Luận án tiến sĩ: Huy động vốn đầu tư phát triển giao thông đường bộ ở Việt Nam - Phạm Thị Xuân

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI PHẠM THỊ XUÂN HUY ĐỘNG VỐN ĐẦU TƯ CHO PHÁT TRIỂN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI - 2017 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI PHẠM THỊ XUÂN HUY ĐỘNG VỐN ĐẦU TƯ CHO PHÁT TRIỂN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ Ở VIỆT NAM Chuyên ngành : Kinh tế chính trị Mã số : 62.02 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Hoàng Thị Bích Loan 2. Lý Huy Tuấn HÀ NỘI - 2017 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu nêu trong luận án là trung thực. Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Tác giả luận án Phạm Thị Xuân ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN .ii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. v DANH MỤC BẢNG BIỂU .vii DANH MỤC HÌNH VẼ. viii MỞ ĐẦU. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU .1 Một số công trình nghiên cứu liên quan đến luận án .1 Các công trình nghiên cứu trong nước .2 Các công trình nghiên cứu quốc tế.

Những khoảng trống đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu. Giả thuyết nghiên cứu và kết quả nghiên cứu dự kiến của luận án .1 Giả thuyết nghiên cứu .2 Câu hỏi nghiên cứu .3 Khung phân tích luận án. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HUY ĐỘNG VỐN ĐẦU TƯ CHO PHÁT TRIỂN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ. Những vấn đề lý luận chung về vốn đầu tư và hạ tầng giao thông đường bộ.

Khái niệm và phân loại vốn đầu tư .2 Khái niệm, phân loại, đặc điểm và vai trò của hạ tầng giao thông đường bộ .3 Khái niệm và đặc điểm của vốn đầu tư cho phát triển giao thông đường bộ .2 Khái niệm, vai trò, nội dung và các nhân tố ảnh hưởng đến huy động vốn đầu tư cho phát triển giao thông đường bộ .1 Khái niệm huy động vốn đầu tư cho phát triển giao thông đường bộ .2 Nội dung huy động vốn đầu tư cho phát triển giao thông đường bộ .3 Đánh giá huy động vốn đầu tư cho phát triển giao thông đường bộ .4 Các nhân tố ảnh hưởng đến huy động vốn đầu tư cho phát triển giao thông đường bộ. Kinh nghiệm huy động vốn đầu tư cho phát triển giao thông đường bộ và bài học cho Việt Nam .1 Kinh nghiệm huy động vốn đầu tư cho phát triển giao thông đường bộ .2 Bài học kinh nghiệm về huy động vốn đầu tư cho phát triển giao thông đường bộ ở Việt Nam. THỰC TRẠNG HUY ĐỘNG VỐN ĐẦU TƯ CHO PHÁT TRIỂN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ Ở VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2001 - 2016 .Thực trạng phát triển giao thông đường bộ ở Việt Nam .2 Thực trạng huy động vốn đầu tư cho phát triển giao thông đường bộ ở Việt Nam .1 Cơ chế chính sách huy động vốn đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ .2 Thực trạng phân bổ vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước (NSNN) .3 Huy động từ nguồn vốn tư nhân .4 Huy động từ nguồn vốn nước ngoài .3 Đánh giá những thành công và hạn chế trong việc huy động vốn đầu tư cho phát triển giao thông đường bộ ở Việt Nam .1 Một số thành công đạt được trong việc huy động vốn đầu tư cho phát triển giao thông đường bộ ở Việt Nam .2 Một số hạn chế và nguyên nhân trong huy động vốn đầu tư cho phát triển giao thông đường bộ ở Việt Nam. 97 Kết luận chương 3.

