Luận án TS: Quá trình Chuyển biến Kinh tế Xã hội tỉnh Phú Yên từ 1989-2015

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI TRẦN VĂN TÀU QUÁ TRÌNH CHUYỂN BIẾN KINH TẾ, XÃ HỘI TỈNH PHÚ YÊN TỪ NĂM 1989 ĐẾN NĂM 2015 LUẬN ÁN TIẾN SĨ SỬ HỌC HÀ NỘI - 2018 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI TRẦN VĂN TÀU QUÁ TRÌNH CHUYỂN BIẾN KINH TẾ, XÃ HỘI TỈNH PHÚ YÊN TỪ NĂM 1989 ĐẾN NĂM 2015 Chuyên ngành: Lịch sử Việt Nam Mã số: 62 22 03 13 LUẬN ÁN TIẾN SĨ SỬ HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Nguyễn Văn Thưởng HÀ NỘI - 2018 LỜI CAM ĐOAN Luâ ̣n án đươ ̣c hoàn thành năm 2018, tôi xin cam đoan đây là công triǹ h nghiên cứu của riêng tôi, chưa đươ ̣c công bố dưới hình thức nào, những số liê ̣u đươ ̣c đưa ra để chứng minh và đánh giá trong luâ ̣n án là trung thực, có cơ sở. Nghiên cứu sinh Trần Văn Tàu LỜI CẢM ƠN Luâ ̣n án được thực hiện và hoàn thành tại Khoa Sử học, Ho ̣c viê ̣n Khoa ho ̣c Xã hô ̣i - Viê ̣n Hàn lâm Khoa ho ̣c Xã hô ̣i Viê ̣t Nam, tôi xin đươ ̣c tỏ lòng biế t ơn sâu sắ c tới PGS. Nguyễn Văn Nhật, TS.

Nguyễn Văn Thưởng đã tâ ̣n tiǹ h giúp đỡ nghiên cứu sinh trong suố t quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luâ ̣n án. Tôi xin trân tro ̣ng cảm ơn quý Thầy, Cô giáo trong Khoa Sử học, Ho ̣c viê ̣n Khoa ho ̣c Xã hô ̣i đã dành cho nghiên cứu sinh sự giúp đỡ tận tình, quý báu trong quá triǹ h học tập và nghiên cứu. Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới lãnh đạo Khoa Lý luận chính trị, Ban Giám hiệu trường Đại học Phú Yên và các đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện về thời gian và nhiệt tình ủng hộ tôi trong quá trình sưu tầm tài liệu, nghiên cứu và hoàn thành Luận án Tiến sĩ. Cuố i cùng, tôi xin đươ ̣c tỏ lòng biế t ơn sự giúp đỡ đô ̣ng viên tố t nhấ t của gia điǹ h, người thân và bạn bè đã ủng hô ̣ tôi trong suố t quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành bản luận án này.

MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU. 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. Tổng quan tình hình nghiên cứu. Những nội dung kế thừa và những vấn đề luận án cần giải quyết.

21 Chương 2: KHÁI QUÁT VỀ PHÚ YÊN VÀ CHUYỂN BIẾN KINH TẾ, XÃ HỘI CỦA TỈNH PHÚ YÊN TỪ NĂM 1989 ĐẾN NĂM 2000. Khái quát về Phú Yên và tình hình kinh tế, xã hội trước năm 1989. Chuyển biến của kinh tế Phú Yên từ năm 1989 đến năm 2000. Chuyển biến về xã hội tỉnh Phú Yên từ năm 1989 đến năm 2000.

54 Chương 3: CHUYỂN BIẾN KINH TẾ, XÃ HỘI CỦA TỈNH PHÚ YÊN TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2015. Bối cảnh lịch sử mới và những nhân tố tác động đến quá trình chuyển biến kinh tế, xã hội của tỉnh Phú Yên. Chuyển biến của kinh tế Phú Yên từ năm 2001 đến năm 2015. Chuyển biến về xã hội tỉnh Phú Yên từ năm 2001 đến năm 2015.100 Chương 4: NHẬN XÉT VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA.

