Luận án Tiến sĩ: Chính sách phát triển kết cấu hạ tầng thương mại Việt Nam thời kỳ đến năm 2020

i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu nêu trong luận án là trung thực. Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nào khác. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Đặng Thanh Phƣơng ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.

i DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT.vii DANH MỤC BẢNG BIỂU .viii DANH MỤC HÌNH, BIỂU ĐỒ, HỘP.viii MỞ ĐẦU. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI. MỤC TIÊU VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU.

PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN. KẾT CẤU CỦA LUẬN ÁN .9 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. Nhóm các công trình khoa học đề cập đến vấn đề lý thuyết.

Nhóm các công trình khoa học đề cập đến kinh nghiệm phát triển kết cấu hạ tầng thƣơng mại của các quốc gia. Khoảng trống của các nghiên cứu liên quan đến đề tài và hƣớng nghiên cứu của luận án. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN KẾT CẤU HẠ TẦNG THƢƠNG MẠI. KHÁI NIỆM, PHÂN LOẠI, NỘI DUNG VÀ VAI TRÕ CỦA CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN KẾT CẤU HẠ TẦNG THƢƠNG MẠI.

Khái niệm chính sách phát triển kết cấu hạ tầng thƣơng mại. Khái niệm kết cấu hạ tầng thƣơng mại. Phát triển kết cấu hạ tầng thƣơng mại. Khái niệm chính sách phát triển KCHTTM.

Phân loại chính sách phát triển kết cấu hạ tầng thƣơng mại. Nội dung của chính sách phát triển kết cấu hạ tầng thƣơng mại. Nội dung, thể thức, bố cục văn bản của chính sách phát triển KCHTTM. Quy trình chính sách phát triển KCHTTM.

Vai trò của chính sách phát triển KCHTTM. YÊU CẦU, TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ VÀ YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐỐI VỚI CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN KẾT CẤU HẠ TẦNG THƢƠNG MẠI .Yêu cầu của chính sách phát triển kết cấu hạ tầng thƣơng mại. Tiêu chí đánh giá chính sách phát triển kết cấu hạ tầng thƣơng mại. Nhóm tiêu chí đánh giá nội dung chính sách phát triển KCHTTM.

Nhóm tiêu chí đánh giá quy trình chính sách phát triển KCHTTM. Các yếu tố ảnh hƣởng đến chính sách phát triển kết cấu hạ tầng thƣơng mại. Yếu tố khách quan. Yếu tố chủ quan.

KINH NGHIỆM CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA VỀ CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN KẾT CẤU HẠ TẦNG THƢƠNG MẠI VÀ BÀI HỌC RÖT RA CHO VIỆT NAM. Kinh nghiệm của một số quốc gia về chính sách phát triển kết cấu hạ tầng thƣơng mại. Về huy động, sử dụng vốn đầu tƣ phát triển kết cấu hạ tầng thƣơng mại. Về hỗ trợ dựa vào đất đai.

Về sử dụng công cụ quy hoạch[57]. Về sử dụng công cụ tiêu chuẩn kinh tế - kỹ thuật[57]. Chính sách phát triển khác. Bài học rút ra cho Việt Nam.

Bài học thành công có thể vận dụng. Bài học cần tránh. THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN KẾT CẤU HẠ TẦNG THƢƠNG MẠI Ở VIỆT NAM. KHÁI QUÁT VỀ PHÁT TRIỂN KẾT CẤU HẠ TẦNG THƢƠNG MẠI Ở VIỆT NAM.

Tổng quan tình hình phát triển kết cấu hạ tầng thƣơng mại ở Việt Nam thời gian qua. Thực trạng phát triển một số kết cấu hạ tầng thƣơng mại chủ yếu. Thực trạng phát triển chợ. Thực trạng phát triển siêu thị.

Thực trạng phát triển trung tâm thƣơng mại. Thực trạng phát triển trung tâm logistics [70]. PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG NỘI DUNG VÀ QUY TRÌNH CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN KẾT CẤU HẠ TẦNG THƢƠNG MẠI Ở VIỆT NAM. Thực trạng quy trình chính sách phát triển kết cấu hạ tầng thƣơng mại.

Thực trạng nội dung chính sách phát triển KCHTTM. Thực trạng chính sách khuyến khích đầu tƣ phát triển KCHTTM. Chính sách ƣu đãi đầu tƣ. Chính sách hỗ trợ vốn đầu tƣ từ ngân sách nhà nƣớc.

