Luận án: Nâng cao năng lực thực hành dân chủ học viên kỹ sư quân sự QĐND VN - Tô Thanh Tùng

Việc phát triển năng lực dân chủ cho học viên kỹ sư quân sự hướng đến nhiều mục tiêu. Đầu tiên, đảm bảo học viên nắm vững quyền và nghĩa vụ quân nhân. Kế đến, rèn luyện kỹ năng thực hành dân chủ trong các tình huống thực tiễn. Mục tiêu khác là xây dựng thế hệ sĩ quan kỹ thuật có ý thức dân chủ cao. Họ cần là những người gương mẫu, chấp hành nghiêm kỷ luật. Phát triển năng lực dân chủ còn giúp học viên nhận thức đúng đắn về các vấn đề xã hội. Điều này nâng cao khả năng đóng góp vào công cuộc xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam. Việc làm này còn có ý nghĩa sâu sắc. Nó góp phần củng cố mối quan hệ đoàn kết nội bộ. Đồng thời, nó tăng cường sự gắn bó giữa cán bộ, giảng viên và học viên. Học viên kỹ sư quân sự là lực lượng nòng cốt. Họ sẽ giữ vai trò quan trọng trong phát triển khoa học kỹ thuật quân sự. Năng lực dân chủ giúp họ tự tin, chủ động trong công việc. Họ sẽ đưa ra ý kiến xây dựng, bảo vệ quyền lợi chính đáng. Đó là tiền đề cho sự phát triển bền vững của đơn vị và toàn quân. Hoạt động này cũng tạo điều kiện cho học viên tham gia tích cực vào sinh hoạt dân chủ. Họ sẽ đóng góp ý kiến xây dựng quy chế, quy định. Điều này thúc đẩy sự minh bạch, công bằng trong môi trường giáo dục quân sự. Tóm lại, phát triển năng lực dân chủ là nền tảng vững chắc cho sự nghiệp quân sự lâu dài.

Công cuộc xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay đặt ra nhiều yêu cầu mới. Đào tạo sĩ quan kỹ thuật không chỉ cần giỏi chuyên môn. Họ còn cần có ý thức dân chủ và năng lực thực hành dân chủ vững vàng. Tình hình thực tiễn cho thấy một số hạn chế. Hiện tượng lãnh đạo, chỉ huy đôi khi chưa thực hiện đúng quy định dân chủ. Việc thực hành dân chủ còn mang tính hình thức. Một bộ phận học viên không dám lên tiếng bảo vệ quyền lợi. Họ chưa nhận thức đầy đủ quyền và nghĩa vụ của mình. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giáo dục chính trị quân sự. Nó cũng tác động đến hiệu quả đào tạo sĩ quan kỹ thuật. Việc nâng cao ý thức dân chủ là cần thiết. Nó giúp học viên tránh các biểu hiện sai lệch trong thực hành dân chủ. Chấp hành nghiêm kỷ luật quân đội là điều kiện tiên quyết. Năng lực thực hành dân chủ yếu kém có thể dẫn đến hậu quả tiêu cực. Nó có thể làm giảm đoàn kết, ảnh hưởng đến sức mạnh đơn vị. Vì vậy, đào tạo học viên kỹ sư quân sự có ý thức dân chủ cao là đòi hỏi khách quan. Đây là nhiệm vụ quan trọng của các trường sĩ quan công binh và các học viện kỹ thuật quân sự. Nó giúp tạo ra thế hệ cán bộ có khả năng thích ứng. Họ phải đủ năng lực để giải quyết các vấn đề phức tạp trong công tác. Công tác này cần được chú trọng, triển khai đồng bộ. Nó phải trở thành một phần không thể thiếu trong chương trình đào tạo. Điều này đảm bảo sĩ quan kỹ thuật tương lai đáp ứng tiêu chuẩn của người quân nhân cách mạng.

