Luận án Tiến sĩ: Giải pháp Công nghệ Thiết kế Khung Kiến trúc Chính phủ Điện tử Việt Nam

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI VIỆN CÔNG NGHỆ THÔNG TIN PHẠM HẢI SƠN NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP CÔNG NGHỆ TRONG THIẾT KẾ KHUNG KIẾN TRÚC CHÍNH PHỦ ĐIỆN TỬ TẠI VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ CÔNG NGHỆ THÔNG TIN Hà Nội - 2023 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI VIỆN CÔNG NGHỆ THÔNG TIN PHẠM HẢI SƠN NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP CÔNG NGHỆ TRONG THIẾT KẾ KHUNG KIẾN TRÚC CHÍNH PHỦ ĐIỆN TỬ TẠI VIỆT NAM Chuyên ngành: Quản lí hệ thống thông tin Mã số: 9480205.01 QTD LUẬN ÁN TIẾN SĨ CÔNG NGHỆ THÔNG TIN Người hướng dẫn khoa học: 1. Beong Nam Yoon Hà Nội - 2023 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án “Nghiên cứu đề xuất một số giải pháp công nghệ trong thiết kế khung kiến trúc chính phủ điện tử tại Việt Nam” là công trình nghiên cứu của chính mình dưới sự hướng dẫn khoa học của tập thể cán bộ hướng dẫn. Luận án có sử dụng thông tin trích dẫn từ nhiều nguồn tham khảo khác nhau và các thông tin trích dẫn được ghi rõ nguồn gốc. Các kết quả nghiên cứu của tôi được viết chung với các tác giả khác đã được sự nhất trí của đồng tác giả khi đưa vào luận án.

Các số liệu, kết quả được trình bày trong luận án là hoàn toàn trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ một công trình nào khác. Luận án được hoàn thành trong thời gian tôi làm Nghiên cứu sinh tại Viện Công nghệ Thông tin, Đại học Quốc gia Hà Nội. Tác giả Phạm Hải Sơn i LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, em xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới tập thể hướng dẫn khoa học, PGS.TS Lê Hoàng Sơn và TS. Byeong Nam Yoon, những người đã định hướng khoa học, tận tâm giúp đỡ và chỉ bảo trong suốt quá trình em hoàn thành luận án này tại viện Công nghệ Thông tin - Đại học Quốc gia Hà Nội.

Các Thầy không chỉ hướng dẫn cho em những kiến thức về chuyên môn, học thuật mà còn chỉ bảo những kinh nghiệm trong cuộc sống thường ngày.Một vinh dự rất lớn cho em có cơ hội được học tập, nghiên cứu dưới sự hướng dẫn tận tâm của các Thầy. Xin chân thành cảm ơn các nhà khoa học, tác giả các công trình nghiên cứu được trích dẫn, tham khảo trong luận án này, đây là những kiến thức cơ sở để tôi phát triển và hoàn thiện các công bố của mình. Xin chân thành cảm ơn Chi bộ, Ban Giám đốc Trung tâm Công nghệ thông tin - Bộ Khoa học và Công nghệ, các đồng nghiệp nơi tôi công tác đã luôn động viên, khuyến khích tạo mọi điều kiện để tôi hoàn thành luận án. Xin chân thành cảm ơn Ban Lãnh đạo Viện Công nghệ Thông tin, các phòng chức năng, các Giảng viên, các đồng nghiệp làm việc trong Lab nghiên cứu tại Phòng Công nghệ đa phương tiện và thực tại ảo, Viện Công nghệ Thông tin - Đại học Quốc gia Hà Nội đã luôn quan tâm, giúp đỡ và tạo điều kiện về nhiều mặt, chỉ bảo tận tình trong suốt quá trình tôi thực hiện luận án.

Xin bày tỏ lòng biết ơn vô hạn đối với cha mẹ, vợ con, anh chị em và gia đình, những người đã kiên trì chia sẻ, động viên cả về vật chất lẫn tinh thần, ủng hộ và yêu thương vô điều kiện. Xin chân thành cám ơn các anh chị em, bạn bè thân thiết đã luôn cổ vũ, động viên tác giả trong quá trình thực hiện luận án. Cuối cùng, xin kính chúc các Thầy, Cô đạt được nhiều thành tựu trong công tác, học tập và nghiên cứu khoa học! NCS. Phạm Hải Sơn ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.

ii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT .vi DANH MỤC CÁC BẢNG .x DANH MỤC CÁC HÌNH .xi MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết. Động cơ nghiên cứu của luận án. Mục tiêu, nội dung, phạm vi nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Đóng góp của luận án. Cấu trúc của luận án .8 Chương 1: TỔNG QUAN VỀ KIẾN TRÚC TỔNG THỂ VÀ CHÍNH PHỦ DI ĐỘNG. Tổng quan về Kiến trúc tổng thể.