Thực trạng chính sách quản lý phát triển kết cấu hạ tầng thƣơng mại. Chính sách về quy hoạch. Chính sách về tiêu chuẩn kinh tế - kỹ thuật. Chính sách về mô hình tổ chức quản lý.

Chính sách về ENT. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN KẾT CẤU HẠ TẦNG THƢƠNG MẠI. Điểm hợp lý của chính sách phát triển kết cấu hạ tầng thƣơng mại. Điểm bất cập của chính sách phát triển kết cấu hạ tầng thƣơng mại.

Nguyên nhân của những bất cập. QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN KẾT CẤU HẠ TẦNG THƢƠNG MẠI ĐẾN NĂM 2025, ĐỊNH HƢỚNG ĐẾN NĂM 2030. DỰ BÁO VỀ YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN KẾT CẤU HẠ TẦNG THƢƠNG MẠI. Dự báo về các yếu tố chủ quan ảnh hƣởng đến chính sách phát triển KCHTTM.

Dự báo về các yếu tố khách quan ảnh hƣởng đến chính sách phát triển KCHTTM. QUAN ĐIỂM HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN KẾT CẤU HẠ TẦNG THƢƠNG MẠI. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN KẾT CẤU HẠ TẦNG THƢƠNG MẠI. Hoàn thiện quy trình chính sách phát triển KCHTTM.

Hoàn thiện tổ chức quản lý và phát triển nguồn lực chính sách. Nâng cao vai trò, trách nhiệm của chủ đầu tƣ kinh doanh các KCHTTM. Hoàn thiện nội dung của chính sách phát triển KCHTTM. Hoàn thiện chính sách khuyến khích đầu tƣ kết cấu hạ tầng thƣơng mại.

Hoàn thiện chính sách quản lý sự phát triển KCHTTM. ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN GIẢI PHÁP .149 NHỮNG CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. 151 DANH MỤC CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO. KINH NGHIỆM SỬ DỤNG CÔNG CỤ QUY HOẠCH KCHTTMCỦA MỘT SỐ QUỐC GIA CHÂU ÂU.

KINH NGHIỆM VỀ BẢO VỆ CÁC KCHTTM QUY MÔ NHỎ.MỘT SỐ SỐ LIỆU VỀ THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN CHỢ. DANH SÁCH MỘT SỐ QUY HOẠCH PHÁT TRIỂN KCHTTM ĐÃ ĐƢỢC PHÊ DUYỆT THỜI GIAN QUA. PHIẾU TRƢNG CẦU Ý KIẾN TỪ CÁN BỘ QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC, HIỆP HỘI, CHUYÊN GIA NGHIÊN CỨU. PHIẾU TRƢNG CẦU Ý KIẾN TỪ NGƢỜI TIÊU DÙNG.

THÔNG TIN CƠ BẢN VỀ KẾT QUẢ PHÁT PHIẾU ĐIỀU TRA THU THẬP THÔNG TIN. NỘI DUNG CÂU HỎI PHỎNG VẤN ĐỐI VỚI BAN QUẢN LÝ, DOANH NGHIỆP ĐẦU TƢ KINH DOANH CHỢ, SIÊU THỊ, TTTM. 178 vi PHỤ LỤC 9. DANH SÁCH PHỎNG VẤN ĐẠI DIỆN DOANH NGHIỆP ĐẦU TƢ KINH DOANHCHỢ, SIÊU THỊ, TTTM, ĐẠI DIỆN BAN QUẢN LÝ CHỢ.

179 vii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Tiếng Việt Từ viết tắt Giải nghĩa tiếng Việt ATTP An toàn vệ sinh thực phẩm CSVM Chính sách vĩ mô DN Doanh nghiệp KCHT Kết cấu hạ tầng KCHTTM Kết cấu hạ tầng thƣơng mại LHTCBLVMHĐ Loại hình tổ chức bán lẻ văn minh hiện đại TT Trung tâm TTTM Trung tâm thƣơng mại TTĐT Thƣơng mại điện tử TW Trung ƣơng UBND Ủy ban nhân dân Tiếng Anh Từ viết tắt Giải nghĩa tiếng Anh Giải nghĩa tiếng Việt ENT Economic Need Test Kiểm tra nhu cầu kinh tế FDI Foreign Direct Investment Đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài FTA Free Trade Agreement Hiệp định thƣơng mại tự do MDF Municipal Development Fund Quỹ phát triển địa phƣơng PPP Public-Private Partnership Hình thức hợp tác công-tƣ ODA Official Development Hỗ trợ phát triển chính thức Assistance WTO World Trade Organization Tổ chức Thƣơng mại Thế giới viii DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 1. Tiêu chí đánh giá sự phát triển của các loại hình KCHTTM 36 Bảng 2. Số lƣợng và tỷ trọng số lƣợng chợ phân theo hạng và theo năm 70 Bảng 2. Số lƣợng siêu thị phân theo vùng 74 Bảng 2.

