Luận án tiến sĩ: Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng kiểm toán báo cáo tài chính doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam - Tác giả Bùi Thị Thủy

i L I CAM ðOAN Tôi xin cam ñoan ñây là công trình nghiên c u c a riêng tôi. Các s li u trong Lu n án là trung th!c. Nh#ng k%t qu' trong Lu n án chưa t)ng ñư*c công b trong b,t c m-t công trình nào khác. Tác gi Lu n án Bùi Th Th y ii L I C M ƠN Tác gi xin bày t s c m ơn t i Trư ng ð i h c Kinh t qu c dân, Vi$n ðào t o Sau ð i h c, Vi$n K toán ( Ki)m toán Trư ng ð i h c Kinh t qu c dân ñã giúp ñ.

Tác gi trong su t quá trình h c t0p và nghiên c3u Lu0n án. Tác gi xin chân thành c m ơn s giúp ñ. nhi$t tình và h6u ích trong vi$c cho ý ki n ñánh giá vào b n kh o sát cũng như trong su t quá trình thu th0p d6 li$u kh o sát, ph ng v<n t= lãnh ñ o các cơ quan qu n lý nhà nư c, như B? Tài chính, VACPA, lãnh ñ o các công ty ki)m toán ñ?c l0p, chuyên gia phân tích báo cáo tài chính và 138 ki)m toán viên ñưGc ch<p thu0n ki)m toán báo cáo tài chính doanh nghi$p niêm y t trên thH trư ng ch3ng khoán Vi$t Nam năm 2012. Tác gi cũng bày t lòng bi t ơn sâu sNc t i ThOy, Cô là ngư i hư ng dPn và có nhiRu ý ki n ñóng góp sSa ch6a quí báu trong quá trình nghiên c3u Lu0n án cTa Tác gi.

Tác gi xin ñưGc chân thành c m ơn gia ñình, b n bè, ñVng nghi$p ñã ñ?ng viên tinh thOn và t o ñiRu ki$n thu0n lGi nh<t cho Tác gi trong su t quá trình hoàn thành Lu0n án! Tác gi Lu n án Bùi Th Th y iii M CL C L I CAM ðOAN. iii DANH M C CÁC KÝ HI#U VI&T T'T. vi DANH M C B NG, BI+U ð,, SƠ ð,. LÝ LU3N C4A VI#C NGHIÊN C6U CÁC NHÂN T8 NH HƯ.NG ð&N CH9T LƯ:NG KI+M TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH DOANH NGHI#P NIÊM Y&T TRÊN TH@ TRƯ NG CH6NG KHOÁN.

Th trưEng chFng khoán và doanh nghiLp niêm yPt trên th trưEng chFng khoán. Th/ trư0ng ch ng khoán. Doanh nghi p niêm y%t trên th/ trư0ng ch ng khoán. ð8c ñi9m báo cáo tài chính c a doanh nghi p niêm y%t.

KiRm toán báo cáo tài chính c a doanh nghiLp niêm yPt. Khái ni m và phân lo>i ki9m toán. Vai trò c a ki9m toán ñ-c l p ñ i vAi báo cáo tài chính doanh nghi p niêm y%t. Các lo>i báo cáo ki9m toán báo cáo tài chính doanh nghi p niêm y%t trên th/ trư0ng ch ng khoán.

Các nhân tX nh hưYng ñPn ch[t lư]ng kiRm toán báo cáo tài chính c a doanh nghiLp niêm yPt. ð i tư*ng quan tâm tAi ch,t lư*ng ki9m toán báo cáo tài chính c a doanh nghi p niêm y%t. Quan ñi9m ch,t lư*ng ki9m toán báo cáo tài chính doanh nghi p niêm y%t. Các nhân t 'nh hưEng ñ%n ch,t lư*ng ki9m toán báo cáo tài chính c a các doanh nghi p niêm y%t .42 KPt lu n Chương 1.

55 iv CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH TH_C TR`NG VaI VI#C XÁC ð@NH CÁC NHÂN T8 NH HƯ.NG ð&N CH9T LƯ:NG KI+M TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH CÁC DOANH NGHI#P NIÊM Y&T TRÊN TH@ TRƯ NG CH6NG KHOÁN VI#T NAM. Tcng quan th trưEng chFng khoán ViLt Nam và các doanh nghiLp niêm yPt. S! phát tri9n c a th/ trư0ng ch ng khoán Vi t Nam và các doanh nghi p niêm y%t. ðiIu ki n niêm y%t c a doanh nghi p trên th/ trư0ng ch ng khoán Vi t Nam.

