Luận án tiến sĩ tác động của vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tới ngành công nghiệp chế tác tại Việt Nam - Đặng Quý Dương

Bé giÁo dôc vµ ®µo t¹o Tr¦êng ®¹i häc kinh tÕ quèc d©n  §ÆNG QUÝ D¦¥NG TÁC §éNG CÚA VèN §ÇU T¦ TRùC TIÕP N¦íC NGOµI TíI CÁC NGµNH C¤NG NGHIÖP CHÕ TÁC ë VIÖT NAM Chuyên ngµnh: Kinh tÕ quèc tÕ M· sè: 62310106 LUËN ÁN TIÕN SĨ KINH TÕ NgOêi hOíng dÉn khoa häc: gs. ®O ®øc b×nh Hµ Néi - 2014 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận án “ Tác động của vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tới các ngành công nghiệp chế tác ở Việt Nam” là công trình nghiên cứu độc lập của tôi, do chính tôi hoàn thành. Các tài liệu tham khảo, trích dẫn; các số liệu thống kê phục vụ mục đích nghiên cứu của công trình này là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng. Nghiên cứu sinh Đặng Qúy Dương ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.ii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT.

vi DANH MỤC BẢNG BIỂU.ix DANH MỤC SƠ ĐỒ.xi MỞ ĐẦU.1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI. Các công trình trên thế giới. Các công trình trong nước.21 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1. 24 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀ MÔ HÌNH ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI TỚI NGÀNH CÔNG NGHIỆP CHẾ TÁC.

Lý luận chung về vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài. Khái niệm FDI. Quan niệm và đặc điểm vốn FDI. Các lý thuyết liên quan tới vốn FDI.

Tác động của vốn FDI tới các ngành công nghiệp chế tác. Tác động trực tiếp của vốn FDI tới ngành công nghiệp tác. Tác động gián tiếp của vốn FDI tới ngành công nghiệp chế tác. Các nhóm chỉ tiêu thống kê về tác động trực tiếp và mô hình đánh giá tác động gián tiếp của vốn FDI tới ngành công nghiệp chế tác.

Các nhóm chỉ tiêu thống kê về tác động trực tiếp của vốn FDI tới ngành công nghiệp chế tác. Mô hình đánh giá tác động gián tiếp của vốn FDI tới các ngành công nghiệp chế tác. Các nhân tố ảnh hưởng đến tác động của vốn FDI đến ngành công iii nghiệp chế tác. Môi trường đầu tư.

Chiến lược phát triển của ngành công nghiệp chế tác. Đặc điểm ngành công nghiệp chế tác. Đặc điểm chủ đầu tư quốc tế. Đặc điểm vận động của dòng vốn FDI.53 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2.

54 CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG TÁC ĐỘNG CỦA VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI TỚI CÁC NGÀNH CÔNG NGHIỆP CHẾ TÁC Ở VIỆT NAM. Khái quát về ngành công nghiệp chế tác ở Việt Nam. Ngành công nghiệp chế tác ở Việt Nam. Vai trò của ngành công nghiệp chế tác đối với nền kinh tế nói chung.

Vai trò của ngành công nghiệp chế tác trong công nghiệp. Vai trò của ngành công nghiệp chế tác trong hoạt động xuất khẩu. Đầu tư trực tiếp nước ngoài trong ngành công nghiệp chế tác ở Việt Nam. Tình hình thu hút FDI vào Việt Nam.

Tình hình thu hút FDI vào ngành công nghiệp chế tác. Thực trạng tác động của vốn FDI tới các ngành công nghiệp chế tác ở Việt Nam. Thực trạng tác động trực tiếp của vốn FDI tới các ngành công nghiệp chế tác ở Việt Nam. Thực trạng tác động gián tiếp của vốn FDI tới các ngành công nghiệp chế tác ở Việt Nam thông qua các kênh.

Vận dụng mô hình kinh tế lượng đánh giá tác động của vốn FDI tới các ngành công nghiệp chế tác ở Việt Nam. Đánh giá chung về tác động của vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tới các ngành công nghiệp chế tác ở Việt Nam. Những kết quả tích cực. Những hạn chế.

