Luận án giám sát thay đổi sử dụng đất trong biến đổi khí hậu tỉnh Bến Tre

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP. HÒ CHÍ MINH LÊ NGỌC LÃM GIÁM SÁT THAY DOI SỬ DỤNG ĐẤT TRONG BOI CANH BIEN DOI KHÍ HẬU TINH BEN TRE Chuyên ngành: Quan lý Tai nguyên và Môi trường Mã số Ngành: 9.01 LUẬN ÁN TIEN SĨ NGÀNH QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG Tp. Hồ Chí Minh, Năm 2024 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP. HÒ CHÍ MINH “wxww%%%%19%1% 1% RRR LÊ NGỌC LÃM GIAM SÁT THAY DOI SỬ DUNG DAT TRONG BOI CANH BIEN DOI KHÍ HẬU TINH BEN TRE Chuyén ngành: Quan lý Tài nguyên và Môi trường Mã số Ngành: 9.01 LUẬN ÁN TIEN SĨ NGÀNH QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG Hướng dẫn khoa học: PGS.TS Lê Văn Trung Tp.

Hồ Chí Minh, Năm 2024 LỜI CAM ĐOAN Tác giả xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của bản thân tác giả dưới sự hướng dẫn của PGS. Các kết quả nghiên cứu và các kết luận trong luận án này là trung thực và không sao chép từ bat kỳ một nguồn nào và đưới bất kỳ hình thức nào. Việc tham khảo các nguồn tài liệu (nêu có) đã được thực hiện trích dẫn và ghi nguồn tài liệu tham khảo đúng quy định. Hồ Chí Minh, ngày.năm 2024 Tác giả luận án LÊ NGỌC LÃM ul LOI CAM ON Tac giả xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, Phòng dao tạo Sau đại học của trường Đại học Nông Lâm TP.

Hồ Chi Minh, đã tạo điều kiện thuận lợi dé NCS hoc tập, nghiên cứu và thực hiện Luận án. Lời tri ân của tác giả xin gửi tới quý thầy, Khoa Môi trường và Tài nguyên, Khoa Quản lý đất dai và Bat động sản đã hỗ trợ và chia sẻ kinh nghiệm quý báu trong suốt thời gian tham gia học tập và thực hiện các chuyên đề của Luận án. Đặc biệt, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS. Lê Văn Trung đã động viên và hướng dẫn tận tình trong suốt thời gian học tập và thực hiện luận án.

Tác giả cũng xin chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo Sở Tài nguyên và Môi trường Bến Tre đã tạo điều kiện và cho phép tiếp cận và sử dụng các số liệu trong quá trình thực hiện các chuyên đề. Bên cạnh đó, tác giả gửi lời cảm ơn tới tất cả các bạn đồng nghiệp đã có những chia sẻ và hỗ trợ nhiệt tình trong quá trình học tập, nghiên cứu khoa học và thực hiện các dự án liên quan đến kết quả thực hiện Luận án. Cuối cùng, tác giả bày tỏ lời cảm ơn gia đình đã tạo những điều kiện tốt nhất, hỗ trợ dưới nhiều hình thức dé tác giả hoàn thành nhiệm vụ học tập, phát triển các ý tưởng nghiên cứu và triển khai các công bố khoa học. Xin chân thành cảm ơn! Nghiên cứu sinh 11 TÓM TẮT Đất đai là một trong những nguồn tài nguyên quan trọng, đóng vai trò nền tảng trong các hoạt động phát triển kinh tế và xã hội (KT-XH).

Đã có nhiều nghiên cứu về mô phỏng biến động đất đai và phân tích xu thế thay đổi sử dụng đất nhằm tìm ra các quy luật thay đổi dựa trên cơ sở điều kiện tự nhiên, tác động của thiên tai và hoạt động nhân sinh,. để tạo ra các giải pháp phù hợp hỗ trợ trong công tác quy hoạch và thực thi chiến lược phát triển bền vững. Bến Tre là một trong các tỉnh thuộc đồng bằng sông Cửu Long chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của biến đổi khí hậu (BDKH) và mực nước biển dâng. Các tác động tiêu cực của BĐKH bao gồm: hạn hán, xâm nhập mặn, ngập lụt, xói mòn bờ sông,.

