Đề tài nghiên cứu vai trò xét xử hành chính - Trường ĐH Luật Hà Nội

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI ĐÈ TÀI KHOA HỌC CẤP TRƯỜNG VAI TRO CUA XÉT XU HANH CHÍNH DOI VỚI KIEM SOÁT HOAT DONG HANH CHÍNH NHÀ NƯỚC Chi nhiém: Ths.Nguyén Thu Trang Thư ký: TS.Trần Thi Thanh Mai BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI DE TÀI KHOA HỌC CAP TRƯỜNG VAI TRÒ CUA XÉT XU HANH CHÍNH DOI VỚI KIEM SOÁT HOẠT ĐỘNG HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC Hà Nội, ngày 13 tháng 07 năm 2024 Hà Nội, ngày. CHỦ NHIỆM ĐÈ TÀI PHÒNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ DANH SÁCH THÀNH VIÊN THAM GIA ĐÈ TÀI TT Họ và tên Chức danh Cơ quan công tác thực hiện đề tài 1. |Nguyễn Thu Trang Chủ nhiệm Giảng viên Khoa Pháp luật Hành chính — Nha nước, Trường Đại học Luật Hà Nội 2. | Trần Thị Thanh Mai Thư ký khoa học Giảng viên Khoa Pháp luật Hành chính — Nhà nước, Trường Đại học Luật Hà Nội 3.

|Nguyễn Quỳnh Anh Thành viên chính |Học viên cao học Khóa 31 — Trường Dai học Luật Hà Nội 4. |Nguyễn Hải Anh Thành viên chính |Học viên cao học Khóa 31 — Trường Đại học Luật Hà Nội MUC LUC PHẢN I: BAO CAO TONG HOP KET QUA DE TAI PHAN II: HE CAC CHUYEN DE PHAN III: BAI BAO KHOA HOC PHAN IV: NGHI QUYET, BIEN BAN PHANI BAO CAO TONG HOP KET QUA DE TAI MỤC LỤC (O_O g7. Tính cấp thiết của dé tải. Tổng quan tình hình nghiên cứu.-- 2 ss+ss+s£+S£+S£+EE£EE£xecxerxerxerkerxees SN.

Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới của dé tài. Cau trúc báo cáo tông hOp.cescesesscssessessessessescvssvssessessessessesscssessctecsecsecsvesvess 12 CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN VE VAI TRÒ CUA XÉT XU HANH CHÍNH DOI VỚI KIEM SOÁT HOẠT DONG HANH CHÍNH NHÀ NƯỚC.1 Hoạt động hành chính nhà nước và kiểm soát hoạt động hành chính HN FAO geeegesennenpingirgsegborathdooggphugbcgdcgoigehghiGNGS/500:01/4)0008916/4:80-85,-073%709.2 Xét xử hành chính — Một phương thức kiểm soát hoạt động hành BEL Bs, a aee eer 28 1.

Các khía cạnh thé hiện vai trò của xét xử hành chính đối với việc kiểm soát hoạt động hành chính nhà nước .4 Các tiêu chí cơ bản đánh giá vai trò của xét xử hành chính đối với kiểm soát hoạt động hành chính nha nước.-- 55+ s+c+s+cssseseves 49 CHƯƠNG 2 THỰC TIỀN VAI TRÒ CỦA XÉT XỬ HÀNH CHÍNH DOI VỚI KIEM SOÁT HOAT DONG HANH CHÍNH NHÀ NƯỚC Ở VIET NAM HIEN NAY .1 Khái quát hoạt động xét xử hành chính ở Việt Nam. Đánh giá vai trò của xét xử hành chính đối với việc kiểm soát hoạt động hành chính nha nước ở Việt Nam hiện nay. Các nguyên nhân dẫn đến hạn chế trong vai trò của xét xử hành chính đối với kiểm soát hoạt động hành chính nha nước.------- 71 CHƯƠNG 3 PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP NÂNG CAO VAI TRÒ CUA XÉT XỬ HANH CHÍNH DOI VỚI KIEM SOÁT HOAT DONG HANH CHÍNH NHÀ NƯỚC O VIỆT NAM.1 Sự cân thiệt phải nâng cao vai trò của xét xử hành chính đôi với kiêm soát hoạt động hành chính nhà nước .2 Quan diém nâng cao vai trò của xét xử hành chính đôi với kiêm soát hoat;động hank chinh nha nuGe: sivas tags 616 b0g014443166614215061388H083465363033L40136E 78 3.3 Một so giải pháp nâng cao vai tro của xét xử hành chính đôi với kiêm soát hoạt động hành chính nhà nước ở Việt Nam hiện nay. Tính cấp thiết của dé tài Trong cau trúc quyền lực nhà nước, quyền hành pháp luôn giữ vai trò cốt lõi va có ảnh hưởng chi phối đến mọi mặt của đời sống xã hội.

