Luận án tiến sĩ: Đánh giá quá trình dạy học trực tuyến theo hướng nâng cao động lực học tập cho sinh viên đại học - Phạm Dương Thu Hằng (ĐH Sư phạm Hà Nội)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI PHẠM DƯƠNG THU HẰNG ĐÁNH GIÁ QUÁ TRÌNH TRONG DẠY HỌC TRỰC TUYẾN THEO HƯỚNG NÂNG CAO ĐỘNG LỰC HỌC TẬP CHO SINH VIÊN ĐẠI HỌC LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Hà Nội - 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI PHẠM DƯƠNG THU HẰNG ĐÁNH GIÁ QUÁ TRÌNH TRONG DẠY HỌC TRỰC TUYẾN THEO HƯỚNG NÂNG CAO ĐỘNG LỰC HỌC TẬP CHO SINH VIÊN ĐẠI HỌC Chuyên ngành: Lí luận và PPDH bộ môn Kĩ thuật công nghiệp Mã số: 9.11 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. NGUYỄN HOÀI NAM 2. NGUYỄN TRẦN QUỐC VINH Hà Nội - 2022 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan các kết quả, số liệu được trình bày trong luận án là nghiên cứu của riêng tôi, chưa từng được tác giả công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Hà Nội, ngày tháng năm 2022 Tác giả luận án Phạm Dương Thu Hằng ii LỜI CẢM ƠN Luận án này được thực hiện tại Khoa Sư phạm Kĩ thuật, trường Đại học Sư phạm Hà Nội.

Trong suốt quá trình nghiên cứu, nhờ có được sự quan tâm, tận tình hướng dẫn của tập thể phó giáo sư, tiến sĩ mà tác giả đã hoàn thiện được luận án của mình. Tác giả xin gửi lời cảm ơn và lòng biết ơn sâu sắc đến hai thầy hướng dẫn là thầy PGS. Nguyễn Hoài Nam và TS. Nguyễn Trần Quốc Vinh.

Bên cạnh đó là sự quan tâm và tạo điều kiện mọi mặt của tập thể lãnh đạo, quản lý và thầy cô giáo Khoa Sư phạm Kĩ thuật, trường Đại học Sư phạm Hà Nội cũng như sự hỗ trợ của Quý thầy cô ở các phòng của Nhà trường. Tác giả xin cảm ơn sâu sắc đến sự quan tâm và giúp đỡ của Quý thầy cô. Tác giả xin bày tỏ lòng cảm ơn đến tập thể lãnh đạo và đồng nghiệp của khoa Tin học và Trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng, nơi mà tác giả đang công tác, đã luôn ủng hộ, tạo điều kiện để tác giả yên tâm thực hiện luận án. Cuối cùng, lời cảm ơn xin được gửi tới các nhà khoa học, gia đình và tập thể các anh chị em nghiên cứu sinh của khoa Sư phạm Kĩ thuật đã quan tâm giúp đỡ, cổ vũ và động viên tác giả hoàn thành luận án.

iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT. viii DANH MỤC CÁC BẢNG.

ix DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ. xi MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài. Mục đích nghiên cứu.

Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Giả thuyết khoa học. Nhiệm vụ nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Những đóng góp mới của luận án. Những luận điểm bảo vệ. Cấu trúc luận án. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN ĐÁNH GIÁ QUÁ TRÌNH TRONG DẠY HỌC TRỰC TUYẾN THEO HƯỚNG NÂNG CAO ĐỘNG LỰC HỌC TẬP CHO SINH VIÊN ĐẠI HỌC .1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề .1 Đánh giá quá trình trong dạy học đại học .2 Đánh giá quá trình trong dạy học trực tuyến ở đại học.3 Đánh giá quá trình trong dạy học trực tuyến theo định hướng nâng cao động lực học tập cho sinh viên đại học .2 Một số khái niệm .1 Một số khái niệm cơ bản .2 Một số khái niệm liên quan .3 Lý thuyết tự quyết định trong mối quan hệ giữa đánh giá quá trình trong dạy học trực tuyến và động lực học tập của sinh viên đại học .1 Lý thuyết tự quyết định .2 Mối quan hệ giữa đánh giá quá trình trong dạy học trực tuyến và động lực học tập của sinh viên đại học .4 Một số vấn đề lý luận về đánh giá quá trình trong dạy học trực tuyến theo hướng nâng cao động lực học tập cho sinh viên đại học .1 Đặc điểm sinh học, tâm lý và xã hội của sinh viên đại học .2 Những yếu tố ảnh hưởng đến động lực học tập của sinh viên đại học trong học tập trực tuyến .3 Những lợi ích và thách thức của đánh giá quá trình trong dạy học trực tuyến theo hướng nâng cao động lực học tập cho sinh viên đại học.4 Đặc điểm của đánh giá quá trình trong dạy học trực tuyến theo hướng nâng cao động lực học tập cho sinh viên đại học .5 Vai trò của đánh giá quá trình trong dạy học trực tuyến theo hướng nâng cao động lực học tập cho sinh viên đại học .6 Đo lường sự ảnh hưởng của đánh giá quá trình trong dạy học trực tuyến theo hướng nâng cao động lực học tập cho sinh viên đại học .5 Thực trạng đánh giá quá trình trong dạy học trực tuyến theo hướng nâng cao động lực học tập cho sinh viên .1 Mục đích, phạm vi, đối tượng khảo sát .2 Phương pháp khảo sát .3 Nội dung khảo sát .4 Tổng quan về số liệu khảo sát .5 Kết quả khảo sát .6 Phân tích kết quả.

BIỆN PHÁP ĐÁNH GIÁ QUÁ TRÌNH TRONG DẠY HỌC TRỰC TUYẾN ĐỐI VỚI HỌC PHẦN “CƠ SỞ DỮ LIỆU” THEO HƯỚNG NÂNG CAO ĐỘNG LỰC HỌC TẬP CHO SINH VIÊN .1 Cơ sở xây dựng các biện pháp đánh giá quá trình trong dạy học trực tuyến theo hướng thúc đẩy động lực học tập cho sinh viên .2 Biện pháp 1: Phân tích đặc điểm học phần “Cơ sở dữ liệu” .1 Tầm quan trọng của học phần “Cơ sở dữ liệu” .2 Khó khăn, thách thức đối với sinh viên trong quá trình học học phần “Cơ sở dữ liệu” .3 Tổ chức, triển khai các hoạt động giảng dạy và học tập trong học phần “Cơ sở dữ liệu”.3 Biện pháp 2: Xác định các nguyên tắc thiết kế đánh giá quá trình trong dạy học trực tuyến theo hướng nâng cao động lực học tập cho sinh viên .1 Sử dụng chuẩn đầu ra của học phần làm định hướng nội dung thiết kế .2 Xác định mức độ dạy học trực tuyến phù hợp với các hoạt động đánh giá và môi trường dạy học .3 Đáp ứng vai trò ‘đánh giá để học tập’ .4 Đáp ứng vai trò ‘(tự) đánh giá là học tập’.4 Biện pháp 3: Xác định các yêu cầu của đánh giá quá trình trong dạy học trực tuyến theo hướng nâng cao động lực học tập cho sinh viên .1 Đối với giảng viên .2 Đối với sinh viên .5 Biện pháp 4: Xây dựng kỹ thuật thiết kế đánh giá quá trình trong dạy học trực tuyến theo hướng nâng cao động lực học tập cho sinh viên.1 Bước 1: Lập kế hoạch .2 Bước 2: Thực hiện .3 Bước 3: Đánh giá .4 Bước 4: Điều chỉnh .6 Biện pháp 5: Sử dụng một số kỹ thuật tổ chức và thực hiện đánh giá quá trình trong dạy học trực tuyến theo hướng nâng cao động lực học tập cho sinh viên .1 Sử dụng học liệu điện tử để xây dựng bản đồ chuẩn đầu ra .2 Sử dụng nhiệm vụ điện tử và thảo luận điện tử để tăng cường sự tham gia các hoạt động học tập của sinh viên .3 Sử dụng phản hồi điện tử để sinh viên điều chỉnh kịp thời việc học .4 Sử dụng tự đánh giá điện tử để xác định tình trạng việc học.7 Minh họa biện pháp 5 trong học phần “Cơ sở dữ liệu”.1 Minh họa kỹ thuật: Sử dụng học liệu điện tử để xây dựng bản đồ chuẩn đầu ra .2 Minh họa kỹ thuật: Sử dụng nhiệm vụ điện tử và thảo luận điện tử để tăng cường sự tham gia các hoạt động học tập của sinh viên .3 Minh họa kỹ thuật: Sử dụng phản hồi điện tử để sinh viên điều chỉnh kịp thời việc học.4 Minh họa kỹ thuật: Sử dụng tự đánh giá điện tử để xác định tình trạng việc học. KIỂM NGHIỆM VÀ ĐÁNH GIÁ .2 Thực nghiệm sư phạm .1 Đối tượng thực nghiệm .2 Nội dung thực nghiệm .3 Kết quả thực nghiệm .3 Kiểm định mô hình nghiên cứu .1 Đối tượng khảo sát .2 Phương pháp thực hiện.3 Tiến trình thực hiện .4 Kết quả nghiên cứu .4 Phương pháp chuyên gia .1 Chuẩn bị tài liệu xin ý kiến chuyên gia .2 Nội dung tiến hành .3 Kết quả xin ý kiến chuyên gia. 143 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ. 146 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ.

