Luận án tiến sĩ đảng cộng sản việt nam lãnh đạo thực hiện an sinh xã hội từ năm

§¹I HäC QUèC GIA Hµ NéI TR¦êNG §¹I HäC KHOA HäC X· HéI Vµ NH¢N V¡N ________________________________ NGUYÔN MAI PH¦¥NG §¶NG CéNG S¶N VIÖT NAM L·NH §¹O THùC HIÖN AN SINH X· HéI Tõ N¡M 2001 §ÕN N¡M 2011 LUËN ¸N TIÕN SÜ LÞCH Sö Hµ NéI - 2014 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com §¹I HäC QUèC GIA Hµ NéI TR¦êNG §¹I HäC KHOA HäC X· HéI Vµ NH¢N V¡N ________________________________ NGUYÔN MAI PH¦¥NG §¶NG CéNG S¶N VIÖT NAM L·NH §¹O THùC HIÖN AN SINH X· HéI Tõ N¡M 2001 §ÕN N¡M 2011 Chuyªn ngµnh: LÞch sö §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam M· sè: 62 22 56 01 LUËN ¸N TIÕN SÜ LÞCH Sö NG¦êI H¦íNG DÉN KHOA HäC: PGS. NGUYÔN VIÕT TH¶O Hµ NéI - 2014 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn của PGS, TS. Nguyễn Viết Thảo. Các số liệu trong luận án là trung thực, bảo đảm tính khách quan.

Các tài liệu tham khảo có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng. Hà Nội, ngày 18 tháng 12 năm 2014 Tác giả luận án Nguyễn Mai Phƣơng TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT. TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. Các công trình nghiên cứu về bản chất, chức năng và cấu trúc của hệ thống an sinh xã hội.

Các công trình nghiên cứu về chính sách an sinh xã hội và thực trạng hệ thống an sinh xã hội ở Việt Nam. Các công trình nghiên cứu về sự lãnh đạo của Đảng trong thực hiện chính sách xã hội và an sinh xã hội ở Việt Nam. CHỦ TRƢƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG TRONG THỰC HIỆN AN SINH XÃ HỘI GIAI ĐOẠN 2001 – 2006. Những yếu tố tác động đến sự lãnh đạo của Đảng trong thực hiện an sinh xã hội và chủ trương của Đảng.

Những yếu tố tác động đến sự lãnh đạo của Đảng trong thực hiện an sinh xã hội. Chủ trương thực hiện an sinh xã hội của Đảng. Đảng chỉ đạo thực hiện an sinh xã hội. Thực hiện chính sách xóa đói giảm nghèo.

Thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế. Thực hiện chính sách trợ giúp xã hội và ưu đãi xã hội .49 Tiểu kết chương 2. ĐẢNG LÃNH ĐẠO THỰC HIỆN AN SINH XÃ HỘI GIAI ĐOẠN 2006 - 2011. Hoàn cảnh lịch sử và chủ trương của Đảng.

Hoàn cảnh lịch sử. Chủ trương của Đảng về thực hiện an sinh xã hội. Đảng chỉ đạo thực hiện an sinh xã hội. Thực hiện chính sách xóa đói giảm nghèo.

Thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế .80 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Thực hiện chính sách trợ giúp xã hội và ưu đãi xã hội .87 Tiểu kết chương 3. NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM. Một số nhận xét tổng quát.

Về hạn chế và nguyên nhân. Một số kinh nghiệm chủ yếu. Nhận thức đúng, đầy đủ về tầm quan trọng của an sinh xã hội đối với ổn định và phát triển xã hội. Nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng, hiệu quả quản lý của Nhà nước trong thực hiện an sinh xã hội.

Chủ trương, chính sách an sinh xã hội vì lợi ích của mọi giai tầng, song chú trọng những nhóm xã hội dễ tổn thương. Gắn kết chặt chẽ và đảm bảo mối quan hệ hài hòa giữa chính sách kinh tế với chính sách an sinh xã hội. Vận động mọi lực lượng xã hội tham gia thực hiện an sinh xã hội.126 Tiểu kết chương 4. 133 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.

136 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 137 PHỤ LỤC 2 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT An sinh xã hội : ASXH Ban chấp hành trung ương : BCHTƯ Bảo hiểm xã hội : BHXH Bảo hiểm y tế : BHYT Chủ nghĩa xã hội : CNXH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa : CNH, HĐH Cộng hòa xã hội chủ nghĩa : CHXHCN Đảng Cộng sản Việt Nam : Đảng CSVN Nhà xuất bản : Nxb Trang : tr. Trợ giúp xã hội : TGXH Ưu đãi xã hội : ƯĐXH Xã hội chủ nghĩa : XHCN Xóa đói giảm nghèo : XĐGN 3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Ngày nay, cùng với các vấn đề kinh tế ngày càng phức tạp, xuất hiện ngày càng nhiều vấn đề xã hội liên quan trực tiếp, thường trực đến đời sống, mức sống, cách sống của các thành viên trong xã hội cả trong lĩnh vực vật chất và tinh thần.