Với đặc thù nắm giữ nguồn lực to lớn cả về vật chất lẫn con người, cùng thâm quyền rộng lớn trong việc quản lý nhà nước trên phạm vi toàn quốc, quyền hành pháp có khả năng tác động sâu sắc đến tiến trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Tuy nhiên, chính sức mạnh đáng kê này sẽ trở nên vô cùng nguy hiểm nếu không được kiểm soát một cách chặt chẽ và đúng dan. Lich sử nhân loại đã không ít lần chứng kiến những hậu quả thảm khốc của việc lạm dụng quyền lực, độc đoán chuyên chế và tha hoá quyền lực. Việc kiểm soát quyền lực hành pháp là một yếu 16 thiết yếu của mọi nhà nước pháp quyền hiện đại nhằm ngăn chặn các nguy cơ này.

Trong bối cảnh đó, xét xử hành chính nổi lên như một cơ chế kiểm soát hiệu quả đối với hoạt động hành chính nhà nước. Xét xử hành chính có nhiều ưu điểm nổi bật, góp phan quan trọng vào việc bảo đảm tính hợp pháp, công bang và hiệu quả trong quản lý nhà nước. Thông qua hoạt động xét xử, Tòa án thực hiện việc kiểm tra tính hợp pháp của các quyết định và hành vi hành chính, từ đó góp phần nâng cao chất lượng hoạt động quản lý nhà nước. Đồng thời, xét xử hành chính đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, t6 chức trước những quyết định, hành vi trái pháp luật của co quan hành chính nhà nước.

Tuy nhiên, mặc du có nhiêu ưu điểm nổi bật như vậy, cho đến nay vẫn chưa có một công trình nghiên cứu đầy đủ, toàn điện về vai trò của xét xử hành chính đối với việc kiểm soát hoạt động hành chính nhà nước ở Việt Nam. Các nghiên cứu hiện có thường chỉ tập trung vào một số khía cạnh cụ thể của xét xử hành chính hoặc dé cập đến van dé này như một phần nhỏ trong các công trình nghiên cứu về kiểm soát quyền lực nhà nước nói chung. Sự thiếu vắng một nghiên cứu chuyên sâu, toàn diện về vai trò của xét xử hành chính đã dẫn đến nhiều hạn chế trong nhận thức và thực tiễn. Trong bối cảnh Việt Nam đang đây mạnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế sâu rộng, việc nghiên cứu đầy đủ, toàn diện về vai trò của xét xử hành chính trong kiểm soát hoạt động hành chính nhà nước trở nên hết sức cấp thiết.

Một nghiên cứu như vậy sẽ góp phần quan trọng vào việc: Z 1. Lam rõ vi trí, vai trò của xét xử hành chính trong hệ thống các cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước, từ đó nâng cao nhận thức của toàn xã hội về tầm quan trọng của hoạt động này. Đánh giá đúng thực trạng xét xử hành chính ở Việt Nam hiện nay, chỉ ra những thành tựu cũng như hạn chế, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp để nâng cao hiệu quả của hoạt động này. Cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện pháp luật về tô tụng hành chính, cũng như cải cách tô chức và hoạt động của Tòa án trong lĩnh vực xét xử hành chính.

