Hoàn thiện môi trường thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Nghệ An - Luận án tiến sĩ

k VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI HỒ THỊ HIỀN HOÀN THIỆN MÔI TRƢỜNG THU HÚT ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI VÀO NGHỆ AN Chuyên ngành: Kinh tế Phát triển Mã số: 62.05 LUẬN ÁN TIẾN SỸ KINH TẾ 1. PHÍ VĨNH TƢỜNG 2. DƢƠNG XUÂN THAO HÀ NỘI - 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu nêu trong luận án là trung thực. Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Hà Nội, tháng 03 năm 2017 Tác giả Luận án Hồ Thị Hiền MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG PHỤ LỤC MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tƣợng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu.

Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu. Đóng góp mới về khoa học của luận án. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu. Cơ cấu của luận án.

TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU. Tổng quan về tình hình nghiên cứu đề tài. Hƣớng tiếp cận vấn đề nghiên cứu của tác giả. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ MÔI TRƢỜNG THU HÚT ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI MỘT QUỐC GIA, VÙNG LÃNH THỔ.

Lý luận về đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài. Vai trò của đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài. Một số lý thuyết về sự dịch chuyển của dòng FDI. Các nhân tố cấu thành MTTH FDI.

Hệ thống tiêu chí đánh giá MTTH FDI. Các nhân tố ảnh hƣởng đến MTTH FDI. Kinh nghiệm của một số địa phƣơng về thu hút FDI và bài học kinh nghiệm cho tỉnh Nghệ An. THỰC TRẠNG MÔI TRƢỜNG THU HÚT ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI VÀO TỈNH NGHỆ AN GIAI ĐOẠN 2005÷2015.

Khái quát về tình hình thu hút FDI của tỉnh Nghệ An. Thực trạng các nhân tố cấu thành MTTH FDI của tỉnh Nghệ An 63 3. Đánh giá các yếu tố cấu thành MTTH FDI của tỉnh Nghệ An. Đánh giá MTTH FDI của tỉnh Nghệ An.

Nguyên nhân chủ quan. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN MÔI TRƢỜNG THU HÚT ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI VÀO NGHỆ AN. Bối cảnh trong nƣớc, quốc tế tác động đến MTTH FDI của Nghệ An. Quan điểm hoàn thiện MTTH FDI của tỉnh Nghệ An.

Định hƣớng hoàn thiện MTTH FDI của tỉnh Nghệ An. Luận cứ phát triển kinh tế xã hội tỉnh Nghệ An. Giải pháp hoàn thiện MTTH FDI vào tỉnh Nghệ An. 148 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ.

151 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 165 PHỤ LỤC 1: BẢNG CÂU HỎI KHẢO SÁT. 1 PHỤ LỤC 2: PHÂN BỐ MẪU KHẢO SÁT. 7 PHỤ LỤC 3: KẾT QUẢ KIỂM ĐỊNH CRONBACK ALPHA.

8 PHỤ LỤC 4: KẾT QUẢ PHÂN TÍCH NHÂN TỐ. 16 PHỤ LỤC 5: PHÂN TÍCH HỒI QUY (ĐA BIẾN). 23 PHỤ LỤC 6: THỐNG KÊ CÁC BIẾN CỦA MTTH FDI NGHỆ AN. 24 PHỤ LỤC 7: THỐNG KÊ ĐIỀU KIỆN KINH TẾ, XÃ HỘI NGHỆ AN 30 PHỤ LỤC 8: MỘT SỐ TÁC ĐỘNG FDI ĐẾN PHÁT TRIỂN KTXH.

