Nghiên cứu nâng cao chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh của TP.HCM

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - LUẬT HỒ NGUYỄN KIỀU LINH NGHIÊN CỨU NÂNG CAO CHỈ SỐ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CẤP TỈNH CỦA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2016 ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - LUẬT HỒ NGUYỄN KIỀU LINH NGHIÊN CỨU NÂNG CAO CHỈ SỐ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CẤP TỈNH CỦA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Chuyên ngành: Kinh tế học Mã số: 60.01 LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Hồng Nga TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2016 i LỜI CAM ĐOAN Tôi là: Hồ Nguyễn Kiều Linh Học viên lớp: Kinh tế học K14, trường Đại học Kinh tế - Luật (ĐHQG TP.

Tôi xin cam đoan luận văn “Nghiên cứu nâng cao chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh của thành phố Hồ Chí Minh” là công trình nghiên cứu của riêng tôi, là kết quả của quá trình học tập, nghiên cứu khoa học độc lập, nghiêm túc của bản thân tôi. Các số liệu nêu trong luận văn có nguồn gốc rõ ràng, đáng tin cậy và được xử lý khách quan, trung thực. Trong quá trình nghiên cứu, tôi có tham khảo một số tài liệu đã được liệt kê đầy đủ ở phần Tài liệu tham khảo. Các giải pháp nêu trong luận văn được rút ra từ những cơ sở lý luận và quá trình nghiên cứu thực tiễn.

Tác giả hoàn toàn chịu trách nhiệm về công trình khoa học này. Tác giả Luận văn Hồ Nguyễn Kiều Linh ii DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT STT Viết tắt Tiếng Việt Tiếng Anh 1 ACI Học viện Năng lực cạnh tranh châu Á Singapore 2 CIEM Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương 3 DN Doanh nghiệp 4 DNNN Doanh nghiệp nhà nước 5 DNVVN Doanh nghiệp vừa và nhỏ 6 DNTN Doanh nghiệp tư nhân 7 ĐNB Đông Nam Bộ 8 ĐKKD Đăng ký kinh doanh 9 FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài Foreign Direct Investment 10 GCN Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất QSDĐ 11 GDP Tổng sản phẩm trong nước Gross Domestic Product 12 HĐND Hội đồng nhân dân 13 KCN Khu công nghiệp 14 KTTN Kinh tế tư nhân 15 KTTT Kinh tế thị trường 16 NLCT Năng lực cạnh tranh 17 NSLĐ Năng suất lao động 18 PCI Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh Provincial Competitiveness Index 19 TFP Năng suất các nhân tố tổng hợp Total Factor Productivity TPP Hiệp định đối tác kinh tế xuyên Thái Trans-Pacific Strategic Bình Dương Economic Partnership Agreement 20 TW Trung ương iii 21 UBND Uỷ ban nhân dân 22 USAID Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ United States Agency for International Development 23 VCCI Phòng Thương mại và Công nghiệp Vietnam Chamber of Viêt Nam Commerce and Industry 24 VCR Báo cáo Năng lực cạnh tranh Việt Vietnam Competitiveness Nam Report 25 VNCI Dự án Sáng kiến cạnh tranh Việt Nam Vietnam Competitiveness Initiative 26 XHCN Xã hội chủ nghĩa iv DANH MỤC CÁC BẢNG SỐ LIỆU Bảng 1. Đóng góp của khu vực kinh tế vào tăng trưởng GDP của thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2005 – 2011. Đóng góp của khu vực kinh tế vào tăng trưởng GDP của thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2005 – 2011.

Đóng góp của các ngành vào tăng trưởng GDP 2006 – 2011. Đóng góp của các nhân tố đối với tốc độ tăng GDP của Thành phố Hồ Chí Minh 2006 – 2013. Tỷ phần đóng góp của các nhân tố đối với tốc độ tăng GDP của Thành phố Hồ Chí Minh. So sánh điểm số Thành phố Hồ Chí Minh với các tỉnh tương đồng.

So sánh điểm số Thành phố Hồ Chí Minh với các tỉnh trong vùng Đông Nam Bộ. So sánh điểm số Thành phố Hồ Chí Minh với các tỉnh lân cận về điểm số. So sánh điểm số Thành phố Hồ Chí Minh với các tỉnh thăng tiến mạnh 71 v DANH SÁCH CÁC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 2. Tổng sản phẩm trong nước của Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2005 – 2013.

Cơ cấu kinh tế thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2005 – 2014. Cơ cấu lao động của thành phố Hồ Chí Minh năm 2005, 2010 và 2015………………………………………………………………………………. Xếp hạng PCI của thanh phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2005 – 2016. Điểm số các chỉ số thành phần cấu thành PCI của Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2011 – 2015.

Xếp hạng các chỉ số thành phần PCI 2015 của Thành phố Hồ Chí Minh. So sánh Thành phố Hồ Chí Minh với tỉnh có điều kiện tương đồng là Hà Nội và Đà Nẵng. So sánh Thành phố Hồ Chí Minh với các tỉnh các tỉnh lân cận về địa lý năm 2015. So sánh Thành phố Hồ Chí Minh với các tỉnh các tỉnh lân cận về điểm số.

So sánh Thành phố Hồ Chí Minh với các tỉnh các tỉnh thăng tiến mạnh trong giai đoạn 2010 – 2015. So sánh Thành phố Hồ Chí Minh với tỉnh tốt nhất và tỉnh kém nhất cả nước năm 2015 .72 vi MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. I DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT. II DANH MỤC CÁC BẢNG SỐ LIỆU.