ð8c ñi9m doanh nghi p niêm y%t trên th/ trư0ng ch ng khoán Vi t Nam 'nh hưEng tAi ki9m toán. KiRm toán báo cáo tài chính doanh nghiLp niêm yPt trên th trưEng chFng khoán ViLt Nam. ð8c ñi9m công ty ki9m toán ñ-c l p ñư*c ch,p thu n ki9m toán doanh nghi p niêm y%t. Vai trò c a ki9m toán báo cáo tài chính các doanh nghi p niêm y%t trên th/ trư0ng ch ng khoán Vi t Nam.

Th!c tr>ng ñánh giá ch,t lư*ng ki9m toán báo cáo tài chính c a doanh nghi p niêm y%t. Xác ñ nh các nhân tX nh hưYng tei ch[t lư]ng kiRm toán báo cáo tài chính c a doanh nghiLp niêm yPt trên th trưEng chFng khoán ViLt Nam. Nhóm nhân t bên ngoài. Nhóm Nhân t thu-c vI ki9m toán viên/nhóm ki9m toán.

Nhóm Nhân t thu-c vI công ty ki9m toán .101 KPt lu n Chương 2.105 CHƯƠNG 3: K&T QU NGHIÊN C6U Vj CÁC NHÂN T8 NH HƯ.NG ð&N CH9T LƯ:NG KI+M TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH CÁC DOANH NGHI#P NIÊM Y&T TRÊN TH@ TRƯ NG CH6NG KHOÁN VI#T NAM. Thu th p và xl lý sX liLu nghiên cFu. Thi%t k% câu hMi kh'o sát. L!a chNn ñ i tư*ng kh'o sát.

Phương pháp kh'o sát và thu hQi phi%u kh'o sát. ð8c ñi9m ñ i tư*ng tr' l0i phi%u kh'o sát. NguQn d# li u sR dSng. Mô t' các bưAc hình thành d# li u nghiên c u.

Phân tích kPt qu vo mFc ñp nh hưYng c a các nhân tX ñPn ch[t lư]ng kiRm toán báo cáo tài chính doanh nghiLp niêm yPt. Nhóm Nhân t bên ngoài. Nhóm Nhân t thu-c vI ki9m toán viên/nhóm ki9m toán. Nhóm Nhân t thu-c vI công ty ki9m toán .127 KPt lu n Chương 3.132 CHƯƠNG 4: GI I PHÁP VÀ KI&N NGH@ NHqM NÂNG CAO CH9T LƯ:NG KI+M TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH CÁC DOANH NGHI#P NIÊM Y&T TRÊN TH@ TRƯ NG CH6NG KHOÁN VI#T NAM.

Sr csn thiPt nâng cao ch[t lư]ng kiRm toán báo cáo tài chính doanh nghiLp niêm yPt trên th trưEng chFng khoán ViLt Nam. Gi i pháp nâng cao ch[t lư]ng kiRm toán báo cáo tài chính các doanh nghiLp niêm yPt trên th trưEng chFng khoán ViLt Nam. Nhóm gi'i pháp nâng cao ch,t lư*ng KTV/nhóm ki9m toán. Nhóm gi'i pháp nâng cao ch,t lư*ng các công ty ki9m toán.

Nhóm gi'i pháp c'i thi n môi trư0ng pháp lý. Mpt sX kiPn ngh nhum tăng cưEng các gi i pháp. ð i vAi các cơ quan có thVm quyIn. ð i vAi doanh nghi p niêm y%t.