44 PHỤ LỤC 9: MỘT SỐ THÔNG SỐ VỀ MTTH FDI. 47 MỘT SỐ THÔNG SỐ VỀ LAO ĐỘNG. 51 PHỤ LỤC 10: MỘT SỐ THÔNG SỐ KHÁC LIÊN QUAN. 55 DANH MỤC VIẾT TẮT BOT Xây dựng - vận hành - chuyển giao BQL Ban quản lý CCN Cụm công nghiệp DN Doanh nghiệp EBDI Chỉ số thuận lợi kinh doanh (Ease of Doing Business Index) FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài (Foreign Direct Investment) FTA Hiệp định thương mại tự do ( Free Trade Agreement) GDP Tổng sản phẩm quốc nội (Gross Domestic) HĐND Hội đồng nhân dân IMF Qũy tiền tệ quốc tế (International Monetary Fund) KCN Khu công nghiệp KCX Khu chế xuất KKT Khu kinh tế MTTH Môi trường thu hút NĐT Nhà đầu tư Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (Organization for OECD Economic Cooperation and Development) Chỉ số Hiệu quả Quản trị và Hành chính công cấp tỉnh (Public PAPI Administration Performance Index) UBND Ủy ban nhân dân Hội nghị Liên Hợp Quốc về thương mại và phát triển (United UNCTAD Nations Conference on Trade and Development) Chương trình Phát triển Liên Hợp quốc (United Nations UNDP Development Programme) VAT Thuế giá trị gia tăng (Value Added Tax) DANH MỤC BẢNG Bảng 3-1:Tình hình thu hút FDI vào tỉnh Nghệ An giai đoạn 2005†2015.

55 Bảng 3-2: Đầu tư trực tiếp nước ngoài được cấp giấy phép phân theo ngành kinh tế tính lũy kế đến năm 2015. 57 Bảng 3-3: Đầu tư trực tiếp nước ngoài được cấp giấy theo đối tác chủ yếu vào Nghệ An đến hết năm 2015. 58 Bảng 3-4: Tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh Nghệ An theo giá so sánh 1994 phân theo khu vực kinh tế. 66 Bảng 3-5: Tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh Nghệ An theo giá so sánh 2010 phân theo khu vực kinh tế.

69 Bảng 3-6:Giải thích biến (nhân tố cấu thành) MTTH FDI tỉnh Nghệ An. 96 Bảng 3-7: Hệ số hồi quy chưa chuẩn hóa và ý nghĩa. 99 Bảng 3-8: Hệ số hồi quy chuẩn hóa vị trí quan trọng các yếu tố. 100 PHỤ LỤC PL 1: Phiếu khảo sát về các nhân tố cấu thành môi trường thu hút FDI của tỉnh Nghệ An.

1 PL 2: Phân bố câu hỏi khảo sát theo ngành nghề (lĩnh vực). 7 PL 3: Phân bố câu hỏi khảo sát theo đối tác đầu tư. 7 PL 4: Kiểm định chất lượng thang đo Chế độ chính trị- xã hội. 8 PL 5: Kiểm định chất lượng thang đo Trình độ phát triển kinh tế của địa phương.

9 PL 6: Kiểm định chất lượng thang đo Năng lực doanh nghiệp và quy mô thị trường địa phương. 9 PL 7: Kiểm định chất lượng thang đo Cơ sở hạ tầng. 10 PL 8: Kiểm định chất lượng thang đo Lợi thế đầu tư. 10 PL 9: Kiểm định chất lượng thang đo Chính sách về thu thút FDI.

11 PL 10: Kiểm định chất lượng thang đo Thủ tục hành chính. 12 PL 11: Kiểm định chất lượng thang đo Lao động tại địa phương. 12 PL 12: Kiểm định chất lượng thang đo Giá Nhân công, vật liệu đầu vào. 13 PL 13: Kiểm định chất lượng thang đo Năng lượng và chi phí khác.

13 PL 14: Kiểm định chất lượng thang đo Môi trường thu hút FDI Nghệ An. 14 PL 15: Các biến đặc trưng và thang đo chất lượng tốt. 14 PL 16: Mô hình điều chỉnh sau khi phân tích CR và các nhân tố để phân tích nhân tố khám phá. 15 PL 17: Hệ số Kaiser-Meyer-Olkin Measure (KMO).

16 PL 18: Kiểm định mức độ giải thích của các biến quan sát đối với nhân tố. 16 PL 19: Bảng ma trận xoay nhân tố ( EFA). 18 PL 20: Kết quả kiểm định phương sai phần dư không đổi. 21 PL 21: Hệ số hồi quy của mô hình.

