Luận án tiến sĩ: Phương pháp xác định chi phí đào tạo tại các trường đại học công lập tự chủ tài chính - TS. Nguyễn Thị Đào, NEU

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN --------------------------------- NGUYỄN THỊ ĐÀO NGHIÊN CỨU PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH CHI PHÍ ĐÀO TẠO Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP THỰC HIỆN CƠ CHẾ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH KẾ TOÁN HÀ NỘI - NĂM 2021 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN --------------------------------- NGUYỄN THỊ ĐÀO NGHIÊN CỨU PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH CHI PHÍ ĐÀO TẠO Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP THỰC HIỆN CƠ CHẾ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH Chuyên ngành: KẾ TOÁN, KIỂM TOÁN VÀ PHÂN TÍCH Mã số: 9340301 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Người hướng dẫn khoa học:PGS. NGUYỄN NĂNG PHÚC HÀ NỘI - NĂM 2021 luan an i LỜI CAM ĐOAN Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật. Hà Nội, ngày tháng năm 2021 Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Đào luan an ii LỜI CẢM ƠN Tác giả luận án xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu, các Thầy, Cô giáo và các nhà khoa học trong và ngoài Trường Đại học Kinh tế Quốc dân.

Tác giả xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu và đồng nghiệp đã tạo điều kiện về thời gian, công việc và hỗ trợ một phần kinh phí để tác giả theo đuổi chương trình học tiến sỹ và hoàn thành luận án này. Đặc biệt, tác giả xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến người thầy đã trực tiếp hướng dẫn nhiệt tình, tâm huyết và động viên tác giả trong suốt quá trình thực hiện luận án. Tác giả xin trân trọng cảm ơn các Nhà quản trị chủ chốt và Kế toán trưởng/Trưởng phòng Tài chính - Kế toán ở các trường đại học công lập đã nhiệt tình trả lời phỏng vấn cũng như cung cấp thông tin hữu ích thông qua các phiếu điều tra giúp tác giả hoàn thành luận án. Tác giả cũng xin chân thành cảm ơn những người bạn, đồng nghiệp và gia đình, người thân đã chia sẻ những khó khăn, động viên tinh thần kịp thời để tác giả hoàn thành quá trình nghiên cứu luận án.

Xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2021 Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Đào luan an iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT. vii DANH MỤC BẢNG.

viii DANH MỤC HÌNH. Lý do lựa chọn đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Những đóng gópmới của Luận án. Kết cấu của Luận án. 8 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨUVÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Tổng quan tình hình nghiên cứu về phương pháp xác định chi phí đào tạo trong trường đại học.

Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài. Tình hình nghiên cứu trong nước. Đánh giá chung tình hình nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Cách tiếp cận nghiên cứu. Khung phân tích của đề tài. Chọn điểm nghiên cứu. Phương pháp thu thập thông tin.

Phương pháp phân tích thông tin. 33 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1. 36 luan an iv CHƯƠNG 2: 37NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHƯƠNG PHÁPXÁC ĐỊNH CHI PHÍ ĐÀO TẠO TRONG TRƯỜNG ĐẠI HỌC. Các vấn đề lý luận về chi phí đào tạo trong trường đại học.

Khái niệm chi phí đào tạo. Phân loại chi phí đào tạo. Các vấn đề về tự chủ tài chính của trường đại học công lập. Khái quát về trường đại học công lập.

Tổng quan về cơ chế tự chủ tài chính đối với trường đại học công lập. Phương pháp xác định chi phí áp dụng trong trường đại học. Yêu cầu của nhà quản trị về thông tin chi phí đào tạo trong trường đại học 51 2. Các phương pháp xác định chi phí.

Các yếu tố ảnh hưởng đến việc áp dụng phương pháp xác định chi phí trong trường đại học. 57 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2. 70 CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG XÁC ĐỊNH CHI PHÍ ĐÀO TẠO TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP THỰC HIỆN CƠ CHẾ TỰ CHỦ 71TÀI CHÍNH Ở VIỆT NAM. Khái quát chung về các trường đại học công lập thực hiện cơ chế tự chủ tài chính ở Việt Nam.

Khái quát chung. Đội ngũ giảng viên. Quy mô đào tạo. Thực trạng xác định chi phí đào tạo tại các trường đại học công lập thực hiện cơ chế tự chủ tài chính ở Việt Nam.

Đặc điểm của các trường đại học được điều tra. Thực trạng yêu cầu của nhà quản trị về thông tin chi phí đào tạo và mức độ đáp ứng. Thực trạng phương pháp xác định chi phí đào tạo tại các trường đại học công lập thực hiện cơ chế tự chủ tài chính. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng phương pháp xác định chi phí tại các trường đại học công lập thực hiện cơ chế tự chủ tài chính.

Nhận diện các nhân tố ảnh hưởng. Đánh giá mức độ ảnh hưởng của các nhân tố. Nghiên cứu trường hợp về áp dụng phương pháp xác định chi phí phù hợp tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Phân tích lựa chọn trường hợp nghiên cứu.

Khái quát về Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Thực trạng xác định chi phí đào tạo tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam 106 3. Phân tích áp dụng phương pháp xác định chi phí phù hợp tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam. 118 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3.

140 CHƯƠNG 4: KHUYẾN NGHỊ PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH CHI PHÍ ĐÀO TẠO ÁP DỤNG CHO CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP THỰC HIỆN CƠ CHẾ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH Ở VIỆT NAM. Các quan điểm và nguyên tắc đề xuất phương pháp xác định chi phí đào tạo áp dụng. Quan điểm đề xuất. Nguyên tắc đề xuất.