Khung kiến trúc TOGAF. Khung Kiến trúc tổng thể TEAF. Khung Kiến trúc tổng thể FEAF. Khung kiến trúc chính phủ điện tử Việt Nam phiên bản 2.

Kinh nghiệm xây dựng khung kiến trúc Chính phủ điện tử trên thế giới. Tổng quan về Chính phủ di động. Chính phủ di động các nước trên thế giới. Thách thức của Chính phủ di động.

Tổng quan tình hình nghiên cứu. Hiện trạng Chính phủ điện tử tại Việt nam. Hiện trạng về Chính sách. Hiện trạng về cung cấp các dịch vụ công.

Hiện trạng về hạ tầng mạng và công nghệ. Đánh giá hiện trạng, kết quả Chính phủ điện tử Việt Nam. Kết luận chương.44 Chương 2: ĐỀ XUẤT KHUNG KIẾN TRÚC CHÍNH PHỦ ĐIỆN TỬ HƯỚNG DỊCH VỤ DI ĐỘNG. Phương pháp luận phát triển khung kiến trúc tổng thể.

Đề xuất Khung kiến trúc Chính phủ điện tử hướng dịch vụ di động - mức khái niệm. Đề xuất Khung kiến trúc Chính phủ điện tử hướng dịch vụ di động - mức ma trận. Kiến trúc nghiệp vụ. Kiến trúc ứng dụng.

Kiến trúc tích hợp. Kiến trúc dữ liệu. Kiến trúc hạ tầng công nghệ. Kiến trúc bảo mật.

Đánh giá Khung kiến trúc đề xuất. Đánh giá định tính. Đánh giá định lượng. Kết luận chương.84 Chương 3: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP VỀ CÔNG NGHỆ VÀ QUẢN LÝ TRONG THỰC THI KHUNG KIẾN TRÚC CHÍNH PHỦ ĐIỆN TỬ HƯỚNG DỊCH VỤ DI ĐỘNG.

Đề xuất giải pháp công nghệ trong thực thi Khung kiến trúc Chính phủ điện tử hướng dịch vụ di động. Đề xuất giải pháp quản lý trong thực thi khung kiến trúc Chính phủ điện tử hướng dịch vụ di động. Mô hình quản lý điện toán đám mây di động. Mô hình quản lý nền tảng thanh toán di động.

Đề xuất khung chính sách trong thực thi kiến trúc E-. Tổ chức thực hiện chính phủ điện tử hướng dịch vụ di động. Mô hình tổ chức thực hiện. Lộ trình thực hiện chính phủ di động tại Việt Nam.

Kết luận chương.113 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ .115 TÀI LIỆU THAM KHẢO. Biểu đồ dữ liệu phân tích đánh giá khung.128 Phụ lục II. Bảng và biểu đồ dữ liệu phân tích đánh giá khung - cá nhân và doanh nghiệp .131 Phụ lục III. Biểu đồ dữ liệu của ứng dụng thanh toán di động .137 Phụ lục IV.

