Luận án tiến sĩ: Giải pháp giảm nghèo bền vững ở Hà Nội - Lê Thị Thanh Bình

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI LÊ THỊ THANH BÌNH GIẢI PHÁP GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG Ở HÀ NỘI LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Hà Nội - 2020 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI LÊ THỊ THANH BÌNH GIẢI PHÁP GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG Ở HÀ NỘI Ngành: Kinh tế phát triển Mã số: 9 31 01 05 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Thành Công Hà Nội - 2020 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong Luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất cứ công trình nào. Tác giả Lê Thị Thanh Bình MỤC LỤC MỞ ĐẦU.Tính cấp thiết của đề tài.

Mục tiêu, đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài. Cơ sở lý thuyết tiếp cận. Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu. Khung phân tích của đề tài.

Đóng góp mới về khoa học của luận án. Cấu trúc của đề tài:. 11 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. Tổng quan tình hình nghiên cứu nước ngoài.

Nghèo và các chiều cạnh của nghèo nói chung. Các vấn đề của nghèo ở đô thị. Một số khía cạnh giải pháp nhằm giảm nghèo hiệu quả ở đô thị. Tổng quan tình hình nghiên cứu trong nước.

Một số đặc trưng của nghèo đô thị ở Việt Nam. Tình trạng nghèo ở một số đô thị của Việt Nam. Một số khuyến nghị giảm nghèo bền vững ở đô thị Việt Nam. Một số tổng kết từ nghiên cứu tổng quan.

23 Chương 2: CÁC VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG Ở ĐÔ THỊ. Nghèo và giảm nghèo. Khái niệm và lý thuyết về nghèo đô thị. Đặc trưng của nghèo ở đô thị.

Giảm nghèo bền vững đô thị. Các tiêu chí đánh giá giảm nghèo bền vững đô thị. Giải pháp giảm nghèo bền vững đô thị. Nguyên nhân nghèo đô thị và các yếu tố tác động đến giảm nghèo bền vững đô thị.

Giải pháp giảm nghèo bền vững đô thị. Kinh nghiệm của nước ngoài và trong nước về giảm nghèo bền vững ở đô thị và một số bài học rút ra. Kinh nghiệm một số nước. Kinh nghiệm giảm nghèo bền vững của một số địa phương trong nước (hiện đang có tỷ lệ hộ nghèo là 0% theo báo cáo của Bộ lao động thương binh và Xã hội 2019).

Một số bài học kinh nghiệm. Tiểu kết chương. 60 Chương 3: THỰC TRẠNG VÀ CÁC GIẢI PHÁP GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG Ở ĐÔ THỊ HÀ NỘI (Nghiên cứu tập trung khu vực thành thị). Tổng quan tình hình kinh tế - xã hội của Hà Nội thời gian qua.

Chuẩn nghèo của Việt Nam, Hà Nội thời gian qua. Chuẩn nghèo các giai đoạn của Chính phủ. Chuẩn nghèo các giai đoạn của Hà Nội. Thực trạng giảm nghèo bền vững ở đô thị Hà Nội thời gian qua.

Diễn biến giảm tỷ lệ hộ nghèo về thu nhập và nghèo đa chiều của đô thị Hà Nội giai đoạn (2006 – 2019). Tình trạng thu nhập, chi tiêu, hoạt động tín dụng và tiếp cận các dich vụ xã hội cơ bản thời gian qua. Phân tích tình trạng nghèo đa chiều khu vực thành thị Hà Nội thông qua đánh giá thiếu hụt các nguồn lực theo tiếp cận khung sinh kế của DFID. Đánh giá chung về thực trạng nghèo đô thị Hà Nội thời gian qua.

Giải pháp thực hiện giảm nghèo của Hà Nội thời gian qua. Giải pháp thực hiện giảm nghèo về thu nhập giai đoạn 2010 - 2015. Giải pháp thực hiện giảm nghèo đa chiều giai đoạn từ 2016 đến nay. Một số đánh giá về kết quả giảm nghèo và các giải pháp thực hiện giảm nghèo bền vững đã đạt được của Hà Nội thời gian qua.