Đề xuất phương pháp xác định chi phí áp dụng cho các trường ĐHCL thực hiện cơ chế TCTC và giải pháp triển khai thực hiện. Lựa chọn áp dụng phương pháp xác định chi phí đào tạo. Hoàn thiện việc nhận diện chi phíđối với các khoản mục chi phí đào tạo. Hoàn thiện việc phân bổ chi phíđào tạo đối với một số chi phí.

Các giải pháp hỗ trợ khác. Điều kiện đảm bảo tính khả thi của các giải pháp đề xuất. Đối với Nhà nước và Chính phủ. Đối với Bộ Tài chính.

Đối với các trường đại học công lập thực hiện cơ chế tự chủ tài chính. Những hạn chế của luận án và định hướng nghiên cứu mở rộng. Những hạn chế của luận án. Một số định hướng cho nghiên cứu tiếp theo.

160 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4. 162 luan an vi DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. 164 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 178 Phụ lục 1: Mẫu phiếu điều tra cán bộ quản lý ở các trường ĐHCL thực hiện cơ chế TCTC .178 Phụ lục 2: Danh sách các trường đại học công lập thực hiện cơ chế tự chủ tài chính được khảo sát .187 Phụ lục 3: Kết quả kiểm định của các thang đo bằng hệ số Cronbach’s Alpha.

Kết quả phân tích kiểm định KMO và Bartlett's. Kết quả phân tích phương sai tổng. Kết quả phân tích ma trận nhân tố. Kết quả phân tích ma trận xoay nhân tố.

Kết quả phân tích ma trận chuyển đổi thành phần. Kết quả phân tích phương sai của mô hình hồi quy. Kết quả ước lượng ảnh hưởng của các biến độc lập đến biến phụ thuộc trong mô hình hồi quy đa biến. Kết quả kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến của các biến độc lập trong mô hình hồi quy đa biến.

Kết quả thống kế sai số trong mô hình hồi quy. Biểu đồ minh họa phân phối chuẩn hóa của các biến độc lập trong mô hình hồi quy. Đồ thị minh họa phân phối chuẩn hóa của các biến độc lập trong mô hình hồi quy. Đồ thị minh họa phân phối chuẩn hóa dự đoán của các biến độc lập trong mô hình hồi quy .207 luan an vii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Ký hiệu viết tắt Tên đầy đủ ABC : Activity-Based Costing BQ : Bình quân CBVC : Cán bộ viên chức CPĐT : Chi phí đào tạo ĐHCL : Đại học công lập ĐHNCL : Đại học ngoài công lập ĐVT : Đơn vị tính EFA : Explanatory Factor Analysis GAAP : Generally Accepted Accounting Principles GDĐH : Giáo dục đại học KMO : Kaiser-Meyer-Olkin KTQT : Kế toán quản trị LĐ : Lao động LĐTT : Lao động trực tiếp NSNN : Ngân sách nhà nước NVL : Nguyên vật liệu NVLTT : Nguyên vật liệu trực tiếp OLS : Ordinary Least Squares SNCL : Sự nghiệp công lập SPSS : Statistical Package for the Social Sciences SV : Sinh viên TB : Trung bình TCTC : Tự chủ tài chính TDABC : Time Driven Activity-Based Costing TRAC : Transparent Approach to Costing TSCĐ : Tài sản cố định VIF : Variance Inflation Factor VNĐ : Việt Nam đồng XDCB : Xây dựng cơ bản XĐCP : Xác định chi phí luan an viii DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1: Mẫu điều tra .1: Mô tả biến quan sát trong mô hình đánh giá sự phù hợp của phương pháp XĐCP áp dụng tại cáctrường ĐHCL thực hiện cơ chế TCTC .1: Thực trạng đội ngũ cán bộ giảng viên của các trường ĐHCLthực hiện cơ chế TCTC giai đoạn 2015-2019 .2: Số người học bình quân có mặt thực tế hàng năm tại các trường ĐHCL thực hiện cơ chế TCTC .3: Mô tả tóm tắt quy mô và đặc điểm đào tạo của các trường ĐHCL thực hiện cơ chế TCTC được khảo sát trong năm học 2018-2019 .4: Kết quả đánh giá yêu cầu của nhà quản trị về thông tin CPĐT và mức độ đáp ứng tại các trường ĐHCL thực hiện cơ chế TCTC.

Tình hình tổ chức bộ máy và công việc kế toán quản trịCPĐT ở các trường ĐHCL thực hiện cơ chế TCTC. Quy trình xác định CPĐT ở các trường ĐHCLthực hiện cơ chế TCTC. Xác định đối tượng tính CPĐTở các trường ĐHCLthực hiện cơ chế TCTC. Phương pháp xác định CPĐT áp dụng ở các trường ĐHCL thực hiện cơ chế TCTC .9: Kết quả kiểm định của các thang đo bằng hệ số Cronbach’s Alpha .10: Ma trận xoay nhân tố trong kết quả phân tích EFA.11: Kết quả ước lượng mô hình hồi quy đa biến .12: Tổng hợp ngành đào tạo theo từng khối ngànhcủa Học viện Nông nghiệp Việt Nam.13: Tình hình đội ngũ cán bộ viên chức và người lao động của Học viện Nông nghiệp Việt Nam giai đoạn 2017-2019 .