Luận án tiến sĩ: Đổi mới quản lý tài chính các trường đại học công lập tại Việt Nam trong điều kiện tự chủ

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH TRẦN HƯƠNG XUÂN ĐỔI MỚI QUẢN LÝ TÀI CHÍNH CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP TRONG ĐIỀU KIỆN TỰ CHỦ VÀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ HÀ NỘI - 2023 HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH TRẦN HƯƠNG XUÂN ĐỔI MỚI QUẢN LÝ TÀI CHÍNH CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP TRONG ĐIỀU KIỆN TỰ CHỦ VÀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ Mã số: 934 04 10 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. NGUYỄN NGỌC TOÀN 2. ĐỖ ANH ĐỨC HÀ NỘI - 2023 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ theo quy định.

Tác giả Trần Hương Xuân ii MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU .1 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. Các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài. Đánh giá chung về các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài. Những vấn đề được lựa chọn nghiên cứu và khung phân tích .31 Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐỔI MỚI QUẢN LÝ TÀI CHÍNH CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP TRONG ĐIỀU KIỆN TỰ CHỦ VÀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC ĐẠI HỌC.

Khái quát về giáo dục đại học công lập và quản lý tài chính các trường đại học công lập. Đổi mới quản lý tài chính các trường đại học công lập trong điều kiện tự chủ và nâng cao chất lượng giáo dục đại học. Kinh nghiệm đổi mới quản lý tài chính các trường đại học công lập trên thế giới .72 Chương 3: THỰC TRẠNG ĐỔI MỚI QUẢN LÝ TÀI CHÍNH CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP TRONG ĐIỀU KIỆN TỰ CHỦ VÀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM. Khái quát về các trường đại học công lập ở Việt Nam và vấn đề đổi mới giáo dục đại học theo hướng tự chủ và nâng cao chất lượng các trường đại học công lập.

Thực trạng đổi mới quản lý tài chính các trường đại học công lập trong điều kiện tự chủ và nâng cao chất lượng giáo dục đại học ở Việt Nam. Đánh giá chung về đổi mới quản lý tài chính các trường đại học công lập trong điều kiện tự chủ và nâng cao chất lượng giáo dục đại học ở Việt Nam.126 Chương 4: GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI QUẢN LÝ TÀI CHÍNH CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP TRONG ĐIỀU KIỆN TỰ CHỦ VÀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM. Bối cảnh mới đối với quản lý tài chính các trường đại học công lập ở Việt Nam. Quan điểm về đổi mới quản lý tài chính các trường đại học công lập ở Việt Nam.

Những giải pháp chủ yếu nhằm tiếp tục đổi mới quản lý tài chính các trường đại học công lập ở Việt Nam trong điều kiện tự chủ và nâng cao chất lượng giáo dục đại học .156 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN.158 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .170 iii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT 1. Danh mục các chữ viết tắt tiếng Việt Cụm từ viết tắt Nguyên nghĩa CĐT Chi đầu tư CQNN Cơ quan nhà nước CSVC Cơ sở vật chất CTĐT Chương trình đào tạo CTX Chi thường xuyên DVSNC Dịch vụ sự nghiệp công ĐHCL Đại học công lập ĐVSNCL Đơn vị sự nghiệp công lập ĐVSX-DV-CGCN Đơn vị sản xuất - dịch vụ - chuyển giao công nghệ GD&ĐT Giáo dục và đào tạo GDĐH Giáo dục đại học KH&CN Khoa học và công nghệ KH&ĐT Kế hoạch và đầu tư NLĐ Người lao động NN Nhà nước NSNN Ngân sách nhà nước NSTW Ngân sách trung ương QLTC Quản lý tài chính PVCĐ Phục vụ cộng đồng UBND Ủy ban nhân dân 2. Danh mục các chữ viết tắt tiếng Anh Chữ viết tắt Nguyên nghĩa tiếng Anh Nguyên nghĩa tiếng Việt ADB Asian Development Bank Ngân hàng phát triển Châu Á WB The World Bank Ngân hàng Thế giới iv DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 3. Trung bình quy mô và tỷ trọng nguồn NSNN cấp cho các trường ĐHCL ở Việt Nam qua các giai đoạn.

Trung bình nguồn thu từ đào tạo và tỷ trọng thu từ đào tạo trên tổng nguồn thu các trường ĐHCL ở Việt Nam qua các giai đoạn. Đổi mới mô hình quản lý sử dụng nguồn tài chính các trường ĐHCL ở Việt Nam khi thực hiện cơ chế tự chủ tài chính. Đổi mới quản lý phân phối kết quả tài chính các trường ĐHCL ở Việt Nam qua các giai đoạn thực hiện cơ chế tự chủ tài chính. Cơ cấu chi bình quân của các trường ĐHCL ở 2 giai đoạn.

Cơ cấu chi bình quân của các trường ĐHCL phân loại theo vị trí địa lý 114 Bảng 3. Cơ cấu chi bình quân của các trường ĐHCL phân loại theo định hướng phát triển. Cơ cấu chi bình quân của các trường ĐHCL có hoặc không có ĐVSX-DV- CGCN thuộc và trực thuộc. Mức trần học phí đối với các cơ sở GDĐH công lập chưa tự bảo đảm chi thường xuyên.