Tiểu kết chương .125 Chương 4: GIẢI PHÁP GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG ĐÔ THỊ HÀ NỘI GIAI ĐOẠN HIỆN NAY VÀ ĐẾN NĂM 2025. Bối cảnh mới của Hà Nội về Phát triển kinh tế - xã hội và giảm nghèo bền vững. Phát triển kinh tế - xã hội của Hà Nội. Giảm nghèo bền vững của Hà Nội.

Đề xuất hướng chính sách chung về giảm nghèo bền vững ở đô thị .Về khía cạnh kinh tế. Về khía cạnh xã hội, văn hóa. Về khía cạnh môi trường. Các khuyến nghị giải pháp giảm nghèo bền vững đô thị Hà Nội.

Một số khuyến nghị giải pháp chung giảm nghèo bền vững đô thị Hà Nội từ những hạn chế về kết quả giảm nghèo và giải pháp thực hiện giảm nghèo. Một số khuyến nghị giải pháp giảm nghèo bền vững cụ thể dựa trên kết quả điều tra, phân tích 4 địa bàn thành thị của đô thị Hà Nội .145 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN .148 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .156 DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT STT Từ viết tắt Diễn giải 1 ASXH An sinh xã hội 2 BHYT Bảo hiểm y tế 3 BRT Xe Buýt nhanh/Buýt tốc hành 4 CBN Phương pháp Chi phí cho Nhu cầu Cơ bản 5 CNH-HĐH Công nghiệp hóa - hiện đại hóa 6 CSGN Chính sách giảm nghèo 7 CSXH Chính sách xã hội 8 CTMTQG-GN Chương trình Mục tiêu Quốc gia về giảm nghèo 9 FAO Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc 10 GDP Tổng sản phẩm quốc nội 11 GINI Chỉ số Bất bình đẳng thu nhập 12 GIS Hệ thống thông tin địa lý 13 GN Giảm nghèo 14 GNBV Giảm nghèo bền vững 15 GRDP Tổng sản phẩm trên địa bàn 16 HDI Chỉ số phát triển con người (Human Development Index) 17 HPI Chỉ số nghèo con người (Human Poverty Index) 18 IPRCC Trung tâm giảm nghèo Quốc tế ở Trung Quốc 19 KH-UBND Kế hoạch - Ủy ban nhân dân 20 KT3, KT4 Đăng ký tạm trú dài hạn và có thời hạn 21 KT-XH Kinh tế - xã hội 22 LĐTB & XH Lao động Thương binh và Xã hội 23 MDGs Các Mục tiêu thiên niên kỷ 24 MPI Chỉ số nghèo đa chiều (Multidimensional Poverty Index) 25 PTBV Phát triển bền vững 26 QĐ/LĐTBXH Quyết định/ Lao động Thương binh Xã hội 27 SDGs Các mục tiêu phát triển bền vững mới 28 TCTK Tổng Cục Thống kê 29 TFP Năng suất nhân tố tổng hợp 30 THPT Trung học phổ thông 31 UBND Ủy ban nhân dân 32 UNDP Chương trình Phát triển Liên hợp quốc 33 UNICEF Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc tại Việt Nam 34 UPS Báo cáo theo dõi nghèo đô thị 35 VHLSS Bộ dữ liệu khảo sát mức sống hộ gia đình 36 WB Ngân hàng Thế giới 37 XĐGN Xóa đói giảm nghèo 38 XHH Xã hội hóa 39 DVXHCB Dịch vụ xã hội cơ bản DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Chuẩn nghèo và chuẩn cận nghèo tính theo thu nhập bình quân đầu người các giai đoạn của Hà Nội. Chuẩn nghèo và cận nghèo theo tiêu chuẩn đa chiều giai đoạn 2016 – 2020 của Hà Nội.

Kết quả giảm tỷ lệ hộ nghèo về thu nhập giai đoạn (2006 – 2015) của Hà Nội so với một số vùng và địa phương thời gian qua. Xếp hạng tỷ lệ hộ nghèo về thu nhập giai đoạn (2006 – 2015) của Hà Nội so với các vùng và một số địa phương. Kết quả giảm tỷ lệ hộ NĐC giai đoạn (2016 – 2019) của Hà Nội. Thu nhập bình quân/tháng khu vực thành thị và nông thôn.

