Luận án tiến sĩ: Ảnh hưởng của các nhân tố đến năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) của doanh nghiệp công nghiệp vùng ĐBSH

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI ---------- N H H LINH C C NHÂN C ỘN N NĂN NHÂN N H (TFP) C A C C DOANH N HIỆ CÔNG N HIỆ V N N N SÔNG H N L ẬN N I N Ĩ N R KINH DOANH HÀ NỘI – 2023 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI ---------- N H H LINH C C NHÂN C ỘN N NĂN NHÂN N H (TFP) C A C C DOANH N HIỆ CÔNG N HIỆ V N N N SÔNG H N L ẬN N I N Ĩ N R KINH DOANH Ngành : kinh doanh Mã số : 9 34 01 01 Người hướng dẫn khoa học: 1. N N ơ HÀ NỘI - 2023 LỜI CAM OAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong luận án đảm bảo độ tin cậy, chính xác và trung thực. Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào.

TÁC GI L ẬN N N H H LINH MỤC LỤC H NM. 11 C ươ 1: N AN NH H NH N HI N C LI N AN N Ề TÀI .1 Tổng quan tình hình nghiên cứu về ă s ất nhân tố tổng hợp (TFP) .1 Các nghiên cứu về khái niệm năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) .2 Các nghiên cứu về tầm quan trọng của TFP.2 Tổng quan tình hình nghiên cứu về các nhân tố á độ đế ă s ất nhân tố tổng hợp (TFP). 23 C ươ 2: CƠ SỞ LÝ LUẬ S CÁC NHÂN T ÁC ĐỘ ĐẾ S T NHÂN T T NG H P. Một số khái niệm ơ b n.

Khái niệm về năng suất. Khái niệm về năng suất nhân tố tổng hợ T. Khái niệm về doanh nghiệp công nghiệp .2 Các nhân tố á độ đế ă s ất nhân tố tổng hợp (TFP). ếu tố công nghệ tác động đến T.

Tuổi của doanh nghiệ. V trí đ t công ty. ầu tư trực tiế nư c ngoài. Ho t động xuất kh u.

Khả năng uản l của doanh nghiệ. Các yếu tố khác.1 hư ng há bình hư ng nh nhất Ordinary L ast uar s-OLS). hư ng há s dụng mô hình tác động cố đ nh ix d cts-FE). hư ng há s dụng biến công cụ Instrum ntal Variabl s-IV).

hư ng há h i uy MM n ralis d M thod o Mom nt và SYS-GMM. hư ng há ư c lượng bán tham số của Oll y and ak s .6 Phư ng há ư c lượng bán tham số của L vinsohn and trin s. Chọn ra hư ng há ư c lượng T hợ l nhất. Các biến trong mô hình và thống kê mô tả .2 iả thuyết nghiên cứu.

82 C ươ 4: NH I C C NHÂN TÁC DỘN N NĂN T NHÂN T T NG H P C A CÁC DOANH NGHIỆP CÔNG NGHIỆP NG B NG SÔNG H NG .1 Tình hình hoạ động c a các doanh nghiệp công nghiệ ù đồng bằng sông Hồng .1 Phát triển về số lượng doanh nghiệp. Số lượng lao động t i doanh nghiệp. Năng suất lao động. Năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) của các doanh nghiệp công nghiệ vùng đ ng bằng sông H ng.

121 C ươ 5: HÀM Ý QU N TR NH M ĂN NĂN NHÂN N H CHO C C DOANH N HIỆ C N N HIỆ V N NG B NG SÔNG H NG. Tổ ề đồ bằ s Hồng. Môi trường kinh doanh và tình hình phát triển của khu vực đ ng bằng sông H ng .2 Quy ho ch phát triển Công nghiệ Vùng ng bằng sông H ng đến năm 5, tầm nhìn 2035 .2 Hàm ý qu n tr cho các doanh nghiệp công nghiệ ù đồng bằng sông Hồng nhằm ă ă s ất nhân tố tổng hợp (TFP) .1 Các doanh nghiệ cần chủ động, tích cực tham gia ho t động xuất kh u .2 Cải thiện h n nữa chỉ số sẵn sàng cho phát triển và ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông. Tăng mức lư ng trung bình thực tế cho nhân viên.

Tăng uy mô doanh nghiệ lên thành doanh nghiệ vừa và doanh nghiệ l n. Tích cực đổi m i công nghệ hiện đ i, thường xuyên đổi m i chiến lược, cấu trúc để theo k p sự thay đổi của th trường. 150 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CÔNG B C A TÁC GI. 153 ÀI LIỆ HAM KH O.

154 DANH MỤC CÁC B NG, BIỂ Bảng 3.1: Mô tả thống kê các biến s dụng trong mô hình ư c lượng TFP .1: Số lượng doanh nghiệp phân theo vùng kinh tế giai đo n 2010-2020 .1: Tỷ trọng doanh nghiệp của các vùng trong cả nư c giai đo n 2010-2020 .2: Tốc độ tăng trưởng số lượng doanh nghiệp các vùng trong cả nư c giai đo n 2010-2020 .3: Tổng số doanh nghiệp công nghiệp toàn quốc giai đo n 2010-2020 .4: Số lượng doanh nghiệp trong các ngành công nghiệ giai đo n 2010-2020 t i vùng đ ng bằng Sông H ng .5: Tỷ trọng số lượng doanh nghiệp các ngành trong ngành công nghiệ vùng ng bằng Sông H ng giai đo n 2010-2020.6: Tỷ trọng doanh nghiệp doanh nghiệp công nghiệ vùng ng bằng Sông H ng phân theo quy mô (%) .7: Tổng số lao động trong doanh nghiệ th o vùng ua các năm .8: Số lao động theo ngành công nghiệ ua các năm ở đ ng bằng Sông H ng. : Năng suất lao động trong doanh nghiệp theo ngành tính theo doanh thu. : Năng suất lao động trong doanh nghiệp theo ngành tính theo giá tr gia tăng. : Năng suất lao động trong doanh nghiệp theo ngành tính theo doanh thu.

