Luận án tiến sĩ: Khai thác nội lực và ngoại lực ở Việt Nam hiện nay - Nguyễn Diệu Linh

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN DIỆU LINH VẤN ĐỀ KHAI THÁC NỘI LỰC VÀ NGOẠI LỰC Ở VIỆT NAM HIỆN NAY Ngành : Chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử Mã số : 9 22 90 02 LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC Người hướng dẫn khoa học: GS. PHẠM VĂN ĐỨC HÀ NỘI - 2018 1 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan, luận án tiến sĩ triết học với đề tài “Vấn đề khai thác nội lực và ngoại lực ở Việt Nam hiện nay” là công trình nghiên cứu của cá nhân dưới sự hướng dẫn nghiên cứu của GS. Các số liệu, tài liệu trích dẫn và tài liệu tham khảo trong luận văn là hoàn toàn trung thực, có nguồn gốc rõ ràng. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Nguyễn Diệu Linh 2 MỤC LỤC MỞ ĐẦU .1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI.

Những công trình nghiên cứu liên quan đến một số vấn đề lý luận về khai thác nội lực và khai thác ngoại lực. Những công trình nghiên cứu về thực trạng khai thác nội lực và ngoại lực ở Việt Nam hiện nay. Những công trình nghiên cứu về các giải pháp khai thác nội lực và ngoại lực ở Việt Nam. Nhận định chung về tình hình nghiên cứu liên quan đến lĩnh vực đề tài .26 Chƣơng 2: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NỘI LỰC VÀ NGOẠI LỰC.

Khái niệm và mối quan hệ biện chứng giữa nội lực và ngoại lực. Vai trò của nội lực và ngoại lực đối với sự phát triển của một quốc gia. Kinh nghiệm khai thác nội lực, ngoại lực của một số nước trên thế giới.59 Chƣơng 3: THỰC TRẠNG KHAI THÁC NỘI LỰC VÀ NGOẠI LỰC Ở VIỆT NAM HIỆN NAY. Một số yếu tố ảnh hưởng đến quá trình khai thác nội lực và ngoại lực ở Việt Nam hiện nay.

Thực trạng khai thác nội lực ở Việt Nam hiện nay. Thực trạng khai thác ngoại lực ở Việt Nam hiện nay.100 Chƣơng 4: PHƢƠNG HƢỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP KHAI THÁC NỘI LỰC VÀ NGOẠI LỰC Ở VIỆT NAM HIỆN NAY. Phương hướng cơ bản trong khai thác nội lực và ngoại lực ở Việt Nam hiện nay. Một số giải pháp nhằm khai thác có hiệu quả các nguồn nội lực.

Một số giải pháp nhằm khai thác có hiệu quả các nguồn ngoại lực.148 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. Tính cấp thiết của đề tài Tự lực, tự cường là một trong những đức tính quý báu của con người Việt Nam. Trong quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, dựa vào sức mình là chính, khai thác sức mạnh nội lực luôn luôn là yếu tố quyết định mọi thắng lợi của dân tộc. Tuy nhiên bên cạnh đó, chúng ta cũng không thể phủ nhận được vai trò quan trọng của yếu tố ngoại lực - những tinh hoa về văn hóa, khoa học công nghệ hiện đại, trình độ quản lý của thế giới, nguồn vốn đầu tư từ nước ngoài - những yếu tố vô cùng cần thiết cho quá trình phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong giai đoạn hiện nay.

Bởi vậy, phát huy dân chủ, khơi dậy sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh của thời đại, huy động và sử dụng có hiệu quả mọi nguồn lực cho phát triển đất nước là bài học mà chúng ta luôn coi trọng. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, trải qua hơn 30 năm đổi mới, đất nước ta đã đạt được nhiều thành tựu to lớn trên tất cả các lĩnh vực. Chính sách đổi mới toàn diện là một bước đột phá tạo đà phát huy các nguồn nội lực, khơi thông ngoại lực, làm cho sức mạnh tổng hợp của đất nước tăng lên rất nhiều. Đất nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển, đời sống nhân dân được cải thiện rõ rệt, vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế được nâng lên, tạo tiền đề quan trọng để đẩy nhanh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội.

Tuy nhiên, những thành tựu đạt được chưa tương xứng với tiềm năng. Kinh tế phát triển chưa bền vững. Bởi vì, chất lượng tăng trưởng, năng suất, hiệu quả, sức cạnh tranh của nền kinh tế còn thấp, các cân đối kinh tế vĩ mô chưa vững chắc. Công tác quy hoạch, kế hoạch và việc huy động, sử dụng, khai thác các nguồn lực (nội lực và ngoại lực) còn hạn chế, kém hiệu quả, đầu tư còn dàn trải.

Tăng trưởng kinh tế vẫn dựa nhiều vào các yếu tố phát triển theo chiều rộng, chậm chuyển sang phát triển theo chiều sâu. Các lĩnh vực văn hóa, xã hội, giáo dục, đào tạo và y tế; đạo đức, lối sống trong một bộ phận xã hội xuống cấp gây bức xúc trong xã hội. Văn hóa phát triển chưa tương xứng với tăng trưởng kinh tế. Môi trường ở nhiều nơi đang bị ô nhiễm nặng; tài nguyên, đất đai chưa được quản lý tốt, khai thác và sử dụng kém hiệu quả, chính sách đất đai có mặt chưa phù hợp.