IV DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ VÀ HÌNHERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.1 CHƢƠNG 1: NĂNG LỰC CẠNH TRANH CẤP TỈNH VÀ CHỈ SỐ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CẤP TỈNH. Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh. Năng lực cạnh tranh. Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh.

Tính tất yếu của việc nâng cao năng lực cạnh tranh cấp tỉnh trong nền kinh tế thị trƣờng. Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh - PCI. Khái niệm và nội dung của chỉ số PCI. Vai trò và ý nghĩa của chỉ số PCI.

Kinh nghiệm một số tỉnh về nâng cao chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh. Thực trạng cải thiện PCI của một số tỉnh. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn của một số tỉnh .35 TÓM TẮT CHƢƠNG 1 .37 CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG CHỈ SỐ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CẤP TỈNH CỦA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH GIAI ĐOẠN 2005 – 2015. Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của TPHCM.

Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế - xã hội. Thực trạng xếp hạng chỉ số năng lực cạnh tranh của Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2005 - 2015. Nhận định chung.

Nhận định về PCI Thành phố Hồ Chí Minh. Đánh giá môi trƣờng kinh doanh của Thành phố Hồ Chí Minh qua PCI. Đánh giá tổng quát. Đánh giá cụ thể.

So sánh với một số tỉnh thành phố ở nước ta .63 TÓM TẮT CHƢƠNG 2 .74 CHƢƠNG 3: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHỈ SỐ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CẤP TỈNH CỦA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRONG TƢƠNG LAI. Quan điểm, mục tiêu và định hƣớng phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh qua giai đoạn 2016 - 2020. Quan điểm phát triển. Mục tiêu phát triển.

Định hướng phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh qua giai đoạn 2016 - 2020. Nội dung giải pháp nâng cao chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) của Thành phố Hồ Chí Minh. Giải pháp chung. Giải pháp cụ thể .84 TÓM TẮT CHƢƠNG 3 .96 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC 1 MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của đề tài Như ta đã biết, quản lý nhà nước đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc phát triển kinh tế bền vững ở mỗi tỉnh nói riêng và cả nước nói chung. Đặc biệt là trong thời kỳ hội nhập như ngày nay thì chính sách, cơ chế quản lý của các cơ quan nhà nước lại càng cần phải đẩy mạnh và hoàn thiện hơn bao giờ hết. Và để đánh giá được khả năng quản lý của cơ quan nhà nước tại địa phương, Phòng thương mại và công nghiệp Việt Nam (VCCI) đã nghiên cứu và đưa vào thực tiễn áp dụng bộ chỉ số đánh giá năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (viết tắt là PCI – Provincial Competitiveness Index). Thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm kinh tế của cả nước và là thành phố thu hút vốn đầu tư nước ngoài FDI lớn nhất cả nước hiện nay.

Đặc biệt, TPHCM còn là nơi có phong trào khởi nghiệp kinh doanh (Start-up) phát triển mạnh mẽ nhất. Mặc dù vậy, trong 11 năm đã qua của chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI), chưa bao giờ TPHCM xếp hạng cao nhất cả nước về PCI. Thứ hạng tốt nhất của TP là xếp thứ 4 cả nước (xếp loại Rất tốt) trong năm 2014. Trong khi đó có đến 8/11 năm xếp từ hạng thứ 10 trở xuống, thậm chí có năm xếp hạng thứ 23 cả nước (xếp loại Khá).

Vậy thì những lí do gì khiến cho đầu tàu kinh tế của cả nước lại có xếp hạng PCI thấp như vậy? Trong thời kỳ hội nhập như hiện nay thì hội nhập luôn là xu thế mà Việt Nam phải hướng đến, khi đó việc tăng đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) sẽ ngày càng tăng nhanh, do đó việc thay đổi cơ chế quản lý, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các nhà đầu tư vào tỉnh mình là một việc làm cấp bách và mang tính thực tiễn cao. Việc nghiên cứu nâng cao chỉ số năng lực cạnh tranh (NLCT) cấp tỉnh của TPHCM sẽ góp phần giúp TP phát huy những ưu điểm mà mình đang có và khắc phục những yếu kém còn tồn tại cũng như có một sự chuẩn bị kỹ lưỡng nhất để đón đầu hội nhập. Không những có thể rút ra bài học cho TPHCM nói riêng mà còn cho các tỉnh, TP còn lại của nước ta nói chung. Để giải quyết tất cả các vấn đề đó, tác giả muốn thực hiện đề tài: “Nghiên cứu nâng cao chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh của thành phố Hồ Chí Minh” để 2 làm luận văn tốt nghiệp cao học kinh tế, chuyên ngành kinh tế học để tìm hiểu lí do nào làm cho TPHCM không đạt được thứ hạng cao trong bảng xếp hạng PCI, từ đó tìm ra những giải pháp giúp TP khắc phục những khuyết điểm còn tồn tại và vươn lên vị trí dẫn đầu mà vốn cần phải đạt được, góp phần đưa TPHCM quay trở lại vị trí là Hòn ngọc Viễn Đông của Châu Á trong một tương lai không xa.

Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài. Chỉ số NLCT cấp tỉnh PCI chỉ mới được tìm ra và phát triển hơn 10 năm nên các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước đến nay không nhiều, chủ yếu là các công trình trong nước nghiên cứu về vấn đề nâng cao chỉ số NLCT cấp tỉnh của một tỉnh cụ thể nào đó và các báo cáo thường niên về PCI của VCCI.