Nguyên nhân của những hạn chế.104 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3. 108 CHƯƠNG 4: QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP TẬN DỤNG TÁC ĐỘNG TÍCH CỰC VÀ HẠN CHẾ TÁC ĐỘNG TIÊU CỰC CỦA VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI TỚI CÁC NGÀNH CÔNG NGHIỆP CHẾ TÁC Ở VIỆT NAM. Bối cảnh quốc tế và trong nước. Bối cảnh quốc tế.

Bối cảnh trong nước. Quan điểm tận dụng tác động tích cực, hạn chế tác động tiêu cực của vốn FDI tới ngành công nghiệp chế tác ở Việt Nam. Nguồn vốn FDI là nguồn vốn chiến lược và quan trọng của ngành công nghiệp chế tác. Ngành công nghiệp chế tác cần coi việc được chuyển giao công nghệ hiện đại là một trong các lợi ích căn bản.

Nguồn vốn FDI trong ngành công nghiệp chế tác phải đóng vai trò quan trọng vào việc đào tạo đội ngũ nhân lực. Không phân biệt DN FDI và doanh nghiệp trong nước. Coi trọng mối liên kết giữa DN FDI và DN trong nước. Cụm công nghiệp hỗ trỡ ngành công nghiệp chế tác có vai trò quan trọng tận dụng tác động tích cực của vốn FDI.

Cần coi trọng cả việc thu hút và sử dụng nguồn vốn FDI trong ngành công nghiệp chế tác. Chiến lược về FDI của ngành công nghiệp chế tác phải đặt trong mối quan hệ với các chính sách kinh tế - xã hội khác. Định hướng và mục tiêu thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào ngành công nghiệp chế tác ở Việt Nam. Chiến lược phát triển của ngành công nghiệp chế tác.

Định hướng chung. Định hướng thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào ngành công nghiệp chế tác. Mục tiêu thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào ngành công nghiệp chế tác. Giải pháp tận dụng tác động tích cực và hạn chế tác động tiêu cực của vốn đầu tư trực tiếp nước tới các ngành công nghiệp chế tác ở Việt Nam.

Giải pháp tận dụng tác động tích cực của vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tới các ngành công nghiệp chế tác ở Việt Nam. Giải pháp hạn chế tác động tiêu cực của vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tới các ngành công nghiệp chế tác ở Việt Nam.137 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4. 143 KẾT LUẬN CHUNG.145 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN TỚI LUẬN ÁN.148 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.159 vi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT A. TIẾNG VIỆT: TT Chữ viết tắt Nghĩa đầy đủ 1 CCKT Cơ cấu kinh tế 2 CGCN Chuyển giao công nghệ 3 CNH Công nghiệp hóa 4 CNHT Công nghiệp hỗ trợ 5 CSHT Cơ sở hạ tầng 6 DN Doanh nghiệp 7 DNNN Doanh nghiệp nhà nước 8 DNV&N Doanh nghiệp vừa và nhỏ 9 ĐTNN Đầu tư nước ngoài 10 GD&ĐT Giáo dục và đào tạo 11 GTGT Giá trị gia tăng 12 GTSX Giá trị sản xuất 13 GTSXCN Giá trị sản xuất công nghiệp 14 HĐH Hiện đại hóa 15 HTQT Hợp tác quốc tế 16 KCN Khu công nghiệp 17 KH&CN Khoa học và công nghệ 18 KKĐT Khuyến khích đầu tư 19 KTQT Kinh tế quốc tế 20 KTTT Kinh tế thị trường 21 KT-XH Kinh tế - xã hội 22 MHTT Mô hình tăng trưởng 23 NLCT Năng lực cạnh tranh 24 NNL Nguồn nhân lực 25 NSLĐ Năng suất lao động 26 NSNN Ngân sách nhà nước 27 SHTT Sở hữu trí tuệ 28 TNTN Tài nguyên thiên nhiên 29 XTĐT Xúc tiến đầu tư 30 VNN Vốn nhà nước vii B.

