Luận án tiến sĩ: Phát triển công nghiệp hỗ trợ ngành ô tô Việt Nam - Vũ Anh Trọng (ĐH Kinh tế Quốc dân)

Bé GI¸O DôC V § O T¹O Tr−êng ®¹i häc kinh tÕ quèc d©n Ng−êi h−íng dẫn khoa häc: PGS. TRƯƠNG ĐOÀN THỂ LỜI CAM ĐOAN Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này, này do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật. Hà Nội, ngày tháng năm 2018 Xác nhận của Giáo viên hướng dẫn Nghiên cứu sinh Vũ Anh Trọng LỜI CẢM ƠN Trân trọng cảm ơn thầy giáo hướng dẫn PGS.

TS Trương Đoàn Thể, các thầy cô giáo trong khoa Quản Trị Kinh Doanh, Viện Đào tạo sau đại học, Trường Đại học kinh tế quốc dân đã tạo những điều kiện tốt nhất để tôi thực hiện luận án của mình. Đặc biệt xin chân thành cảm ơn các cơ quan đơn vị mà tác giả đã có điều kiện gặp gỡ trao đổi và hỗ trợ cung cấp các tài liệu, thông tin trong lĩnh vực có liên quan đến đề tài nghiên cứu của tác giả. Thực sự những tài liệu thông tin và những ý kiến đóng góp vô cùng quý báu đó đã giúp tác giả rất nhiều để có thể hoàn thành luận án. Ngoài ra, xin cám ơn đến những người bạn của tôi đã động viên khích lệ và giúp đỡ tôi trong quá trình tìm kiếm thông tin và các tài liệu để hoàn thành luận án.

Hà Nội, ngày tháng năm 2018 Nghiên cứu sinh Vũ Anh Trọng MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN MỤC LỤC DANH MỤC BẢNG DANH MỤC HÌNH DANH MỤC SƠ ĐỒ MỞ ĐẦU. 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Tổng quan nghiên cứu. Lược khảo và đánh giá nghiên cứu liên quan.

Nghiên cứu liên quan ở Việt Nam. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Dữ liệu nghiên cứu và phương pháp thu thập dữ liệu.

Khung phân tích. 17 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1. 20 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN MỘT SỐ NƯỚC VỀ PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP HỖ TRỢ CHO NGÀNH CÔNG NGHIỆP Ô TÔ .1 Khái niệm, đặc điểm và vai trò của CNHT cho ngành công nghiệp ô tô .1 Khái niệm CNHT cho ngành công nghiệp ô tô. Đặc điểm của công nghiệp hỗ trợ cho ngành công nghiệp ô tô.

Vai trò của CNHT cho ngành công nghiệp ô tô. Phát triển CNHT cho ngành công nghiệp ô tô. Khái niệm phát triển CNHT cho ngành công nghiệp ô tô. Các tiêu chí đánh giá sự phát triển của CNHT cho ngành công nghiệp ô tô .3 Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển CNHT cho ngành công nghiệp ô tô.

Nhu cầu thị trường ô tô. Định hướng chiến lược phát triển và chiến lược mua sắm của các hãng ô tô lớn trên thế giới. Đặc điểm của các hợp phần chi tiết, trang thiết bị linh phụ kiện ô tô. Năng lực phát triển CNHT cho ngành công nghiệp ô tô của quốc gia.

Chính sách phát triển CNHT cho ngành công nghiệp ô tô của nhà nước. Lợi thế so sánh của quốc gia. Kinh nghiệm thực tiễn về phát triển CNHT cho ngành công nghiệp ô tô của một số nước. Kinh nghiệm của Trung Quốc.

Kinh nghiệm của Thái Lan. Kinh nghiệm của Malaixia. Bài học kinh nghiệm rút ra. 50 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2.

53 CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP HỖ TRỢ CHO NGÀNH CÔNG NGHIỆP Ô TÔ Ở VIỆT NAM THỜI GIAN QUA. Thực trạng phát triển CNHT cho ngành công nghiệp ô tô Việt Nam. Số lượng, tăng trưởng và phân bố doanh nghiệp CNHT cho ngành công nghiệp ô tô Việt Nam. Cơ cấu và chuyển dịch cơ cấu doanh nghiệp trong CNHT cho ngành công nghiệp ô tô Việt Nam.

