Luận án tiến sĩ kinh tế phát triển - Đào Trường Thành: Nghiên cứu nhân tố ảnh hưởng năng lực cạnh tranh SMEs tỉnh Vĩnh Phúc

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ VIỆN CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN ĐÀO TRƯỜNG THÀNH CÁC NHÂN TỐ CHỦ YẾU TÁC ĐỘNG TỚI NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TỈNH VĨNH PHÚC LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ PHÁT TRIỂN HÀ NỘI - 2019 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ VIỆN CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN ĐÀO TRƯỜNG THÀNH CÁC NHÂN TỐ CHỦ YẾU TÁC ĐỘNG TỚI NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TỈNH VĨNH PHÚC Chuyên ngành : Kinh tế phát triển Mã số : 9 31 01 05 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ PHÁT TRIỂN NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1.TS LÊ XUÂN BÁ 2.TS VŨ THANH SƠN HÀ NỘI - 2019 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực. Những kết luận của luận án chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả luận án Đào Trường Thành ii LỜI CẢM ƠN Trước tiên, NCS bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới PGS.TS Lê Xuân Bá và PGS.TS Vũ Thanh Sơn, những người hướng dẫn khoa học đã hướng dẫn và chỉ bảo tận tình cho NCS trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án này.

NCS xin bày tỏ lời cảm ơn tới Viện Chiến lược phát triển - Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Hội đồng đánh giá luận án và các thầy cô đã quan tâm, tham gia đóng góp ý kiến và hỗ trợ NCS trong quá trình nghiên cứu, giúp NCS có cơ sở kiến thức và phương pháp nghiên cứu để hoàn thiện luận án. NCS xin chân thành cảm ơn tới Lãnh đạo trường Đại học Thủ Đô Hà Nội, Lãnh đạo các Cơ quan, các đồng nghiệp đã quan tâm, hỗ trợ, cung cấp tài liệu, thông tin cần thiết, tạo điều kiện cho NCS có cơ sở thực tiễn để nghiên cứu, hoàn thành luận án. Cuối cùng, tác giả chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè đã hỗ trợ, động viên tác giả trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thiện luận án. iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.

ii DANH MỤC BẢNG. viii DANH MỤC SƠ ĐỒ, HÌNH. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI.

NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. NHỮNG ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN ÁN.

BỐ CỤC CỦA ĐỀ TÀI. TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU. 9 LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ CẠNH TRANH VÀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH.

Các nghiên cứu về cạnh tranh. Các nghiên cứu về năng lực cạnh tranh theo các nhân tố ảnh hưởng và mô hình phân tích năng lực cạnh tranh. Các nghiên cứu về thực trạng phát triển các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam. Các nghiên cứu về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh ở Việt Nam.

NHỮNG NGHIÊN CỨU VỀ NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP. KHOẢNG TRỐNG NGHIÊN CỨU VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ LUẬN ÁN TẬP TRUNG GIẢI QUYẾT. Khoảng trống nghiên cứu. Những vấn đề luận án tập trung giải quyết.

ĐỀ XUẤT MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU CHO ĐỀ TÀI. 27 iv CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH VÀ CÁC NHÂN TỐ. 27 ẢNH HƯỞNG ĐẾN NĂNG LỰC CẠNH TRANH. 27 CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA.

CẠNH TRANH VÀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA. Đặc điểm và vai trò của các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Khái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đặc điểm doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa với phát triển KT-XH. Cạnh tranh và năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Khái niệm, phân loại cạnh tranh. Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Một số tiêu chí cơ bản đánh giá năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp nhỏ và vừa. MỘT SỐ MÔ HÌNH CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP. Mô hình PEST (Lý thuyết môi trường vĩ mô PEST). Mô hình Porter (Mô hình cạnh tranh môi trường ngành).

Mô hình chuỗi giá trị (Lý thuyết về môi trường bên trong). Mô hình SWOT. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA. Năng lực quản lý doanh nghiệp.

Năng lực tạo lập các mối quan hệ. Nguồn nhân lực của doanh nghiệp. Năng lực tài chính. Năng lực marketing.

Hoạt động logistics. Năng lực tổ chức dịch vụ. Chất lượng hàng hoá, dịch vụ của doanh nghiệp. Năng lực kinh nghiệm hoạt động của doanh nghiệp.

Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. Chính sách nhà nước. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, văn hóa - xã hội vùng, miền. Tiến bộ khoa học công nghệ.

Hội nhập quốc tế. 66 THỰC TRẠNG TÁC ĐỘNG CỦA CÁC NHÂN TỐ TỚI NĂNG LỰC. 66 CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Ở VĨNH PHÚC. KHÁI QUÁT VỀ TỈNH VĨNH PHÚC.

Giới thiệu chung. Tình hình phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Vĩnh Phúc. Những tiềm năng và lợi thế phát triển DNVVN ở Vĩnh Phúc. Về điều kiện tự nhiên và vị trí địa lý.