104 iv CHƯƠNG 4. GIẢI PHÁP HUY ĐỘNG VỐN ĐẦU TƯ CHO PHÁT TRIỂN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ Ở VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2025, ĐỊNH HƯỚNG ĐẾN NĂM 2030 .1 Phương hướng huy động vốn đầu tư cho phát triển hệ thống giao thông đường bộ ở Việt Nam .1 Chiến lược đầu tư phát triển giao thông đường bộ Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn 2030 .2 Bối cảnh trong nước và quốc tế tác động đến huy động vốn đầu tư cho phát triển giao thông đường bộ ở Việt Nam .3Nhu cầu vốn đầu tư cho phát triển giao thông đường bộ ở Việt Nam .4 Phương hướng cơ bản huy động vốn đầu tư cho phát triển giao thông đường bộ ở Việt Nam. Cơ hội, thách thức, điểm mạnh, điểm yếu của quá trình huy động vốn đầu tư cho phát triển giao thông đường bộ ở Việt Nam hiện nay (Phân tích SWOT) .2 Giải pháp tăng cường huy động vốn đầu tư cho phát triển giao thông đường bộ ở Việt Nam .1 Giải pháp tổng thể .2 Giải pháp cụ thể. 150 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ.

151 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 161 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nguyên nghĩa ADB Ngân hàng Phát triển Châu Á (Asian Development Bank) AEC Cộng đồng kinh tế ASEAN (ASEAN Economic Community) BOT Xây dựng – Khai thác – Chuyển giao (Build – Operate – Transfer) CNH-HĐH Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa CSHT Cơ sở hạ tầng DNNN Doanh nghiệp nhà nước ĐDH Đa dạng hoá ĐSVN Đường sắt Việt Nam ĐT Đường tỉnh EC Cộng đồng Châu Âu (European Community) FDI Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (Foreign Direct Investment) GDP Tổng sản phẩm quốc nội (Gross Domestic Product) GTĐB Giao thông đường bộ GTĐT Giao thông đô thị GTNT Giao thông nông thôn GTVT Giao thông vận tải HĐ Hợp đồng HĐND Hội đồng nhân dân HTGT Hệ thống giao thông IMF Quỹ Tiền tệ quốc tế (International Monetary Fund) ISG Nhóm hỗ trợ quốc tế (International Support Group) KTXH Kinh tế xã hội NĐT Nhà đầu tư NGO Tổ chức phi chính phủ (Non Governmetn Organization) NHNN Ngân hàng nhà nước vi Chữ viết tắt Nguyên nghĩa NHTM Ngân hàng thương mại ODA Hỗ trợ phát triển chính thức (Official Development Assistance) OECD Ủy ban hỗ trợ phát triển của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (Organization for Economic Co-operation and Development) PPP Hợp tác công – tư (Public – Private Partnership) QPAN Quốc phòng an ninh TTCK Thị trường chứng khoán UBND Ủy ban nhân dân UNDP Chương trình phát triển Liên Hợp Quốc (United Nations Development Programme) USD Đồng đô la Mỹ VDPF Diễn đàn Đối tác phát triển Việt Nam (VietNam Development Partners Forum) VĐT Vốn đầu tư VN Việt Nam WB Ngân hàng Thế giới (World Bank) XDCB Xây dựng cơ bản XDĐB Xây dựng đường bộ vii DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2.1: Sự khác nhau giữa BOT, BTO, và BT .2: Ma trận SWOT về huy động VĐT. Cấp quốc lộ kỹ thuật phân theo địa hình ( Cấp kỹ thuật của quốc lộ). Vốn đầu tư hạ tầng giao thông đường bộ từ nguồn vốn NSNN.

Vốn đầu tư từ nguồn vốn ngoài NSNN. Tổng hợp các dự án đầu tư theo hình thức BOT, BT giai đoạn 2011- 2015. Các dự án đường bộ do đầu tư khu vực tư nhân trong giai đoạn 2001 – 2016. Số lượng và vốn đầu tư theo hình thức hợp đồng dự án GTĐB.

