Luận án tiến sĩ nông nghiệp nghiên cứu đặc điểm sinh trưởng phát triển ảnh hưởng

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP HÀ NỘI ĐÀO QUANG NGHỊ NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM SINH TRƯỞNG PHÁT TRIỂN, ẢNH HƯỞNG CỦA CHẤT ĐIỀU HÒA SINH TRƯỞNG VÀ BIỆN PHÁP KHOANH VỎ ĐẾN KHẢ NĂNG RA HOA, ĐẬU QUẢ VÀ NĂNG SUẤT CỦA GIỐNG VẢI CHÍN SỚM BÌNH KHÊ TẠI UÔNG BÍ, QUẢNG NINH LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP HÀ NỘI, 2012 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP HÀ NỘI ĐÀO QUANG NGHỊ NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM SINH TRƯỞNG PHÁT TRIỂN, ẢNH HƯỞNG CỦA CHẤT ĐIỀU HÒA SINH TRƯỞNG VÀ BIỆN PHÁP KHOANH VỎ ĐẾN KHẢ NĂNG RA HOA, ĐẬU QUẢ VÀ NĂNG SUẤT CỦA GIỐNG VẢI CHÍN SỚM BÌNH KHÊ TẠI UÔNG BÍ, QUẢNG NINH LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP Chuyên ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 62 62 01 10 Người hướng dẫn: GS. HOÀNG MINH TẤN HÀ NỘI, 2012 i LỜI CAM ĐOAN Luận án Tiến sỹ “Nghiên cứu đặc điểm sinh trưởng phát triển, ảnh hưởng của chất điều hòa sinh trưởng và biện pháp khoanh vỏ đến khả năng ra hoa, đậu quả và năng suất của giống vải chín sớm Bình Khê tại Uông Bí, Quảng Ninh ”, chuyên ngành Khoa học cây trồng, mã số 62.10 là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Tôi xin cam đoan các số liệu, kết quả trình bày trong Luận án là trung thực và chưa sử dụng để bảo vệ một học vị nào hoặc chưa từng được ai công bố trong bất kỳ một công trình nghiên c ứu nào. Luận án có sử dụng một số thông tin từ nhiều nguồn tư liệu khác nhau, các thông tin được trích dẫn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày 20 tháng 11 năm 2012 Tác giả Luận án Đào Quang Nghị ii LỜI CẢM ƠN Đề tài “Nghiên cứu đặc điểm sinh trưởng phát triển, ảnh hưởng của chất điều hòa sinh trưởng và biện pháp khoanh vỏ đến khả năng ra hoa, đậu quả và năng suất của giống vải chín sớm Bình Khê tại Uông Bí, Quảng Ninh ” được thực hiện từ năm 2008 đến 2011. Trong quá trình thực hiện đề tài, tôi đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ của các thầy, cô công tác tại Bộ môn Sinh lý thực vật, Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội; các đồng nghi ệp là cán bộ nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Rau quả, nơi tôi công tác và nhiều cán bộ, xã viên Hợp tác xã Dịch vụ Nông nghiệp Phong Thái, xã Phương Nam, Thị xã Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh. Để bày tỏ lòng biết ơn, tôi xin trân trọng cảm Ban Giám hiệu Trường Đ ại học Nông nghiệp Hà Nội, Lãnh đạo Viện Nghiên cứu Rau quả đã cho tôi cơ hội tham gia khoá đào tạo Tiến sĩ 2008 - 2011. Tôi xin trân trọng cảm ơn GS.

Hoàng Minh Tấn đã hướng dẫn tôi tận tình trong suốt quá trình thực hiện đề tài và hoàn thành luận án. Tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy, cô giáo công tác tại Bộ môn Sinh lý thực vật, Khoa Nông học, Viện Đào tạo Sau Đại học đã giảng dạy, chỉ bảo, giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu. Tôi xin trân trọng cảm ơn lãnh đạo và tập thể xã viên Hợp tác xã Dịch vụ Nông nghiệp Phong Thái đã tạo điều kiện về địa bàn triển khai và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình tiến hành các thí nghiệm. Nhân dịp này, tôi xin trân trọng cảm ơn các đồng nghiệp, các thế hệ đàn anh đi trước trong lĩnh vực nghiên cứu cây ăn quả, các anh em, bè bạn và gia đình đã giúp đỡ, hướng dẫn về chuyên môn, tạo điều kiện về thời gian, vật chất và tinh thần cho tôi trong thời gian học tập và hoàn thành luận án.