23 PL 22: Tóm tắt thông số của mô hình. 23 PL 23:Phân tích phương sai. 24 PL 24: Kết quả thống kê các biến của MTTH FDI tỉnh Nghệ An. 24 PL 25: Thống kê, mô tả các biến về chế độ chính trị- xã hội tỉnh Nghệ An.

26 PL 26: Thống kê, Điều kiện kinh tế, xã hội tỉnh Nghệ An. 26 PL 27: Thống kê, Năng lực doanh nghiệp, quy mô thị trường ĐP. 27 PL 28: Thống kê các biến về Điều kiện cơ sở hạ tầng. 27 PL 29: Thống kê các biến về lợi thế thu hút FDI.

28 PL 30: Thống kê các Các chính sách về thu thút FDI, tỉnh Nghệ An. 28 PL 31: Thống kê các Thủ tục hành chính, tỉnh Nghệ An. 28 PL 32: Thống kê các Nguồn lực lao động, tỉnh Nghệ An. 29 PL 33: Thống kê, mô mô tả các biến về giá vật liệu đầu vào,tỉnh Nghệ An.

29 PL 34: Thống kê, mô mô tả các Năng lượng và chi phí khác. 29 PL 35: Đóng góp của khu vực FDI vào tăng trưởng kinh tế Nghệ An. 44 PL 36: Lao động và cơ cấu lao động đang làm việc trong khu vực FDI. 44 PL 37: Đóng góp của FDI vào thu NSNN của tỉnh Nghệ An.

45 PL 38: Giá trị sản xuất công nghiệp và FDI của Nghệ An (2012†2014). 46 PL 39: Cơ cấu vốn đầu tư trên địa bàn tỉnh Nghệ An năm 2014. 47 PL 40: Cơ cấu GDP tỉnh Nghệ An giai đoạn 2005†2010. 47 PL 41: Cơ cấu tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh Nghệ An theo giá so sánh 2010 phân theo khu vực kinh tế.

47 PL 42: Biểu đồ chỉ số PAPI của Nghệ An giai đoạn 2005÷2015. 48 PL 43: Các chỉ số thành phần của PAPI ở Nghệ An (2011† 2015). 49 PL 44:Chỉ số PCI của Nghệ An giai đoạn cứu 2007†2015. 49 PL 45: Các chỉ số thành phần của PCI tỉnh Nghệ An (2007† 2015).

49 PL 46: Ý nghĩa một số chỉ số thành phần của PCI. 50 PL 47: Chỉ số Việt Nam ICT Index tỉnh Nghệ An (2005† 2015). 50 PL 48: Số lao động trong độ tuổi lao động của Nghệ An. 51 PL 49: Cơ cấu dân số trong độ tuổi lao động theo giới tính.

52 PL 50: Cơ cấu dân số trong độ tuổi lao động theo khu vực. 52 PL 51: Tỷ lệ lao động từ 15 tuổi trở lên đang làm việc tại thời điểm 1/7 hàng năm đã qua đào tạo nghề. 53 PL 52: Cơ cấu nghề nghiệp lao động tỉnh Nghệ An giai đoạn 2010†2015. 53 PL 53: Lao động 15 tuổi trở lên đang làm việc theo loại hình kinh tế.

54 CH 1: Tình hình thu hút FDI vào tỉnh Nghệ An giai đoạn 1992†2004. 30 CH 2: Hệ thống giáo dục & đào tạo Nghệ An. 30 CH 3: Hệ thống cơ sở hạ tầng giao thông Nghệ An. 32 CH 4: Hệ thống các dự án điện (năng lượng) của Nghệ An.

35 CH 5: Hệ thống các cấp nước của Nghệ An. 35 CH 6: Hệ thống thông tin liên lạc của Nghệ An. 36 CH 7: Hệ thống y tế của Nghệ An. 36 CH 8: Tình hình sử dụng đất của Nghệ An.

37 CH 9: Phân bố đất đai (thổ nhưỡng) của Nghệ An. 39 CH 10: Tài nguyên rừng, biển của Nghệ An. 41 CH 11: Tài nguyên khoáng sản của Nghệ An. 43 CH 12: Lộ trình FTA của Việt Nam.

55 CH 13: Doing Business năm 2015. 56 CH 14: Năng suất lao động và tiền lương các nước ASEAN năm 2015 .