Luận án tiến sĩ chính sách công: Giải pháp giảm nghèo bền vững huyện Bắc Trà My, Quảng Nam - Trần Thanh Cúc

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI TRẦN THANH CÚC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG TẠI HUYỆN BẮC TRÀ MY, TỈNH QUẢNG NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG HÀ NỘI, năm 2020 luan an VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI TRẦN THANH CÚC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG TẠI HUYỆN BẮC TRÀ MY, TỈNH QUẢNG NAM Chuyên ngành : Chính sách công Mã số : 8 34 04 02 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. BÙI NHẬT QUANG HÀ NỘI, năm 2020 luan an LỜI CAM ĐOAN Trong quá trình thực hiện luận văn này, tác giả có tham khảo, kế thừa và sử dụng những thông tin, số liệu từ một số tài liệu như: sách chuyên ngành, luận văn, tạp chí, bài tham luận… theo danh mục tài liệu tham khảo. Tác giả cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng mình và chịu hoàn toàn trách nhiệm về lời cam đoan của mình. Quảng Nam, ngày tháng năm 2020 Tác giả luận văn Trần Thanh Cúc luan an MỤC LỤC MỞ ĐẦU .1 CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG Ở VIỆT NAM.

Tổng quan về giảm nghèo bền vững. Nội dung thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững.3 Quy trình thực hiện chính sách về giảm nghèo bền vững ……………………. Kinh nghiệm của một số địa phương về thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững .20 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG TẠI HUYỆN BẮC TRÀ MY, TỈNH QUẢNG NAM. Đặc điểm, điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam.

Tình hình tổ chức thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững huyện Bắc Trà My. Đánh giá thực trạng thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững tại huyện Bắc Trà My thời gian qua.49 CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG TẠI HUYỆN BẮC TRÀ MY, TỈNH QUẢNG NAM. Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững trên địa bàn huyện Bắc Trà My. Kiến nghị, đề xuất, .78 TÀI LIỆU THAM KHẢO luan an DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT STT Từ viết tắt Viết đầy đủ 1 ĐBKK Đặc biệt khó khăn 2 CS Chính sách 3 CSC Chính sách công 4 DTTS Dân tộc thiểu số 5 GN Giảm nghèo 6 GNBV Giảm nghèo bền vững 7 KHXH Khoa học xã hội 8 KT-XH Kinh tế - Xã hội 9 LĐ - TB & XH Lao động - Thương binh và Xã hội 10 MTQG Mục tiêu quốc gia 11 MTTQ Mặt trận Tổ quốc 12 UBND Ủy ban nhân dân 13 XĐGN Xóa đói giảm nghèo luan an DANH MỤC CÁC BẢNG Số hiệu Tên bảng Trang bảng 2.1 Tổng giá trị sản xuất trên địa bàn của một số ngành chủ yếu 29 Hộ dân cư nghèo trên địa bàn huyện qua các năm phân theo cấp 2.3 Hộ dân cư cận nghèo tại huyện Bắc Trà My 32 Thống kê hộ nghèo chia theo tiêu chí thu nhập và thiếu hụt các 2.

33 dịch vụ xã hội cơ bản năm 2016 2.5 Tổng hợp nguyên nhân nghèo của hộ nghèo 34 Phân tích hộ nghèo theo mức độ thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ 2.6 35 bản Tổng hợp kinh phí thực hiện dự án, chương trình giảm nghèo 2.7 48 bền vững giai đoạn 2016 - 2020 luan an MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đẩy mạnh xoá đói, giảm nghèo, hạn chế phân hoá giàu nghèo được Đảng ta xác định là nhiệm vụ trọng điểm trong quá trình phát triển KT - XH của đất nước. Việc triển khai thực hiện Chương trình MTQG về GNBV trong thời gian qua, với nhiều chương trình dự án như Chương trình 135, Nghị quyết 30a của Chính phủ, Việt Nam đã đạt được những thành tựu to lớn trong công tác xóa đói, giảm nghèo, góp phần hoàn thành mục tiêu thiên niên kỷ. Đến cuối năm 2019, tỷ lệ hộ nghèo của cả nước khoảng 4%; của tỉnh Quảng Nam khoảng 7,57%; tuy nhiên, kết quả giảm nghèo chưa thực sự bền vững, tình trạng tái nghèo rất dễ xảy ra; khoảng cách giàu nghèo giữa các vùng, nhóm dân cư còn khá lớn, đời sống vật chất và tinh thần của đại bộ phận nhân dân nhìn chung vẫn còn nhiều khó khăn, thiếu thốn, nhất là khu vực miền núi, vùng cao, vùng đồng bào DTTS.