đã ảnh hưởng đến các hoạt động dân sinh và phát triển KT-XH của địa phương. Dé góp phần giám sát đầy đủ và kịp thời về thay đối sử dung đất hỗ trợ công tác quản lý và phát triển đất đai bền vững đáp ứng các kịch bản phát triển kinh tế và biến đổi đổi khí hậu của Tỉnh Bến Tre, Luận án đã phân tích được xu thế biến động va các yếu tố tác động đến thay đổi sử dụng dat cho thay được tiềm năng chuyền đổi giữa các loại đất qua đó đề xuất giải pháp giám sát thay đối sử dụng đất dựa trên công nghệ tích hợp GIS (Geographic Information Systems) với Viễn thám RS (Remote Sensing) va dự báo thay đổi sử dụng đất trong bối cảnh biến đổi khí hậu theo mô hình toán: LCM (Land Change Modeler) và MOLUSCE (Modules for Land Use Change Evaluation). Luận án đã đánh giá hiện trạng sử dụng đất, phân tích xu thế thay đôi sử dụng đất và các yếu tố tác động giai đoạn 2009 — 2019 cho các huyện ven biển thuộc tinh Bến Tre. Ảnh vệ tinh Landsat được áp dụng trong việc xây dựng bản đồ xâm nhập mặn, hạn hán và đánh giá thay đổi sử dụng đất.

Bản đồ địa hình, địa chính, bản đồ chuyên đề, số liệu kinh tế xã hội, dữ liệu điều tra thực địa. được xử lý hình thành cơ sở dit liệu GIS trên nền tảng mã nguồn mở QGIS dé tích hợp với mô hình thay đổi sử dụng đất (LCM) và MOLUSCE trong phân tích không gian và lượng hóa mức độ ảnh hưởng các yếu tố đến thay đổi sử dụng đất. Kết quả đạt được của nghiên cứu đã góp phan hỗ trợ tích cực cho nhà quan lý trong việc phân tích và mô phỏng thay đổi sử dụng đất phục vụ giám sát đất đai dựa vào lich sử thay đối và các yếu tố tác động là biểu hiện của BĐKH đến các huyện ven bién tại tỉnh Bến Tre. Từ kết quả đạt được, Luận Án đã đề xuất các giải pháp giám sát thay đôi sử dụng đất trong bối cảnh biến đổi khí hậu bao gồm: (1) Giải pháp giám sát thay đôi sử dụng đất theo phương án quy hoạch đã được phê duyệt (2) Giải pháp cung cấp thông tin thay đổi sử dụng đất thông qua công cụ WebGIS trên nền tảng mã nguồn mở (3) Giải pháp giám sát hạn hán và xâm nhập mặn bằng công nghệ tích hợp GIS và viễn thám (4) Giải pháp về chuyền đổi cơ cấu cây trồng thích ứng với BĐKH.

Các giải pháp đề xuất đã minh chứng tính khả thi và hiệu quả mang lại trong việc giám sát thay đôi sử dụng đất và hỗ trợ định hướng đến năm 2050 cho tỉnh Bến Tre. Kết quả nghiên cứu đã tạo cơ sở khoa học dé áp dụng cho các khu vực khác trong khu vực đồng bằng sông Cửu Long. 1V ABSTRACT Land is a crucial resource that has a significant impact on economic and social development activities. Therefore, many studies have conducted simulations of land changes and analysis of land use trends.

The objective is to determine the law of fluctuations based on natural conditions, the impact of natural disasters, and human activities. Since then, the research has come up with solutions in land use planning towards sustainable development. Ben Tre is one of the provinces of the Mekong Delta, most affected by climate change due to sea level rise. The negative impacts of climate change include: saline intrusion, flooding, river erosion, etc., which have affected the local people's activities and socio-economic development of this province.

In order to contribute to providing adequate information on land use changes for managing and developing sustainable land according to the scenarios of socio- economic development and climate change of Ben Tre Province. The thesis proposes a solution in monitoring land use change based on GIS (Geographic Information Systems) with remote sensing RS (Remote Sensing) and forecasting of land use change in the climate change context based on math models: LCM (Land Change Modeler) and MOLUSCE (Modules for Land Use Change Evaluation) The thesis has systematized the scientific basis to create solutions in providing information on the current state of land use, thereby analyzing the trend of land use change in the period 2009 - 2019 for Ben Tre province. In this study, Landsat satellite images are applied experimentally in establishing maps of saltwater intrusion and drought as well as evaluating land cover change. In addition, topographic maps, cadastral data, socio-economic.