Chi tiết các khoản thu nhập bình quân đầu người/tháng khu vực thành thị, nông thôn. Chi tiêu bình quân/trên tháng khu vực thành thị và nông thôn. Chi tiết các khoản chi tiêu khu vực thành thị. Chi tiết các khoản chi tiêu khu vực nông thôn.

Hoạt động tín dụng khu vực thành thị/nông thôn. Số hộ nghèo nông thôn và thành thị thiếu hụt các DVXHCB. Số hộ cận nghèo nông thôn và thành thị bị thiếu hụt các DVXHCB. Số hộ nghèo của Hà Nội bị thiếu hụt tiếp cận DVXHCB năm 2018 và năm 2019.

Đánh giá lại tình trạng thiếu hụt theo 10 chỉ báo về DVXHCB đối với các diện NĐC. Tỷ lệ hộ hoạt động kinh doanh buôn bán nhỏ lẻ. Mức độ cải thiện thu nhập của các hộ có họat động buôn bán nhỏ lẻ. Tỷ lệ chi tiêu ưu tiên tại thời điểm điều tra của các hộ.

Đánh giá các chi tiêu sẽ ưu tiên nếu có thu nhập cao hơn hiện tại. Tình trạng nhà ở của các hộ. Diện tích nhà ở bình quân đầu người dưới 8m2. Đánh giá chất lượng nước sinh hoạt.

Quy mô nhân khẩu của hộ theo thực tế. Tình trạng lao động nằm ngoài độ tuổi lao động. Tình trạng việc làm của các thành viên. Lĩnh vực việc làm cải thiện mức sống tốt hơn và có khả năng giúp các hộ thoát nghèo cao (theo ý kiến người trả lời).

Tỷ lệ hộ có thành viên đã được đào tạo nghề 5 năm qua. Ý kiến của các hộ điều tra về việc đào tạo nghề nếu: có chất lượng, đáp ứng được nhu cầu, có việc làm phù hợp sẽ giúp thoát nghèo cao. Tình trạng hộ có thành viên bị bệnh nặng hoặc tai nạn…. Tiếp nhận các thông tin, chương trình chăm sóc sức khỏe.

Tỷ lệ hộ tiếp nhận các thông tin về tình hình phát triển kinh tế. Đánh giá và xếp hạng các hình thức truyền thông về mặt thông tin giúp thoát nghèo. Các ý kiến đánh giá về vai trò của các tổ chức đoàn thể trong các hoạt động hỗ trợ phát triển kinh tế giúp các hộ thoát nghèo. Định nghĩa các biến độc lập trong mô hình.

Kết quả mô hình hồi qui với biến phụ thuộc là nghèo/thoát nghèo. 102 DANH MỤC HỘP Hộp 3.1: 10 chỉ báo xác định thiếu hụt DVXHCB.100 DANH MỤC MÔ HÌNH Mô hình kinh tế lượng hồi qui Probit nhị phân: Đánh giá xác suất tác động của các yếu tố tới nghèo và thoát nghèo Poverty = αo + α1 tuổi chủ hộ/thành viên trụ cột của hộ + α2 giới tính của chủ hộ/thành viên trụ cột của hộ + α3 qui mô hộ + α4 lao động nghề + α5 sức khỏe + α6 hỗ trợ giáo dục + α7 hỗ trợ vay vốn sản xuất/kinh doanh + α8 hỗ trợ thuế + ɛt DANH MỤC PHỤ LỤC 1. Các văn bản chính sách giảm nghèo bền vững của Chính phủ và Hà Nội 2. Biểu tổng hợp kết quả rà soát nghèo đa chiều của toàn Hà Nội (năm 2016) 3.

Phiếu điều tra thu thập thông tin các vấn đề về nghèo đa chiều từ các hộ nghèo, cận nghèo, thoát nghèo (năm 2018) 4.