149 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 1-PL viii DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT Viết tắt Viết đầy đủ CĐR Chuẩn đầu ra DHTT Dạy học trực tuyến ĐGQT Đánh giá quá trình ĐLHT Động lực học tập ix DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1-1. Các hoạt động đánh giá trong DHTT tương ứng với năm chiến lược cốt lõi của ĐGQT. Đề xuất các hình thức trực tuyến trong DHTT.

Ví dụ về các biến quan sát của các thang đo. Thông tin về nội dung khảo sát thực trạng. Tổng quan về mẫu điều tra. Giá trị trung bình, độ lệch chuẩn của các phát biểu liên quan đến thực trạng triển khai ĐGQT.

Giá trị trung bình, độ lệch chuẩn của các phát biểu liên quan đến thực trạng sử dụng DHTT trong ĐGQT. Giá trị trung bình, độ lệch chuẩn của các phát biểu liên quan đến thực trạng tác động của ĐGQT trong DHTT theo hướng nâng cao ĐLHT cho sinh viên. Mô tả mức độ đánh giá của yêu cầu 9: Sự điều chỉnh quả trình dạy học. Mô tả mức độ đánh giá của yêu cầu 1: Chuẩn đầu ra.

Mô tả mức độ đánh giá của yêu cầu 2: Các tiêu chí đánh giá. Mô tả mức độ đánh giá của yêu cầu 3: Các nhiệm vụ và các hoạt động gợi ra bằng chứng về việc học của sinh viên. Mô tả mức độ đánh giá của yêu cầu 4: Các chiến lược đặt câu hỏi và phản hồi qua lại gợi ra bằng chứng về việc học của sinh viên. Một số công cụ sử dụng để giao nhiệm vụ và phản hồi nhanh.

Mô tả mức độ đánh giá của yêu cầu 5: Phản hồi cụ thể. Tiêu chí đánh giá việc triển khai ĐGQT trong DHTT theo hướng nâng cao ĐLHT đối với sinh viên. Mô tả mức độ đánh giá của yêu cầu 6: Đánh giá đồng đẳng. Mô tả mức độ đánh giá của yêu cầu 7: Tự đánh giá.

Các nhiệm vụ được xác định trong tổ chức thực hiện kỹ thuật 1 đối với CĐR 1. Mẫu thiết kế cho đánh giá đồng đẳng. Mẫu tự đánh giá của sinh viên. Đối tượng khảo sát phân tổ kết hợp theo Năm học sinh viên và giới tính.

Bảng tổng hợp kết quả Cronbach’s Alpha. 126 Bảng 3-3 Nhân tố Chia sẻ chuẩn đầu ra và các tiêu chí đánh giá. 128 Bảng 3-4 Nhân tố Thảo luận trong lớp học. 129 Bảng 3-5 Nhân tố Giảng viên phản hồi.