Thể chế kinh tế thị trường, chất lượng nguồn nhân lực, kết cấu hạ tầng 1 vẫn là những điểm nghẽn cản trở sự phát triển. Việc khai thác, tiếp nhận những nguồn lực từ bên ngoài vào để "đi tắt đón đầu" như vốn, khoa học công nghệ. chưa thực sự hiệu quả. Nền tảng để Việt Nam trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại chưa được hình thành đầy đủ.

Vẫn đang tiềm ẩn những yếu tố gây mất ổn định chính trị - xã hội và đe dọa chủ quyền quốc gia. Con đường đổi mới đi lên chủ nghĩa xã hội của nước ta cũng đang đặt ra nhiều vấn đề cấp bách cần giải quyết trên tất cả các lĩnh vực. Đổi mới là cần thiết, hội nhập là tất yếu, nhưng đổi mới làm sao để khai thác tối đa các nguồn nội lực của quốc gia và hội nhập phải trên cơ sở khai thác hiệu quả các nguồn ngoại lực. Bởi vậy vấn đề khai thác nội lực và ngoại lực như thế nào, mối quan hệ giữa khai thác nội lực và khai thác ngoại lực ra sao đang là mảng lý luận mở cho các nhà khoa học tập trung nghiên cứu để bổ sung vào lý luận phát triển đất nước theo con đường xã hội chủ nghĩa trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và nhiều biến động của thế giới hiện nay.

Trong bối cảnh toàn cầu hoá mà trước hết là toàn cầu hoá về kinh tế đang tác động mạnh mẽ đến mọi mặt của đời sống xã hội, đến mọi quốc gia, dân tộc, thì không một quốc gia, dân tộc nào có thể phát triển được mà lại tách biệt, cô lập với thế giới. Mở cửa, hội nhập, chủ động gia nhập vào quá trình toàn cầu hoá là đòi hỏi tất yếu, nhưng cũng chính là điều kiện thuận lợi để kết hợp và phát huy sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại trong phát triển. Nhận thức sâu sắc tính tất yếu và cơ hội đó, Đảng ta luôn coi việc kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại để tạo nên sức mạnh tổng hợp là một trong những bài học kinh nghiệm lớn trong quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam. Trong Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Đảng ta đã đưa ra một trong các quan điểm phát triển quan trọng là: “Phát huy cao nhất các nguồn lực trong nước, đồng thời chủ động hội nhập quốc tế, huy động và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực bên ngoài để phát triển nhanh, bền vững.

Tạo mọi điều kiện thuận lợi để phát triển mạnh doanh nghiệp Việt Nam, nhất là doanh nghiệp tư nhân, làm động lực nâng cao sức cạnh tranh và tính tự chủ của nền kinh tế” [34, tr. Với tất cả những lý do trên, tác giả luận án đã chọn “Vấn đề khai thác nội lực và ngoại lực ở Việt Nam hiện nay” làm đề tài luận án tiến sĩ. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án 2 - Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở làm rõ các khái niệm về nội lực và ngoại lực cũng như những đặc điểm của đất nước trong giai đoạn hiện nay, luận án tập trung phân tích, đánh giá những mặt thành tựu cũng như hạn chế của quá trình khai thác các nguồn nội lực và ngoại lực, từ đó đề xuất những giải pháp khai thác, sử dụng có hiệu quả hơn các nguồn lực ấy. - Nhiệm vụ nghiên cứu: Để đạt được mục đích trên, luận án phải giải quyết một số nhiệm vụ sau: Một là, khái quát tổng quan chung về các công trình nghiên cứu liên quan đến nội lực và ngoại lực, vấn đề khai thác nội lực và ngoại lực hiện nay.

Hai là, phân tích làm rõ một số vấn đề lý luận về nội lực và ngoại lực. Ba là, phân tích làm rõ thực trạng khai thác nội lực và ngoại lực ở Việt Nam hiện nay. Bốn là, đề xuất những giải pháp nhằm thúc đẩy việc khai thác có hiệu quả hơn các nguồn nội lực và ngoại lực của đất nước. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận án - Về đối tượng nghiên cứu: đề tài xác định đối tượng nghiên cứu là vấn đề khai thác nội lực và ngoại lực ở Việt Nam hiện nay.

- Về phạm vi nghiên cứu: đề tài xác định khảo sát ở góc độ triết học dựa trên các mối liên hệ bên trong và mối liên hệ bên ngoài, về vai trò của con người đối với xã hội, với lịch sử, về vị trí, vai trò của việc khai thác các nguồn nội lực và ngoại lực tạo động lực phát triển đất nước. Để định hướng cho quá trình nghiên cứu, đề tài xác định nghiên cứu trong lãnh thổ Việt Nam, với các nguồn nội lực sẵn có và các nguồn ngoại lực đã và đang tác động đến Việt Nam trong giai đoạn đổi mới, từ năm 1986 đến nay. Cụ thể là các nguồn nội lực và ngoại lực như: nguồn lực con người, văn hóa, tài nguyên thiên nhiên, vị thế địa chính trị, khoa học - công nghệ, vốn đầu tư vào Việt Nam. Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu của luận án Ngoài phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, đề tài còn sử dụng một số phương pháp sau: phương pháp phân tích và tổng hợp, phương pháp lôgíc, phương pháp so sánh, đối chiếu, phương pháp quy nạp và diễn dịch.

Đóng góp mới về khoa học của luận án 3 - Trên cơ sở kế thừa những thành quả nghiên cứu của những người đi trước, luận án sẽ đi sâu phân tích làm rõ về mặt lý luận khái niệm nội lực và ngoại lực cũng như mối quan hệ giữa khai thác nội lực và ngoại lực.