Đối với Bắc Trà My, là một huyện miền núi của tỉnh Quảng Nam, đại bộ phận nhân dân sống bằng nghề nông, lâm nghiệp, có 7/13 xã, thị trấn là người DTTS. Trong những năm qua, việc triển khai thực hiện quyết liệt, đồng bộ các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về thực hiện chương trình MTQG GNBV, tỷ lệ hộ nghèo của huyện từ 52,06% năm 2015 giảm xuống còn 33,63% năm 2919, bình quân mỗi năm tỷ lệ hộ nghèo giảm 4,6%; dự tính năm 2020 tỷ lệ hộ nghèo của huyện giảm khoảng 4,35%, còn dưới 25% vào cuối năm 2020. Tình hình trên trước hết do điều kiện KT - XH của một huyện miền núi còn rất nhiều nhiều khó khăn, nguồn lực để đầu tư thực hiện công tác giảm nghèo còn hạn hẹp, phải lồng ghép từ nhiều chương trình, dự án nên mặc dù đã ưu tiên nguồn lực thực hiện công tác giảm nghèo những vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu. Bên cạnh đó, công tác lãnh đạo, chỉ đạo triển khai thực hiện chưa được các cấp, các ngành quan tâm đúng mức; công tác quản lý, đánh giá chưa được thường xuyên; việc điều tra, khảo sát hộ nghèo ở một số địa phương chưa sát với thực tế; một số bộ phận người nghèo còn tâm lý ỷ lại, chưa tích cực, không chủ động vươn lên thoát nghèo, còn trông chờ nhiều vào chính sách hỗ trợ của nhà nước.

Mặc dù, tỷ lệ hộ nghèo của huyện trong 5 năm qua đã giảm đáng kể; tuy nhiên, so với mặt bằng chung của cả nước và tỉnh Quảng Nam thì tỷ lệ hộ nghèo 1 luan an của huyện Bắc Trà My còn ở mức khá cao. Đây thật sự là một vấn đề bức xúc, cấp bách, là thách thức lớn trong việc thực hiện mục tiêu phát triển KT - XH trong những năm đến, đòi hỏi Đảng bộ, chính quyền và nhân dân huyện Bắc Trà My phải tập trung mọi nguồn lực để tập trung giải quyết. Xuất phát từ thực trạng nêu trên, tác giả chọn đề tài “Thực hiện chính giảm nghèo bền vững tại huyện Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam” làm luận văn thạc sĩ chuyên ngành Chính sách công của mình. Tình hình nghiên cứu đề tài Giảm nghèo là mục tiêu thiên niên kỷ, là vấn đề các quốc gia đều quan tâm trong quá trình phát triển KT - XH, đối với Việt Nam, giảm nghèo là chương trình MTQG đã được đặt ra từ lâu, đến nay công tác giảm nghèo đã mang lại hiệu quả đáng kể.