Quy mô giá trị sản xuất của CNHT cho ngành công nghiệp ô tô Việt Nam. Tình hình thương mại quốc tế của CNHT cho ngành công nghiệp ô tô Việt Nam. Tình hình nội địa hóa sản xuất của CNHT cho ngành công nghiệp ô tô Việt Nam. Tính đa dạng sản phẩm của CNHT cho ngành công nghiệp ô tô Việt Nam.

Tổ chức CNHT cho ngành công nghiệp ô tô Việt Nam. Năng lực phát triển của các doanh nghiệp CNHT cho ngành công nghiệp ô tô ở Việt Nam. Đánh giá chung về phát triển CNHT cho ngành công nghiệp ô tô Việt Nam. Những kết quả đạt được.

Những hạn chế. Nguyên nhân của những hạn chế. 96 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3. 105 CHƯƠNG 4: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP HỖ TRỢ CHO NGÀNH CÔNG NGHIỆP Ô TÔ VIỆT NAM THỜI GIAN TỚI.

Quan điểm phát triển CNHT cho ngành công nghiệp ô tô Việt Nam trong bối cảnh mới. Giải pháp nhằm thúc đẩy phát triển CNHT cho ngành công nghiệp ô tô Việt Nam trong thời gian tới. Nhóm giải pháp từ phía Nhà nước. Nhóm giải pháp từ phía các doanh nghiệp CNHT cho ngành công nghiệp ô tô.

Nhóm giải pháp về phía Hiệp hội ô tô và Hiệp hội CNHT Việt Nam. 128 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4. 132 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ. 105 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.

114 DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Số lượng doanh nghiệp ngành công nghiệp ô tô giai đoạn 2000-2009. Số lượng và tăng trưởng doanh nghiệp CNHT cho ngành công nghiệp ô tô theo loại hình sản xuất, sở hữu và quy mô doanh nghiệp. Cơ cấu và chuyển dịch cơ cấu số lượng doanh nghiệp phân theo loại hình sản xuất (%).

Cơ cấu và thay đổi cơ cấu doanh nghiệp CNHT cho ngành công nghiệp ô tô theo loại hình sản xuất sở hữu và quy mô doanh nghiệp (%) .5: Cơ cấu và chuyển dịch cơ cấu ngành công nghiệp sản xuất ô tô giai đoạn 2000-2009. Phân bố và thay đổi phân bố địa lý doanh nghiệp CNHT cho ngành công nghiệp ô tô giai đoạn 2010-2014 .7: Cơ cấu và thay đổi cơ cấu phân bố doanh nghiệp CNHT cho ngành công nghiệp ô tô theo vùng và loại hình sản xuất đến hết năm 2014 (%). Giá trị sản xuất và chuyển dịch cơ cấu giá trị sản xuất CNHT cho ngành công nghiệp ô tô theo loại hình sản xuất giai đoạn 2001-2009. Tăng trưởng và cơ cấu giá trị sản xuất của CNHT cho ngành công nghiệp ô tô theo loại hình sở hữu giai đoạn 2001-2009.

Tỷ lệ doanh nghiệp nằm trong các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao theo loại hình sản xuất, loại hình sở hữu và quy mô doanh nghiệp. Thống kê tài sản bình quân doanh nghiệp CNHT cho ngành công nghiệp ô tô theo loại hình sản xuất, loại hình sở hữu và quy mô doanh nghiệp. Thống kê vốn sở hữu bình quân doanh nghiệp CNHT ô tô. 74 theo loại hình sản xuất, loại hình sở hữu và quy mô doanh nghiệp.

Thống kê số lao động bình quân doanh nghiệp CNHT cho ngành công nghiệp ô tô theo loại hình sản xuất, loại hình sở hữu và quy mô doanh nghiệp. Thống kê tiền lương bình quân doanh nghiệp CNHT ô tô. 77 theo loại hình sản xuất, loại hình sở hữu và quy mô doanh nghiệp. Thống kê VA bình quân doanh nghiệp CNHT cho ngành công nghiệp ô tô theo loại hình sản xuất, loại hình sở hữu và quy mô doanh nghiệp.