are processed to form a GIS database on the open source QGIS platform. The integration of the above data types with LCM and MOLUSCE models in spatial analysis is aimed at quantifying the influence of each factor on land use change. Based on the history of change and analysis of the main impact factors of climate change, the study has actively contributed to the managers in analyzing and simulating the situation of land use change in coastal districts of Ben Tre province. From the results, the thesis has proposed solutions to monitor land use change in the context of climate change, including: (1) Monitoring land use changes according to approved land used planning (2) Provides information on land use changes (3) Monitoring drought and saltwater intrusion (4) Transforming the crop structure to adapt to climate change.

The proposed solutions have demonstrated their feasibility and effectiveness in monitoring land use changes in Ben Tre province. The research results are a scientific basis for application to other areas in the Mekong Delta. MỤC LỤC Trang Fe. GqunagouarnogrrioatdtaoitotsrttavcRiibfSnggGEAGSISSBIGI/XANEEGHRqEafcfiogtisivtnvastpi i a ii Ch a iii F0 (on.

1V INE CUCre ease SE eee ee V DANH MỤC CÁC TỪ VIET TẮTT.---2252222+22E222+2EE22EE2EEE2E2EEzrxrzrrrrree viii DANH MỤC CAC BẢNG. -- 2-2-2 222221221 2221211211221211211 1112111121 crxeexi DANH MỤC CÁC HÌNH. —==m=eeeee=eẳằe=eeắằ.ee=ee=ee=e 6 Lid, Cơ SỬ lý THẬN secexenessssssed1isiscsiv15346156644381SESSEI20110394888801385SĐ99595435559648011ES8958E55888008 6 ee 6 1. Thay đổi sử dụng đất.

Nguyên nhân thay đổi sử dụng đất. Biến đồi khí DAU oe cccecccceeccceececseceesecseseesecseesesecseceesecsessssesseseeeevsseeeseveeseeeeveees 9 1. Mô hình dự báo và mô phỏng thay đổi sử dụng đất. Mô hình thay đổi sử dụng dat LCM (Land Change Modeler).

Mô hình CLUE-S (the Conversion of Land Use and its Effects at Small TS Ota SUSES sain users wt ostre ốc ốc. Mô hình thay đổi sử dung đất CLUMondo. Mô hình da tác tử ABM (Agen — Base Model). Mô hình Markov - CA (Markov — Cellular Automata).

Mô hình MOLUSCE (Modules for Land Use Change Evaluation). 17 1,3, Viễn Thien về EAB thông Thông Bin Ma escisrsaeomeansnsnaminacsncrencrnaniocarnansnarecrennicrne 19 1. Hệ thống thông tin địa lý (Geographic Information Systems - GIS). Tích hơn IS và kL | | .asgkmtrcxaixgtrer,xeg272,50052ce 21 1.

Tổng quan các nghiên cứu có liên quan. slilisiu trên Bl cousenngagnioaooggrdetigocatrh00301G0G0001L404-89008N0803800 ngge22 VI 1. Nghién ctru tai (i8. Đánh 614) CHUNG ssossksnsneseieiisea nena 1306116010415396 1680183554 G0414560L4318610/5358.

Tổng quan vùng nghiên COU ooo.LAD TH lfcscx icon Bg2 hót tt a erener cer ee ee eee es 35 CO. Tai nguyén thign mhi6n oo. 38 Chương 2 DU LIEU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Dữ liệu và phần mềm sử dụng .-- 22 2 22222EE+EE22EE+EE2EE2EE22E222EZEezzrrrev 40 2.

DŨ TỆ Go nennuennhe nhanh ng gRỢ 00B E013010G0004513000135604005831459980001013500000/35131070. Phần mềm va mô hình sử dụng. Phương pháp nghiên CỨU. Phương pháp đánh giá ảnh hưởng các yếu tô đến thay đổi sử dụng dat.

Phuong pháp điều tra khảo sát thu thập thông tin. Phương pháp đánh giá xu thé, mức độ biến đổi các yếu tô khí hậu. 62 Chương 3 KET QUÁ VÀ THẢO LUẬN. Đánh giá hiện trạng sử dung đất năm 20 19.

Hiện trạng sử đụng đất nông nghÌỆN-s«s-cecescseesessbseel0iSESLLjdGi0Lc-E6133 05015602000 66 3.