Số lƣợng siêu thị phân theo hạng qua các năm 75 Bảng 2. Diện tích và dân số phục vụ bình quân của siêu thị 76 Bảng 2. Số lƣợng TTTM phân theo vùng 77 Bảng 2. Diện tích và dân số phục vụ bình quân của TTTM 78 Đánh giá chất lƣợng triển khai thực thi chính sách phát triển Bảng 2.

84 KCHTTM nói chung Đánh giá chất lƣợng triển khai thực thi chính sách phát triển chợ, Bảng 2.8 85 siêu thị, TTTM Bảng 2.9 Đánh giá chất lƣợng nội dung chính sách phát triển KCHTTM 89 Đánh giá chất lƣợng nội dung chính sách phát triển chợ, siêu thị, Bảng 2.11 So sánh quy định về đối tƣợng KCHTTM hƣởng ƣu đãi đầu tƣ 93 Đánh giá sự hài lòng của ngƣời tiêu dùng đối với KCHTTM nói Bảng 2.12 108 chung Đánh giá sự hài lòng của ngƣời tiêu dùng đối với chợ, siêu thị, Bảng 2.13 109 TTTM DANH MỤC HÌNH, BIỂU ĐỒ, HỘP Hình 1. Phân loại KCHTTM 28 Hình 1.2 Quy trình chính sách chung 40 Hình 2. Kết cấu hạ tầng thƣơng mại Việt Nam qua các năm 67 Hình 2.2 Tốc độ tăng trƣởng bình quân hàng năm của số lƣợng chợ 69 1 MỞ ĐẦU 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Thƣơng mại là một ngành kinh tế độc lập của nền kinh tế, chuyên đảm nhận chức năng lƣu thông hàng hóa và cung ứng các dịch vụ cho xã hội thông qua việc mua bán nhằm sinh lời.

Thƣơng mại là một khâu cơ bản của tái sản xuất, là cầu nối giữa sản xuất và tiêu dùng, hay còn gọi là khâu lƣu thông. Thƣơng mại phát triển, lƣu thông hàng hóa thông suốt là biểu hiện của nền kinh tế lành mạnh, thịnh vƣợng. Để phát triển thƣơng mại, kết cấu hạ tầng (KCHT) đóng vai trò quan trọng. Kết cấu hạ tầng thuận tiện, hiện đại, hợp lý là điều kiện tiên quyết để hoạt động mua bán đƣợc thông suốt, giúp phát triển sản xuất, tạo công ăn việc làm và tăng thu nhập cho ngƣời dân.

Kết cấu hạ tầng thƣơng mại (KCHTTM) có thể đƣợc phân chia thành các loại nhƣ sau: kết cấu hạ tầng thương mại phục vụ xuất-nhập khẩu: trung tâm logistics, kho bãi thƣơng mại, sàn giao dịch hàng hóa, .; kết cấu hạ tầng thương mại phục vụ bán buôn gồm: Chợ bán buôn và chợ đầu mối, Tổng kho phân phối hàng hoá theo mô hình cash & carry, Trung tâm bán buôn hiện đại; kết cấu hạ tầng thương mại phục vụ bán lẻ: Các loại hình bán lẻ truyền thống: chợ truyền thống, cửa hàng, cửa hiệu, sạp hàng,. Các loại hình bán lẻ hiện đại gồm siêu thị, trung tâm thƣơng mại, trung tâm mua sắm, cửa hàng tiện lợi; kết cấu hạ tầng phục vụ xúc tiến thương mại: Các trung tâm hội chợ triển lãm, cửa hàng giới thiệu sản phẩm. Trong đó có những loại KCHTTM phục vụ nhiều hoạt động thƣơng mại, nhƣ TT logistics, chợ bán buôn và bán lẻ,. Có thể nói, kết cấu hạ tầng chính là cơ sở vật chất quan trọng để phục vụ mô hình đổi mới, tái cơ cấu, tái cấu trúc ngành thƣơng mại.