Một số vấn đề đặt ra. 147 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ. 151 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 169 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT STT Chữ viết tắt Diễn giải 1 BHXH Bảo hiểm xã hội 2 CCN Cụm công nghiệp 3 CNH, HĐH Công nghiê ̣p hóa, hiê ̣n đa ̣i hóa 4 CV Công suất tàu thuyền 5 DNTN Doanh nghiệp tư nhân 6 FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài 7 GDP Tổ ng thu nhâ ̣p quố c dân 8 GRDP Tổng sản phẩm trên địa bàn 9 HDI Chỉ số phát triể n con người 10 HĐND Hội đồng nhân dân 11 HTX Hơ ̣p tác xã 12 KCN Khu công nghiệp 13 NQ-TW Nghị quyết Trung ương 14 Nxb Nhà xuấ t bản 15 ODA Hỗ trợ phát triển chính thức 16 PCI Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh 17 TDTT Thể dục thể thao 18 PTTH Phổ thông trung học 19 THCS Trung học cơ sở 20 TNHH Trách nhiệm hữu hạn 21 TP Thành phố 22 TX Thị xã 23 UBND Ủy ban nhân dân 24 UNDP Chương trình phát triể n của Liên Hơ ̣p Quố c 25 XHCN Xã hô ̣i chủ nghiã 26 XNK Xuấ t nhập khẩ u 27 USD Đô la Mỹ DANH MỤC CÁC BẢNG TRONG LUẬN ÁN STT Bảng Nội dung Trang 1 2.1 Tình hình phát triển giáo dục phổ thông từ 1975 đến 1989 31 2 2.2 Sự tăng trưởng giá trị sản xuất của ngành 36 công nghiệp (1996 - 1999) 3 2.3 Tình hình phát triển diện tích và sản lượng 41 vùng nuôi tôm ở Phú Yên 4 2.4 Cơ cấu lao động ở Phú Yên theo ngành kinh tế 54 5 2.5 Số trường lớp - giáo viên, học sinh mầm non 57 trong toàn tỉnh Phú Yên năm học 1999 - 2000 6 3.1 Tỷ lệ (%) cơ giới hóa các khâu công việc 82 một số loại cây trồng năm 2015 7 3.2 Diễn biến lượng khách du lịch đến Phú Yên 87 giai đoạn 2000 - 2010 8 3.3 Kết quả giải quyết việc làm của tỉnh Phú Yên 102 giai đoạn 2011 - 2015 MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của đề tài Trải qua 30 năm thực hiện công cuộc đổi mới, kinh tế, xã hội Việt Nam đạt được những thành tựu to lớn và có ý nghĩa lịch sử. Đất nước đã ra khỏi tình trạng kém phát triển, đời sống nhân dân được cải thiện từng bước, sức mạnh quốc gia được tăng cường, vị thế và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế được nâng cao. Trên thực tế, quá trình đổi mới kinh tế đã và đang diễn ra mạnh mẽ, sâu sắc nhằm đưa đất nước ta trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại. Trong sự nghiệp đổi mới toàn diện nền kinh tế đất nước đòi hỏi phải đổi mới cả kinh tế các địa phương.

Cho nên, việc đầu tư phát triển kinh tế, gắn với giải quyết các vấn đề xã hội ở địa phương có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, là chiến lược lâu dài để ổn định xã hội và góp phần vào sự phát triển của đất nước theo hướng hiện đại và bền vững. Phú Yên là tỉnh ven biển, thuộc vùng duyên hải Nam Trung bộ của Việt Nam, xuấ t hiê ̣n trên bản đồ Đa ̣i Viê ̣t từ đầ u thế kỷ XVII (năm 1611) gắ n liề n với công cuô ̣c khẩ n hoang về phương Nam của dân tô ̣c Viê ̣t Nam. Trong quá trình hiǹ h thành và phát triể n, nhân dân Phú Yên có những đóng góp xứng đáng viết nên những trang sử hào hùng, vẻ vang của dân tộc Việt Nam. Khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời và trở thành nhân tố quyết định thắng lợi của cách mạng, nhân dân Phú Yên, với những phong trào đấu tranh mạnh mẽ, rộng khắp và cùng nhân dân cả nước làm nên thắng lợi trong cuộc Cách mạng tháng Tám năm 1945 và thành lập nước Việt Nam dân chủ cộng hòa.