Chuyển hướng trọng tâm trong chiến lược, quy hoạch phát triển GTVT, GTĐB. Quy hoạch phát triển giao thông đường bộ đến năm 2020, định hướng 2030. Ước tính nhu cầu vốn đầu tư và cơ cấu đầu tư. Dự báo nhu cầu nâng cấp và xây dựng mới đường bộ đến năm 2020.

Dự báo nhu cầu vốn phát triển GTĐB đến 2020. Nhu cầu nguồn vốn xã hội hóa đầu tư CSHT 2016-2020 .117 viii DANH MỤC HÌNH VẼ Hình 3.1: Hệ thống mạng lưới đường bộ Việt Nam. Tỷ lệ số dự án giao thông đường bộ theo hình thức hợp đồng PPP. Tỷ trọng vốn đầu tư của các dự án GTĐB theo hình thức hợp đồng PPP .Tính cấp thiết của đề tài Trong sự phát triển của nền kinh tế quốc gia, kết cấu hạ tầng (KCHT) giao thông có một vị trí đặc biệt quan trọng, nó được ví như mạch máu trong cơ thể con người, nó là cầu nối giữa sản xuất và tiêu thụ, góp phần gián tiếp tạo ra sản phẩm thông qua khâu lưu thông, giao lưu văn hóa, nâng cao dân trí, thực hiện các mục tiêu xã hội, cải thiện đời sống nhân dân ở các vùng miền, nhất là vùng sâu vùng xa.

Trong những năm qua, đời sống kinh tế- xã hội của Việt Nam đã có sự cải thiện đáng kể được cộng đồng quốc tế thừa nhận, trở thành quốc gia có mức thu nhập trung bình thấp. Hơn thế việc thực hiện chủ trương của Đảng là tiếp tục đẩy mạnh công cuộc đổi mới toàn diện và sâu sắc, khai thác, phát huy tối đa nội lực, đẩy nhanh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế, thúc đẩy quá trình hội nhập vào kinh tế khu vực và thế giới. Trong nhiều năm gần đây, lĩnh vực đầu tư phát triển của nước ta đã được đẩy mạnh, trong đó vốn đầu tư phát triển đã đạt được những kết quả rất quan trọng, đặc biệt là vốn đầu tư phát triển giao thông. Một trong những yếu tố quan trọng có phần quyết định tới quá trình phát triển kinh tế, xã hội của một quốc gia, vùng lãnh thổ và mỗi địa phương là hệ thống giao thông nói chung, cũng như hệ thống KCHT giao thông đường bộ nói riêng.

Nhận rõ tầm quan trọng của hệ thống KCHT giao thông đường bộ đối với quá trình phát triển kinh tế, xã hội của đất nước, Đảng và Nhà nước đã có nhiều chủ trương, chính sách quan trọng, tập trung mọi nguồn lực cho đầu tư phát triển KCHT giao thông đường bộ. Trong số các nguồn lực đó thì nguồn vốn có vai trò đặc biệt quan trọng cho phát triển giao thông đường bộ. Hạ tầng giao thông đường bộ không ngừng được mở rộng, nâng cấp đã kéo các đô thị xích lại gần nhau hơn, giảm dần chênh lệch về kinh tế giữa các đô thị trong vùng. Bên cạnh đó, việc phát triển hạ tầng giao thông đường bộ đã góp phần nhanh chóng hình thành nên các điểm dân cư mới quanh các đô thị, đẩy nhanh quá trình đô thị hóa theo chiều rộng.

Qua đó dần dần thay đổi cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa - hiện đại hóa; cơ cấu dân cư cũng dần thay 2 đổi, tỷ lệ dân cư thành thị tăng nhanh, tạo ra nguồn nhân lực quan trọng cho phát triển công nghiệp; nâng cao mức thu nhập trung bình của dân cư. Như vậy, sự phát triển của hạ tầng giao thông đường bộ không chỉ tác động tới quá trình đô thị hóa theo chiều rộng mà nó còn tác động tới những thay đổi theo chiều sâu của quá trình đô thị hóa.