Dân chủ là một chế độ xã hội. Quyền lực thuộc về nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân. Trong Quân đội nhân dân Việt Nam, dân chủ có đặc thù riêng. Nó gắn liền với nguyên tắc tập trung dân chủ, kỷ luật và mệnh lệnh. Dân chủ quân sự là sự thực hiện quyền làm chủ của cán bộ, chiến sĩ. Họ tham gia vào các hoạt động của đơn vị. Năng lực thực hành dân chủ của quân nhân là tổng hòa các khả năng. Bao gồm: nhận thức đúng đắn về dân chủ, ý thức dân chủ sâu sắc. Quan trọng là khả năng vận dụng các quy định dân chủ vào thực tiễn. Họ phải biết cách phát huy quyền dân chủ cá nhân. Đồng thời, họ cần tôn trọng quyền dân chủ của người khác. Năng lực này thể hiện qua việc tham gia tích cực vào sinh hoạt dân chủ. Họ đóng góp ý kiến xây dựng, phê bình thẳng thắn. Điều này giúp giải quyết các vấn đề trong đơn vị. Học viên kỹ sư quân sự cần có năng lực này. Họ là những người lãnh đạo, quản lý trong tương lai. Năng lực thực hành dân chủ giúp họ đưa ra quyết định đúng đắn. Nó tạo sự đồng thuận trong tập thể. Khái niệm này nhấn mạnh sự kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn. Học viên phải không chỉ hiểu mà còn biết cách làm. Họ cần có kỹ năng giao tiếp, thuyết phục. Họ cũng phải có khả năng lắng nghe và tiếp thu ý kiến. Điều này hình thành một quân nhân toàn diện, có năng lực lãnh đạo tốt.

Năng lực thực hành dân chủ có vai trò then chốt đối với học viên kỹ sư quân sự. Đầu tiên, nó giúp họ phát huy quyền dân chủ một cách chủ động. Họ sẽ tham gia xây dựng đơn vị, đóng góp ý kiến vào công tác huấn luyện, học tập. Điều này tạo môi trường học tập tích cực, cởi mở. Thứ hai, năng lực này góp phần củng cố kỷ luật, đoàn kết nội bộ. Khi học viên hiểu và thực hành dân chủ đúng cách, họ sẽ tự giác chấp hành quy định. Mối quan hệ giữa chỉ huy và học viên sẽ được tăng cường. Thứ ba, nó nâng cao chất lượng đào tạo sĩ quan kỹ thuật. Học viên được rèn luyện khả năng tư duy độc lập, phản biện. Họ sẽ phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề. Điều này giúp họ trở thành cán bộ kỹ thuật giỏi chuyên môn, vững vàng về chính trị. Thứ tư, năng lực thực hành dân chủ giúp học viên tự tin hơn. Họ dám bày tỏ chính kiến, bảo vệ quyền lợi chính đáng. Đồng thời, họ cũng tôn trọng sự khác biệt. Điều này rất cần thiết cho vị trí sĩ quan tương lai. Một sĩ quan có năng lực dân chủ sẽ biết cách quản lý nhân sự. Họ sẽ tạo động lực cho cấp dưới. Họ biết cách lắng nghe, đối thoại. Điều này làm tăng hiệu quả công việc và sự gắn kết trong đơn vị. Năng lực này còn giúp học viên xây dựng ý thức công dân. Họ hiểu trách nhiệm của mình đối với quốc gia, dân tộc. Điều này thúc đẩy sự phát triển toàn diện của mỗi quân nhân.

Việc thực hiện dân chủ tại một số đơn vị, nhà trường quân đội còn tồn tại hạn chế. Hiện tượng lãnh đạo, chỉ huy đôi khi chưa thực hiện đúng quy định dân chủ. Thao tác thực hành dân chủ còn mang tính hình thức. Có tình trạng áp đặt mệnh lệnh, thiếu lắng nghe ý kiến từ cấp dưới. Năng lực thực hành dân chủ của học viên còn nhiều hạn chế. Một bộ phận học viên không dám lên tiếng bày tỏ chính kiến. Họ ngại bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình. Nguyên nhân có thể do tâm lý e ngại hoặc thiếu kiến thức. Một số học viên chưa nhận thức đầy đủ quyền và nghĩa vụ quân nhân. Họ chưa hiểu rõ về ý nghĩa của việc phát huy quyền dân chủ. Điều này dẫn đến sự thụ động trong các buổi sinh hoạt dân chủ. Họ ít tham gia đóng góp ý kiến xây dựng. Điều này ảnh hưởng đến sự minh bạch, công bằng trong các hoạt động của nhà trường. Kết quả khảo sát cho thấy tỉ lệ học viên tự đánh giá năng lực dân chủ của mình ở mức trung bình còn cao. Điều này phản ánh sự thiếu hụt về kỹ năng và sự tự tin. Công tác giáo dục chính trị quân sự cần được điều chỉnh. Nó phải tập trung hơn vào việc rèn luyện thực hành dân chủ. Cần tạo điều kiện để học viên chủ động tham gia. Điều này giúp họ phát triển ý thức dân chủ một cách tự nhiên. Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp thiết cho các trường sĩ quan công binh. Cần có những thay đổi mạnh mẽ trong phương pháp đào tạo.