Hà Nội, ngày 20 tháng 11 năm 2012 Tác giả Luận án Đào Quang Nghị iii MỤC LỤC Lời cam đoan 1 Lời cảm ơn ii Mục lục iii Danh mục các chữ viết tắt vi Danh mục các bảng vii Danh mục hình x MỞ ĐẦU 1 1 Tính cấp thiết 1 2 Mục đích, yêu cầu của đề tài 2 3 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 3 4 Những đóng góp mới của luận án 4 5 Giới hạn nghiên cứu của đề tài 4 Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 5 1.1 Nguồn gốc, lịch sử và phân loại của cây vải 5 1.1 Nguồn gốc, lịch sử cây vải 5 1.2 Phân loại vải 7 1.2 Tình hình sản xuất, chế biến, tiêu thụ vải trên thế giới và trong nước 11 1.1 Tình hình sản xuất, chế biến, tiêu thụ vải trên thế giới 11 1.2 Tình hình sản xuất, chế biến, tiêu thụ vải trong nước 14 1.3 Một số nghiên cứu trên thế giới và trong nước về cây vải 17 1.1 Yêu cầu sinh thái của cây vải 17 1.2 Nghiên cứu về đặc điểm thực vật học của vải 19 1.3 Nghiên cứu về dinh dưỡng cho cây vải 24 1.4 Nghiên cứu về C/N của cây vải 26 1.5 Nghiên cứ u sử dụng chất điều hòa sinh trưởng cho vải 27 1.6 Nghiên cứu về các biện pháp tác động cơ giới 36 1.4 Những kết luận qua phân tích tổng quan 39 iv Chương 2 VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 41 2.1 Vật liệu nghiên cứu 41 2.2 Hoá chất thí nghiệm 41 2.2 Nội dung nghiên cứu 43 2.1 Nghiên cứu đặc điểm sinh trưởng, phát triển và năng suất của giống vải chín sớm Bình Khê tại Uông Bí, Quảng Ninh 43 2.2 Nghiên cứu ảnh hưởng của một số chất điều hòa sinh trưởng tới sự phân hóa mầm hoa, ra hoa, đậu quả và sự phát triển quả và hạt vải chín sớm Bình Khê 43 2.3 Nghiên cứu ảnh hưởng của biện pháp khoanh vỏ đến quá trình ra hoa, đậu quả và năng suất vải chín sớm Bình Khê 43 2.4 Nghiên cứu ảnh hưởng của việc ứng dụng các biện pháp kỹ thuật tổng hợp đến khả năng ra hoa, đậu quả và năng suất vải chín sớm Bình Khê.3 Phương pháp nghiên cứu 44 2.1 Bố trí thí nghiệm và phương pháp bố trí thí nghiệm 44 2.2 Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp xác định 50 2.3 Xử lý số liệu 53 Chương 3 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 54 3.1 Điểm sinh trưởng, phát triển của giống vải Bình Khê 54 3.1 Một số yếu tố khí hậu năm 2008 - 2010 tại Uông Bí, Quảng Ninh 54 3.2 Đặc điểm ra lộc và khả năng sinh trưởng các đợt lộc 56 3.3 Đặc điểm sinh trưởng bộ khung tá n của vải Bình Khê 57 3.4 Đặc điểm ra hoa, đậu quả của vải Bình Khê 58 3.5 Mối quan hệ giữa khả năng sinh trưởng của lộc thu với khả năng ra hoa và năng suất quả 62 3.6 Ảnh hưởng của tỷ lệ C/N trong lá vải đến năng suất giống vải Bình Khê 67 v 3.2 Ảnh hưởng của một số chất điều tiết sinh trưởng đến khả năng ra hoa và hình thành quả của giống vải chín sớm Bình Khê 72 3.1 Ảnh hưởng của một số chất ức chế sinh trưởng (paclobutrazol, thiourea và ethrel) đến khả năng ra hoa của giống vải bình khê 72 3.2 Ảnh hưởng của một số chất kích thích sinh trưởng đến khả năng đậu quả, sinh trưởng quả và hạt giống vải chín sớm Bình Khê.3 Ảnh hưởng của biện pháp khoanh vỏ đến quá trình ra hoa, đậu quả và năng suất giống vải chín sớm Bình