Bảng tham chiếu kiến trúc nghiệp vụ .142 v DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT STT Từ viết tắt Từ tiếng Anh Diễn giải/Tạm dịch Application Program Giao tiếp chương trình ứng 1 API Interface dụng Application Reference Mô hình tham chiếu ứng 2 ARM Model dụng Business Reference Mô hình tham chiếu 3 BRM Model nghiệp vụ 4 CNTT Công nghệ thông tin Department of Defense Khung kiến trúc Bộ quốc 5 DoDAF Architecture Framework phòng Mỹ Mô hình tham chiếu dữ 6 DRM Data Reference model liệu 7 EA Enterprise Architecture Kiến trúc tổng thể Enterprise Architecture Hệ thống quản lý kiến trúc 8 EAMS Mannagement System tổng thể 9 E-Government Electronic Government Chính phủ điện tử Entity Relationship Sơ đồ mối quan hệ thực 10 ERD Digram thể Federal Enterprise Khung kiến trúc tổng thể 11 FEAF Architecture Framework liên bang Geographic Information 12 GIS Hệ thống thông tin địa lý Systems vi Global Positioning 13 GPS Dịch vụ định vị toàn cầu System General Packet Radio Dịch vụ vô tuyến đóng gói 14 GPRS Service tổng hợp Information Công nghệ thông tin và 15 ICT Communication truyền thông Technology 16 ID Identify Định danh International Mobile Mã số định danh thiết bị di 17 IMEI Equipment Identity động thế giới Infracstructure Reference Mô hình tham chiếu hạ 18 IRM Model tầng Internet Services Nhà cung cấp dịch vụ 19 ISP Provider Internet 20 LAN Local Area Network Mạng cục bộ 21 M-Government Mobile Government Chính phủ di động Mobile Goverment to Dịch vụ chính phủ di động 22 mG2B Bussiness cho doanh nghiệp Mobile Goverment to Dịch vụ chính phủ di động 23 mG2C Citizens cho người dân Dịch vụ chính phủ di động Mobile Government to 24 mG2E cho cán bộ công Employee chức vii Dịch vụ chính phủ di động Mobie Government to 25 mG2G cho cơ quan chính phủ Government khác Mobile Network 26 MNO Nhà mạng di động Operator Pramatic Enterprise Khung kiến trúc tổng thể 27 PEAF Architecture Framework thực hành Performance Reference Mô hình tham chiếu hiệu 28 PRM Model năng 29 SMS Short Message Services Dịch vụ tin nhắn ngắn Mô hình tham chiếu bảo 30 SRM Security Reference model mật The Open Group Khung kiến trúc nhóm mở 31 TOGAF Architecture Framework 32 UID User Identify Định danh người sử dụng Unified Modeling Ngôn ngữ mô hình hoá 33 UML Language thống nhất Unstructured Dữ liệu dịch vụ bổ sung 34 USSD Supplementary Service không có cấu trúc Data Voice Extensible Markup Ngôn ngữ lập trình đánh 35 VEML Language dấu mở rộng giọng nói Virtual Mobiel Network 36 VMNO Mạng di động ảo Operator viii 37 WAN Wire Area Network Mạng diện rộng Wireless application Giao thức ứng dụng không 38 WAP protocol dây Wireless Markup Ngôn ngữ đánh dấu không 39 WML Language dây Zachman Enterprise Kiến trúc tổng thể 40 ZEAF Architecture Framework Zachman Third-Generation Công nghệ truyền thông 41 3G Technology thế hệ thứ ba Four-Generation Công nghệ truyền thông 42 4G Technology thế hệ thứ tư Five-Generation Công nghệ truyền thông 43 5G Technology thế hệ thứ năm ix DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. Đánh giá Khung kiến trúc chính phủ điện tử Phần Lan. Đánh giá Khung kiến trúc chính phủ điện tử Đan mạch. Đánh giá Khung kiến trúc chính phủ điện tử nước Anh.

Đánh giá Khung kiến trúc chính phủ điện tử Hoa Kỳ. Tóm lược kinh nghiệm và thiết kế khung kiến trúc chính phủ điện tử ở một số nước phát triển. Tổng hợp những thách thức chính phủ di động. Tình hình cung cấp dịch vụ công trực tuyến [24].

Hạ tầng Công nghệ thông tin (Đơn vị tính: %) [24]. Tỷ lệ phủ sóng di động [24]. Hiện trạng sử dụng số thuê bao di động [24]. Kiến trúc bảo mật.

Tổng hợp kết quả cải tiến khung kiến trúc. Bảng câu hỏi phỏng vấn. Bảng tỷ lệ vị trí công tác. Bảng tính điểm Mean nhóm tiêu chí I.

Bảng tính điểm Mean nhóm tiêu chí II. Bảng tính điểm Mean nhóm tiêu chí III. Bảng tính điểm Mean cho khả năng ứng dụng Khung. Bảng tính điểm Mean cho đề xuất ứng dụng Khung .83 x DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1.

Sơ đồ biểu diễn thông tin Kiến trúc tổng thể [112]. Phương pháp phát triển TOGAF[101]. Khung kiến trúc tổng thể TEAF [85]. Khung kiến trúc tổng thể FEAF [34].

Sơ đồ kiến trúc chính phủ điện tử Việt Nam [23] .