Nhiều nguyên nhân dẫn đến những hạn chế trong năng lực dân chủ của học viên kỹ sư quân sự. Một phần do nhận thức về dân chủ còn chưa đầy đủ. Một số học viên chưa thấy hết tầm quan trọng của việc phát huy quyền dân chủ. Áp lực từ môi trường quân sự cũng là một yếu tố. Quy định, kỷ luật quân đội đôi khi khiến học viên e ngại phát biểu. Tâm lý sợ sai, sợ bị đánh giá tiêu cực tồn tại. Công tác giáo dục chính trị quân sự đôi lúc còn nặng về lý thuyết. Nó chưa chú trọng đủ vào thực hành dân chủ. Các buổi sinh hoạt dân chủ đôi khi chưa được tổ chức hiệu quả. Chúng thiếu tính tương tác, không khuyến khích học viên bày tỏ. Vai trò của cán bộ quản lý, giảng viên trong việc tạo không khí dân chủ chưa đồng đều. Một số cán bộ còn cứng nhắc, thiếu linh hoạt. Điều này làm giảm sự chủ động của học viên. Cơ chế phản hồi, góp ý từ học viên chưa thực sự thông suốt. Các ý kiến chưa được lắng nghe, giải quyết thỏa đáng. Điều này làm giảm động lực tham gia của học viên. Ảnh hưởng của chức vụ công tác cũng rõ rệt. Học viên có chức vụ thường ít gặp khó khăn hơn trong việc thực hiện quyền dân chủ. Trong khi đó, học viên bình thường có thể cảm thấy khó khăn hơn. Yếu tố này cần được xem xét kỹ lưỡng. Nó cần được điều chỉnh để đảm bảo công bằng. Cần có sự thay đổi toàn diện từ nhận thức đến hành động. Điều này từ ban lãnh đạo đến từng học viên.

Bên cạnh những hạn chế, một số học viên kỹ sư quân sự còn có biểu hiện sai lệch khi thực hành dân chủ. Một số trường hợp chưa chấp hành nghiêm kỷ luật, kỷ cương quân đội. Họ vi phạm Điều lệnh, Điều lệ Quản lý bộ đội. Có khi còn vi phạm chế độ quy định của đơn vị. Đây là những biểu hiện tiêu cực. Chúng cho thấy sự hiểu sai hoặc vận dụng sai lệch về dân chủ. Dân chủ không đồng nghĩa với tự do vô kỷ luật. Dân chủ phải gắn liền với pháp luật và quy định. Một biểu hiện khác là sự lợi dụng danh nghĩa dân chủ. Một số học viên có thể dùng quyền dân chủ để gây rối. Họ tạo ra những ý kiến tiêu cực, không xây dựng. Điều này ảnh hưởng đến sự đoàn kết nội bộ. Nó làm giảm uy tín của đơn vị. Một số học viên thể hiện sự thiếu trách nhiệm khi tham gia sinh hoạt dân chủ. Họ không nghiên cứu kỹ vấn đề, phát biểu chung chung. Hoặc họ không tham gia đóng góp. Điều này làm cho các buổi thảo luận kém hiệu quả. Những biểu hiện sai lệch này cần được chấn chỉnh kịp thời. Việc này đòi hỏi sự giáo dục chính trị quân sự sâu rộng hơn. Cần tăng cường công tác quản lý, giám sát. Đồng thời, phải có biện pháp xử lý nghiêm minh với các hành vi vi phạm. Việc này giúp duy trì môi trường quân đội nghiêm túc, kỷ luật. Nó đảm bảo mọi hoạt động dân chủ diễn ra đúng quy định. Học viên cần được hướng dẫn cụ thể về ranh giới giữa dân chủ và vô kỷ luật.

Việc nâng cao năng lực dân chủ cho học viên kỹ sư quân sự phải tuân thủ các quan điểm chỉ đạo nhất quán. Đầu tiên, đặt dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp của Đảng Cộng sản Việt Nam. Điều này đảm bảo mục tiêu, định hướng chính trị đúng đắn. Thứ hai, quán triệt nguyên tắc dân chủ xã hội chủ nghĩa trong quân đội. Thực hành dân chủ phải gắn liền với kỷ luật, mệnh lệnh. Nó cần tuân thủ pháp luật, điều lệnh quân đội. Thứ ba, kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục, rèn luyện và tự rèn luyện. Nhà trường tạo điều kiện, học viên phải chủ động. Thứ tư, nâng cao năng lực dân chủ phải gắn với chất lượng đào tạo sĩ quan kỹ thuật toàn diện. Học viên cần giỏi chuyên môn, vững vàng về chính trị, đạo đức. Thứ năm, phát huy quyền dân chủ phải đi đôi với tăng cường trách nhiệm. Học viên phải chịu trách nhiệm về ý kiến, hành động của mình. Các trường sĩ quan công binh cần cụ thể hóa những quan điểm này. Họ phải đưa vào các chương trình, kế hoạch hành động. Điều này giúp định hướng rõ ràng cho mọi hoạt động. Nó đảm bảo tính thống nhất trong triển khai. Các quan điểm này là kim chỉ nam. Chúng giúp đảm bảo việc nâng cao năng lực dân chủ đạt hiệu quả cao nhất. Việc này đóng góp tích cực vào công cuộc xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam.

