của ACV. Hoàn thiện bộ máy tổ chức ACV. Cải tiến quy trình cung ứng dịch vụ.

Nghiên cứu, đầu tư phát triển các dịch vụ mới tại cảng hàng không. Tăng cường hợp tác quốc tế. Đồng bộ và tiêu chuẩn hóa cơ chế quản lý, các quy định về tài chính và quy hoạch mạng lưới. Kiến nghị với Chính phủ.

Kiến nghị với các Bộ. 136 PHẦN KẾT LUẬN CHUNG. 141 CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ. 142 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

143 DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Chữ viết Tên tiếng Anh Tên tiếng Việt tắt Tổng công ty Cảng hàng không ACV Airports Corporation of Vietnam Việt Nam Đầu tư - Kinh doanh - Chuyển BOT Build - Operate - Transfer giao BT Build - Transfer Đầu tư – Chuyển giao Civil Aviation Authority of Viet CAAV Cục Hàng không Việt Nam Nam CAGR Compound Annual Growth Rate Tỷ lệ tăng trưởng hàng năm CHK Airport Cảng hàng không CHKQT International Airport Cảng hàng không quốc tế CTCP Joint stock company Công ty cổ phần Comprehensive Partnership and Hiệp định Đối tác toàn diện và CPTPP Trans-Pacific Partnership. tiến bộ xuyên Thái Bình Dương HK Passenger Hành khách HKDD Domestic Airline Hàng không dân dụng International Civil Aviation Tổ chức Hàng không dân dụng ICAO Organization quốc tế GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội PPP Public Private Partnership (PPP) Hợp tác công tư R&D Research & Development Nghiên cứu và phát triển TW Centre Trung ương VN Vietnamese Việt Nam WTO World Trade Organization Tổ chức Thương mại Thế giới International Air Transport Hiệp hội Vận tải hàng không IATA Association quốc tế DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2. Mối quan hệ giữa mô hình Parasuraman (1985) [88] và (1988) [89]. Tổng hợp 22 biến quan sát của thang đo SERVQUAL.

Sản lượng hành khách, hàng hóa thông qua ACV năm 2012-2017. Tổng hợp tăng trưởng kinh tế Việt Nam từ năm 2012-2017. Kích thước và cơ cấu mẫu nghiên cứu. Kết quả tỷ lệ khảo sát mẫu nghiên cứu.

Đánh giá mức độ phù hợp của mô hình. Kiểm định mức độ phù hợp của mô hình. Hệ số hồi quy riêng phần. Ma trận SWOT.

118 DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 2. Các lợi thế cạnh tranh và chiến lược cạnh tranh. Chiến lược cạnh tranh - Vị thế cạnh tranh - Lợi thế cạnh tranh. Mối quan hệ năng lực cạnh tranh.

Mô hình chất lượng kỹ thuật, chất lượng chức năng và hình ảnh. Mô hình 5 khoảng cách chất lượng dịch vụ. Mối quan hệ giữa chất lượng dịch vụ và sự hài lòng. Mô hình chỉ số hài lòng khách hàng của Mỹ (ASCI).

Mô hình chỉ số hài lòng khách hàng của châu Âu (ECSI). Mô hình lý thuyết các yếu tố tạo lợi thế cạnh tranh cho công ty. Các điểm quản lý của Tổng công ty cảng hàng không Việt Nam .2: Sơ đồ tổ chức Tổng công ty cảng hàng không Việt Nam. Sản lượng hạ cất cánh của tàu bay năm 2012-2017.

Chỉ tiêu tài chính về doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ của ACV qua các năm 2012-2017 .5: Thống kê một số chỉ tiêu tài chính của ACV qua các năm 2012-2017. Số tiền nộp ngân sách của ACV năm 2012-2017. Tổng công suất thiết kế dự kiến giai đoạn 2011-2050 (triệu khách/năm) .8: Qui mô hành khách của ACV so với các cảng hàng không trong khu vực năm 2017 .9: Qui mô doanh thu của ACV so với các cảng hàng không trong khu vực năm 2017 .10: Tỷ lệ hành khách quốc tế của ACV thuộc nhóm thấp so với khu vực.11: Doanh thu phi hàng không trên một khách của ACV thuộc mức thấp khu vực năm 2017 .12: Mức phí phục vụ hành khách quốc tế của ACV thuộc nhóm cao với khu vực năm 2017. Tính cấp thiết của đề tài Toàn cầu hóa tiếp tục phát triển, các vấn đề toàn cầu hóa diễn biến phức tạp hơn trước, liên kết kinh tế ngày càng mở rộng, linh hoạt và khó lường.

Quá trình hình thành các khu vực thương mại tự do thế hệ mới được đẩy nhanh tại hầu khắp các khu vực trên thế giới, nhất là Châu Á - Thái Bình Dương. Trong giai đoạn tới, quá trình hội nhập quốc tế của Việt Nam ngày càng sâu rộng, toàn diện, bên cạnh việc mở ra nhiều cơ hội cho phát triển nhưng cũng đặt ra những thách thức lớn về cạnh tranh trên thị trường trong nước và quốc tế như thực hiện các hiệp định thương mại tự do, thực hiện đầy đủ các cam kết gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), các cam kết có tiêu chuẩn cao trong các Hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới. Do vậy, đánh giá một cách đầy đủ và rõ hơn khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp cảng hàng không Việt Nam nói riêng để đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của chúng trong tiến trình hội nhập là rất cần thiết. Khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp và của ngành đặt trong môi trường hoạt động chung của toàn bộ nền kinh tế.

Như vậy, khả năng cạnh tranh trước hết phụ thuộc vào chiến lược sản xuất kinh doanh và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, của ngành và môi trường đầu tư kinh doanh của quốc gia.