TIẾNG ANH: Chữ Nghĩa đầy đủ TT viết tắt Nghĩa tiếng Anh Nghĩa tiếng Việt 1 AEC ASEAN Economic Community Cộng đồng kinh tế ASEAN Diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á 2 APEC Asia Pacific Economic Co-operation – TBD Hiệp hội các quốc gia Đông 3 ASEAN The Association of South East Asian Nations Nam Á 4 ASEM Asia – Europe Meeting Diễn đàn hợp tác Á – Âu Khu vực thương mại tuej do 5 AFTA The Asean Free Trade Area ASEAN 6 BCC Business Co-operation Contract Hợp đồng hợp tác kinh doanh Xây dựng - Vận hành - Chuyển 7 BOT Build – Operation – Transfer giao 8 BT Build – Transfer Xây dựng - Chuyển giao Hiệp định Thương mại Song 9 BTA Bilateral Trade Agreement phương Xây dựng - Chuyển giao - Vận 10 BTO Build – Transfer – Operation hành Central Institute for Economic Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh 11 CIEM Management tế Trung ương 12 FDI Foreign Direct Investment Đầu tư trực tiếp nước ngoài Các doanh nghiệp có vốn đầu tư 13 FIEs Foreign Invested Enterprises nước ngoài 14 FPI Foreign Portfolio Investment Đầu tư gián tiếp nước ngoài The Corporation for Financing and Công ty phát triển và Đầu tư 15 FPT Promoting Technology Công nghệ 16 FTA Free Trade Area Khu vực thương mại tự do 17 GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội viii Chữ Nghĩa đầy đủ TT viết tắt Nghĩa tiếng Anh Nghĩa tiếng Việt 18 GO Gross Output Gía trị sản xuất 19 IC Intermediational Consumption Chi phí trung gian 20 IDG International Data Group Qũy đầu tư mạo hiểm 21 M&A Mergers and Acquisitions Mua lại và sáp nhập 22 MNCs Multinational Corporations Các công ty đa quốc gia 23 ODA Official Development Assistance Hỗ trợ phát triển chính thức Organization for Economic Tổ chức Hợp tác và Phát triển 24 OECD Cooperation and Development Kinh tế 25 PPP Public Private Partnerships Đối tác công – tư 26 R&D Research & Development Nghiên cứu và triển khai Standard International Trade Phân loại theo tiêu chuẩn ngoại 27 SITC Classification thương quốc tế 28 SMEs Small and Medium Enterprises Doanh nghiệp vừa và nhỏ 29 SOE State Owned Enterprises Doanh nghiệp nhà nước 30 TNCs Transnational Corporations Các công ty xuyên quốc gia Trans-Pacific Strategic Economic Hiệp định Đối tác Kinh tế Chiến 31 TPP Partnership Agreement lược xuyên Thái Bình Dương Biện pháp đầu liên quan tới 32 TRIMs Trade Related Investment Measures thương mại United Nations Conference on Trade Hội nghị Liên Hiệp Quốc về 33 UNCTAD and Development Thương mại và Phát triển 34 VA Value Added Gía trị gia tăng 35 WTO World Trade Organization Tổ chức thương mại thế giới ix DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 3. Danh mục ngành công nghiệp chế tác. Tỷ trọng lao động và số doanh nghiệp của ngành công nghiệp chế tác giai đoạn 2008 -2013. Năng suất của ngành công nghiệp chế tác giai đoạn 2008 - 2013.

Cơ cấu giá trị sản xuất ngành công nghiệp giai đoạn 2008 - 2013. Đóng góp của ngành công nghiệp chế tác vào GDP giai đoạn 2008 - 2013. Cơ cấu xuất khẩu của các ngành giai đoạn 2008-2013. Cơ cấu ngành hàng xuất khẩu phân loại theo SITC giai đoạn 2008 - 2013.

Cơ cấu ngành hàng nhập khẩu phân loại theo SITC giai đoạn 2008 - 2013. Đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam giai đoạn 1988-2013. Đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam theo ngành giai đoạn 1988-2013. Thu hút FDI vào ngành công nghiệp chế tác giai đoạn 2000-2013.

FDI vào ngành công nghiệp chế tác ở Việt Nam theo hình thức giai đoạn 1988-2013. FDI vào ngành công nghiệp chế tác ở Việt Nam theo địa phương giai đoạn 1988 -2013. Tỷ trọng vốn FDI đăng ký vào các ngành công nghiệp chế tác có trình độ công thấp giai đoạn 2000 - 2012. Tỷ trọng vốn FDI đăng ký vào các ngành công nghiệp chế tác có trình độ công nghệ trung bình giai đoạn 2000 - 2012.