Mức trần học phí đối với các cơ sở giáo dục đại học công lập chưa tự bảo đảm chi thường xuyên .3: Mô hình Quỹ đổi mới đề xuất cho giáo dục đại học ở Việt Nam .144 v DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Trang Biểu đồ 3. Sự phát triển số lượng các trường ĐHCL và ngoài công lập. Sự phát triển số lượng sinh viên các trường ĐHCL và ngoài công lập 80 Biểu đồ 3. Sự phát triển số lượng giảng viên trường ĐHCL và ngoài công lập.

Số lượng giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ trong hệ thống GDĐH. Sự phát triển của hệ thống GDĐH công lập giai đoạn 1996 - 2002. Tỷ lệ chi tiêu công cho GDĐH tính trên GDP ở một số nước trên thế giới năm 2016. Xu hướng tăng nguồn tài chính ngoài NSNN của các.

Cơ cấu chi bình quân của các trường ĐHCL ở 2 giai đoạn thực hiện cơ chế tự chủ. Cơ cấu chi bình quân của các trường ĐHCL phân loại theo vị trí địa lý. Cơ cấu chi bình quân của các trường ĐHCL theo. Cơ cấu chi bình quân của các trường ĐHCL có hoặc không có ĐVSX- DV-CGCN thuộc và trực thuộc khi thực hiện cơ chế tự chủ .119 vi DANH MỤC CÁC HÌNH Trang Hình 1.

Khung phân tích luận án. Xu hướng đổi mới cơ chế phân bố NSNN cho các trường ĐHCL. Xu hướng đổi mới chính sách học phí giáo dục ĐHCL. Xu hướng đổi mới quản lý sử dụng nguồn tài chính do NSNN cấp.

Quy trình phân bổ NSNN cho các trường ĐHCL ở Việt Nam. Đổi mới mô hình phân bổ NSNN cho các trường ĐHCL ở Việt Nam. Mô hình huy động các nguồn lực của Công ty BK-Holdings. Mô hình hoạt động của các doanh nghiệp thuộc Trường Đại học Đông Á.

Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Với vai trò cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao cho nền kinh tế, giáo dục đại học (GDĐH) được xem như là một bộ phận của cơ sở hạ tầng xã hội, là nền tảng quan trọng và là điều kiện không thể thiếu cho sự phát triển kinh tế nhanh và bền vững của mỗi quốc gia. Ở Việt Nam, vấn đề nâng cao chất lượng GDĐH được coi là quốc sách hàng đầu. Ngày 15/01/2019, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 69/QĐ-TTg phê duyệt đề án "Nâng cao chất lượng GDĐH giai đoạn 2019-2025" với mục tiêu tổng thể là "tạo sự chuyển biến mạnh mẽ, thực chất về chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ của hệ thống GDĐH đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực; góp phần nâng cao chất lượng và năng suất lao động, thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo, tăng cường năng lực cạnh tranh của quốc gia trong khu vực và trên thế giới". Trước đây, các trường đại học ở Việt Nam đều là trường công lập, thuộc sở hữu nhà nước và được Chính phủ tài trợ toàn bộ để thực hiện cung cấp dịch vụ đào tạo đại học - một loại hàng hóa công có ngoại ứng tích cực quan trọng đối với sự phát triển của nền kinh tế.

Từ khi Nhà nước Việt Nam chấp nhận phát triển hệ thống trường đại học tư nhân (năm 1988) cho đến nay, số lượng và quy mô các trường đại học tư thục ngày càng phát triển [102]. Việt Nam hiện có 242 trường đại học bao gồm 176 trường công lập, 66 trường tư thục và dân lập, 05 trường có 100% vốn nước ngoài. Mặc dù vẫn đóng vai trò chủ đạo trong hệ thống GDĐH cả về quy mô và chất lượng đào tạo, các trường đại học công lập (ĐHCL) ở Việt Nam đang phải cố gắng nhiều hơn trong cuộc cạnh tranh với nhau và với các trường đại học tư nhân xuất phát từ tính chất đặc biệt của dịch vụ GDĐH, vừa mang lại lợi ích công cộng vừa đem đến lợi ích cá nhân của người học, và do đó chịu sự điều tiết của thị trường. Trước xu thế đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế, Việt Nam cũng đã có nhiều cải cách trong lĩnh vực GDĐH, đúng theo tinh thần của Nghị quyết số 14/2005/NQ-CP ngày 02/11/2005 của Chính phủ về Đề án “Đổi mới cơ bản và toàn diện GDĐH ở Việt Nam giai đoạn 2006-2020”.

Trên tinh thần của Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo (GĐ&ĐT) đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế, cùng với việc ban hành và thực hiện Nghị quyết 77/NQ-CP ngày 24/10/2014 của Chính phủ về việc thí điểm đổi mới cơ chế hoạt 2 động đối với các cơ sở giáo dục ĐHCL giai đoạn 2014-2017, Nhà nước đã xác định tự chủ đại học là xu hướng tất yếu và các trường ĐHCL buộc phải thích nghi với môi trường hoạt động mới: đào tạo gắn với nhu cầu của xã hội - nhu cầu của thị trường lao động. Như vậy, về cơ bản các trường ĐHCL được trao quyền tự chủ nhưng đồng thời, phải chịu nhiều áp lực cạnh tranh vốn có của kinh tế thị trường. Tự chủ đại học có 04 nội dung chủ yếu là: (1) Tự chủ về học thuật, (2) Tự chủ về tổ chức bộ máy, (3) Tự chủ về nhân sự, (4) Tự chủ về tài chính.