Trải qua hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược (1945 - 1975), quân và dân Phú Yên đã lập nên những kỳ tích lẫy lừng, xây dựng nên danh hiệu anh hùng cho quê hương đất Phú. Trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, quân và dân toàn tỉnh ra sức lao động sản xuất và đạt được thành tựu toàn diện trên nhiều lĩnh vực, nhằm dựng xây quê hương Phú Yên ngày càng giàu mạnh. Thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, kinh tế Phú Yên liên tục duy trì tốc độ tăng trưởng cao, cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng CNH, HĐH. Kết cấu hạ tầng kinh tế, xã hội được tỉnh Phú Yên quan tâm đầu tư đồng bộ; diện mạo đô thị và nông thôn có sự khởi sắc; đời sống vật chất và tinh thần của các tầng lớp nhân dân được nâng lên rõ rệt.

1 Trong kỷ nguyên toàn cầ u hoá và hô ̣i nhâ ̣p quố c tế , tỉnh Phú Yên đã và đang phát huy vai trò cửa ngõ của hành lang kinh tế Đông - Tây, kết nố i với nhiề u quố c gia trong khu vực, hiǹ h thành sự liên kế t kinh tế , văn hoá, đố i ngoa ̣i, sinh đô ̣ng và phong phú. Phú Yên đã và đang nỗ lực khai thác tiề m năng và lơ ̣i thế để bứt phá đi lên và cùng với các địa phương khác trong cả nước thực hiện thắng lợi công cuộc đổi mới. Trong sự vận động không ngừng và chuyển biến mạnh mẽ của nền kinh tế đất nước, vận dụng sáng tạo đường lối đổi mới của Đảng vào hoàn cảnh cụ thể địa phương, từ một tỉnh chủ yếu là sản xuất nông nghiệp, Phú Yên từng bước vươn lên góp phần quan trọng vào sự chuyển biến kinh tế, xã hội của đất nước. Cùng với tăng trưởng và phát triển kinh tế, xã hội Phú Yên cũng ngày càng ổn định và chuyển biến tích cực theo hướng văn minh, hiện đại.

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu to lớn, quan trọng đã đạt được, quân và dân tỉnh Phú Yên cũng phải đối mặt với nhiều thách thức và bất cập xuất hiện trong quá trình chuyển biến kinh tế, xã hội. Để đạt được những kết quả tốt hơn nữa trong quá trình phát triển toàn diện và bền vững địa phương, duy trì tốc độ tăng trưởng cao, rất cần có sự quan tâm nghiên cứu tổng kết chặng đường 26 năm sau ngày tái lập tỉnh (1989 - 2015), nhằm ghi nhận những thành tựu, chỉ ra những hạn chế, khó khăn cần phải khắc phục, để tạo ra nguồn động lực mới thúc đẩy kinh tế, xã hội của tỉnh Phú Yên tiếp tục chuyển biến mạnh mẽ trong những giai đoạn tiếp theo. Nghiên cứu quá trình chuyển biến kinh tế, xã hội tỉnh Phú Yên, không chỉ tái hiện lại bức tranh sinh động về sự phát triển kinh tế, xã hội của tỉnh mà còn làm rõ thêm tính đúng đắn của đường lối đổi mới do Đảng Cộng sản Việt Nam khởi xướng và lãnh đạo; đồng thời, góp phần bổ sung, cung cấp thêm nguồn tư liệu quý báu, có độ tin cậy cao phục vụ đắc lực cho công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử địa phương, nhằm giáo dục cho thế hệ trẻ những giá trị truyền thống hào hùng của đồng bào các dân tộc tỉnh Phú Yên trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.