Thống kê doanh thu và lợi nhuận bình quân doanh nghiệp CNHT cho ngành công nghiệp ô tô theo loại hình sản xuất, loại hình sở hữu và quy mô doanh nghiệp. Thống kê tình hình tham gia hoạt động thương mại của các doanh nghiệp CNHT cho ngành công nghiệp ô tô theo loại hình sản xuất, loại hình sở hữu và quy mô doanh nghiệp. Thống kê tình hình xuất nhập khẩu bình quân doanh nghiệp CNHT cho ngành công nghiệp ô tô theo loại hình sản xuất, loại hình sở hữu và quy mô doanh nghiệp. ROA và ROE bình quân doanh nghiệp theo loại hình sản xuất, loại hình sở hữu và quy mô doanh nghiệp.

Thống kê đầu tư phát triển bình quân doanh nghiệp theo loại hình sản xuất, loại hình sở hữu và quy mô doanh nghiệp. Thống kê trị giá máy móc, trang thiết bị bình quân doanh nghiệp theo loại hình sản xuất, loại hình sở hữu và quy mô doanh nghiệp. 92 DANH MỤC HÌNH Hình 1. Mô hình hóa khái niệm và khung đánh giá thực trạng hoạt động của các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực CNHT cho ngành công nghiệp ô tô .1: Cơ cấu doanh nghiệp và lao động lĩnh vực linh kiện phụ tùng năm 2014.

Giá trị sản xuất của lĩnh vực sản xuất xe có động cơ. Xuất nhập khẩu linh kiện, phụ tùng của Việt Nam. Tình hình nhập khẩu linh kiện, phụ tùng ô tô. Tình hình nội địa hóa sản xuất ngành ô tô của Việt Nam và một số quốc gia trong khu vực ASEAN.

Tình hình thu mua linh phụ kiện của các doanh nghiệp sản xuất ô tô ở Việt Nam. Tình hình thu mua linh phụ kiện của một số hãng ô tô lớn tại Việt Nam. Quy mô lao động bình quân doanh nghiệp của CNHT cho ngành công nghiệp ô tô giai đoạn 2010-2014. Cơ cấu VA của CNHT cho ngành công nghiệp ô tô giai đoạn 2010-2014.

Trị giá xuất nhập khẩu bình quân doanh nghiệp của CNHT cho ngành công nghiệp ô tô giai đoạn 2010-2014 (USD). Trị giá xuất khẩu ròng bình quân doanh nghiệp của CNHT cho ngành công nghiệp ô tô giai đoạn 2010-2014 (USD). ROA theo loại hình sở hữu và quy mô doanh nghiệp giai đoạn 2010-2014 .1: Phạm vi của CNHT .2: CNHT theo nghĩa rộng. Lý do nghiên cứu Ngành công nghiệp ô tô là một ngành công nghiệp quan trọng thể hiện trình độ khoa học công nghệ cũng như sự phát triển kinh tế của nhiều nước trên thế giới.

Thời gian qua ở Việt Nam, ngành công nghiệp ô tô luôn được ưu tiên phát triển. Nhiều chính sách đã được ban hành nhằm khuyến khích, tạo điều kiện phát triển ngành công nghiệp ô tô nói chung và công nghiệp hỗ trợ (CNHT) cho ngành công nghiệp ô tô nói riêng mà điển hình là “Quyết định phê duyệt Kế hoạch hành động phát triển ngành công nghiệp ô tô và phụ tùng ô tô thực hiện Chiến lược công nghiệp hóa của Việt Nam trong khuôn khổ hợp tác Việt Nam - Nhật Bản hướng đến năm 2020, tầm nhìn 2030” của Thủ tướng Chính phủ ngày 28 tháng 10 năm 2015 và gần đây là “Quyết định về Cơ chế, chính sách thực hiện chiến lược và quy hoạch phát triển ngành công nghiệp ô tô Việt Nam” của Thủ tướng Chính phủ ngày 4 tháng 2 năm 2016.