Góp phần nâng cao hiệu quả kiểm soát hoạt động hành chính nhà nước, từ đó thúc đây quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền và bảo vệ tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, 16 chức. Nghiên cứu này sẽ không chỉ giúp hiểu rõ hơn về co chế xét xử hành chính mà còn đưa ra những khuyến nghị cụ thể nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao hiệu quá quản lý nhà nước. Thông qua việc phân tích số liệu thống kê, các vụ việc cụ thể và kinh nghiệm quốc tế, nghiên cứu sẽ cung cấp một bức tranh toàn diện về thực trạng và tiềm năng của xét xử hành chính đối với kiểm soát hoạt động hành chính nhà nước ở Việt Nam. Với những lý do trên, việc nghiên cứu đề tài "Vai frò của xét xứ hành chính doi với kiểm soát hoạt động hành chính nhà nước ở Việt Nam hiện nay" là hết sức cần thiết, có ý nghĩa cả về mặt lý luận và thực tiễn.

Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ góp phần quan trọng vào việc nâng cao hiệu quả của xét xử hành chính, qua đó góp phần vào công cuộc cải cách hành chính, xây dựng nền hành chính minh bạch, hiệu quả và tuân thủ pháp luật ở nước ta. Tong quan tình hình nghiên cứu a. Các công trình nghién cứu trong nước Ở nước ta, xét ở góc độ nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam thì kiểm soát quyên lực nhà nước là nguyên tắc mới được quy định trong Hiến pháp năm 2013, bên cạnh nguyên tắc phân công, phối hợp đã có trong tô chức quyền lực nhà nước trong nhà nước tập quyền XHCN. Tuy nhiên, van đề kiểm soát quyên lực nhà nước nói chung, trong đó có quyền hành pháp, đã được các ngành khoa học, chủ yếu là chính tri học và luật học, nghiên a cứu từ trước khi nguyên tac kiểm soát trong tổ chức quyền lực nha nước được Hiến định năm 2013.

Một số tác giả, tác phẩm tiêu biểu có thé ké tới: - Vi Thư, Về kiểm soát đối với quyền lực hành pháp trong hệ thống quyền lực nhà nước Việt Nam hiện nay, Tạp chí Nhà nước và pháp luật, số 12/2006. Bài viết này đã tập trung vao các nội dung lý luận và thực tiễn cơ bản: 1) Cơ sở của việc kiểm soát đối với quyền hành pháp; 2) Đối tượng va các phương diện của kiểm soát đối với quyền hành pháp; 3) Hệ thống kiểm soát đối với quyền hành pháp ở Việt Nam, gồm: giám sát của hệ thống cơ quan quyền lực nhà nước, giám sát của Chủ tịch nước, kiểm tra của tòa án đối với quyền hành pháp và kiểm tra trong hệ thông hành chính nhà nước, đưa ra những nhận xét, đánh giá về vai trò, hiệu quả của hệ thống kiểm soát nhà nước hiện nay đối với quyền hành pháp; 4) Kiểm soát đối với quyền hành pháp đưới góc độ báo hiến, bài viết đã thực hiện sự so sánh nó với chế độ bảo hiến hiện có ở nhiều nước hiện nay trên ba mặt có tính chất đặc trưng của chế định này, gồm đối tượng xem xét, tô chức xem xét và thủ tục xem xét; 5) Nhận định sơ bộ về kiểm soát đối với quyền hành pháp ở nước ta. Thành tựu mới đáng ghi nhận của công trình nghiên cứu này là nó đã thực hiện sự so sánh cơ chế kiểm soát đối với quyền hành pháp ở Việt Nam với cơ chế bảo hién trong mô hình của nước ngoài; từ đó gợi mớ những góc nhìn tham chiếu về hiệu lực của cơ chế kiểm soát đối với quyền hành pháp ở Việt Nam. - Van đề kiểm soát quyền hành pháp được nghiên cứu khá tập trung và sâu sắc thông qua một số công trình của tác giá Nguyễn Đăng Dung trong những năm 2000.