Nghiên cứu xây dựng hệ thống cung ứng than nhập khẩu đường biển cho các nhà máy nhiệt điện Việt Nam - NCS. Phạm Việt Hùng

BỘ GIAO THÔNG VẬN TẢI BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÀNG HẢI VIỆT NAM NCS. PHẠM VIỆT HÙNG NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG HỆ THỐNG CUNG ỨNG THAN NHẬP KHẨU ĐƯỜNG BIỂN CHO CÁC NHÀ MÁY NHIỆT ĐIỆN VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HẢI PHÒNG, NĂM 2017 BỘ GIAO THÔNG VẬN TẢI BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÀNG HẢI VIỆT NAM NCS. PHẠM VIỆT HÙNG NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG HỆ THỐNG CUNG ỨNG THAN NHẬP KHẨU ĐƯỜNG BIỂN CHO CÁC NHÀ MÁY NHIỆT ĐIỆN VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ CHUYÊN NGÀNH: Tổ chức và quản lý vận tải MÃ SỐ: 62.03 Người hướng dẫn khoa học: 1. PHẠM VĂN CƯƠNG Hải Phòng - 2017 LỜI CAM ĐOAN Tên tôi là Pha ̣m Viê ̣t Hùng, tác giả của luận án tiến sĩ “Nghiên cứu xây dựng hệ thống cung ứng than nhập khẩu đường biển cho các nhà máy nhiệt điện Việt Nam” Tôi xin cam đoan rằng các kết quả khoa học được trình bày trong luận án này là thành quả nghiên cứu của bản thân tôi trong suốt thời gian làm nghiên cứu sinh và chưa từng xuất hiện trong công bố của các tác giả khác.

Các kết quả đạt được là chính xác và trung thực. Tác giả luận án NCS. Phạm Việt Hùng i LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, nghiên cứu sinh xin trân thành bày tỏ lời cảm ơn, kính trọng sâu sắc đến Thầy PGS. Phạm Văn Cương đã trực tiếp hướng dẫn, định hướng khoa học trong suốt thời gian qua.

Người đã dành nhiều thời gian và tâm huyết, hỗ trợ về mọi mặt để NCS hoàn thành luận án tiế n si ̃ này. Nghiên cứu sinh cũng xin đươ ̣c gửi lời cảm ơn tới các Thầ y Cô trong Ban lãnh đạo trường Đại học Hàng hải Việt Nam, Viện đào tạo Sau Đại học, Khoa Kinh tế và các phòng ban chức năng khác trong trường đã tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho nghiên cứu sinh trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Để có được các góp ý cũng như các chỉ dẫn khoa học quý báu, NCS xin được chân thành cảm ơn các Thầ y Cô giảng viên trong Bộ môn Kinh tế vận tải biển, Thầy PGS. Nguyễn Văn Chương, Thầy PGS.

Đặng Công Xưởng, Thầy TS. Nguyễn Hữu Hùng, Thầy PGS. Nguyễn Văn Sơn, Cô PGS. Nguyễn Hồng Vân và còn rất nhiều Thầ y Cô, bạn bè đồng nghiệp, các nhà khoa học đã hỗ trợ, tận tình giúp đỡ trong quá trình thực hiện luận án.

Cuối cùng, NCS xin bày tỏ lòng biết ơn đến gia đình đã luôn động viên, giúp đỡ và hy sinh rất nhiều trong thời gian vừa qua. Tác giả luận án NCS. Phạm Việt Hùng ii MỤC LỤC TRANG DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT .VII DANH MỤC CÁC BẢNG. IX DANH MỤC CÁC HÌNH.

XI LỜI MỞ ĐẦU. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

MỤC ĐÍCH, Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA LUẬN ÁN. Mục đích nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tế.

KẾT CẤU CỦA LUẬN ÁN. TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU. XVIII CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ HỆ THỐNG VẬN CHUYỂN THAN .1 KHÁI NIỆM, PHÂN LOẠI HỆ THỐNG VẬN CHUYỂN THAN .1 Khái niệm hệ thống .2 Hệ thống vận chuyển than đường biển .3 Phân loại các hệ thống vận chuyển than .2 CÁC YẾU TỐ KỸ THUẬT CẤU THÀNH HỆ THỐNG VẬN CHUYỂN THAN.1 Than phục vụ cho các nhà máy nhiệt điện .2 Các phương tiện vận chuyển than đường thủy .3 Thiết bị xếp dỡ than .4 Cảng và kho baĩ chuyên dùng .3 CƠ SỞ VÀ NGUYÊN TẮC XÂY DỰNG HỆ THỐNG VẬN CHUYỂN THAN .1 Các cơ sở cần thiết để xây dựng hệ thống.2 Các nguyên tắ c kinh tế khi thiết kế hệ thống .3 Các phương pháp đánh giá hệ thống vận chuyển .4 KINH NGHIỆM CỦA CÁC NƯỚC VÀ BÀI HỌC CHO VIỆT NAM .1 Vận chuyển than cung ứng cho các nhà máy nhiệt điện tại Nhật Bản .2 Vận chuyển than cung ứng cho các nhà máy nhiệt điện tại Trung Quốc. 42 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1.

