Luận án tiến sĩ: Nhân tố ảnh hưởng phát triển du lịch cộng đồng tiểu vùng Tây Bắc - Đặng Trung Kiên (NEU, 2020)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN  ĐẶNG TRUNG KIÊN NGHIÊN CỨU MỘT SỐ NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG TIỂU VÙNG TÂY BẮC LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH QUẢN TRỊ KINH DOANH HÀ NỘI - 2020 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN  ĐẶNG TRUNG KIÊN NGHIÊN CỨU MỘT SỐ NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG TIỂU VÙNG TÂY BẮC Chuyên ngành: QUẢN TRỊ KINH DOANH (Khoa QTKD) Mã số: 9340101 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Người hướng dẫn khoa học: PGS. TRẦN VIỆT LÂM HÀ NỘI - 2020 i LỜI CAM KẾT Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật. Hà nội, ngày tháng năm 2020 Tác giả luận án Đặng Trung Kiên ii LỜI CẢM ƠN Trước tiên tôi chân thành gửi lời cảm ơn đến Ban Giám hiệu Trường đại học Kinh tế Quốc dân, Trường đại học Tây Bắc đã tạo điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành luận án này.

Tôi xin chân thành gửi lời cảm ơn đến người hướng dẫn khoa học của luận án đã giúp tôi những quy chuẩn về nội dung, kiến thức và phương pháp nghiên cứu để hoàn thành luận án này. Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn đến gia đình, bạn bè, những đồng nghiệp đã tận tình hỗ trợ, giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu Xin gửi lời cảm ơn chân thành đến tất cả mọi người! iii MỤC LỤC LỜI CAM KẾT.ii MỤC LỤC.iii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. vi DANH MỤC BẢNG BIỂU.vii DANH MỤC HÌNH.ix DANH MỤC BIỂU ĐỒ. x LỜI MỞ ĐẦU.1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU.

Nghiên cứu về du lịch cộng đồng. Du lịch cộng đồng. Nghiên cứu về phát triển du lịch cộng đồng. Quan điểm về phát triển trong nghiên cứu.

Phát triển du lịch cộng đồng. Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển du lịch cộng đồng. Sức hấp dẫn của điểm đến du lịch. Khả năng tiếp cận điểm đến du lịch.

Tính tiện nghi của điểm đến du lịch. Sự tham gia của người dân địa phương. Kiến thức và kỹ năng về du lịch của người dân địa phương. Lãnh đạo cộng đồng.

Sự hỗ trợ của các tổ chức trong cộng đồng. Hợp tác và hỗ trợ từ bên ngoài cộng đồng. Xác định khoảng trống nghiên cứu và định hướng nghiên cứu.35 Tiểu kết chương 1.38 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU. Cơ sở lý thuyết liên quan đến nghiên cứu.

Lý thuyết phát triển bền vững. Lý thuyết các bên liên quan. Lý thuyết kỳ vọng. Đề xuất mô hình và các giả thuyết nghiên cứu.

Đề xuất mô hình nghiên cứu của luận án. Phát triển các giả thuyết nghiên cứu.54 Tiểu kết chương 2. 59 CHƯƠNG 3: ĐẶC ĐIỂM KHU VỰC NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đặc điểm của khu vực nghiên cứu.

Đặc điểm kinh tế - xã hội các tỉnh tiểu vùng Tây Bắc. Đặc điểm cơ sở vật chất - kỹ thuật và nguồn nhân lực phát triển du lịch cộng đồng 63 3. Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu.

Quy trình nghiên cứu. Nghiên cứu định tính. Nghiên cứu định lượng.75 Tiểu kết chương 3. 89 CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

Kết quả nghiên cứu định tính. Đánh giá phát triển CBT tiểu vùng Tây Bắc. Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển CBT tiểu vùng Tây Bắc. Điều chỉnh mô hình và giả thuyết nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu định lượng. Thống kê mô tả đặc điểm nhân khẩu của đối tượng khảo sát. Thống kê mô tả các biến liên quan đến nghiên cứu. Kiểm định độ tin cậy thước đo bằng hệ số Cronbach’s Alpha.