Để nâng cao năng lực dân chủ, cần triển khai nhóm giải pháp về giáo dục và rèn luyện. Đầu tiên, đẩy mạnh công tác giáo dục chính trị quân sự. Nội dung giáo dục cần làm rõ ý nghĩa, tầm quan trọng của dân chủ. Tập trung vào các quy định về dân chủ trong quân đội. Học viên cần được trang bị kiến thức về pháp luật, điều lệnh. Thứ hai, đổi mới phương pháp giáo dục. Tăng cường các hoạt động đối thoại, thảo luận, tranh luận. Tạo điều kiện để học viên bày tỏ chính kiến, phản biện. Kích thích tư duy độc lập. Thứ ba, tổ chức các buổi sinh hoạt dân chủ thường xuyên, chất lượng. Các buổi này cần có chủ đề cụ thể, thiết thực. Nó khuyến khích học viên tham gia đóng góp ý kiến xây dựng. Đảm bảo mọi ý kiến đều được lắng nghe, ghi nhận. Thứ tư, tăng cường thực hành dân chủ thông qua các hoạt động thực tiễn. Ví dụ như tham gia quản lý, điều hành một số hoạt động của lớp, đại đội. Học viên cần được giao quyền, trách nhiệm cụ thể. Thứ năm, xây dựng đội ngũ cán bộ, giảng viên gương mẫu. Họ phải là những người tiên phong trong thực hành dân chủ. Họ cần lắng nghe, tôn trọng ý kiến học viên. Điều này tạo môi trường dân chủ tích cực. Thứ sáu, phát triển các câu lạc bộ, diễn đàn dân chủ. Đây là nơi học viên có thể trao đổi, học hỏi kinh nghiệm. Nó giúp họ rèn luyện kỹ năng phát huy quyền dân chủ. Các giải pháp này cần được triển khai đồng bộ. Chúng phải phù hợp với đặc điểm của từng trường sĩ quan công binh, từng khóa đào tạo sĩ quan kỹ thuật. Mục tiêu là hình thành thói quen, kỹ năng thực hành dân chủ vững chắc.

Việc đẩy mạnh sinh hoạt dân chủ tại các trường sĩ quan công binh là giải pháp then chốt. Sinh hoạt dân chủ là môi trường thực tiễn để học viên rèn luyện. Cần cải thiện chất lượng các buổi sinh hoạt tập thể. Đảm bảo các cuộc họp, hội nghị thực sự là diễn đàn mở. Học viên có thể phát huy quyền dân chủ của mình. Các nội dung sinh hoạt cần đa dạng, phong phú. Chúng phải gắn liền với quyền lợi, nghĩa vụ của học viên. Ví dụ: xây dựng kế hoạch học tập, rèn luyện, đánh giá kết quả. Việc lấy ý kiến học viên cần được thực hiện thường xuyên. Nó cần được công khai, minh bạch. Kết quả giải quyết các ý kiến cũng cần được thông báo rộng rãi. Tạo niềm tin cho học viên. Cần tăng cường vai trò của các tổ chức quần chúng. Ví dụ: Đoàn Thanh niên, Hội đồng quân nhân. Họ cần là cầu nối giữa học viên và lãnh đạo. Họ giúp học viên bày tỏ nguyện vọng chính đáng. Khuyến khích học viên tham gia vào quá trình xây dựng quy chế, quy định của nhà trường. Điều này giúp họ cảm thấy được tôn trọng. Họ sẽ có trách nhiệm hơn. Việc này cũng giúp nâng cao ý thức dân chủ. Nhà trường cần định kỳ tổ chức các diễn đàn, tọa đàm về dân chủ. Đây là nơi học viên kỹ sư quân sự có thể chia sẻ kinh nghiệm. Họ sẽ học hỏi lẫn nhau về thực hành dân chủ. Đẩy mạnh việc ứng dụng công nghệ thông tin. Tạo kênh giao tiếp hiệu quả giữa học viên và các cấp chỉ huy. Điều này giúp việc phát huy quyền dân chủ trở nên dễ dàng, nhanh chóng hơn. Mục tiêu là xây dựng trường sĩ quan công binh dân chủ, kỷ cương.