47 CHƯƠNG 2 ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG CÔNG TÁC VẬN CHUYỂN THAN CHO CÁC NHÀ MÁY NHIỆT ĐIỆN TẠI VIỆT NAM .1 HIỆN TRẠNG SẢN XUẤT, TIÊU THỤ MẶT HÀNG THAN .1 Tình hình sản xuất mặt hàng than .2 Tình hình tiêu thụ mặt hàng than .2 HIỆN TRẠNG CÔNG TÁC VẬN CHUYỂN THAN CHO CÁC NHÀ MÁY NHIỆT ĐIỆN .1 Đánh giá hiện trạng công tác vận chuyển than nội địa bằng đường thủy nội địa .2 Đánh giá hiện trạng công tác vận chuyển than nội địa bằng đường biển .3 Hiêṇ tra ̣ng công tác vận chuyển than nhập khẩu cho các nhà máy nhiệt điện .3 ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG NĂNG LỰC CÁC PHƯƠNG TIỆN VẬN CHUYỂN THAN NHẬP KHẨU.1 Đội tàu vận chuyể n than nhập khẩu .2 Đánh giá sự phù hợp và chưa phù hợp. 69 Kết luận chương 2. 74 iv CHƯƠNG 3 XÂY DỰNG HỆ THỐNG VẬN CHUYỂN THAN NHẬP KHẨU CUNG ỨNG CHO CÁC NHÀ MÁY NHIỆT ĐIỆN .1 CƠ SỞ ĐỂ XÂY DỰNG HỆ THỐNG VẬN CHUYỂN THAN NHẬP KHẨU .1 Phương hướng phát triển các nhà máy Nhiệt điện tại Việt Nam .2 Quy hoạch các nhà máy nhiệt điện .3 Dự báo sản xuất, tiêu thụ than giai đoạn 2020 – 2030 .4 Nhu cầu vận chuyển than bằng đường biển của Việt Nam.5 Nhu cầu phát triển các công ty quản lý tàu .6 Thị trường năng lượng than thế giới .2 XÂY DỰNG MÔ HÌNH HỆ THỐNG VẬN CHUYỂN THAN NHẬP KHẨU .1 Mô hình tổ ng quát hệ thống vận chuyển than cho các nhà máy nhiệt điện .2 Mô hình toán học hệ thống vận chuyển than bằng đường biển .3 ĐIỀU KIỆN ĐỂ THỰC HIỆN MÔ HÌNH HỆ THỐNG NHẬP KHẨU THAN .1 Các căn cứ pháp lý và yêu cầu thương mại.2 Phát triển kết cấu hạ tầng giao thông .3 Lựa chọn đầu tư xây dựng cảng trung chuyển .4 Hoàn thiện các quy trình tiếp nhận tàu tại cảng .5 Đề xuất lập Ban chỉ đạo nhập khẩu than của Việt Nam .4 ÁP DỤNG MÔ HÌNH NHẬP KHẨU THAN CHO CÁC NHÀ MÁY NHIỆT ĐIỆN THUỘC PVN .1 Phương tiện vận chuyển đường biể n.2 Phương tiện vận chuyển thủy nội địa .3 Lựa chọn phương án vận chuyển tối ưu. 125 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3.

139 KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ. 141 v Các kết quả đa ̣t đươ ̣c của đề tài. 141 Hướng phát triể n của đề tài. 143 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.