Kiểm định phân tích nhân tố khám phá EFA. Kiểm định sự khác biệt trung bình các biến nhân khẩu với phát triển CBT. Phân tích tương quan Pearson và hồi quy tuyến tính bội.124 Tiểu kết chương 4. 130 v CHƯƠNG 5: THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ KHUYẾN NGHỊ.

Thảo luận về kết quả nghiên cứu. Về đánh giá sự phát triển du lịch cộng đồng tiểu vùng Tây Bắc. Những nhân tố ảnh hưởng đáng kể đến phát triển CBT. Đánh giá ảnh hưởng của các nhân tố được lựa chọn đến phát triển CBT tiểu vùng Tây Bắc.

Một số khuyến nghị. Đối với cơ quan quản lý Nhà nước. Đối với người dân địa phương. Đối với doanh nghiệp kinh doanh du lịch.148 Tiểu kết chương 5.150 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ.152 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.165 vi DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT CBT Community-Based Tourism Du lịch cộng đồng NCĐL Nghiên cứu định lượng NCĐT Nghiên cứu định tính NGOs Non-Governmental Organization Tổ chức phi chính phủ SRI Stanford Research Institute Viện nghiên cứu Stanford STI Sustainable Tourism Index Chỉ số du lịch bền vững United Nations Environment Chương trình Môi trường UNEP Programme Liên Hợp Quốc United Nations Development Chương trình Phát triển Liên UNDP Programme Hợp Quốc United Nations World Tourism UNWTO Tổ chức du lịch thế giới Oganisation VH, TT và DL Văn hóa, Thể thao và Du lịch World Commission on Environment Ủy ban Thế giới về môi WCED and Development trường và phát triển WTTC World Travel and Tourism Council Hội đồng Du lịch Thế giới vi DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 1.

Lợi ích tiềm năng của du lịch cộng đồng.1: Tổng hợp những nghiên cứu về các bên liên quan trong phát triển CBT tìm thấy trong các nghiên cứu trước đây.2: Kết quả hiệu chỉnh các chỉ tiêu đánh giá phát triển CBT và các nhân tố ảnh hưởng sau tham vấn ý kiến chuyên gia.3: Tổng hợp các giả thuyết nghiên cứu và dự đoán mối quan hệ kỳ vọng.1: Thống kê một số chỉ tiêu thuộc tiểu vùng Tây Bắc.2: Thống kê lượng khách đến các điểm du lịch cộng đồng giai đoạn 2010 - 2017 .3: Thống kê lượt khách du lịch đến các tỉnh tiểu vùng Tây Bắc giai đoạn 2010 - 2017 .4: Tiến độ thực hiện các nghiên cứu.5: Thống kê đối tượng tham gia nghiên cứu định tính.6: Thông tin đối tượng tham gia phỏng vấn sâu.7: Cấp độ thang đo Likert sử dụng cho nghiên cứu định lượng.8: Tổng hợp thước đo phát triển CBT.9: Tổng hợp thước đo sức hấp dẫn của điểm CBT.10: Tổng hợp thước đo khả năng tiếp cận điểm CBT.11: Tổng hợp thước đo cơ sở hạ tầng và dịch vụ điểm CBT.12: Tổng hợp thước đo kiến thức và kỹ năng về du lịch của người dân.13: Tổng hợp thước đo hợp tác và hỗ trợ từ bên ngoài cộng đồng.1: Thước đo cơ sở hạ tầng và dịch vụ điểm CBT điều chỉnh sau nghiên cứu định tính.2: Tổng hợp các nhân tố và biến số sau nghiên cứu định tính.3: Đặc điểm nhân khẩu của đối tượng khảo sát.4: Thống kê mô tả biến sức hấp dẫn của điểm CBT.5: Thống kê mô tả biến khả năng tiếp cận điểm CBT.6: Thống kê mô tả biến cơ sở hạ tầng và dịch vụ của điểm CBT.7: Thống kê mô tả biến kiến thức và kỹ năng về du lịch của người dân.8: Thống kê mô tả biến hợp tác và hỗ trợ từ bên ngoài cộng đồng.9: Thống kê mô tả biến phát triển CBT.10: Kiểm định độ tin cậy bằng Cronbach’s Alpha cho các nhân tố.11: Kiểm định độ tin cậy bằng Cronbach’s Alpha lần 2 cho biến Cơ sở hạ tầng và dịch vụ bổ sung sau khi lọai thước đo CHB4.12: Kết quả kiểm định KMO và Bartlett's Test.13: Tổng hợp kết quả phân tích nhân tố khám phá cho các biến độc lập.14: Tổng hợp các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển CBT sau phân tích nhân tố khám phá EFA.15: Kết quả kiểm định KMO và Bartlett's Test cho biến PTT.16: Tổng hợp kết quả phân tích nhân tố khám phá EFA cho biến phụ thuộc 121 Bảng 4.17: Kết quả kiểm định T-test cho biến giới tính.18: Kết quả kiểm định T-test cho biến tình trạng hôn nhân.19: Tổng hợp kết quả kiểm định One-Way ANOVA.20: Phân tích tương quan Pearson cặp đôi từng biến độc lập với biến phụ thuộc phát triển CBT.21: Hệ số tổng hợp mô hình hồi quy.22: Hệ số phương sai.23: Kết quả hệ số hồi quy tuyến tính bội.24: Kết luận về các giả thuyết nghiên cứu.1: Thứ tự vai trò các thước đo sử dụng đánh giá sự phát triển CBT.2: Tổng hợp các nhân tố và thước đo ảnh hưởng đến phát triển CBT. Một số chỉ tiêu đánh giá phát triển CBT gắn với tăng trưởng kinh tế cộng đồng được các học giả đề cập trong nghiên cứu. Một số chỉ tiêu đánh giá phát triển CBT gắn với phát triển văn hóa - xã hội được các học giả đề cập trong nghiên cứu. Một số chỉ tiêu đánh giá phát triển CBT gắn với nhận thức về bảo vệ môi trường được các học giả đề cập trong nghiên cứu.