Để giải quyết các vấn đề xã hội, chính quyền ở từng quốc gia đã rất quan tâm ban hành hệ thống các chính sách xã hội bên cạnh hệ thống các chính sách kinh tế, để cùng thực hiện việc quản lý kinh tế - xã hội, phát triển đất nước. Trong số các vấn đề xã hội, có những vấn đề xuất hiện một cách bất thường, đột xuất, không tác động đến toàn bộ các thành viên trong xã hội, mà chỉ tác động đến một nhóm nhỏ cá thể người (những người bị thiệt hại do thiên tai, tai nạn lao động, những người thất nghiệp, nghỉ việc do ốm đau, thai sản,. Những vấn đề xã hội đặc thù này, tuy diện tác động không rộng, nhưng ảnh hưởng tới xã hội lại rất lớn, có khi gây hậu quả đối với sự an toàn, ổn định và phát triển xã hội. Vì thế, để xử lý kịp thời và có hiệu quả các vấn đề xã hội đặc thù này, chính phủ các nước trên thế giới đã xây dựng một số chính sách riêng, gộp lại thành nhóm các chính sách an sinh xã hội (ASXH).

ASXH được hiểu là sự bảo vệ của xã hội đối với những thành viên của mình bằng những biện pháp công cộng, chống đỡ sự hụt hẫng về kinh tế và xã hội do bị mất hoặc bị giảm đột ngột nguồn thu nhập vì ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, thất nghiệp, tàn tật, tuổi già và chết, những người yếu thế, kể cả sự bảo vệ, chăm sóc y tế và trợ cấp gia đình có con nhỏ,. nhằm bảo đảm cho con người được sống an toàn trong xã hội. Nói một cách tổng quát, ASXH chính là lưới an toàn xã hội với nhiều tầng, nấc khác nhau để bảo vệ, trợ giúp cho các thành viên trong xã hội trước những rủi ro trong cuộc sống, các cú sốc về kinh tế - xã hội làm cho họ bị mất đi nguồn sinh kế rơi vào cảnh nghèo khổ, bần cùng hoá. Việc trợ giúp được thực hiện thông qua các chính sách thuộc hệ thống ASXH như: xóa đói giảm nghèo (XĐGN), bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), trợ giúp xã hội (TGXH) và ưu đãi xã hội (ƯĐXH).

Ở Việt Nam, ASXH là một khái niệm còn mới, tuy nhiên có thể nói rằng những vấn đề thuộc nội hàm của chính sách ASXH đã được thực hiện từ rất sớm. 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Ngay từ thời phong kiến, chính sách ASXH tuy chưa được nhắc tới một cách trực tiếp nhưng đã được thực hiện bởi các bậc minh quân với chính sách bảo trợ người tàn tật, cô quả, goá phụ, phát trẩn khi gặp thiên tai, mất mùa, khai khẩn đất hoang để giải quyết việc làm,… Những chính sách này đều nhằm mục đích trước mắt là bảo đảm cuộc sống cho nhân dân khi gặp khó khăn và sâu xa hơn đó là bảo vệ vững chắc chế độ xã hội hiện có. Còn với chế độ xã hội chủ nghĩa, dưới sự lãnh đạo của Đảng CSVN, thực hiện chính sách ASXH đối với nhân dân không chỉ có mục đích đảm bảo sự phát triển bền vững của xã hội, mà còn là một việc làm xuất phát từ chính bản chất của chế độ xã hội, nhằm đảm bảo công bằng xã hội. Điều này đã được thực tiễn chứng minh trong những năm chiến tranh giải phóng và bảo vệ Tổ quốc hay những năm đầu của thời kỳ xây dựng CNXH - mặc dù khó khăn chồng chất nhưng chính sách ASXH vẫn được Đảng, Nhà nước Việt Nam đặc biệt quan tâm.

Trong thời kỳ đổi mới, cùng với sự phát triển nhanh chóng về kinh tế, chính sách ASXH được Đảng, Nhà nước Việt Nam coi như một chiến lược để phát triển bền vững đất nước. ASXH không chỉ góp phần ổn định và cải thiện đời sống cho nhân dân, đảm bảo an toàn, ổn định cho kinh tế - xã hội mà còn góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và công bằng xã hội. Hệ thống chính sách ASXH đã trực tiếp góp phần thể hiện mục tiêu, lý tưởng về một xã hội mà Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam đã và đang chung sức xây dựng - một nước Việt Nam dân giầu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu Việt Nam đạt được trong những năm đổi mới (từ năm 1986 đến năm 2011), vẫn còn một số vấn đề bất cập ảnh hưởng trực tiếp tới ASXH của nhân dân.

Đó là, do sự tác động của kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế, nhiều vấn đề xã hội mới xuất hiện và ngày càng trở nên phức tạp. Tình trạng phân hoá giàu nghèo, bất bình đẳng trong thu nhập và mức sống ngày càng rõ rệt, tạo ra khoảng cách xã hội ngày càng lớn, đây chính là mầm mống cho những bất ổn xã hội. Ngoài ra, quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế dẫn tới hàng triệu người nông dân mất đất, buộc phải di cư ra các thành phố lớn để tìm kiếm việc làm và phải chấp nhận cuộc sống bấp bênh và rủi ro. Nguy cơ thất nghiệp, bệnh tật, ốm đau đang đe dọa một bộ phận người lao động phổ thông.

Đói nghèo được thu hẹp nhưng tình trạng tái nghèo vẫn đang là nguy cơ tiềm ẩn đối với hàng trục triệu 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com người. Tình trạng kinh tế - xã hội nói trên đã và đang cản trở sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, ảnh hưởng trực tiếp tới ASXH. Để khắc phục tình trạng trên, những năm 2001- 2011, Đảng và Nhà nước Việt Nam đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách giải quyết các vấn đề xã hội nói chung, trong đó có chính sách ASXH nói riêng nhằm mang lại một cuộc sống tốt đẹp hơn cho nhân dân.