TÀI LIỆU TIẾNG VIỆT. TÀI LIỆU TIẾNG NƯỚC NGOÀI. 149 PHỤ LỤC II. 154 vi DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Tiếng Việt TT Chữ viết tắt Giải thích 1 ĐBSCL Đồng Bằng Sông Cửu Long 2 NMNĐ Nhà máy nhiệt điện 3 NK Nhập khẩu 4 TTNĐ Trung tâm nhiệt điện 5 TW Trung ương 6 XK Xuất khẩu Tiếng nước ngoài TT Chữ viết tắt Giải thích Contract Of Affreightment 1 COA Hợp đồng vận chuyển hàng khối lượng lớn Deadweight tonnage 2 DWT Trọng tải toàn phần 3 KWh Kilowatt-hour Vietnam Electricity 4 EVN Tập đoàn Điện lực Việt Nam 5 Mt Megatonne (106 metric tonnes or million tonnes) 6 MW Megawatt Lighter Aboard Ship 7 LASH Tàu chở sà lan PetroVietnam 8 PVN Tập đoàn Dầu khí Việt Nam Ton of Oil Equivalent 9 TOE Tấn dầu quy đổi vii Tonne per annum (year) 10 Tpa Tấn - năm Tonne per day 11 Tpd Tấn - ngày Tonne per hour 12 Tph Tấn - giờ 13 TWh Terawatt-hour (1012 watt-hours) US dollar 14 USD Đồng đô la Mỹ viii DANH MỤC CÁC BẢNG Số bảng Tên bảng Trang 1.1 Phân loại than theo tiêu chuẩn Việt Nam 12 1.2 Phân loại tàu hàng rời theo cỡ trọng tải 16 1.3 Các đặc tính kỹ thuật của thiết bị bốc than tại bến nhập 19 1.4 Các đặc tính kỹ thuật của thiết bị bốc than tại bến xuất 20 2.1 Tình hình sản xuất và tiêu thụ than giai đoạn 2005 – 2015 49 2.2 Các thông số cơ bản các bến rót than khu vực Uông Bí 53 2.3 Các thông số cơ bản của các bến rót than Hòn Gai 54 2.4 Thị phần các loại tàu trong đội tàu thế giới theo DWT 64 2.5 Phân loại độ tuổi của đội tàu hàng rời thế giới 65 2.6 Thị phần vận tải của đội tàu biển Việt Nam 72 3.1 Tổng chi phí phát điện 75 3.2 Danh mục các dự án nhiệt điện than đưa vào vận hành giai đoạn 2013 - 2020 78 3.3 Chủng loại than đã lựa chọn của các dự án NMNĐ 80 3.4 Dự báo sản lượng than cả nước giai đoạn 2020 - 2030 84 3.5 Nhu cầu than cho các nhà máy nhiệt điện giai đoạn 2020 – 2030 85 3.6 Lượng hàng than, quặng do đội tàu Việt Nam đảm nhận 86 3.7 Các thông số chính theo quy hoạch phát triển ngành than 87 3.8 Khối lượng than cung ứng cho nhiệt điện 2015-2030 90 3.9 Khối lượng than và than điện có nhu cầu vận chuyển đường biển theo các giai đoạn 2015-2030 90 ix 3.10 Các quốc gia xuất khẩu than chính trên thế giới 95 3.11 Các quốc gia nhập khẩu than chính trên thế giới 97 3.12 Chỉ số ổn định chính trị của Australia và Indonesia 100 3.13 Khối lượng than nhập khẩu cung ứng cho các nhà máy nhiệt điện dự báo đến năm 2030 113 3.14 Khối lượng than nhập khẩu cho các nhà máy nhiệt điện của PVN 126 3.15 Lựa chọn cỡ tàu lớn nhất các cảng có thể tiếp nhận 127 3.16 Cự ly giữa các cảng trong hệ thống vận tải than 127 3.17 Tổng hợp chi phí vận chuyển 1 tấn than giữa các cảng 128 3.18 Phương án khố i lươ ̣ng than 50% từ Indonesia, 50% từ Australia 128 3.19 Kết quả phương án tối ưu cho phương án 1 129 3.20 Phương án khố i lươ ̣ng than 100% từ Indonesia 130 3.21 Kết quả phương án tối ưu cho phương án 2 131 3.22 Phương án nguồn cung cấp than 100% từ Australia 132 3.23 Kết quả tối ưu cho phương án 3 133 3.24 Phương án khố i lươ ̣ng than 75% từ Australia, 25% từ Indonesia 134 3.25 Kết quả tối ưu cho phương án 4 135 3.26 Phương án nguồn cung cấp than 25% từ Australia, 75% từ Indonesia 136 3.27 Kết quả tối ưu cho phương án 5 137 x DANH MỤC CÁC HÌNH Số hình Tên hình Trang 1.1 Mô hình hệ thống vận tải hàng rời 4 1.2 Phân loại than theo chuỗi thời gian 10 1.3 Thiết bị đánh đống 21 1.4 Thiết bị rút hàng 22 1.5 Bến xuất hàng than 23 1.6 Sơ đồ mô hình tổ chức vận chuyển than bằng đường biển 36 1.7 Sơ đồ bố trí các nhà máy nhiệt điện của Nhật Bản 39 1.8 Hệ thống vận chuyển cung cấp than cho các NMNĐ 41 1.9 Các khu vực xuấ t và nhâ ̣p than của Trung Quốc 43 1.