Lưu ý ñ i vAi nhà ñWu tư khi sR dSng các báo cáo ki9m toán báo cáo tài chính .156 KPt lu n Chương 4.160 DANH M C CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN C6U C4A TÁC GI DANH M C TÀI LI#U THAM KH O PH L C vi DANH M C CÁC KÝ HI#U VI&T T'T Ký hiLu viPt tzt ViPt ñsy ñ BCKiT Báo cáo ki9m toán BCTC Báo cáo tài chính BLð Ban lãnh ñ>o CMKT ChuVn m!c k% toán CMKiT ChuVn m!c ki9m toán ChuVn m!c ki9m toán qu c t% (International Standard ISA on Auditing) ChuVn m!c ki9m toán Vi t Nam (Vietnamese VSA Standard on Auditing) CTKT Công ty ki9m toán DNNY Doanh nghi p niêm y%t GDCK Giao d/ch ch ng khoán SGDCK TP.HCM SE Giao d/ch Ch ng khoán thành ph HQ Chí Minh H-i Ki9m toán viên hành nghI Vi t Nam (Vietnam VACPA Asociation of Certified Public Accountants) KTV Ki9m toán viên NðT Nhà ñWu tư PhWn mIm th ng kê kinh t% (Statistical Package for SPSS the Social Sciences) TMCP Thương m>i cc phWn TNHH Trách nhi m h#u h>n TTCK Th/ trư0ng ch ng khoán UBCKNN ey Ban Ch ng khoán Nhà nưAc vii DANH M C B NG, BI+U ð,, SƠ ð, B NG BI+U B'ng 1.1: S! khác bi t gi#a các lo>i hình ki9m toán theo ch c năng.2: S! khác bi t gi#a các lo>i hình ki9m toán theo ch th9.1: ðiIu ki n DNNY trên TTCK Vi t Nam theo Ngh/ ñ/nh S 58/2012/NðhCP.2: DNNY trên SE GDCK TP. HQ Chí Minh phân theo nhóm ngành.3: Các v,n ñI giAi h>n ph>m vi ki9m toán thư0ng g8p trong ý ki%n ch,p nh n t)ng phWn ñ i vAi BCTC c a DNNY trên SGDCK TP.4: Các v,n ñI chưa th ng nh,t thư0ng g8p trong ý ki%n ch,p nh n t)ng phWn ñ i vAi BCTC c a DNNY trên SGDCK TP.5: M-t s chi tiêu tcng h*p c a các công ty ki9m toán ñ-c l p qua các năm .6: Cơ c,u doanh thu c a các công ty ki9m toán t>i Vi t Nam qua các năm .7: S lư*ng khách hàng và doanh thu c a công ty ki9m toán qua các năm. Tiêu chí CTKT ñư*c ch,p thu n ki9m toán DNNY theo Quy%t ñ/nh S 89/2007/QðhBTC. M-t s chi tiêu ch y%u c a các CTKT ñư*c ch,p thu n ki9m toán DNNY BCTC các năm 2010, 2011, 2012.

Tiêu chí phân nhóm CTKT ñư*c ch,p thu n theo qui mô. Chi tiêu tcng h*p c a công ty ki9m toán ñư*c ch,p thu n ki9m toán BCTC c a DNNY năm 2012.12: M-t s ví dS vI chênh l ch s li u trưAc và sau ki9m toán BCTC công b năm 2012.13: Tk l các lo>i ý ki%n ki9m toán ñ i vAi BCTC c a các DNNY trên SGDCK TP.14: K%t qu' ki9m tra ch,t lư*ng tr!c ti%p hàng năm ñ i vAi các công ty ki9m toán .15: Tcng h*p 16 nhân t 'nh hưEng tAi ch,t lư*ng ki9m toán báo cáo tài chính c a doanh nghi p niêm y%t trên TTCK Vi t Nam.1: Thông tin vI KTV và CTKT tr' l0i phi%u kh'o sát .2: Các nhân t 'nh hưEng tAi ch,t lư*ng ki9m toán BCTC DNNY trên TTCK Vi t Nam (sau kh'o sát, xR lý trên SPSS) .3: Tcng h*p m c ñ- 'nh hưEng c a 3 nhóm nhân t ñ%n ch,t lư*ng ki9m toán .4: Tcng h*p m c ñ- 'nh hưEng c a nhân t thu-c Nhóm Bên ngoài tAi ch,t lư*ng ki9m toán BCTC DNNY trên TTCK Vi t Nam.5: M c ñ- 'nh hưEng c a các tiêu chí thu-c Nhóm Bên ngoài tAi ch,t lư*ng ki9m toán.6: Tcng h*p m c ñ- 'nh hưEng c a nhân t thu-c Nhóm KTV tAi ch,t lư*ng ki9m toán BCTC DNNY trên TTCK Vi t Nam .7: M c ñ- 'nh hưEng c a các tiêu chí thu-c Nhóm Ki9m toán viên tAi ch,t lư*ng ki9m toán.8: Tcng h*p m c ñ- 'nh hưEng c a nhân t thu-c Nhóm CTKT tAi ch,t lư*ng ki9m toán BCTC DNNY trên TTCK Vi t Nam .9: M c ñ- 'nh hưEng c a các tiêu chí thu-c Nhóm CTKT tAi ch,t lư*ng ki9m toán .1: Kh'o sát th!c tr>ng nhân t bên ngoài 'nh hưEng tAi ch,t lư*ng ki9m toán dưAi góc nhìn c a KTV.2: Kh'o sát th!c tr>ng nhân t thu-c KTV và CTKT 'nh hưEng tAi ch,t lư*ng ki9m toán dưAi góc nhìn c a KTV .1: Kh i lư*ng và giá tr/ giao d/ch cc phi%u niêm y%t qua các năm.2: S lư*ng các DNNY trên TTCK Vi t Nam t) năm 2006h 2012.1: Khung nghiên c u c a Lu n án.2: Các lo>i hình doanh nghi p trong nIn kinh t%.