Tuy nhiên, tỷ lệ hộ nghèo trong cả nước hiện nay còn cao, thiếu tính bền vững, tình trạng tái nghèo đang diễn ra ở nhiều nơi. Vì vậy, cần phải được nghiên cứu một cách nghiêm túc về thực trạng giảm nghèo ở Việt Nam để có các giải pháp thực hiện hiệu quả. Trong thời gian qua cũng có nhiều công trình nghiên cứu công phu về vấn đề giảm nghèo như: “Giảm nghèo ở Việt Nam, thành tựu và thách thức” của nhóm nghiên cứu Viện Khoa học xã hội và nhân văn (2011); công trình này đã chỉ ra những xu hướng gần đây trong công cuộc giảm nghèo ở Việt Nam đồng thời phân tích những tác động đến các gia đình trong vấn đề thoát nghèo, các biện pháp cải tiến nhằm giảm nghèo bền vững.Tuy nhiên vấn đề này nghiên cứu trên phạm vi cả nước trong bối cảnh kinh tế mới giai đoạn sau khi Việt Nam gia nhập tổ chức Thương mại tế giới; “Đánh giá giữa kỳ CTMTQG- giảm nghèo và Chương trình 135-II giai đoạn 2006-2008”, Bộ LĐ - TB & XH, cơ quan Liên Hợp Quốc tại Việt Nam (2009); “Chính sách xóa đói, giảm nghèo, thực trạng và giải pháp” của tác giả Lê Quốc Lý, Nxb Chính trị Quốc gia, 2012; vai trò của vốn con người trong giảm nghèo bền vững ở Việt Nam của tác giả Thái Phúc Thành (2014) nhìn nhận và đánh giá vai trò con người trong giảm nghèo bền vững, tác giả cho rằng trình độ giáo dục tác động đến khả năng thoát nghèo của hộ sản xuất nông nghiệp rất thấp và đầu tư nâng cao trình độ giáo dục, chuyên môn kỹ thuật để giảm nghèo trong khu vực sản xuất nông nghiệp hiệu quả sẽ không cao. So với 2 luan an trình độ giáo dục chính quy, trình độ hiểu biết và kỹ năng cụ thể tích lũy từ cuộc sống và làm việc như cách làm ăn, chi tiêu, ứng phó rủi ro có tác động mạnh mẽ hơn đến khả năng thoát nghèo của người nghèo ở nông thôn.Việc nâng cao vốn con người là ở chính người nghèo….

Luận văn thạc sỹ kinh tế “giải pháp xóa đói giảm nghèo trên địa bàn huyện Nông Sơn, tỉnh Quảng Nam” của tác giả Đỗ Thị Dung đã nêu ra thực trạng xóa đói giảm nghèo trên địa bàn huyện Nông Sơn, tỉnh Quảng Nam, đề ra những giải pháp nhằm xóa đói giảm nghèo ở Nông Sơn giai đoạn 2011-2015 ; Luận văn thạc sỹ “Giải pháp chính sách giảm nghèo bền vững từ thực tiễn tỉnh Quảng Nam” của Trần Anh Tuấn đã đánh giá chung thực trạng thực hiện chính sách giảm nghèo trên địa bàn tỉnh Quảng Nam, từ đó có những giải pháp nhằm thoát nghèo nhưng đây là những giải pháp chung của toàn tỉnh giai đoạn 2015-2020 ….Hầu hết điểm chung của các đề tài nghiên cứu trên là đã phân tích thực trạng đói nghèo ở một số nơi, đưa ra các biện pháp cơ bản nhằm thực hiện công tác xóa đói giảm nghèo ở các tỉnh trên nước ta, nhất là những vùng có điều kiện kinh tế khó khăn như huyện miền núi, nơi có nhiều đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Nhiều giải pháp đã đánh giá được thực trạng thực hiện công tác xóa đói giảm nghèo và GNBV ở một số địa phương trong thời gian qua còn nhiều bất cập, đặc biệt là ở vùng kinh tế khó khăn, vùng sâu , vùng xa… Các tác giả đã làm rõ được nguyên nhân gây ra tình trạng đói nghèo và việc giảm nghèo chậm, ở cả nước nói chung và một số tỉnh, huyện nói riêng. Tuy nhiên, cho đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu một cách cụ thể và sâu sắc về thực tế hộ nghèo và GNBV tại huyện Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam. Những nghiên cứu của các tác giả đều có ý nghĩa bao quát trong việc xóa đói giảm nghèo, nâng cao đời sống nhân dân.