: Năng suất lao động trong doanh nghiệp theo ngành tính theo giá tr gia tăng. : Năng suất lao động tính theo doanh thu: .14: N L các ngành công nghiệp ở đ ng bằng Sông H ng qua các năm.15: N L chung của doanh nghiệ ua các năm tính th o giá tr gia tăng.16: N L theo giá tr gia tăng của doanh nghiệ đ ng bằng sông H ng theo ngành công nghiệp. 7: Năng suất lao động theo giá tr gia tăng nhóm ngành công nghiệp ở các vùng năm .18: TFP của doanh nghiệp phân theo vùng kinh tế giai đo n 2011- 2020 .19: TFP của doanh nghiệp ngành công nghiệp phân theo vùng kinh tế giai đo n 2011-2020 .20: TFP của doanh nghiệp công nghiệ vùng đ ng bằng Sông H ng.21: Kết quả ư c lượng s dụng hư ng há SYS-GMM hai bư c đối v i hàm sản xuất. ấ ế đề Năng suất là yếu tố th n chốt cho sự hát triển của mỗi uốc gia và là yếu tố uyết đ nh sự t n t i và hát triển của mỗi doanh nghiệ.

Năng suất cũng đ ng nghĩa v i khả năng c nh tranh, là c sở để hát triển lâu dài và bền vững. Năng suất nhân tố tổng hợ viết tắt tiếng Anh là TFP - Total Factor Productivity) là một hư ng há để đo lường năng suất, là chỉ tiêu hản ánh kết uả sản xuất mang l i do nâng cao hiệu uả s dụng vốn và lao động các nhân tố hữu hình , nhờ vào tác động của các nhân tố vô hình như đổi m i công nghệ, hợ l hoá sản xuất, cải tiến uản lý, nâng cao trình độ lao động của công nhân,…. X t ở cấ độ uốc gia, TFP đóng vai trò chính trong việc nâng cao mức sống và thúc đ y tăng trưởng kinh tế và là động lực chính đằng sau sự khác biệt trong tăng trưởng kinh tế giữa các uốc gia trong dài h n. X t ở cấ độ vi mô, năng suất các nhân tố tổng hợ (TFP , hản ánh mức độ hiệu uả của một doanh nghiệ s dụng tất cả các hư ng tiện sản xuất tổng đầu vào để sản xuất đầu ra.

Do đó, T là thư c đo hiệu uả ho t động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệ , làm căn cứ mở rộng sản xuất và là yếu tố uan trọng đảm bảo chất lượng tăng trưởng th o chiều sâu, đảm bảo sự hát triển bền vững cũng như nâng cao năng lực c nh tranh của doanh nghiệ. Hiện nay, c cấu kinh tế của Việt Nam tiế tục chuyển d ch tích cực th o xu hư ng giảm tỷ trọng nông, lâm nghiệ và thủy sản; tăng tỷ trọng ngành công nghiệ , xây dựng và ngành d ch vụ. M c dù vậy, trong những năm trở l i đây, tốc độ tăng trưởng của ngành công nghiệ đang có xu hư ng chậm l i, từ trung bình , %/năm của giai đo n - giảm xuống %/năm trong giai đo n - 5 và giảm hầu hết trong các nhóm ngành công nghiệ ; tốc độ tăng năng suất lao động của ngành công nghiệ giai đo n 2006 - 5 khoảng , %/năm, chậm h n tốc độ tăng bình uân chung của 1 nền kinh tế là , % H ng H nh, 2017). Vùng đ ng bằng sông H ng hiện nay cũng nằm trong xu hư ng chuyển d ch c cấu kinh tế theo hư ng giảm dần tỷ trọng của ngành nông, lâm nghiệ và thủy sản; tăng tỷ trọng ngành công nghiệ , xây dựng và ngành d ch vụ.

Vùng ng bằng sông H ng là đ a bàn đ c biệt uan trọng về chính tr , kinh tế, văn hóa, xã hội, uốc hòng, an ninh và đối ngo i của đất nư c. ây là một vùng công nghiệ s m hát triển ở nư c ta, ngay từ thời há thuộc đã có các trung tâm công nghiệ Hà Nội, Hải hòng, Nam nh. Trong uá trình công nghiệ hóa xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc có các trung tâm công nghiệ m i như Hải Dư ng, hủ L , Ninh Bình, và trong những năm gần đây hàng lo t khu công nghiệ tậ trung đã được xây dựng, nhất là ở Hà Nội và Hải Phòng.V i tỉnh thành, trong đó cực tăng trưởng là Hà Nội - Hải hòng - Quảng Ninh, 7 đ a hư ng trong vùng đã nằm trong Vùng kinh tế trọng điểm Bắc bộ, vùng đ ng bằng sông H ng là trong đầu tàu kinh tế của cả nư c. Thu hút đầu tư nư c ngoài khu vực đứng thứ hai, chiếm , % tổng vốn FDI mà Việt Nam thu hút được trong 5 năm ua.

Nhiều tậ đoàn l n như Samsung, LG, Honda, Canon, Foxconn, Toyota… cũng đã chọn vùng đ ng bằng sông H ng để đầu tư Nguyên ức, .