Về điều kiện về văn hóa và giáo dục. Về điều kiện phát triển kinh tế. PHÂN TÍCH CẤU TRÚC MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CÁC NHÂN TỐ KHÁM PHÁ TRONG MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Ở TỈNH VĨNH PHÚC. Nguồn số liệu, dữ liệu và mô hình nghiên cứu.

Xác định mô hình nghiên cứu định lượng. Phân tích nhân tố khám phá và phân tích theo nhân tố khẳng định. Đánh giá độ tin cậy của thang đo. Phân tích nhân tố khám phá EFA.

Phân tích nhân tố khẳng định CFA. Mô hình phương trình cấu trúc tuyến tính SEM. PHÂN TÍCH KẾT QUẢ ĐIỀU TRA VỀ TÁC ĐỘNG CỦA CÁC NHÂN TỐ ĐẾN NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Ở TỈNH VĨNH PHÚC. Năng lực quản lý doanh nghiệp.

Năng lực tạo lập các mối quan hệ. Nguồn nhân lực của doanh nghiệp. Năng lực tài chính. Năng lực marketing.

Hoạt động Logistics. Chính sách Nhà nước. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, văn hoá, xã hội - vùng miền. Tiến bộ khoa học công nghệ.

Hội nhập quốc tế. Kiểm định tác động của các nhân tố tới năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp nhỏ và vừa. THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Ở VĨNH PHÚC. Phân tích năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Vĩnh Phúc qua các tiêu chí.

Chỉ tiêu doanh thu, lợi nhuận của doanh nghiệp. Chỉ tiêu tỷ suất lợi nhuận của doanh nghiệp. Phân tích khảo sát tổng hợp về năng lực cạnh tranh. Đánh giá chung về các nhân tố tác động tới năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Vĩnh Phúc.

Mặt tích cực của các nhân tố tác động. Mặt hạn chế của các nhân tố tác động. Nguyên nhân của những hạn chế. 110 GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TỈNH VĨNH PHÚC.

PHƯƠNG HƯỚNG VÀ YÊU CẦU NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TỈNH VĨNH PHÚC. Bối cảnh trong nước và quốc tế ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Vĩnh Phúc. Bối cảnh thế giới. Bối cảnh trong nước.

Phương hướng và yêu cầu phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Phương hướng và yêu cầu của Đảng và Nhà nước. Phương hướng và yêu cầu của Tỉnh ủy, UBND tỉnh Vĩnh Phúc. GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Ở TỈNH VĨNH PHÚC.

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và hệ thống quản lý tốt để nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Phát triển hệ thống tài chính, tạo điều kiện nguồn vốn vay cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ cho đầu tư và phát triển. Tăng cường năng lực khoa học - công nghệ cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong tỉnh. Xây dựng chiến lược sản phẩm, liên danh, liên kết hợp tác để nâng cao năng lực cạnh tranh trong quá trình hội nhập quốc tế.

Xây dựng thương hiệu và chiến lược marketing cho doanh nghiệp. Đầu tư phát triển dịch vụ logistics. ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP. 145 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ.

148 CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. 148 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 149 PHỤ LỤC 1 Phụ lục 1: Phiếu khảo sát (Đối tượng khảo sát: Các chuyên gia, nhà khoa học). 1 Phụ lục 2: Danh sách các chuyên gia phỏng vấn.

2 Phụ lục 3: Phiếu khảo sát mức độ tác động của các nhân tố. 4 Phụ lục 4: Kết quả nghiên cứu. 10 Phụ lục 5: Kết quả EFA cho thang đo nhân tố. 17 Phụ lục 6: Kết quả phân tích các mô hình phân tích nhân tố.

19 viii DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Tiêu chí phân loại doanh nghiệp của Châu Âu. Tiêu chí phân loại doanh nghiệp vừa và nhỏ của Trung Quốc. Tiêu chí phân loại Doanh nghiệp theo quy mô của Việt Nam năm 2018.

So sánh chỉ tiêu xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa của Việt Nam và một số nước khác. Mô hình chuỗi giá trị. Mô hình SWOT. Kết quả phỏng vấn các chuyên gia.

Kết quả đánh giá sơ bộ độ tin cậy của các thang đo ALPHA. Kiểm định KMO. Các chỉ số đánh giá sự phù hợp của mô hình. Độ tin cậy tổng hợp, tổng phương sai rút trích.

Kết quả phân tích mô hình cấu trúc tuyến tính SEM lần 1. Kết quả phân tích mô hình cấu trúc tuyến tính SEM lần 2. Đánh giá về sự ảnh hưởng của năng lực quản lý doanh nghiệp đến năng lực cạnh tranh. Đánh giá về sự ảnh hưởng của năng lực tạo lập các mối quan hệ đến năng lực cạnh tranh.

Đánh giá về sự ảnh hưởng của nguồn nhân lực đến năng lực cạnh tranh. Đánh giá về sự ảnh hưởng của năng lực tài chính đến năng lực cạnh tranh. Đánh giá về sự ảnh hưởng của năng lực marketing đến năng lực cạnh tranh. Đánh giá về sự ảnh hưởng của hoạt động Logistics đến năng lực cạnh tranh.

Đánh giá về sự ảnh hưởng của chính sách Nhà nước đến năng lực cạnh tranh .