Một số chỉ tiêu đánh giá mức độ thỏa mãn nhu cầu của khách du lịch trong các nghiên cứu trước đây. Một số chỉ tiêu đánh giá sức hấp dẫn của điểm đến du lịch trong các nghiên cứu trước đây. Một số chỉ tiêu đánh giá khả năng tiếp cận điểm đến du lịch trong các nghiên cứu trước đây. Một số chỉ tiêu đánh giá tính tiện nghi của điểm đến du lịch trong các nghiên cứu trước đây.4 Một số chỉ tiêu đánh giá sự tham gia của người dân trong phát triển du lịch trong các nghiên cứu trước đây.

Một số chỉ tiêu đánh giá kiến thức và kỹ năng về du lịch của người dân trong phát triển du lịch trong các nghiên cứu trước đây. Một số chỉ tiêu đánh giá lãnh đạo cộng đồng trong quản lý phát triển du lịch trong các nghiên cứu trước đây.189 DANH MỤC HÌNH Hình 1.1: Xây dựng năng lực cộng đồng và sự tham gia của cộng đồng, sự chi phối bên ngoài và phát triển du lịch không bền vững.1: Mô hình đề xuất nghiên cứu một số nhân tố ảnh hưởng đến phát triển CBT tiểu vùng Tây Bắc Việt Nam. Bản đồ hành chính các tỉnh tiểu vùng Tây Bắc. Quy trình nghiên cứu.1: Mô hình nghiên cứu điều chỉnh sau nghiên cứu định tính.2: Biểu đồ Histogram về phân phối chuẩn phần dư.3: Biểu đồ Scatterplot dò tìm giả định liên hệ tuyến tính.1: Mô hình nghiên cứu điều chỉnh sau nghiên cứu định lượng.144 x DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.1: Cơ cấu lao động theo độ tuổi trong kinh doanh CBT.2: Tỷ lệ lượt khách CBT so với tổng lượt khách tiểu vùng Tây Bắc.67 1 LỜI MỞ ĐẦU 1.

Sự cần thiết của nghiên cứu 1. Về mặt thực tiễn Theo Hội đồng Du lịch Thế giới (WTTC, 2011), du lịch được coi là một trong những ngành công nghiệp lớn nhất Thế giới, chiếm khoảng 9% GDP toàn cầu, góp phần tăng trưởng kinh tế, tạo cơ hội việc làm, đặc biệt ở những quốc gia đang phát triển.