Khê 112 3.1 Ảnh hưởng của biện pháp khoanh vỏ đến sự biến đổi tỷ lệ cácbon/nitơ (C/N) trong lá 112 3.2 Ảnh hưởng của biện pháp khoanh vỏ đến khả năng ra hoa vải Bình Khê 114 3.3 Ảnh hưởng của biện pháp khoanh vỏ đến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất 117 3.4 Ảnh hưởng của việc ứng dụng các biện pháp kỹ thuật tổng hợp đến khả năng ra hoa, đậu quả và năng suất vải chín sớm bình khê 119 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 124 1 KẾT LUẬN 124 2 ĐỀ NGHỊ 125 Danh mục các công trình đã công bố có liên quan đến luận án 126 Tài liệu tham khảo 127 Phụ lục 140 vi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT C Cacbon GA3 Gibberellin IAA Indole axetic acid N Nitơ PBZ paclobutrazol TIBA Trijot benzoic acid α - NAA α - Naphthalenne acetic acid 2,4,5 T 2,4,5- Triclophenoxyacetic acid 2,4,5 TP 2-(2,4,5 Trichlorophenoxy) propionic acid 3,5,6 TPA 3,5,6 - tricloro - 2-pyridyl - oxyacetic acid vii DANH MỤC CÁC BẢNG STT Tên bảng Trang 3.1 Một số đặc trưng về khí hậu, thời tiết tại Uông Bí - Quảng Ninh năm 2008 - 2010 (Số liệu trung bình 3 năm) 54 3.2 Thời gian phát sinh các đợt lộc qua 3 năm (2008 - 2010) 56 3.3 Đặc điểm sinh trưởng thân cành của giống vải Bình Khê 58 3.4 Đặc điểm ra hoa và tỷ lệ đậu quả của vải Bình Khê (Vụ quả năm 2 008 - 2009) 59 3.5 Động thái nở hoa của vải Bình Khê (số liệu năm 2009) 60 3.6 Ảnh hưởng của thời gian ra đợt lộc cuối tới khả năng ra hoa của giống vải Bình Khê (Vụ quả 2008 - 2009) 63 3.7 Tỷ lệ C/N qua các thời kỳ sinh trưởng và năng suất vải Bình Khê 67 3.8 Ảnh hưởng của PBZ đến khả năng ra hoa và thời gian thu hoạch của vải Bình Khê (Vụ quả 2008 - 2009) 73 3.9 Ảnh hưởng của PBZ đến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất (Vụ quả 2008 - 2009) 74 3.10 Ảnh hưởng của PBZ đến sinh trưởng, phát triển của vải Bình Khê trong vụ quả tiếp theo (Vụ quả 2009 - 2010) 77 3.11 Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất quả 78 3.12 Ảnh hưởng của PBZ đến chất lượng quả (Số liệu năm 2009) 79 3.13 Ảnh hưởng của thời điểm xử lý thiourea đến khả năng ra hoa của vải Bình Khê (Số liệu năm 2008 - 2009) 80 3.14 Ảnh hưởng của thiourea đến thời gian bật mầm hoa của vải được xử lý paclobutrazol vụ trư ớc (Số liệu năm 2010 - 2011) 81 3.15 Ảnh hưởng của nồng độ ethrel đến tình trạng sinh trưởng và khả năng ra hoa của vải Bình Khê (Vụ quả 2009 - 2010) 83 viii 3.16 Ảnh hưởng của nồng độ ethrel đến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất (Vụ quả 2009 - 2010) 84 3.17 Ảnh hưởng tương tác giữa yếu tố nồng độ và thời điểm xử lý GA3 đến động thái giữ quả (Số liệu năm 2009) 86 3.18 Ảnh hưởng của GA3 đến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất (Số liệu năm 2009) 88 3.19 Ảnh hưởng của α - NAA đến tỷ lệ đậu quả và các yếu tố cấu thành năng suất vải Bình Khê (Số liệu năm 2009) 91 3.20 Ảnh hưởng của 2,4,5 TP đến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất (Số liệu năm 2009) 94 3.21 Ảnh hưởng của 2,4,5 TP đến các chỉ tiêu chất lượng quả (Số liệu phân tích năm 2009) 98 3.