Luận án tiến sĩ nông nghiệp nghiên cứu chọn tạo giống ngô lai phù hợp cho chuyển

pHƯƠNBỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT VÀPTNT VIỆN KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM VIỆN KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ----- ----- ----- ----- HÀ TẤN THỤ HÀ TẤN THỤ NGHIÊN CỨUCỨU NGHIÊN CHỌN TẠO CHỌN GIỐNG TẠO NGÔ GIỐNG LAI NGÔ PHÙ LAI HỢP PHÙ HỢPCHO VỚI CHUYỂN ĐỔIĐỔI CHUYỂN CƠ CƠ CẤU CÂY CẤU TRỒNG CÂY VÙNG TRỒNG ĐÔNG VÙNG ĐÔNGBẮC BẮC Chuyên ngành: Di truyền và Chọn giống Cây trồng Mã số: 9.11 LUẬN ÁN TIẾN SỸ NÔNG NGHIỆP LUẬN ÁN TIẾN SỸ NÔNG NGHIỆP Người hướng dẫn khoa học 1. Trịnh Khắc Quang 2. Bùi Mạnh Cường HÀ NỘI, 2020 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT VIỆN KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ----- ----- HÀ TẤN THỤ NGHIÊN CỨU CHỌN TẠO GIỐNG NGÔ LAI PHÙ HỢP CHO CHUYỂN ĐỔI CƠ CẤU CÂY TRỒNG VÙNG ĐÔNG BẮC Chuyên ngành: Di truyền và Chọn giống Cây trồng Mã số: 9.11 LUẬN ÁN TIẾN SỸ NÔNG NGHIỆP Người hướng dẫn khoa học 1. Trịnh Khắc Quang 2.

Bùi Mạnh Cường HÀ NỘI, 2020 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án này là công trình nghiên cứu của tôi dưới sự chỉ dẫn của các Thầy hướng dẫn và sự giúp đỡ của đồng nghiệp. Các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận án là hoàn toàn trung thực, các thông tin trích dẫn đều được ghi rõ nguồn gốc. Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm về những số liệu đã công bố trong luận án. Tác giả Hà Tấn Thụ ii LỜI CẢM ƠN Trong quá trình thực hiện luận án tiến sỹ của mình, tôi luôn nhận được sự ủng hộ và giúp đỡ của các cơ quan, các thầy cô, bạn bè đồng nghiệp và gia đình.

Trước tiên, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới PGS. Trịnh Khắc Quang và TS. Bùi Mạnh Cường đã tận tình giúp đỡ, hướng dẫn tôi trong quá trình thực hiện và hoàn thành luận án. Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Ban lãnh đạo Viện Nghiên cứu Ngô, tập thể cán bộ Bộ môn Công nghệ Sinh học đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và nhiệt tình giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận án.

Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban lãnh đạo và tập thể cán bộ Ban Đào tạo Sau đại học, Ban lãnh đạo Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam đã tạo điều kiện thuận lợi và quan tâm giúp đỡ tôi trong quá trình học tập của mình. Nhân dịp này tôi xin cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp và đặc biệt là gia đình vợ con đã luôn động viên, khích lệ và tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp tôi hoàn thành luận án. Hà Nội, ngày tháng năm 2020 Tác giả Hà Tấn Thụ iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC.

iii DANH MỤC BẢNG. viii DANH MỤC HÌNH. xi DANH MỤC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT. xiii PHẦN MỞ ĐẦU.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu của đề tài. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài.

Những đóng góp mới của đề tài. TỔNG QUAN TÀI LIỆU VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC. Tình hình sản xuất ngô trên thế giới và Việt Nam. Tình hình sản xuất ngô trên thế giới.

Tình hình sản xuất ngô i t N m. Đặc điểm kinh tế, xã hội và tình hình sản xuất ngô tại các tỉnh vùng Đông Bắc. i m inh tế, x hội. Tình hình sản xuất ngô.

Cơ cấu cây trồng, thời vụ và nhu cầu giống ngô ngắn ngày các tỉnh vùng Đông Bắc. Cơ ấu ây trồng và thời vụ. Công tá huy n ổi ơ ấu ây trồng. Nhu ầu về sử dụng giống ngô ó thời gi n sinh trư ng ngắn.

Tình hình nghiên cứu và sử dụng giống ngô lai chín sớm. Cơ s ho họ về tính hín sớm. Những nghiên ứu về phân nhóm thời gi n sinh trư ng ngô. Tình hình nghiên ứu, sử dụng giống ngô l i ngắn ngày trên thế giới.

Tình hình nghiên ứu và sử dụng giống ngô l i ngắn ngày i t N m. i trò ủ giống hín sớm trong sản xuất nông nghi p. Cơ s di truyền và chương trình chọn tạo giống ngô. dạng di truyền và nguồn gen ây ngô.

Chọn lọ nguồn vật li u tạo dòng. Một số phương pháp tạo dòng thuần. Phương pháp tự phối (Self-polination). Phương pháp ận phối (Fullsib ho H lfsib).

Phương pháp l i tr lại (B ross). Phương pháp tạo dòng ơn bội ép (Doubled H ploid). Khả năng ết hợp và ánh giá hả năng ết hợp. Khả năng ết hợp (KNKH).

ánh giá hả năng ết hợp. Gi i oạn thử và họn ây thử. Phương pháp l i ỉnh (Top ross). Phương pháp luân gi o (di llel).

ánh giá tương tá i u gen với môi trường và hả năng ết hợp bằng GGE Biplot. Chọn tạo giống ngô bằng phương pháp họn lọ truyền thống ết hợp ứng dụng ông ngh sinh họ. Ứng dụng hỉ thị phân tử trong họn tạo giống ngô hống hịu với iều i n bất thuận. Ứng dụng hỉ thị phân tử trong ánh giá dạng di truyền và dự oán nhóm ưu thế l i ngô.

VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Vật liệu nghiên cứu. Thời gian và địa điểm nghiên cứu …………………………………………………………………………………. Thời gi n nghiên ứu.

Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp ánh giá tính ủ á dòng ngô thuần. Phương pháp ánh giá tính nông sinh họ , hả năng hống hịu và năng suất ủ á dòng ngô thuần trên ồng ruộng.

Phương pháp ánh giá hả năng hịu hạn ủ á dòng ngô trong iều i n nhà lưới. Phương pháp ánh giá dạng di truyền á dòng thuần. Phương pháp ánh giá dạng di truyền á dòng thuần bằng hỉ thị phân tử. Phương pháp ánh giá dạng di truyền á dòng thuần bằng phân nhóm di truyền.

Phương pháp ánh giá hả năng ết hợp ủ á dòng bằng l i ỉnh. Phương pháp so sánh, hảo sát á tổ hợp l i tri n vọng tại Hà Nội và một số tỉnh vùng ông Bắc. Phương pháp so sánh, hảo sát á tổ hợp l i tri n vọng tại Hà Nội. Phương pháp so sánh, hảo sát á tổ hợp l i tri n vọng tại một số tỉnh vùng ông Bắ.

Phương pháp hảo nghi m giống ngô l i N1519 tại một số tỉnh vùng ông Bắ. Xá ịnh mật ộ, hoảng á h và liều lượng phân bón thí h hợp ho giống ngô N1519 tại một số tỉnh vùng ông Bắ. Phương pháp phát tri n giống ngô l i N1519 phù hợp ông tá huy n ổi ơ ấu ấy trồng vùng ông Bắ. Mô hình trình di n ượ thự hi n tại tỉnh Bắ Cạn trong vụ Xuân và ông 2018.

Nghiên ứu, ánh giá về tình hình huy n ổi ơ ấu ây trồng á tỉnh vùng ông Bắ. Nghiên ứu ánh giá về ơ ấu ây trồng hi n n y. ề xuất ơ ấu mù vụ theo hướng sử dụng giống ngô l i N1519 ho vùng ông Bắ. Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp đo đếm.

Phương pháp xử lý số liệu thí nghiệm. 54 vi CHƯƠNG III. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Đánh giá đặc tính của các dòng ngô thuần qua khảo nghiệm.

ánh giá i m nông sinh họ , hả năng hống hịu và năng suất ủ á dòng ngô thuần trên ồng ruộng. Thời gi n sinh trư ng và i m hình thái ủ á dòng. ánh giá, phân loại á dòng thuần dự vào TGST và một số hỉ tiêu hình thái. Tỷ l nhi m sâu b nh và hả năng hống ổ, gẫy.

Các yếu tố ấu thành năng suất và năng suất. Phương pháp ánh giá hả năng hịu hạn ủ á ủ á dòng ngô trong iều i n nhà lưới. Kết quả đánh giá đa dạng di truyền các dòng thuần. ánh giá ộ thuần di truyền ủ á dòng thuần bằng hỉ thị phân tử.

Kết quả ánh giá dạng di truyền bằng phân nhóm di truyền. Kết quả đánh giá khả năng kết hợp về năng suất của các dòng bằng phương pháp lai đỉnh. So sánh khảo sát các tổ hợp lai triển vọng tại Hà Nội và vùng Đông Bắc. ánh giá so sánh á tổ hợp l i ỉnh tại n Phượng - Hà Nội.

ánh giá thời gi n sinh trư ng và một số i m nông sinh họ ủ á tổ hợp l i ỉnh. ánh giá mứ ộ nhi m sâu b nh hại và hả năng hịu hạn ủ á tổ hợp l i ỉnh. ánh giá á yếu tố ấu thành năng suất và năng suất ủ á tổ hợp l i ỉnh. Khảo sát sơ bộ á THL tri n vọng tại á tỉnh vùng ông Bắ.

Thời gi n sinh trư ng ủ á THL trong vụ Thu 2015 tại 3 tỉnh vùng ông Bắ. ánh giá một số i m nông họ ủ á THL tri n vọng tại 3 tỉnh vùng ông Bắ. ánh giá mứ ộ nhi m sâu b nh và hả năng hống ổ, g y ủ á THL. Cá yếu tố ấu thành năng suất và năng suất ủ á THL.

ánh giá ưu thế l i về thời gi n sinh trư ng và năng suất ủ á THL tri n vọng. Tổng hợp một số hỉ tiêu theo dõi ủ 3 tổ hợp l i tri n vọng tại vùng ông Bắ. Khảo nghiệm giống ngô VN1519. Xá ịnh mật ộ hoảng á h và lượng phân bón thí h hợp ho giống ngô l i N1519 tại vùng ông Bắ.

Ảnh hư ng ủ phân bón và mật ộ hoảng á h trồng ến thời gi n sinh trư ng ủ giống ngô l i N1519. Ảnh hư ng ủ phân bón và mật ộ hoảng á h trồng ến hả năng hống hịu ủ giống ngô l i N1519. Ảnh hư ng ủ phân bón và mật ộ hoảng á h trồng ến năng suất thự thu ủ giống ngô l i N1519. Kết quả hảo nghi m về giá trị nh tá , giá trị sử dụng ủ giống ngô N1519.

Kết quả phát triển giống ngô lai VN1519 phù hợp công tác chuyển đổi cơ cấu cấy trồng vùng Đông Bắc. Mô hình trình di n ượ thự hi n tại tỉnh Bắ Cạn trong vụ Xuân và ông 2018. Nghiên ứu ánh giá về tình hình huy n ổi và ơ ấu thời vụ ho vùng ông Bắ .